<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
中文 哈文

باس بەت>>ىلە كەلبەتى>>اۋدان-قالالار كەلبەتى

قۇلجا قالاسىنىڭ جالپى جاعدايى

 

نەگىزگى جاعدايى

   شينجياڭنىڭ ىلە وزەنى اڭعارى – ەۆرو-ازيا ۇلى قۇرىلىعىنىڭ قۋاڭ وڭىرىندەگى «جاسىل القاپ»، توپىراعى قۇنارلى، سۋ بايلىعى مول، كەڭ بايتاق جايلاۋى، بايلىققا تولى قويناۋى بار، «شەكارا وڭىردەگى ۇجىماق»، «الما مەكەنى»، «تۇلپار مەكەنى» دەگەن اسەم اتاقتار ەنشىلەگەن ىرىستى مەكەن- قۇلجا قالاسى وسى ىلە وزەنى اڭعارىنىڭ ورتا بولەگىنە ەندەي ورنالاسقان، ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ ورتالىعى، سونداي-اق ىلە وزەنى اڭعارىنىڭ ساياسي، ەكونوميكا، مادەنيەت، قاتىناس ورتالىعى. قالانىڭ جالپى اۋماعى 675.5 شارشى كيلومەتر، قاراستىلىعىندا 8 اۋىل، ءبىر قالاشىق، ءبىر فەرما، 8 ءمالى ءىس باسقارماسى بار. جالپى جان سانى 450 مىڭ، ۇيعۇر، حانزۋ، قازاق، حۇيزۋ، موڭعۇل، سىبە، وزبەك، ورىس سياقتى 37 ۇلت قونىستانعان. قۇلجا قالاسى 1989- جىلدىڭ قاڭتار ايىندا مەملەكەتتىك كەڭەس جاعىنان اشىق قالا بولىپ بەلگىلەنگەن، 1992- جىلى تاعى دا اۋماقتانىپ اشىلاتىن قالا بولىپ تۇراقتانعان، ىلە وزەنى اڭعارىنىڭ زاتتىق بايلىق اينالىم ورتالىعى جانە تاۋار شوعىرلاندىراتىن، تاراتاتىن بازاسى، قورعاس وتكەلى، دۋلات وتكەلى، مۇزارت وتكەلدەرىمەن تۇتاساتىن ورتالىق قالا، وتانىمىزدىڭ باتىس بولەگىندەگى ەڭ ۇلكەن شەكارالىق اشىق قالا.

