<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
中文 哈文

باس بەت>>ارناۋلى تاقىرىپ>>ۇيرەنۋ

جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى 19 - رەتكى اكادەميكتەر جينالىسىندا، جۇڭگو ينجەنەريالىق عىلىمدار اكادەمياسى 14 - رەتكى اكادەميكتەر جينالىسىندا سويلەنگەن ءسوز

(2018 - جىلى 5 - ايدىڭ 28 - كۇنى)

شي جينپيڭ

  اكادەميكتەر، جولداستار، دوستار:

  جۇڭگو عىلىم اكادەمياسىنىڭ 19 - رەتكى اكادەميكتەر جينالىسى، جۇڭگو ينجەنەريالىق عىلىمدار اكادەمياسىنىڭ 14 - رەتكى اكادەميكتەر جينالىسى بۇگىن سالتاناتپەن اشىلدى. بۇل پارتيا 19 - قۇرىلتايىنان كەيىن ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكا سالاسىندا اشىلعان سالتاناتتى جينالىس. مەن پارتيا ورتالىق كوميتەتى اتىنان جينالىستىڭ اشىلعانىن قىزۋ قۇتتىقتايمىن! كوپشىلىككە ءارى كوپشىلىك ارقىلى بۇكىل ەلدەگى قالىڭ عىلىم - تەحنيكا قىزمەتكەرلەرىنە شىن جۇرەكتەن سالەم جولدايمىن!

  پارتيا 19 - قۇرىلتايى جاڭا داۋىردە جۇڭگوشا سوتسياليزمگە تاباندى بولۋدىڭ جانە ونى دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق مىندەتىن ورتاعا قويىپ، ەلىمىزدى سوتسياليستىك وسىزاماندانعان قۇدىرەتتى ەل ەتىپ قۇرىپ شىعۋدىڭ ۇلى جوباسىن جاساپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋىن ىسكە اسىرۋدىڭ جاڭا جورىعىن باستادى. سوتسياليستىك وسىزاماندانعان قۇدىرەتتى ەل قۇرۋ ۇلى نىساناسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى سىندى جۇڭگو ارمانىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن، ءبىز قۇدىرەتتى عىلىم - تەحنيكالىق قۋاتتى جانە جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن ازىرلەۋىمىز كەرەك.

  پارتيا 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، ءبىز ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكا ىستەرىنىڭ دامۋ امالياتىن قورىتىندىلاپ، جالپى بەتالىستى بارلاپ، جالپى جاعدايدى جوبالاپ، رەفورمانى تەرەڭدەتىپ، جان - جاقتى كۇش سالىپ، ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكا ىستەرىندە تاريحي وزگەرىستەر تۋىلۋىن، تاريحي سيپاتتى جەتىستىككە قول جەتكىزۋىن ىلگەرىلەتتىك.

  −ءبىز پارتيانىڭ عىلىم - تەحنيكا ىستەرىنە باسشىلىعىنا تاباندى بولىپ، پارتيانىڭ عىلىم - تەحنيكا ىستەرىنە باسشىلىق مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، پارتيا باسشىلىعى ساياسي باسىمدىعىن ساۋلەلەندىرىپ، جاڭالىق اشا دامۋ زاڭدىلىعى، عىلىم - تەحنيكانى باسقارۋ زاڭدىلىعى، دارىندىلاردىڭ ەسەيۋ زاڭدىلىعى تانىمىن تەرەڭدەتىپ، كەلەلى ىستەردى مىقتى ۇستاپ، وزىق ىستەردى مىقتى ۇستاپ، نەگىزدىك ىستەردى مىقتى ۇستاپ، ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكا ىستەرىنىڭ دامۋىنا پارمەندى ساياسي كەپىل ازىرلەدىك.

  − ءبىز عىلىم - تەحنيكادا دۇنيە جۇزىلىك قۋاتتى ەل قۇرۋ كۇرەس نىساناسىنا تاباندى بولىپ، مەملەكەتتىڭ جاڭالىق اشۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، عىلىم - تەحنيكادا دۇنيە جۇزىلىك قۋاتتى ەل قۇرۋدىڭ سوتسياليستىك وسىزاماندانعان قۇدىرەتتى ەل قۇرۋعا بولعان ستراتەگيالىق تىرەگىن كۇشەيتىپ، عالامدىق عىلىم - تەحنيكا باسەكەسىنىڭ ۇتىمدى ورايىن يگەرىپ، الدىڭعى لەكتەگى وڭىرلەردە اۋقىمعا قاراي قيمىلداپ، قۇلشىنا العا ۇمتىلىپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ جەتەكشىلىك رولىن اناعۇرلىم جوعارى ساتىدا، اناعۇرلىم كەڭ كولەمدە ساۋلەلەندىردىك.

