<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
中文 哈文

باس بەت>>ىلە كەلبەتى>>رۋحاني وركەنيەت

باقىتتى وتباسىداعى باقىتتى جاندار

باقىتتى وتباسىداعى باقىتتى جاندار

تاتار ۇلتىنان «جۇڭگوداعى باقىتتى وتباسى» اتاعىنا يە بولعان عيزاتوللا ءانۋار ۇلى قاسەن وتباسىسى جونىندە

 

سەنبەك اۋەسقان ۇلى

 

باس شۋجي حۋ جينتاۋدىڭ مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ 5 - رەتكى مەملەكەت بويىنشا ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعىنداعى ۇزدىكتەردى ماداقتاۋ جينالىسىندا سويلەگەن ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعىندا ازاماتتاردىڭ ءمورال ولشەمىن قالىپتاستىرىپ، قوعامدىق وركەنيەت سالتىن اناعۇرلىم جەتىلدىرۋ ءۇشىن، مەملەكەتتىك ۇلت - ءدىن ىستەرى كوميتەتى، شينحۋا اگەنتتىگى بۇكىل ەلدەگى 32 ولكە، اۆتونوميالى رايون، توتە قاراستى قالادا «جۇڭگوداعى باقىتتى وتباسىلاردى» باعالاۋ قيمىلىن ورىستەتكەن ەدى. شينجياڭنان 8 ۇلتتىڭ 21 وتباسىسى «جۇڭگوداعى باقىتتى وتباسىلاردى» باعالاۋ قيمىلىنىڭ كانديداتتارى بولىپ بەكىتىلىپ، سوڭعى سارالاۋدا 8 وتباسى «جۇڭگوداعى باقىتتى وتباسى» دەپ تۇراقتاندىرىلدى. وسىلاردىڭ ىشىندە وزىندىك دارالىعىن، مول كاسىپتىك ءبىلىمىن ايگىلەپ، كىسىلىك  قاسيەتىمەن، جايدارى مىنەزىمەن ۇلكەنگە ءىنى، كىشىگە اعا بولىپ، ءوز جۇمىسىن تىندىرىمدى ىستەپ جۇرگەن ىلە وبلىستىق پارتيا مەكتەبىنىڭ وقىتۋشىسى عيزاتوللا ءانۋار ۇلى قاسەننىڭ وتباسىسى ىلە وبلىسىنا توتە قاراستى اۋدان، قالالارداعى 3 ۇلتتان تاڭدالعان 8 كانديدات وتباسىنىڭ ءبىرى بولىپ، سوڭىندا جۇڭگو تاتارلارىنا ۋاكىلاتان «جۇڭگوداعى باقىتتى وتباسىلاردىڭ» قاتارىنا داڭقپەن ەنگىزىلدى. بۇنى، ارينە، جۇڭگوداعى جالپى تاتار ۇلتىنا، قۇلجا قالاسىنا، ىلە وبلىسىنا توتە قاراستى اۋدان، قالالارعا ورتاق داڭق دەي الامىز.

جالپى باعالاۋ قيمىلىنىڭ ناتيجەسى جاريالانعان سوڭ قاڭتاردىڭ 10 - كۇنى ءبىر جاعى قۇتتى بولسىن ايتايىن، ءبىر جاعى تانىستىرىپ جازايىن دەپ عيزاتوللا مۇعالىمدى ۇيلەرىنە ارنايى ىزدەي باردىم.

ۇيدە اعا - جەڭگەمىز جانە جەڭگەمىزدىڭ شەشەسى راۋشان اجەي بار ەكەن. بالالارىنىڭ بارلىعى سىرتتا وقۋدا جۇرسە دە، ءۇي ءىشىنىڭ دۋمانى ورتايا قويماپتى. ەرلى - زايىپتى ەكەۋىنىڭ ۇلكەن كىسىنىڭ الدىنداعى ىززەت - قۇرمەتى، وڭاشا اڭگىمە ۇستىندەگى جاراسىمدى ءازىل - قالجىڭى، ءبىر - ءبىرىنىڭ سوزىنە قوناق بەرىپ، ءبىر - ءبىرىن دەمەپ، كوتەرمەلەپ وتىرۋى، العاش وتاۋ كوتەرگەن كەزدەرىن اڭگىمەلەگەندەگى كۇلكى ۇيىرىلگەن جۇزدەرى، بالا تاربيەسىندەگى قاتاڭ تالاپتارى مەنى قاتتى اسەرلەندىردى.

