<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
中文 哈文

باس بەت>>اتامۇرا- اسىل قازىنا>>تاريحي تۇلعالار

اكبار ەسبوسىن ۇلى

 

 

 


 

اكبار ەسبوسىن ۇلى (1911-1944). 1911- جىلى قازان ايىندا نىلقى اۋدانىنىڭ لاستاي قىستاعىندا كەدەي شارۋا وتباسىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول قازاقتىڭ ورتا جۇزىندەگى نايمان ۇلىسى قىزاي تايپاسى مەڭىس رۋىنىڭ تاڭىربەردى اتاسىنان تاراعان قۇداينازار باتىردىڭ ۇرپاعى. اكەسى ەسبوسىن باتىر 1928- جىلى قىستا، كەرتارتپا ۇكىمەتتىڭ نۇسقاۋىمەن جەرگىلىكتى شونجارلار جاعىنان قاستاندىقپەن ولتىرىلەدى. 17 جاسىندا جەتىم قالعان اكبار ءىنىسى ناۋانمەن بىرگە شەشەسى ءمارياعا ىلەسىپ ناعاشىسىنىڭ تاربيەسىندە ەسەيىپ- ەرجەتەدى. باستاۋىش مەكتەپكە ءتۇسىپ ساۋاتىن اشادى. ول تورە اۋىلىندا ءجۇرىپ بۇرىنعى سوۆەت وداعىنان كەلىپ تۇراتىن گازەت- جۋرنال جانە كىتاپتاردى وقىپ، سانا-ساۋياسىن ءوسىرىپ، اق پەن قارانى جىعا تانيتىن ورەگە جەتەدى؛ بىزدە ەل سياقتى ادامدىق ساناتقا قوسىلىپ، ەسە-تەڭدىككە قول جەتكىزسەك، دەپ ارماندايدى. وسىنداي اسقاق ارماننىڭ جەتەكتەۋىمەن ول سوۆەت وداعىنىڭ ازاماتى پاتيحپەن جانە ونىڭ اعاسى سادىقپەن تانىسادى. كەرتارتپا ۇكىمەتكە قارسى قارۋلى كوتەرىلىس قوزعاپ، ونى اۋدارىپ تاستاپ،حالىق جۇرتشىلىعىنىڭ قولىن ەسە تەڭدىككە جەتكىزۋ تۋرالى ولارمەن ءسوز بايلاسادى. پارتيزاندار اترەتىن قۇرۋ دايىندىعىنا كىرىسەدى. ءوستىپ جۇرگەندە، بۇلاردىڭ قۇپيالىعى جانسىزدار جاعىنان ۇكىمەتتىڭ قۇلاعىنا جەتىپ، اكبار قولعا الىنىپ تۇرمەگە جابىلادى. ارتىنان ىلە- شالا ونىڭ نەمەرە ءىنىسى سەيت تە قولعا الىنىپ تۇرمەگە جابىلادى. ارتىنان ەكى باتىر امالىن تاۋىپ تۇرمەدەن قاشىپ شىعىپ تاۋعا بارىپ بەكىنەدى. ولاردان بۇرىن سوۆەت وداعىنا قاشىپ ءوتىپ كەتكەن پاتيحپەن قارىم- قاتىناس ورناتىپ ول جاققا ەكى رەت ءوتىپ، قارۋ- جاراق، وق -ءدارى اكەلەدى. پاتيح ، اكبار، سەيت، قاينام، بايشورىن، ناۋان قاتارلى التاۋى( بۇلار كەزىندە ۇكىمەت جاعىنان التى ۇرى دەپ اتالعان) «لاستاي پارتيزاندارى» بولىپ ۇيىمداسىپ، ماقساتتى، جوسپارلى تۇردە جەتى رەتكى قاندى شايقاستى جۇرگىزىپ، بارىندە دە جەڭىسكە قول جەتكىزەدى، ءبىرىنشى رەتكىسى 1944- جىلى قىركۇيەكتىڭ 21- كۇنى جۇرگىزىلىپ، بۇلاردى جويماق بولىپ، لاستاي سايىن ورلەپ كەلە جاتقان اۋداندىق قارۋلى ءبولىم باستىعى رىن دۋسانى اتىپ ءولتىرىپ، العاشقى شايقاستىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزەدى. بۇل ىلە الابىنداعى گومينداڭ كەرتارتپا ۇكىمەتىنە العاشقى رەت ءساتتى اتىلعان ادىلەتتىلىكتىڭ وعى، ءۇش ايماق توڭكەرىسىنىڭ باستالۋ ساليۋتى ەدى. ەكىنشى رەتكىسى قازاننىڭ 1- كۇنگى ءۋايىس مازارىنداعى اسكەري فۋنكتتى الۋ شايقاسى، ءۇشىنشى رەتكىسى قازاننىڭ 6- كۇنىندەگى نىلقى اۋدانى قالاشىعىن الۋ شايقاسى؛ ءتورتىنشى رەتكىسى 10- قازان جاۋدىڭ كومەككە جىبەرگەن 300 اسكەرىن جويۋ شايقاسى، بەسىنشى رەتكىسى 12- قازان جاۋدىڭ نىلقى اۋدانى قالاشىعىن قايتارىپ الۋىنا قارسى جۇرگىزىلگەن شايقاس. التىنشى رەتكىسى 20 - قاراشا كۇنگى قاراسۋ، تاقىرءمالى، اقشي وڭىرىندەگى جاۋدىڭ قورشاۋىنا قارسى جۇرگىزىلگەن شايقاس. وسى كۇنگى شايقاستا اكبار باتىرعا جاۋدىڭ وعى دارىپ، ەسىل ازامات داڭىقپەن قۇربان بولادى. اكبار نىلقى كوتەرىلىسىنىڭ نەگىزگى باسشىلارىنىڭ ءبىرى، ءۇش ايماق ۇكىمەتى 1946- جىلى 10 - ماۋسىم كۇنگى جورالار ماجىلىسىندە 307- ءنومىرلى قاۋلىسىن ماقۇلداپ، اكبارعا «حالىق باتىرى»دەگەن داڭىقتى اتاق جانە «پولكوۆنيك دارەجەلى اسكەري شەن، سەمياسىنا توڭكەرىستىك قۇربان سەمياسى دەگەن كۋالىك بەرگەن».

 

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