  − ءبىز جۇڭگوشا دەربەس جاڭالىق اشۋ جولىمەن جۇرۋگە تاباندى بولىپ، جاڭالىق اشۋدىڭ ءبىرىنشى قوزعاۋشى كۇش ەكەنىنە تاباندى بولىپ، جاڭالىق اشۋدى مىقتى ۇستاۋدىڭ دامۋدى مىقتى ۇستاۋ ەكەنىنە، جاڭالىق اشۋدى كوزدەۋدىڭ بولاشاقتى كوزدەۋ ەكەنىنە تاباندى بولىپ، ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ نەگىزگى ۇمتىلىس بەتالىسىن جانە قامال الۋ ءتۇيىنىن ايقىنداپ، باسىم وڭىرلەردە شەشۋشى تەحنيكالاردا كەلەلى قامال الۋعا، جاڭالىق اشۋدىڭ باستى ولشەمدەرىن دۇنيە ءجۇزىنىڭ الدىڭعى لەگىنە ەنگىزۋگە قۇلشىندىق.

  − ءبىز رەفورمانى تەرەڭدەتۋ ارقىلى جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭدىگىنە دەم بەرۋگە تاباندى بولىپ، عىلىم - تەحنيكا ءتۇزىلىسى رەفورماسىنىڭ ءبىرسىپىرا كەلەلى شارالارىن شىعارىپ، جاڭالىق اشۋ ارقىلى دامۋعا دەم بەرۋ جۇيەسىنىڭ قابىلەتىن رەتتەۋدى كۇشەيتىپ، عىلىم - تەحنيكانىڭ جانە ەكونوميكانىڭ، قوعامنىڭ دامۋ جولىن اشىپ، جاڭالىق اشۋ كومەسكى كۇشىن ۇزبەي شىعارىپ، جاڭالىق اشۋ فاكتورلارىن شوعىرلاندىرۋدى جەدەلدەتىپ، مەملەكەتتىڭ جاڭالىق اشۋ جۇيەسىنىڭ جالپىلىق قۋاتىن كوتەردىك.

  − ءبىز جاڭالىق اشۋدى قوزعاۋشى كۇش ەتۋدىڭ ءتۇپ ءمانى دارىندىلاردى قوزعاۋشى كۇش ەتۋ دەگەنگە تاباندى بولىپ، دارىندى جاڭالىق اشۋداعى ءبىرىنشى بايلىق دەگەندى دارىپتەپ، دارىندىلاردىڭ دامۋ ورتاسىن ۇزبەي جاقسارتىپ، دارىندىلاردىڭ جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭدىك كۇشىن تاسقىنداتىپ، عالامدىق كوز اياعا يە جانە حالىقارالىق ورەدەگى ستراتەگيالىق عىلىم - تەحنيكا دارىندىلارىنان، عىلىم - تەحنيكادا كوشباسشى دارىندىلاردان، جاس عىلىم - تەحنيكا دارىندىلارىنان جانە جوعارى ورەدەگى جاڭالىق اشۋ قوسىنىنان ءبىر توبىن كۇش سالا باۋلىپ جەتىلدىردىك.

  − ءبىز عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ الەمدىك جەلىسىنە قوسىلۋعا تاباندى بولىپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسى تانىمىن ورناتىپ، عالامدىق عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋعا، جونگە سالۋعا ىشكەرىلەي ات سالىسىپ، عالامدىق سيپات الاتىن جاڭالىق اشۋ تاقىرىپتارىن ىرىقتىلىقپەن ورتاعا قويىپ، ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋىنىڭ عالامدىق ورەسىن جانە حالىقارالىق ىقپال كۇشىن جاپپاي كوتەرىپ، ەلىمىزدىڭ دۇنيە ءجۇزىنىڭ عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋىنا قوساتىن ۇلەسىن ايتارلىقتاي جوعارىلاتىپ، ەلىمىزدى عالامدىق جاڭالىق اشۋ كارتاسىنداعى ماڭىزدى ۇيەككە اينالدىردىق.

  جاقىنعى جىلداردان بەرى، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، ەلىمىزدەگى عىلىم - تەحنيكا سالاسىنىڭ جانە قوعامداعى ءار سالانىڭ بىرگە قۇلشىنۋىندا ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكا ىستەرى تىعىز كۇش الىپ، جەدەل سەكىرىس جاساپ، تاريحي، تۇتاس تۇلعالىق، جۇيەلى زور وزگەرىس ىسكە اسىرىلدى، ەلەۋلى جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرى ىركەس - تىركەس جارىققا شىعىپ، كەيبىر الدىڭعى بەتالىستار قاتارلاسۋ، كوش باستاۋ كەزەڭىنە ءوتتى، عىلىم - تەحنيكالىق قۋاتىمىز ساننىڭ جيناقتالۋىنان ساپالىق وزگەرىسكە قاراي سەكىرىس جاساعان، نۇكتەلىك شەپ بۇزۋدان جۇيەلى قابىلەتتىڭ كوتەرىلۋىنە قادام تاستاعان ماڭىزدى ساتتە تۇر.