قىزىعى مەن جاپاسى تەڭ تۇسكەن

جاستىق شاق

عيزاتوللا قارلى شىڭ - قۇزى بيىككە تالپىندىراتىن، ورمانى ويشىلدىققا جەتەلەيتىن، سۋلارى جانعا ءشاربات سيلايتىن موڭعۇلكۇرە اۋدانىنىڭ اقسۋ اۋىلىندا اتا كاسىپكە مۇراگەر بولىپ، جاپالى دا داڭقتى بورىشىن ءۇن - ءتۇنسىز اتقارىپ تيىرمەن جۇرگىزىپ، ماڭايىنداعى ەل - جۇرتتى بەرەكە - بىرلىككە ۇيىستىرىپ وتىرعان ءانۋار باقتيار ۇلىنىڭ وتباسىسىندا 1959 - جىلى دۇنيەگە كەلدى. 1976 - جىلى شىلدەدە ورتا مەكتەپتى حانزۋ تىلىندە ءبىتىردى. 1982 - جىلى ءتاڭىر قوسقان قوساعى قاليما پازيراقمان قىزىمەن ۇيلەندى. بۇل كەزدە عيزاتوللا اقسۋ اۋىلدىق ورتا مەكتەپتىڭ حانزۋ ءتىلى وقىتۋشىسى ەدى.

اشىق - جارقىن، كەڭ پەيىل، ساۋىقشىل، ءان - كۇيگە قۇمار بۇل ەرلى - زايىپتىنى اۋىلداستارى توي - تومالاق پەن مەرەكەلىك قيمىلداردا قالتىرماي شاقىراتىن. ولار دا قىزمەتتەن بوساي قالعاندا توپتىق قيمىلداردا ءان سالىپ، بايان تارتىپ، ورتانى دۋمانداتىپ، شارشاۋدان ارىلىپ، جەڭىلدەنىپ قالاتىن.

«كورشى اقىسى - ءتاڭىر اقىسى» دەگەن اقىليانى مىقتى ۇستانىپ، كورشىلەرىمەن تاتۋ - ءتاتتى، ەتەنە وتكەندىگىنەن بولار، 1987 - جىلى قىركۇيەكتە قوناقاي اۋىلىنىڭ 3 - اترەتىنەن موڭعۇلكۇرە اۋداندىق وقۋ - اعارتۋ مەكەمەسى جاعىنان بەرىلگەن قالاشىقتاعى ۇيگە كوشەردە عيزاتوللا اۆتوموبيل ىزدەپ كەتىپ كەشىككەندە، كورشىلەرى وزدىكتەرىنەن ۇيىمداسىپ، وتاۋدىڭ جۇگىن بىرنەشە اربامەن قالاشىققا تاسىپ جەتكىزەدى ءارى قيماستىقپەن كوزدەرىنە جاس الىپ قوشتاسادى.

1991 - جىلى ماۋسىمدا عيزاتوللانىڭ شەشەسى ءسارۋار شايماردان قىزى بۇيرەك اۋرۋىنا شالدىعادى. ساۋىردە ىلە وبلىستىق دوستىق شيپاحاناسىندا وپەراتسيا جاساتىپ، بۇيرەگىن الدىرادى. شيپاحانادان شىققان سوڭ ءسارۋار شەشەي بەلدەن تومەن سالدانىپ توسەك تارتىپ جاتىپ قالادى. قامداۋ - ساتۋ كووپەراتيۆىنىڭ ماگازينىن اشاتىن، بالالارى كىشكەنە قاليما قىزمەت قاربالاستىعىنان شارشاپ كەلسە دە، قاباق شىتپاستان ءۇي شارۋاسىن تىندىرىپ، جىلى - جۇمساقتاپ اس ازىرلەپ، ەنەسىنە بايەك بولىپ قارايدى. ءسارۋار شەشەي 1993 - جىلى قازاندا قايتىس بولعانعا دەيىن قاليمانىڭ قانشالىقتى جاپا شەككەنى عيزاتوللانىڭ وزىنە عانا ايان. سول كۇندەردى ەسكە العان قاليما مىنا ءبىر جايدى كۇرسىنە اڭگىمەلەدى. ەكەۋىمىز وڭاشا قالعان ءبىر كۇنى ەنەم ماعان: اياۋلى كەلىنجان، سەن ماعان تۋعان قىزدارىمنان دا ارتىق قارادىڭ، مەن ساعان ەكى دۇنيەدە دە رازىمىن، بالالارىمدى، كەلىندەرىمدى، اسىرەسە، ءوزىڭدى ابدەن ازاپتادىم، ءدارى - ۋكولدى سونشا ىستەتكەندەرىڭمەن، بەرى قارايتىن ءتۇرىم جوق، جاراتقان مەنى ەرتەرەك الىپ كەتسە، جاقسى - اق بولار ەدى، - دەپ كۇيزەلگەن كوڭىلىن ءبىلدىردى. مۇنى ەستىپ اعىل - تەگىل جىلادىم. ءتىسىمدى تىسىمە باسىپ: اينالايىن، اپاتاي! بۇلاي دەمەڭىز! مەن دە ءسىزدىڭ بالاڭىز ەمەسپىن بە! ءالى - اق ساۋىعىپ كەتەسىز! قايراتتى بولىڭىز! - دەپ قولىنان قىسا ۇستاپ، قۇشاعىنا باسىمدى قويدىم.