قۇلجا قالاسىنىڭ جىلدىق ورتاشا تەمپەراتۋراسى 8.4 سەلتسي گرادۋس، جىلدىق ورتاشا جاۋىن- شاشىن مولشەرى 248 ميلليمەتر، قىراۋسىز مەزگىلى 159 كۇن، اۋا كيليماتى قوڭىرجاي دا ىلعالدى، جەر استى جانە جەر ءۇستى سۋ بايلىعى مول. ابزال سۋ، توپىراق بايلىعى ىرگەلى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا پايدالى. شينجياڭ ءوندىرىس- قۇرىلىس بيڭتۋانىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىق 4- ديۆيزياسى، باتىس ءتاڭىرتاۋ ورمانشىلىق مەكەمەسى، شينجياڭ كەن ىستەرى مەكەمەسى سياقتى ورگاندار جانە قاراستى كاسپورىندار مەن ءىسورىندار ىرگە تەپكەن. قالا رايونىنىڭ جاسىلدانۋ جامىلعى مولشەرى ٪41.4 كە جەتىپ، 1994- جىلى تۇڭعىش توپتاعى تۇتاس ەل بويىنشا جاسىلدانعان «100 تاڭداۋلى اۋدان(قالا)»قاتارىنا كىردى، «باۋ-باقشالى قالا»، «شەكارا وڭىردەگى ۇجىماق» سياقتى اتاقتارعا يە. 2008- جىلى قاڭتار ايىندا، ىلە وزەنى اڭعارى جۇڭگو «مەملەكەتتىك جاعىراپيا جۋرنالى» جاعىنان «جۇڭگوداعى ءۇش جەر ۇيىقتىڭ»ءبىرى بولىپ باعالاندى، ال قۇلجا – وسى جەر ۇيىقتىڭ ورتالىق قالاسى. قالانىڭ تاسجول تاسىمالىن نەگىز ەتكەن تاسجول لەنياسى قورعاس وتكەلى، چاپچال، قۇلجا، توعىزتاراۋ، موڭعۇلكۇرە، نىلقى اۋداندارىمەن، حالىقتىق اۆياتسيا جولى ءۇرىمجى قالاسىمەن تۇتاسادى، قازىرگە دەيىن قۇلجا قالاسى «جۇڭگوداعى ۇزدىك ساياحات قالاسى»، «اۆتونوميالى رايون بويىنشا ەڭ تاڭداۋلى تازا قالا»، «اۆتونوميالى رايون بويىنشا وركەنيەتتى قالا» جانە «اۆتونوميالى رايون بويىنشا ۇلتتار العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى قالا»سياقتى داڭقتى اتاقتارعا يە بولدى. قۇلجا قالاسىنىڭ اۆتونوميالى رايوننىڭ ورتالىعى ءۇرىمجى قالاسىمەن ارا قاشىقتىعى 697 كيلومەتر، قورعاس وتكەلى، دۋلات وتكەلى جانە مۇزارت وتكەلى سىقىلدى مەملەكەت دارەجەلى 3 شەكارالىق وتكەلمەن تۇتاسادى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بۇرىنعى استاناسى الماتى قالاسىمەن ارالىعى 350 كيلومەتر، مىنە، وسىنداي ەرەكشە جاعىراپيالى ورنى قۇلجا قالاسىنا تاعى ءبىر «ورتا ازيانىڭ جاقۇتى» دەگەن تاماشا ەسىم سيلادى. قالالىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتى 2 دە 3 جىل ۋاقىت جۇمساپ، «مەملەكەت دارەجەلى باۋ- باقشالى قالا»، «مەملەكەت دارەجەلى تازا قالا»، «مەملەكەت دارەجەلى تاريحي مادەنيەتتى ايگىلى قالا» قۇرۋ نىساناسىن ىسكە اسىرۋدى جانە «مەملەكەت دارەجەلى ورتانى قورعاۋداعى ۇلگىلى قالا» قۇرۋدى جوسپارلاۋدا. 5 تە 10 جىلدىق قۇرىلىستاندىرۋ جانە دامىتۋ ارقىلى، قۇلجا قالاسىن شينجياڭ باتىس بولەگىنىڭ ورتالىق قالاسى، حالىقارالىق شەكارا ساۋدا ورتالىعى، باتىس بولەكتەگى جاڭا ونەركاسىپ قالاسى، تاريحي مادەنيەتتى ساياحات قالاسى، جانە تۇرعىندار ورتاسى ەڭ تاڭداۋلى باۋ- باقشالى قالا ەتىپ قۇرىپ شىعۋعا قۇلشىنۋدا. قالا ىشىندە 8 عىلمي زەرتتەۋ قۇرىلىمى، ءبىر جوعارى دارەجەلى مەكتەپ، 8 ورتا دارەجەلى كاسىپتىك مەكتەپ، قالا شەكاراسى ىشىندە ءۇش ايماق توڭكەرىستىك قۇرباندار ەسكەرتكىش سارايى، چيڭ پاتشالىعى داۋىرىندەگى التىن ءمۇيىزدى بۇتحانانىڭ بايىرعى جۇرتى، حۇيزۋ مەشىتى، بايتوللا مەشىتى، وت اراسان، حالىق باقشاسى جانە ىلە وزەنى كوپىرى سياقتى اتى ايگىلى ەجەلگى قۇرىلىستار مەن تابيعي كورىنىس رايوندارى بار.

قۇلجا قالاسى – ءالميساقتان تارتىپ جىبەك جولىنداعى ماڭىزدى وتكەل، ورتا جازىق مادەنيەتى، ورتا ازيا دالا مادەنيەتى، اراب مادەنيەتى، ەۆرو- ازيا مادەنيەتى وسى ارادا توعىسىپ جانە ىقپال جاساپ، بۇگىنگى باي مازمۇندى، وزگەشە جەرگىلىكتى تۇسكە يە تاريحي مادەنيەتتى قالىپتاستىردى، قالالىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتى ۇلتتار مادەنيەتى مەن بۇقارالىق مادەنيەت قيمىلدارىنا جانە بەيزاتتىق مادەني مۇراعاتتاردى قورعاۋ قىزمەتىنە باستان- اياق وسكەلەڭ دارەجەدە ءمان بەرىپ كەلەدى، 2007- جىلدان بەرى، ۇيعۇر ۇلتىنىڭ «ءماشىرابى»، حۇيزۋدىڭ «گۇل مەرەكەسى»، سىبە ۇلتىنىڭ «باتىسقا كوشۋ مەرەكەسى»، ءمانجۋدىڭ«بانجين مەرەكەسى»، ورىس ۇلتىنىڭ «پاسكا مەيرامى»سياقتى ۇلكەن تيىپتەگى مادەنيەت قيمىلدارىن ءساتتى ۇيىمداستىرىپ وتكىزدى.