  − ءبىز نەگىزدىك زەرتتەۋدى جانە قولدانىلمالى نەگىزدىك زەرتتەۋدى كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، حيميا، ماتەريال، فيزيكا سياقتى سالالاردا دۇنيە ءجۇزىنىڭ الدىڭعى لەگىنە وتتىك، تەمىر نەگىزىندەگى وتكىزگىش ماتەريالدار حالىقارادا ەڭ جوعارى وزگەرىس تەمپەراتۋراسىن ساقتادى، كۆانتتىق انومالدى حولل اسەرىندە، مۋلتيوفوتوننىڭ تۇنباسىندا الەمدەگى وزىق ورەگە جەتتىك، نەيترينو تەربەلىسى، ىسىك كلەتكالارى، دەنە كلەتكاسىنان پايدالانىپ مايمىلدى كلونداۋ سياقتى جاقتاردا ماڭىزدى جاسامپازدىق جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىپ، ۋكۇڭ، موزى، حۇييان، كومىرتەگى قوس توتىعىن ولشەۋ سەرىگى سياقتى ءبىرسىپىرا عىلمي تاجىريبە جاساندى سەرىكتەرى ءساتتى ۇشىرىلدى، ديامەترى 500 مەتر كەلەتىن الىپ تەلەسكوپ، شاڭحاي گۋاڭيۋان، توكاماك يادرولىق سينتەزى اسقىن وتكىزگىش قوندىرعىسى سياقتى كەلەلى عىلىم - تەحنيكالىق زەرتتەۋلەر نەگىزدىك قۇرىلعىلارى ەلىمىزدىڭ عالامدىق دارەجەدەگى عىلمي زەرتتەۋىنە ماڭىزدى زاتتىق، تەحنيكالىق نەگىز قالادى.

    − ءبىز مەملەكەتتىڭ ەلەۋلى سۇرانىسىنا بەت العان ستراتەگيالىق جوعارى تەحنيكالاردى زەرتتەۋدى كۇش سالا ىلگەرىلەتتىك، اسقىن كومپيۋتەردە دۇنيە ءجۇزى بويىنشا ءۇرتىس 10 رەت ەڭ الدىڭعى ورىندى يەلەدىك، وتاندىق چيپ قولدانىلعان «شىنۋي. تايحۋ نۇرى» جوعارى قۋاتتى كومپيۋتەر قولدانۋداعى ەڭ جوعارى سيلىق «گوردون بەلل» سيلىعىن الدى، ادام الىپ ۇشاتىن عارىش ءىسى مەن اي بارلاۋ ينجەنەرياسىندا «تيانگۇڭ»، «شىنجوۋ»، «چاڭ - ى»، «چاڭجىڭ» سىندى ماڭىزدى جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزدىك، بەيدوۋ جاساندى سەرىك باعىتتاۋ جۇيەسى جەلىلەسۋدىڭ جاڭا داۋىرىنە قادام تاستادى، ادام الىپ تەرەڭگە سۇڭگۋ، جەر ءتۇبىن بارلاۋ، وتاندىق اۆياماتكا، كولەمدى وزىق جوعارى قىسىمدى سۋ رەاكتورى مەن جوعارى تەمپەراتۋرالى گازدى سالقىنداتقىش رەاكتورلىق يادرولىق ەلەكترى، تابيعي گازدى سۋ قوسىلىستارى ارقىلى بارلاۋ - اشۋ، نانوكاتاليز، مەتال نانو قۇرىلىمدىق ماتەريالدار سياقتىلار دۇنيەنىڭ الدىڭعى لەگىنەن بوي كورسەتۋدە.

  − ءبىز كاسىپتەردى ورتا جوعارى دەڭگەيگە قادام تاستاۋعا كۇش سالا جەتەكتەدىك، گۇلدەنۋ اتتى جوعارى جىلدامدىقتى پويەز شەشۋشى قادام تاستاپ، توتەنشە كريزستىك كومىر جاعۋ ارقىلى ەلەكتر شىعارۋ، ەرەكشە جوعارى كەرنەۋلى ەلەكتر جەتكىزۋ، كەرنەۋ وزگەرتۋ، بۋدانداستىرىلعان كۇرىش، تەڭىز كۇرىشى سياقتىلار دۇنيە ءجۇزى بويىنشا الدىڭعى ورىندا تۇرادى، جىلجىمالى حابارلاسۋ، دىبىس تانۋ، جاڭا ەنەرگيالى اۆتوموبيل، 3 - بۋىن يادرو ەلەكترى «حۋالۇڭ − 1»، قازۋ جابدىعى سياقتىلار دۇنيە ءجۇزىنىڭ الدىڭعى لەگىنەن بوي كورسەتتى، ينتەگرالدى تىزبەك جاساۋ، C919 ءىرى جولاۋشىلار ۇشاعى، جوعارى سورتتى سيفرلى مەڭگەرىلەتىن ستانوك، ءىرى كەمە جاساۋ، جابدىقتاۋ سياقتىلار حالىقاراداعى وزىق دەڭگەيدى تەز قۋىپ جەتتى، لۇڭمىن 5 ءوستى ستانوگى، 80 مىڭ توننالىق قالىپتاعىش پرەس سياقتى جابدىقتار ەل ىشىندەگى كوپتەگەن اقتاڭداقتى تولتىردى، ەلىمىز دەربەس زەرتتەپ جاساعان جاساندى زەردەلى تەرەڭدەپ ۇيرەنۋ چيبى ساۋدالىق قولدانۋعا بەرىلدى، اسقىن وتكىزگىشتى ماگنيت رەزونانسى سياقتى ەمدەۋ اسپاپتارىنىڭ ورنىن وتاندىق ونىمدەر باستى، سالماقتى جۇقپالى اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ مەن ونى تىزگىندەۋ جانە ۆاكسيناسىن زەرتتەپ جاساۋ، ەلەۋلى جاڭا دارىلەردى جاساۋ سياقتىلار حالىقتىڭ يگىلىگىن بارىنشا جاقسارتتى.