قىزمەتتەگى تابىستار

عيزاتوللا اقسۋ اۋىلدىق ورتا مەكتەپتە وقىتۋشى، اۋداندىق وقۋ - اعارتۋ مەكەمەسىندە اۋدارماشى، زەرتتەۋشى بولىپ ىستەگەن جىلداردا موڭعۇلكۇرە اۋدانىنىڭ وقۋ - اعارتۋ ىستەرىنىڭ دامۋىنا ءبىر كىسىلىك ۇلەسىن قوستى. 1991 - جىلدان 1993 -جىلعا دەيىن ىلە وبلىستىق پارتيا مەكتەبىندە حانزۋشا - قازاقشا اۋدارما كاسىبىن قىزمەتتەن قول ءۇزىپ ەكى جىل وقىپ، وقۋدى ۇزدىك بىتىرگەندىكتەن وبلىستىق پارتيا مەكتەبىنىڭ تانىستىرۋىندا وبلىستىق پارتكومنىڭ ۇيىمداستىرۋ ءبولىمى 1993 - جىلدىڭ كۇزىندە ونى مەكتەپكە اۋىستىرىپ كەلىپ، ءتىل وقىتۋ - زەرتتەۋ كافەدراسىنىڭ ورىنباسار باستىعى ەتىپ تاعايىندايدى. عيزاتوللا وسىدان كەيىنگى جەردە اۋدارماشىلاردى تاربيەلەۋ، قوس ءتىل دارىندىلارىن جەتىلدىرۋ قىزمەتىنىڭ داڭقتى دا جاپالى جۇمىس ەكەنىن ايقىن تانىپ، وزىنە ءتىپتى دە قاتاڭ تالاپ قويىپ، وزدىگىنەن ۇيرەنىپ اۋدارما كاسىبىنىڭ تولىق كۋرس ديپلومىن الدى. مەكتەپ ۇيىمىنىڭ ورنالاستىرۋى مەن وبلىستىق پارتكومنىڭ ۇيىمداستىرۋ ءبولىمىنىڭ بەكىتۋىندە قاقاعان اياز بەن شىلىڭگىر ىستىقتى ەلەمەي جىل سايىن جازعى، قىسقى دەمالىستاردا ىلە، التاي، تارباعاتاي وڭىرلەرىنىڭ اۋدان، اۋىلدارىنان وقۋشى قابىلداپ، ءتىل جانە اۋدارما، اۋدارما نازارياسى، ەكى ءتىلدىڭ گرامماتيكا سالىستىرماسى سياقتى نەگىزگى ساباقتاردى ءوتىپ، جالپى 300 دەي اۋدارماشى مەن قوس ءتىل دارىندىسىن جەتىلدىردى. مۇنداي يگىلىكتى ءىس سول كەزدە قوعامنىڭ قاجەتىن بەلگىلى دارەجەدە قاناعاتتاندىرىپ، تىڭ باستاماعا اينالدى، تاعى ءبىر جاعىنان مەكتەپتىڭ ەكونوميكالىق قۇرىلىسىنىڭ دامۋىنا جەبەۋشى بولدى. ول بۇدان سىرت حانزۋ، قازاق تىلدەرىندە اشىلعان اۋدان، باسقارما دارەجەلى كادرلار كۋرستارىنا، جاس كادرلار مەن ورتا جاستاعى كادرلار كۋرستارىنا، ايەل كادرلاردى تاربيەلەۋ كلاستارىنا، باسقا دا كلاستارعا حانزۋ ءتىلى گرامماتيكاسى، قازاق ءتىلى گرامماتيكاسى، حانزۋشا - قازاقشا وقۋ كىتابى سياقتى ساباقتاردى تالاي جىلدان بەرى ءوتىپ كەلەدى. ول تاعى مەكتەپتىڭ بىرنەشە ساباق وقۋلىعىن اۋداردى. 1999 - جىلدان 2000 - جىلعا دەيىن مەكتەپتىڭ اكىمشىلىك باسقارماسىندا ورىنباسار باسقارما باستىعى، 2004 - جىلدان قازىرگە دەيىن مەكتەپ كەڭسەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى بولىپ مىندەت اتقارۋدا. ول مەيلى ساباق ءوتسىن، مەيلى زەرتتەۋمەن شۇعىلدانسىن، الدە مەكتەپتىڭ اكىمشىلىك قىزمەتىن اتقارسىن، بارلىعىندا جۇمىستى بار ىنتامەن تىڭعىلىقتى ىستەپ، جولداستارمەن بەرەكە - بىرلىكتە بولىپ، ۇيىمدىق تارتىپكە قاتاڭ بويسۇنىپ، كۋرسانتتاردىڭ جاقسى باعاسىن الىپ، مەكتەپتىڭ القاۋىنا بولەنىپ وتىردى. اتاپ ايتقاندا، 1993 - جىلدان 2000 - جىلعا دەيىن مەكتەپ جاعىنان ۇدايى 7 رەت ۇزدىك قىزمەتكەر (عىلمي زەرتتەۋدەگى ۇزدىك قىزمەتكەر، ۇزدىك جەكە)، 2003 - جىلى مەكتەپ جاعىنان ۇگىت قىزمەتىندەگى ۇزدىك قىزمەتكەر بولىپ باعالاندى.