 

ەكونوميكا جانە قوعامدىق دامۋىنىڭ قازىرگى جاعدايى

    قۇلجا قالالىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتى «ونەركاسىپ ارقىلى قالانى كوركەيتۋ» سىندى دامۋ تانىمىنا باستان- اياق تاباندى بولىپ، ىلە وزەنى اڭعارىنىڭ قوردالى بايلىق قاينارىنان ۇتىمدى پايدالانىپ، قالاداعى بارلىق كۇشتەردى ىسكە قوسىپ، ونەركاسىپتى ەكونوميكالىق قىزمەتتىڭ وزەگى رەتىندە مىقتى ۇستاپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋ قادامىن جەدەلدەتتى. «ءۇش باقشا، ءبىر رايون»(ءتۇستى ونەركاسىپ باقشاسى، جاڭاشا قۇرىلىس ماتەريالدار باقشاسى، اۆتوموبيل ونەركاسىپ باقشاسى، حالىقارالىق ساۋدا زات اينالىم باقشا رايونى) وندىرىستىك دامۋ تۇعىرىن كۇش سالا تىكتەدى. مەملەكەت جانە اۆتونوميالى رايون دارەجەلى نەگىزدىك قۇرىلعىلى وبيەكتى قۇرىلىستارىنان «جىڭ – قۇلجا – قورعاس »تەمىر جولى، «چيڭشۇيحى – قۇلجا »جوعارى قارقىندى تاس جولى، قۇلجا پويەز ستانسياسى سياقتىلار بار. قالا قۇرىلىسى جاعىنان بۇرىنعى قالا جۇلگەسىن قورعاۋ نەگىزىندە وزگەرتىپ قۇرۋ جانە جاڭا قالا رايونىن اشۋ قۇرىلىسىن تياناق ەتىپ، قالا جوبا قۇرىلىسىن باسقارۋ جاعىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزدى. ەگىنشى- مالشىلاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋدى نىسانا ەتىپ، «112315» ينجەنەرياسىن كۇش سالا اتقاردى. تۇتاس قالا بويىنشا كولەم قالىپتاستىرعان قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىق بازالارىنان 15 ى، ەرەكشە اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى بازاسىنان 8 ى قۇرىلدى؛ ساۋىن سيىر سەلبەستىك كوپەراتيۆىنەن 21 ى، مىڭ باستىق ساۋىن سيىر بار اۋىلدان(قالاشىق) 8 ى بوي كوتەردى؛ 26 مىڭ مۇ جەرگە اعاش ەگىپ، ورمان وتىرعىزىلدى، ساۋدا، ساياحات ىستەرىنىڭ دامۋ قادامى ۇزدىكسىز تەزدەتىلۋدە. ءداستۇرلى ساۋدا زات اينالىم كاسىبىن بىرىكتىرىپ وزگەرتۋ جەدەلدەتىلىپ، اۋىل- قىستاق، اۋىل شارۋاشىلىق ساۋداسى، زات اينالىم قويماسى، قوسالقى ازىق-تۇلىكتەر، ۇلكەن تيىپتەگى زات ساتىپ الۋ بازارى سىندى 4 ۇلكەن بازار قۇرىلىسى ءتۇيىن ەتىلىپ، قالا- اۋىلدارداعى ءتۇرلى بازاردى اشۋ قۇرىلىسى تەبىنى ارتتىرىلىپ، قازانشى ۇلتتىق سالت-ساناسى، ساياحات رايونىن وزەك ەتىپ، ۇلتتىق سالت-سانا، كورىنىس ساياحاتى ءۇرتىس دامىتىلدى. تۇتاس قالا بويىنشا جۇلدىز دارەجەلى قوناقسارايدان 28 ى، ۇلتتىق سالت- سانا ساياحاتى كۇتىپ الۋ ورىنىنان 49 ى بار بولىپ، ساياحاتتىڭ تارتىمدىلىق قۋاتى اناعۇرلىم كۇشەيتىلۋدە. 2008- جىلى ورىندالعان تۇتاس جىلدىق ءوندىرىس جالپى ءونىم قۇنى 6 ميلليارد 901 ميلليون يۋان بولىپ، الدىڭعى جىلدىڭ ۇقساس مەزگىلدەگىسىمەن سالىستىرعاندا ٪16.2 ارتتى. جەرگىلىكتى قازىنانىڭ ورىندالعان مەجە ەسەپ كىرىسى 512 ميلليون يۋان بولىپ، ٪29.5؛ سىرتقى ساۋدا ەكسپورت- ينفورت جالپى سوماسى 470 ميلليون دوللار بولىپ، الدىڭعى جىلدىڭ ۇقساس مەزگىلىدەگىسىمەن سالىستىرعاندا ٪63.2؛ قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ جەكە ساتىلۋ جالپى سوماسى 2 ميلليارد 580 ميلليون يۋان بولىپ، الدىڭعى جىلدىڭ ۇقساس مەزگىلدەگىسىمەن سالىستىرعاندا ٪24.5؛ قالا- قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ جان باسىندىق ورتاشا كىرىسى 9117 يۋان، ەگىنشى- مالشىلاردىڭ جان باسىندىق تازا كىرىسى 5161 يۋان بولىپ، الدىڭعى جىلداعىدان جەكە- جەكە 1114يۋان، 793 يۋان ارتتى.     

       

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