  − ءبىز مەملەكەتتىڭ جاڭالىق اشۋ جۇيەسىن كۇش سالا كەمەلدەندىردىك، مەملەكەتتىك تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ ورتالىعى، مەملەكەتتىك ءتۇيىندى تاجىريبەحانا سياقتى جاڭالىق اشۋ بازالارى جۇيەلى ورنالاستىرىلدى، عىلىم - تەحنيكا جوسپارىن باسقارۋ، جەتىستىكتەردى يگىلىككە جاراتۋ، باعالاۋ، سيلاۋ سياقتى جاقتاردا جۇرەكتىلىكپەن رەفورما جۇرگىزدىك، كاسىپورىنداردىڭ جاڭالىق اشۋ تۇلعاسىندىق ورنى مەن جەتەكشىلىك رولى كورنەكتى تۇردە كۇشەيدى، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋشى دارىندىلار جەدەل شوعىرلى تۇردە ءوسىپ جەتىلدى.

  − ءبىز ەكونوميكالىق قۇرىلىس پەن مەملەكەت قورعانىسى قۇرىلىسىنىڭ توعىسپالى دامۋىن كۇش سالا ىلگەرىلەتتىك، مەملەكەت قورعانىسى عىلىم - تەحنيكاسى ونەركاسىپ ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، ارميا مەن حالىقتىڭ سەلبەسىپ جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، ارميا مەن حالىقتىڭ سەلبەسىپ جاڭالىق اشۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىردىك.

  اكادەميكتەر، جولداستار، دوستار!

  21 - عاسىرعا اياق باسقاننان بەرى، عالامدىق عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ تەڭدەسسىز جيىلەگەن، جاندانعان كەزەڭى باستالدى، جاڭا كەزەكتى عىلىم - تەحنيكا توڭكەرىسى مەن ونەركاسىپ وزگەرىسى جاڭالىق اشۋ ىستەرىنىڭ عالامدىق كارتاسىن قايتا قالىپتاستىرىپ، عالامدىق ەكونوميكالىق قۇرىلىمدى قايتا قۇرۋدا. جاساندى زەردە، كۆانتتىق ينفورماتسيا، جىلجىمالى حابارلاسۋ، زات تاسىمال تورى، بولىكتەر تىزبەگى باستاعان جاڭا بۋىن ينفورماتسيا تەحنيكاسى جەدەل جارىققا شىقتى، قولدانىلدى، سينتەردىك بيولوگيا، گەندىك رەداكسيالاۋ، مي عىلىمى، قايتا تۋىنداۋ مەديتسيناسى سياقتىلار باستاعان تىرشىلىك عىلىمى سالاسىندا جاڭا وزگەرىستەر جارىققا شىقتى، قۇلتەمىر، سيفرلانۋ، جاڭا ماتەريال توعىسقان وزىق جاساۋ تەحنيكاسى جاساۋ كاسىبىنىڭ زەردەلەنۋگە، قىزمەت وتەۋگە، جاسىلدانۋعا قاراي تۇرلەنۋىن جەدەل ىلگەرىلەتۋدە، تازالىقتى، ونىمدىلىكتى، باياندىلىقتى نىسانا ەتكەن ەنەرگيا تەحنيكاسىنىڭ جەدەل دامۋى جەر شارىنىڭ ەنەرگيا وزگەرىسىن تۋدىرادى، كەڭىستىك جانە تەڭىز - مۇحيت تەحنيكاسى ادامزاتتىڭ تىرشىلىك ەتۋ جانە دامۋىنىڭ تىڭ ءورىسىن كەڭەيتۋدە. جالپى العاندا، ينفورماتسيا، تىرشىلىك، جاساۋ، ەنەرگيا، كەڭىستىك، تەڭىز - مۇحيت سياقتى سالالارداعى جاسامپاز جەتىستىكتەر العى تەحنيكالارعا، توڭكەرىس سيپاتتى تەحنيكالارعا ءتىپتى كوپ جاڭالىق اشۋ كوزدەرىن ازىرلەپ بەردى، پاندەر اراسىندا، پاندەر مەن تەحنيكالار اراسىندا، تەحنيكالار اراسىندا، جاراتىلىستىق عىلىم مەن گۋمانيتارلىق قوعامدىق عىلىم اراسىندا ءوزارا كىرىگۋ، توعىسۋ اۋقىمى كۇن سايىن جارىققا شىعۋدا. عىلىم - تەحنيكا مەملەكەتتىڭ بولاشاعى مەن تاعدىرىنا، حالىقتىڭ تۇرمىسى مەن يگىلىگىنە ەشقاشان ءدال قازىرگىدەي تەرەڭ اسەر ەتكەن ەمەس.