«باتىس بولەكتى قاۋىرت اشۋدا از ۇلت رايوندارىنداعى اۋدارماشىلاردى تاربيەلەۋ جانە قوس ءتىل وقىتۋ قىزمەتىنىڭ رولى جونىندە» دەگەن زەرتتەۋ ماقالاسى ىلە، بۇراتالا وبلىستارى پارتيا مەكتەپتەرى جۇيەسىنىڭ باتىس بولەكتى قاۋىرت اشۋ جانە سولتۇستىك شينجياڭ وڭىرىندە قاقپانى كەڭ اشۋ ستراتەگياسى عىلمي تالقى جيىنىندا ۇزدىك ماقالا سيلىعىن الدى. «ىلە پارتيا مەكتەبى عىلمي جۋرنالىندا» جاريالانعان «از ۇلت كادرلارىنىڭ حانزۋ ءتىلىن ۇيرەنۋى - قوعام دامۋىنىڭ تالابى» دەگەن ماقالاسى مەكتەپ جاعىنان 1999 - جىلى ۇزدىك قوعامدىق عىلىمدار ماقالاسىنىڭ 3 - دارەجەلى سيلىعىن الدى. «عىلمي نازاريانى جەتەكشى ەتكەندە عانا قوعامدى، ەكونوميكانى جاپپاي دامىتۋعا بولادى» دەگەن ماقالاسى ىلە، بۇراتالا وبلىستارى پارتيا مەكتەپتەرى جۇيەسىنىڭ جۇڭحۋا حالىق رەسپۋبليكاسى قۇرىلعاندىعىنىڭ 50 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ جانە 2 - كەزەكتى دىڭ شياۋپيڭ نازارياسىن زەرتتەۋ عىلمي تالقى جيىنىنىڭ ماقالالار جيناعىنا ەنگىزىلدى. ىلە وبلىسى، ىلە ايماعى، قۇلجا قالاسى 1998 - جىلى وتكىزگەن ونەرپاز وتباسىلاردىڭ ءان جارىسىندا عيزاتوللا وتباسىسى 2 - دارەجەلى سيلىق الدى. عيزاتوللا ءدوڭمالى باسقارماسى قىزمەت كوميتەتى جاعىنان 2003 - جىلعى قوعام اماندىعىن جاپپاي وڭاۋداعى العاباسار جەكە بولىپ سيلاندى. «يدەيانى ازات ەتىپ، امالياتتىق ولشەمدە تاباندى بولعان 20 جىل» دەگەن ماقالاسى ىلە، بۇراتالا وبلىستارى پارتيا مەكتەپتەرى جۇيەسىنىڭ ج ك پ 11 - كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى ءۇشىنشى جالپى ءماجىلىسى اشىلعاندىعىنىڭ 20 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ جانە 1 - كەزەكتى دىڭ شياۋپيڭ نازارياسىن زەرتتەۋ عىلمي تالقى جيىنىندا ۇزدىك ماقالا سيلىعىن الدى. «باسەكە ارقىلى مىندەتكە تاعايىنداۋ - باسشىلاردى وسىرۋدەگى ۇتىمدى شارا» دەگەن ماقالاسى 2003 - جىلى «شينجياڭ پارتيا قۇرىلىسى» جۋرنالىنىڭ «ۇيىمداستىرۋ قىزمەتى» دەگەن ىشكى ماتەريالىندا جاريالاندى ءارى اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم ۇيىمداستىرۋ ءبولىمى جاعىنان ۇزدىك ماقالا بولىپ باعالاندى.

عيزاتوللا ءانۋار ۇلى مەكتەپتەگى كۇندەلىكتى قىزمەتتى تىڭعىلىقتى، ناتيجەلى اتقارۋدان تىس، جازۋشىلىقپەن، ادەبي، عىلمي، پۋبليستيكالىق ماقالالاردى اۋدارۋمەن شۇعىلدانىپ، ءتۇرلى قوعامدىق قىزمەتكە بەلسەنە ارالاسىپ، ءوزىنىڭ تالانتىن، دارىنىن ايگىلەپ كەلەدى. ول ۇيدە، تۋىس - تۋعانىنىڭ ورتاسىندا انا ءتىلى - تاتار ءتىلىنىڭ قادىر - قاسيەتىن ساقتاۋعا باسا نازار اۋدارۋدىڭ سىرتىندا قازاق، حانزۋ تىلدەرىن دە جەتىك يگەرىپ، وسى تىلدەردە جازۋشىلىقپەن، اۋدارمامەن ۇزبەي شۇعىلدانىپ وتىر. قازىرگە دەيىن «شينجياڭ گازەتى»، «ىلە گازەتى»، «جۇڭگو ۇلتتارى» سياقتى گازەت - جۋرنالدا 50 دەي ماقالاسى، 40 قا جۋىق اۋدارما تۋىندىسى قازاق، ۇيعۇر، حانزۋ تىلدەرىندە جاريالاندى. ونىڭ تاتار ۇلتىنىڭ وقۋ - اعارتۋ تاريحى، مادەنيەتى، تۇرمىس - تىرشىلىگى تاقىرىپتارىندا جازىلعان «ىلە تاتارلارى جانە ولاردىڭ وقۋ - اعارتۋى جونىندە از ايال»، «تاريحى ۇزاق تاس بۇلاق» (قۇلجا تاتار مەكتەبىنىڭ قىسقاشا تاريحى)، «تاتار حالقىنىڭ كەلىن ءتۇسىرۋ تويى»، «تاتار حالقىنىڭ ءداستۇرلى مەرەكەسى - سابان توي جونىندە»، «تاتار حالقىنىڭ پار مونشاسى»، «تاتار حالقىنىڭ جارىق جۇلدىزى عابدوللا توقاي جونىندە»، «جۇڭگوداعى تاتار ۇلتىنىڭ بەيزاتتىق مادەنيەت بايلىعىن قىسقاشا تانىستىرۋ» دەگەن ماقالالارى ءار ۇلت وقىرماندارىنىڭ جاقسى باعاسىن الىپ، جۇڭگو تاتارلارىنىڭ مادەنيەتىن، وقۋ - اعارتۋىن، تاريحىن زەرتتەۋ ىستەرىنىڭ كەمەلدەنۋىنە وزىندىك ۇلەس بولىپ قوسىلدى. اسىرەسە، ونىڭ «جۇڭگوداعى تاتار ۇلتىنىڭ بەيزاتتىق مادەنيەت بايلىعىن قىسقاشا تانىستىرۋ» دەگەن ماقالاسى «ىلە تاريحي ماتەريالدارىنىڭ» (حانزۋشا باسىلىمى) 24 - سانىندا جاريالانعان سوڭ، وسى سالاداعى زەرتتەرمەندەردىڭ كۇشتى اڭىسىن قوزعاپ، جوعارى باعاعا يە بولدى.

عيزاتوللا ءانۋار ۇلى ىلە وبلىستىق تاتار مادەنيەتىن زەرتتەۋ قوعامىنىڭ ورىنباسار باستىعى جانە باس حاتشىسى، ىلە وبلىستىق مۇھاجىرلار قىزمەتى كەڭسەسىنىڭ تۇراقتى مۇشەسى، اۆتونوميالى رايوندىق تاتار مادەنيەتىن زەرتتەۋ قوعامىنىڭ القاسى، وبلىستىق بەيزاتتىق مادەني مۇرالاردى قورعاۋ ينجەنەرياسىنا باسشىلىق ەتۋ گرۋپپاسى كەڭسەسىنىڭ مۇشەسى رەتىندە ماڭىزدى قوعامدىق مىندەت اتقارعان جانە اتقارىپ كەلەدى.