    قازىر ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكا سالاسىندا شەشۋگە ءزارۋ بولىپ وتىرعان كورنەكتى ماسەلەلەر ءالى ءومىر سۇرۋدە، اسىرەسە، پارتيا 19 - قۇرىلتايىندا العا قويىلعان جاڭا مىندەت، جاڭا تالاپتارمەن سالىستىرعاندا، ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكاسىندا كوزايالىق اۋقىم، جاڭالىق اشۋ قابىلەتى، بايلىقتاردىڭ جايعاسۋى، ءتۇزىلىس ساياساتى سياقتى جاقتاردا ۇيلەسپەيتىن قىرۋار تۇستار ورىن تەۋىپ وتىر. ەلىمىزدىڭ نەگىزدىك عىلىم زەرتتەۋىندەگى ولقىلىقتار ءالى دە كورنەكتى، كاسىپورىنداردىڭ نەگىزدىك زەرتتەۋگە ءمان بەرۋى جەتكىلىكتى ەمەس، كەلەلى جاسامپاز جەتىستىكتەر تاپشى، تۇپكى نەگىزدىك تەحنيكا، نەگىزدىك تەحنولوگيا قابىلەتى جەتىسپەيدى، ونەركاسىپتىك انالىق ماشينا، جوعارى دەڭگەيلى چيپ، نەگىزدىك جۇمساق، قاتتى بولشەكتەر، اشۋ تۇعىرى، نەگىزگى ەسەپتەۋ ءادىسى، نەگىزدىك بولشەكتەر، نەگىزدىك ماتەريالدار سياقتى كەدەرگىلەر ءالى دە كورنەكتى، شەشۋشى وزەكتى تەحنيكالاردىڭ ادامنىڭ شەكتەۋىنە ۇشىراۋ جاعدايىندا ءتۇبىرلى وزگەرىس بولعان جوق. ەلىمىزدىڭ تەحنيكا زەرتتەۋ - اشۋىنىڭ كاسىپتەردىڭ دامۋىنداعى كەدەرگىلەر مەن سۇرانىستارعا شوعىرلانۋى جەتكىلىكتى ەمەس، عىلىم - تەحنيكالىق اشىق سەلبەستىكتى جەر شارى اياسىندا جوسپارلاۋ ءالى جەتكىلىكتى ەمەس، عىلىم - تەحنيكا جەتىستىكتەرىن يگىلىككە جاراتۋ قابىلەتى كۇشتى ەمەس. ەلىمىزدە دارىندىلاردى دامىتۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمى ءالى كەمەلدەنبەگەن، دارىندىلاردىڭ جاڭالىق اشۋ، جاسامپازدىق ومىرشەڭدىك كۇشىنە شابىت بەرۋ مەحانيزمى ءالى كەمەلدەنبەگەن، شوقتىقتى دارىندىلار مەن ۇجىمدار ءبىرشاما تاپشى. ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكانى باسقارۋ ءتۇزىلىسىنىڭ عىلىم - تەحنيكادا دۇنيە جۇزىلىك قۋاتتى ەل قۇرۋ قاجەتىنە ۇيلەسۋى جەتكىلىكتى ەمەس، عىلىم - تەحنيكا ءتۇزىلىسى رەفورماسىنىڭ كوپتەگەن كەلەلى شەشىمدەرىنىڭ تياناقتانۋى ءالى بىرىككەن كۇش قالىپتاستىرا العان جوق، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ ساياساتى ەكونوميكا، كاسىپ ساياساتىمەن ءالى تولىق ءبىر تۇتاس توعىسپاعان، بۇكىل قوعامنىڭ جاڭالىق اشۋعا جىگەرلەندىرۋ، جاڭالىق اشۋدى قامتۋ مەحانيزمى مەن ورتاسى ساپالىلاندىرۋعا مۇقتاج.

  جۇڭگونى قۇدىرەتتەندىرۋ، گۇلدەندىرۋ ءۇشىن، ءسوز جوق، عىلىم - تەحنيكانى بار كۇشپەن دامىتىپ، الەمدەگى نەگىزگى عىلىم ورتالىعى جانە جاڭالىق تۇعىرى بولۋعا قۇلشىنۋ كەرەك. ءبىز جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى نىساناسىنا تاريحتاعى ءارقانداي مەزگىلدەگىدەن ءتىپتى جاقىنداي تۇستىك، ءبىز دۇنيە ءجۇزى بويىنشا عىلىم - تەحنيكادا قۇدىرەتتى ەل قۇرۋعا تاريحتاعى ءارقانداي مەزگىلدەگىدەن تىپتەن مۇقتاجبىز.

  قازىر ءبىز كەزەكتى دۇنيە جۇزىلىك عىلىم - تەحنيكا توڭكەرىسى مەن ونەركاسىپ وزگەرىسىنىڭ ەلىمىزدىڭ دامۋ تاسىلىندەگى بۇرىلىسپەن تاريحي توعىسىندا تۇرمىز، تاپتىرماس تاريحي مۇمكىندىكتەرمەن قاتار، ارا قاشىقتىڭ الشاقتاۋى تۋدىرعان اۋىر سىناققا دا ءدوپ كەلدىك. ءبىز كەي تاريحي توعىستىڭ جاڭعىرىق پەن رەزونانس تۋدىرۋى، كەي تاريحي توعىستىڭ اڭداۋسىز وتە شىعۋى دا مۇمكىن ەكەنىن سەرگەكتىكپەن جىعا تانۋعا ءتيىسپىز.