عيزاتوللانىڭ جوعارىداعىداي ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋىنە جۇبايى قاليمانىڭ زور ەڭبەگى ءسىڭدى. ول جولداسىنىڭ ۇيرەنۋىنە، زەرتتەۋىنە تۇرمىستىق جاقتان بارىنشا جاقسى شارت - جاعداي جاراتۋعا قۇلشىنىپ كەلدى. ونى ۇيىنە كەلگەن قوناعىنداي كۇتتى. قامداۋ - ساتۋ كووپەراتيۆىندە 18 جىل قىزمەت ىستەپ، كەيىن كووپەراتيۆ تاراعاندا جۇمىسسىز قالعان قاليما 3 بالانىڭ الاڭسىز وقۋى ءۇشىن ءبىر مەزگىل دەربەس كاسىپتەنىپ، ءۇي تاعامدارى اسحاناسىن اشادى. بالالارىنىڭ بارلىعى جوعارى مەكتەپكە تۇسكەن سوڭ انالارىنىڭ اسحانا جۇمىسىنان قاتتى قالجىرايتىنىن ەسكەرىپ، وزدەرى وقي ءجۇرىپ اقشا تاۋىپ، ۇيلەرىنە سالماق سالماي، انالارىن اسحانانى جابۋعا ازەر يلاندىرادى. قاليما اسحانانىڭ جۇمىسىمەن قاربالاس بولىپ جۇرگەن كەزىندە دە ءۇي جۇمىسىن قاباق شىتپاستان تىندىرىپ، جولداسىنىڭ زەرتتەۋمەن الاڭسىز شۇعىلدانۋىنا دەم بەرىپ وتىردى.

تاربيە ساباقتاستىعى

عيزاتوللانىڭ اكەسى ءانۋار باقتيار ۇلى مەن شەشەسى ءسارۋار شايمەردان قىزى ءوز كەزىندەگى كوزى اشىق، كوكىرەگى وياۋ، ەڭبەكشىل كىسىلەر بولعان. ءانۋار اقساقال اكەسى باقتيار كەريموللا ۇلىنىڭ ونەرىنەن، بالا تاربيەسىندەگى ۇستانىمىنان ۇلگى الىپ، ءوزى دە ۇرپاق تاربيەسىنە ايرىقشا كوڭىل بولگەن. بۇل جايىندا عيزاتوللا بالا كۇنىندە ميىنا تايعا تاڭبا باسقانداي بولىپ ورناپ قالعان مىنا ءبىر ءىستى اڭگىمەلەپ بەردى. 1973 - جىلى اعام پايزوللا ەمتيحانعا قاتىناسىپ، ىلە مال شارۋاشىلىق مەكتەبىنەن مال شيپاگەرلىك كاسىبىنە قابىلداۋ ۇقتىرۋى كەلەدى. سوندا بىرنەشە اۋىل اقساقالى ءبىزدىڭ ۇيگە كەلىپ: «ءانۋار ابزي، بالاڭىزدى وقىتپاڭىز، قازىر زامان وزىڭىزگە تۇسىنىكتى، ونىڭ ۇستىنە ءوزىڭىز دە ءتۇرلى بورانعا ىلىگىپ، كوپتەگەن ازاپتى تارتىپ وتىرسىز. ەندى وقىتامىن دەپ مىنا بالادان ايرىلىپ قالىپ جۇرمەڭىز» دەگەندە، اكەم ءارى - ءسارى بولماستان: «بالالى ءۇي بازار، بازارعا بارىپ باق سىنا دەيدى حالىق، كۇش - قايراتىم باردا وقىتامىن، وراي ەكى كەلمەس، باعى سىنالاتىن كەزى الدا، وقۋدان توقتاتۋعا بولمايدى» دەدى. كەيىن سول اعام وقۋدى ۇزدىك ءبىتىرىپ اۆتونوميالى رايوندىق مال شارۋاشىلىق مەڭگەرمەسىنە قاراستى اۋرۋدان ساقتانۋ باس پۋنكتىنە قىزمەتكە ورنالاستى، كاسىبىنە قاتىستى كوپتەگەن عىلمي ماقالا جازىپ، كىتاپ شىعارىپ، ءوز سالاسىنا وزىندىك ۇلەسىن قوسىپ كەلەدى.

ءانۋار اقساقال مىنە، وسىنداي قاتاڭ تالابىمەن، كورەگەندىگىمەن 9 بالاسىن ءالى كەلگەنشە وقىتىپ، ءبىلىمدى دە اقىلدى ەتىپ تاربيەلەدى. ولار قازىر ءتۇرلى سالادا قوعامعا ءوز ۇلەستەرىن قوسۋدا.

قاليما جەڭگەي دە ءوز اكە - شەشەسىنىڭ بالا تاربيەسىندەگى قاتاڭدىعى مەن يلانىمدىلىعى جونىندە مىنا ءبىر جايدى كۇلە وتىرىپ اڭگىمەلەدى: جاڭا ۇزاتىلىپ وزگە اۋىلعا كەلىن بولىپ تۇسكەندە، توركىندى ساعىنادى ەكەنسىڭ، سونداي كەزدەردە ارتىنىپ - تارتىنىپ، اۋناپ - قۋناپ جاتىپ كەلەيىن دەپ اكەمنىڭ ۇيىنە بارسام، اكە - شەشەم قونۋعا رۇقسات ەتپەيتىن. «ۇزاتىلعان قىزدىڭ از توركىندەگەنى، توركىندەگەندە قونباعانى جاقسى، ەنەڭنىڭ جاسى ۇلعايدى، قاستارىنان ۇزاما، جولداسىڭنىڭ قىزمەتى قاربالاس، ءبىر جاعىنا شىعىپ كومەكتەس» دەپ وتىراتىن.

مىنە، وسىنداي اتادان بالاعا ساباقتاسقان قاتاڭ دا يلانىمدى تاربيەنىڭ ءدامىن تاتىپ، وزىندىك ىقپالى بار شاڭىراققا اينالعاندا عيزاتوللا مەن قاليما دا سول تاربيەنى جالعاستىرىپ، بالالارىنا ءىس - ارەكەتتەرىمەن ۇلگى بولىپ، ولاردى ءبىلىمدى، قايسار بولۋعا، ەڭبەكتى سۇيۋگە تاربيەلەپ وتىردى، قىسقى، جازعى دەمالىستاردا بالالاردى اۋىلعا جىبەرىپ، وندىرىستىك ەڭبەككە قاتىناستىرۋ بۇل ۇيدە داعدىعا اينالىپ كەتكەن. بالالار ۇيدەگى كەزدە ءۇي جۇمىسىن ايتقىزباي - اق ءبولىپ - ءبولىپ ورىندايدى. «اعاش اعاشتان ماۋە الادى، ادام ادامنان ءتالىم الادى» دەگەندەي، وتاعاسىلار قازىر بالا تاربيەسىندە زور ناتيجەگە قول جەتكىزىپ، ناتيجەنىڭ جەمىسىن تاتىپ وتىر.

عيزاتوللا مەن قاليمانىڭ ۇلكەن ۇلى ناعيوللا 2003 - جىلدان 2005 - جىلعا دەيىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ الماتى قالاسىندا تاتار ءتىلى مەن ورىس ءتىلىن ۇيرەنگەن سوڭ، 2005 - جىلى تامىزدا رەسەي فەدەراتسياسى تاتارستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قازان قالاسىنداعى قازان ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا ءتۇسىپ، ءتىل عىلىمى كاسىبى بويىنشا وقىپ جاتىر. ەكىنشى ۇلى اسقات 2005 - جىلى لانجوۋ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ مەديتسينا ينستيتۋتىنا مەديتسينالىق كلينيكا كاسىبى بويىنشا وقۋعا تۇسكەن. قازىر ول شينجياڭ مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىندە وقۋ پراكتيكاسىن كورىپ جاتىر. ءۇشىنشى ۇلى ۋاليوللا 2009 - جىلى قازان ۋنيۆەرسيتەتىنە وقۋعا ءتۇستى، سوندا قازىر ءتىل عىلىمى كاسىبىن وقۋدا.

بالالارىنىڭ وقۋداعى ناتيجەلەرى ءسوز بولعاندا، قاليما جەڭگەي ولاردىڭ ۇزدىك ناتيجەگە قول جەتكىزىپ كەلە جاتقانىن، ونىڭ ۇستىنە قاراجات جاعىنان ارتىق تالاپ قويمايتىنىن ماقتانىشپەن ايتا كەلىپ بىلاي دەدى: «ۇلىمىز اسقاتتىڭ لانجوۋدا وقىپ جاتقان كەزى بولاتىن. ءبىر كۇنى ول تەلەفون سوعىپ، سامالدىققا قويىپ كەتكەن كىتاپتارىنىڭ ىشىنەن ءبىر كىتاپتىڭ شۇعىل قاجەت بولىپ قالعانىن، سونى الىپ پوچتادان سالىپ جىبەرۋدى ايتتى. سامالدىقتاعى كىتاپتار قاعاز جاشىكتە وراۋلى تۇرعان بولاتىن. جاشىكتى اشىپ ايتقان كىتابىن ىزدەپ تاپتىم، ۇلكەن جاشىكتىڭ ىشىندە كوپتەگەن داڭق كۋالىگى بار ەكەن. ۇلىمىز دەمالىسقا كەلگەن كەزدە بۇل كۋالىكتەردى بىزگە كورسەتپەگەن ەدى. بىرىنەن كەيىن ءبىرىن اشىپ كورىپ جاتىرمىن. دارەجەسى دە، مازمۇنى دا ءار ءتۇرلى. سيلىق قاعازىنىڭ بەتىندەگى جازۋلاردى وقي وتىرىپ، ۇلىمنىڭ سونشالىقتى ۇزدىك وقىعانىنا، ونىڭ ۇستىنە وسىنداي داڭققا قول جەتكىزگەنىن ءتىس جارىپ ايتپاعان كىشپەيىلدىگىنە ءتانتى بولدىم».

عيزاتوللا اعا مەن قاليما جەڭگەيدىڭ بالالارى جونىندەگى مىنا اڭگىمەسى دە اسەرلى ەدى. ءبىر جولى ۇلكەن ۇلى مەكتەپتەن اۋزى - مۇرنى قان بولىپ قايتىپتى، بۇل ونىڭ 12 جاستاعى كەزى ەكەن. اكە - شەشەسى ءبىر جاعىنان جۇباتىپ، ءبىر جاعىنان بالانىڭ وزىنەن دە قاتەلىك وتكەن بولار دەپ ىنتىماقتىلىق جونىندە تاربيە بەرىپتى. سوندا بالا قارسى ءسوز ايتپاي كۇلىمسىرەپ قانا تۇرىپتى. بۇنى «ماسەلەنى اۋەلى وزىڭنەن ىزدە، ىنتىماقتى، كەشىرىمشىل بول» دەگەن تاربيەنىڭ ونىمدىلىگى دەپ تۇسىنگەن ءجون. وسى كەزدە عيزاتوللا اعانىڭ ءبىر كورشىسى بۇل بالانىڭ ءتارتىپ بۇزبايتىنىن، ونىڭ جازىقسىز جابىرلەنىپ وتىرعانىن، ۇرعان بالانىڭ سازايىن تارتتىرىپ قويۋ كەرەكتىگىن ايتادى. ال عيزاتوللا كورشىسىنىڭ كوڭىل بولگەنىنە راقىمەت ايتا كەلىپ، ماسەلەنى احۋال ۇعىسقان سوڭ لايىقتى ءبىر جاقتى ەتەتىنىن، بالالاردىڭ بۇگىن قاتۋ بولسا دا، ەرتەڭ تاتۋ بولاتىنىن ەسكەرتەدى. بۇل اڭگىمە عيزاتوللا اعالاردىڭ بالا تاربيەسىندەگى بايىپتىلىعىن ايگىلەپ تۇرعانداي.

اڭگىمەمىزدىڭ سوڭىندا اعامىز بەن جەڭگەمىز ءوز اسەرلەرىن ايتا كەلىپ: ەل - جۇرتىمىز باقىتتى بولعاندىقتان ءوزىمىزدى باقىتتى سەزىنەمىز، ەل - جۇرت باقىتتى تۇرمىستان ايرىلماسىن، - دەدى.

الدىڭعى بۋىننىڭ مۇراتىنا مۇراگەرلىك ەتىپ، ونى ۇرپاعىنا جالعاپ، ەلى ءۇشىن ەڭبەكتەنىپ، ەلىنىڭ قۇرمەتىنە بولەنىپ، ەندى مىنە، مەملەكەت دەڭگەيىندە ماراپاتتالىپ وتىرعان باقىتتى وتباسى - عيزاتوللا اعا مەن قاليما جەڭگەنىڭ شاڭىراعىنا تاعى دا تىڭ تابىسقا جەتە بەرىڭىزدەر، باقىتتارىڭىز باياندى بولسىن دەگەن تىلەك بىلدىرەمىز!

 

عيزاتوللا ءانۋار ۇلى مەن قاليما پايزىراقمان قىزى داڭق تاقتاسى مەن داڭق كۋالىگىن كورسەتۋدە (سولدا راۋشان اجەي).

 

ءبىر ءۇيلى جان.

 

ۇلتتىق ۇلگىدە كيىنگەن ەرلى - زايىپتى.

 

عيزاتوللا گارمونمەن كۇي تارتۋدا.

سۋرەتپەن قامداعان اسقات عيزاتوللا ۇلى

 

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