  جاعداي، سايىس، بورىش ءبىزدى ماجبۇرلەپ وتىر. ەلىمىزدەگى قالىڭ عىلىم - تەحنيكا قىزمەتكەرلەرى جالپى بەتالىستى مەڭگەرىپ، ۇتىمدى ورايدى الدىمەن يگەرىپ، ماسەلەنىڭ جۇزىنە تۋرا قاراپ، قيىندىقتى جەڭە ورگە ۇمتىلىپ، دۇنيە جۇزىلىك عىلىم - تەحنيكانىڭ الدىڭعى لەگىن كوزدەپ، عىلىم - تەحنيكانىڭ دامۋ بەتالىسىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، تاريح جۇكتەگەن اۋىر مىندەتتى ارقالاپ، جاڭا داۋىردەگى عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ كوشباسشىسى بولۋعا باتىلدىق ەتۋى كەرەك.

  ءبىرىنشى، جاڭالىق اشۋدىڭ ءبىرىنشى قوزعاۋشى كۇش ەكەنىن جىعا تانىپ، جوعارى ساپالى عىلىم - تەحنيكالىق ۇسىنىلىم ازىرلەپ، وسىزاماندانعان ەكونوميكالىق جۇيە قۇرىلىسىنىڭ ورناۋىنا پارمەندى تىرەك ۇسىنۋ كەرەك. «موزى» كىتابىندا «كۇش زاتتاردى ارەكەتكە كەلتىرەدى» دەلىنەدى، بىلايشا ايتقاندا، كۇش − زاتتار قوزعالىسىنىڭ سەبەبى. دامۋدىڭ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىن كوتەرۋدى وزەك، قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورماعا تايانىش بولۋدى نەگىزگى جەلى، قامداۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋدى نەگىزگى باعىت - باعدار ەتىپ، ەكونوميكالىق دامۋدىڭ ساپا وزگەرىسىن، تيىمدىلىك وزگەرىسىن، قوزعاۋشى كۇش وزگەرىسىن ىلگەرىلەتىپ، ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ ساپا باسىمدىعىن كورنەكتى تۇردە نىعايتۋ كەرەك. ولقىلىقتى تولىقتاۋ، مۇمكىندىكتەردى اشۋ، ارتىقشىلىقتى نىعايتۋ ارقىلى بايلىق فاكتورىنىڭ ءونىمدى اينالىمى مەن بايلىقتىڭ ساپالى ۇلەستىرىلۋىن جەبەپ، ءوندىرىس تىزبەگىنىڭ جاڭالانۋى مەن قۇن تىزبەگىنىڭ كوتەرىلۋىن ىلگەرىلەتىپ، كورنەۋ سۇرانىس پەن كومەسكى سۇرانىستاردى قاناعاتتاندىرىپ، قامداۋ - قاجەتسىنۋدىڭ قابىسۋى مەن ديناميكالى كۇيدە تەڭ دامۋىن ىسكە اسىرىپ، بازاردىڭ دامۋى تۋرالى بولجالدى جاقسارتىپ، ناقتى ەكونوميكانىڭ دامۋ سەنىمىن سەرپىلتۋ كەرەك.

  دۇنيە ءجۇزى ينفورماتسيالىق ونەركاسىپتى باستاماشى ەتكەن ەكونوميكالىق دامۋ كەزەڭىنە قادام تاستادى. سيفرلانۋدىڭ، جەلىلەنۋدىڭ، زەردەلىلەنۋدىڭ توعىسا دامۋىنىڭ ۇتىمدى ورايىن مەڭگەرىپ، ينفورماتسيالانۋ مەن زەردەلىلەنۋدى سۇيمەن ەتە وتىرىپ، جاڭا قوزعاۋشى كۇشتەر جەتىلدىرۋىمىز كەرەك. كوشباسشىلىق پەن تىرەكتىلىكتى كورنەكتىلەندىرىپ، ستراتەگيالىق جاڭا ونەركاسىپ شوعىرىن الدىمەن جەتىلدىرىپ جانە بار كۇشپەن دامىتىپ، ونەركاسىپ جۇيەسىنىڭ جاڭا تىرەگىن قالىپتاستىرۋىمىز قاجەت. ينتەرنەتتىڭ، ءىرى ساندى مالىمەتتەردىڭ جانە جاساندى زەردەنىڭ ناقتى ەكونوميكامەن تەرەڭدەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتىپ، سيفرلى ەكونوميكانى ۇلعايتۋىمىز، قۋاتتاندىرۋىمىز كەرەك. زەردەلى ءوندىرىستى باستى باعىت ەتە وتىرىپ ونەركاسىپ تەحنولوگيالارىنىڭ وزگەرۋى مەن ساپالىلانۋىن، جاڭارتىلۋىن ىلگەرىلەتىپ، جاساۋ كاسىبىنىڭ ونەركاسىپتىك ۇلگىسى مەن كاسىپورىن فورماسىنىڭ تۇبەگەيلى تۇرلەنۋىن ىلگەرىلەتىپ، «جاڭانىڭ ورناۋى» ارقىلى «كونەنىڭ وزگەرۋىنە»، ساننىڭ مولايۋى ارقىلى قوردىڭ ۇلعايۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، ەلىمىز ونەركاسىبىنىڭ عالامدىق قۇن تىزبەگىنىڭ ورتا جوعارى دەڭگەيىنە كوتەرىلۋىن جەبەۋىمىز كەرەك.

  ەكىنشى، دەربەس جاڭالىق اشۋدى تاباندى مۇرات ەتىپ، جاڭالىق اشۋعا سەنىم بايلاپ، دەربەس جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن كۇش سالا نىعايتۋىمىز كەرەك. ءوز - وزىنە سەنىمدى مەملەكەت پەن ۇلت عانا بولاشاققا باستار جولدا نىق قادام تاستاپ، الىسقا ۇزاپ بارا الادى. تامىرىن تەرەڭگە تارتقان بايتەرەكتىڭ ءدىڭى بيىك، جاپىراعى قالىڭ بولادى. ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ ءومىر ءسۇرۋ − جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ الەم ۇلتتارى قاتارىنان ويىپ ورىن الۋىنىڭ كۇرەس تاعانى، دەربەس جاڭالىق اشۋ − ءبىزدىڭ الەمدىك عىلىم - تەحنيكانىڭ شىڭىنا شىعۋدا، ءسوزسىز، باسىپ وتەر جولىمىز. «ەگەر شىن كوڭىلمەن سەنىم ارتسام، تاۋ قوپارىپ، تەڭىز تىندىرۋ قانشا قيىن بولسا دا كۇندەردىڭ كۇنىندە ىسكە اسادى؛ ەگەر شىن كوڭىلمەن سەنە الماسام، الاقان اۋدارىپ، شىبىق سىندىرۋ قانشا وڭاي بولسا دا ءتۇپتىڭ تۇبىندە اياقسىز قالادى». جاڭالىق اشۋ قاشاندا ارىستاننىڭ اۋزىندا جۇرگەندەي قيىن ءىس، ءبىراق بىزدە، ءسوز جوق، «جۇرەكتەگى ارمان بۇل، جولىندا ولسەم وكىنبەن» دەيتىندەي اسقاق مىنەز بولۋى كەرەك. ەلىمىزدەگى قالىڭ عىلىم - تەحنيكا قىزمەتكەرلەرىندە جاڭالىق اشۋعا كۇشتى سەنىم، بەرىك بەكىم بولۋى، ءوزىن قوراشسىنۋدان دا، قۇر داندايسۋدان دا اۋلاق بولۋى، قيىندىقتاردى جەڭۋگە، قارا ءۇزىپ العا شىعۋعا، جەڭىسكە جەتۋگە جۇرەكتى بولىپ، عىلىم - تەحنيكا باسەكەسى مەن بولاشاق دامۋدىڭ بيىك تۇعىرىن الدىمەن يەلەنۋى كەرەك.

  اماليات بىزگە مىنانى قايتا - قايتا اڭعارتتى، شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكالاردى سۇراپ تا، ساتىپ تا، تىلەپ تە الا المايمىز. تەك شەشۋشى، وزەكتى تەحنيكالاردى ۋىسىمىزدا بەرىك ۇستاساق عانا مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق حاۋىپسىزدىگىنە، قورعانىس حاۋىپسىزدىگىنە جانە باسقا جاقتاعى حاۋىپسىزدىكتەرىنە تۇبەگەيلى كەپىلدىك ەتۋگە بولادى. «4 سەنىمدى» نىعايتىپ، شەشۋشى جالپىلىق تەحنيكالاردى، الدىڭعى قاتارلى جەتەكشى تەحنيكالاردى، وسى زامانعى ينجەنەرلىك تەحنيكالاردى، توڭكەرىستىك تەحنيكالىق جاڭالىق اشۋدى باعىت - باعدار ەتىپ، ءىز تيمەگەن سونى جولمەن جۇرۋگە جۇرەكتىلىك ەتىپ، شەشۋشى وزەكتى تەحنيكالاردىڭ دەربەستىگى مەن مەڭگەرىمدىلىگىن قۇلشىنا ىسكە اسىرىپ، جاڭالىق اشۋدىڭ، دامۋدىڭ ىرىقتىلىعىن ءوز قولىمىزدا بەرىك ۇستاۋىمىز كەرەك.

    عىلىم - تەحنيكادا دۇنيە جۇزىلىك قۋاتتى ەل قۇرۋدىڭ، قالايدا، نىشاندىق عىلىم - تەحنيكالىق جەتىستىكتەرى بولۋى قاجەت. ستراتەگيالىق باعدارلاۋ مەن نىسانالىق جەتەكشىلىكتى كۇشەيتىپ، عىلىم - تەحنيكالىق جاڭالىق اشۋ جۇيەسىنىڭ قابىلەتىن نىعايتىپ، جوعارى دەڭگەيلى جەتەكشىلىككە تىرەك بولار ءىز اشارلىق ارتىقشىلىقتى جەدەل قالىپتاستىرىپ، ءتۇبىرلى نەگىز بەن جالپى جاعدايعا ساياتىن عىلىم ماسەلەلەرى بويىنشا زەرتتەۋ، ورنالاستىرۋ جاساۋدى كۇشەيتىپ، شەشۋشى سالا مەن كىلتەڭ تۇستارعا كۇش سالىپ، بىرەگەي كۇشتەردى بىرىكتىرىپ، ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋ جاساپ، ەرتەرەك شەپ بۇزىپ، ەلىمىزدىڭ جالپىلىق عىلىم - تەحنيكا دەڭگەيىنىڭ كوشكە ىلەسۋدەن قاتارلاسۋعا، كوش باستاۋعا قاراي ستراتەگيالىق بۇرىلىس جاساۋىن كۇش سالا ىسكە اسىرىپ، ماڭىزدى عىلىم - تەحنيكا سالالارىندا كوشباسشى، جاڭا كوركەيگەن ءپان ارالىق سالالاردا جولباسشى بولىپ، باسەكەلىك باسىمدىقتى مولايتۋ كەرەك. حالىقتىڭ تاماشا تۇرمىسقا دەگەن تالپىنىسىن قاناعاتتاندىرۋدى عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ تياناعى ەتىپ، حالىققا ءتيىمدى، پايدالى بولۋدى، حالىقتى اۋقاتتاندىرۋدى، حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋدى عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ ماڭىزدى بەتالىسى ەتۋ كەرەك.

  نەگىزدىك زەرتتەۋ − تۇتاس عىلىم جۇيەسىنىڭ قاينار كوزى. دۇنيە جۇزىلىك عىلىم - تەحنيكانىڭ الدىڭعى لەگىن كوزدەپ، جالپى بەتالىستى مەڭگەرىپ، «دويبىنىڭ تۇڭعىش تاسىن» جاقسى ءجۇرىپ، تاعاندى بەكەمدەپ، ۇزاق بولاشاققا دايىندالىپ، ءۇن - ءتۇنسىز ەڭبەك ەتۋگە، اعاش باپتاۋشى، قۇدىق قازۋشى بولۋعا باتىلدىق ەتىپ، كەلەشەكتىك نەگىزدىك زەرتتەۋ مەن جەتەكشى ءتول جاسامپازدىقتان ماڭىزدى جەتىستىكتەر شىعارىپ، عىلىم - تەحنيكادا دۇنيە جۇزىلىك قۋاتتى ەل قۇرىلىسىنا بەرىك نەگىز قالاۋ كەرەك. قولدانىلمالى نەگىزدىك زەرتتەۋگە سەرپىن بەرىپ، ەلەۋلى عىلىم - تەحنيكا نىساندارىن ىلگەرىلەتۋدى تۇتقا ەتىپ، «سوڭعى ءبىر شاقىرىمدى» ىركىلىسسىزدەندىرىپ، كاسىپ سالالانۋعا ورالعى بولاتىن «بوگەتتەردى» تالقانداپ، قولدانىلمالى نەگىزدىك زەرتتەۋ مەن كاسىپ سالالانۋدىڭ ۇشتاسۋىن ىسكە اسىراتىن جىلدام ارنانى ىركىلىسسىزدەندىرىپ، جاڭالىق تىزبەگى مەن وندىرىستىك تىزبەكتىڭ دالمە - ءدال ۇشتاسۋىن جەبەپ، عىلىم - تەحنيكا جەتىستىكتەرىنىڭ ۇلگىدەن ونىمگە، ونان تاۋارعا تۇرلەنۋىن جەدەلدەتىپ، عىلىم - تەحنيكا جەتىستىكتەرىن وسىزامانداندىرۋ ىستەرىندە تولىق كادەگە جاراتۋ كەرەك.

  ينجەنەريالىق عىلىم - تەحنيكا ادامزاتتىڭ العا باسۋىن ىلگەرىلەتەتىن ماتور، شارۋاشىلىق توڭكەرىسىنىڭ، ەكونوميكالىق دامۋدىڭ، قوعامدىق العا باسۋدىڭ پارمەندى سۇيمەنى. ينجەنەريالىق عىلىم - تەحنيكا قىزمەتكەرلەرىندە ۇستالىق رۋح ءارى ىنتىماق رۋحى بولۋى كەرەك، مەملەكەتتىڭ كەلەلى ستراتەگيالىق قاجەتىن ارقاۋ ەتىپ، ەكونوميكالىق قۇرىلىس پەن مەملەكەت حاۋىپسىزدىگىنە قاتىستى كەلەلى ينجەنەريالىق عىلىم - تەحنيكا ماسەلەلەرىن كوزدەپ، جاڭا ءداۋىر قوعامىنداعى حالىق تۇرمىسىنىڭ رەال قاجەتىمەن جانە ارميا مەن حالىقتىڭ توعىسۋ قاجەتىمەن ساناسىپ، دەربەس جاڭالىق اشۋ جەتىستىگىن قولدانۋدى جەدەلدەتىپ، كورەگەندىك، ستراتەگيالىق سيپات الاتىن سالالاردا ىرىقتى شايقاستى ويداعىداي جۇرگىزۋ كەرەك.

  ءۇشىنشى، عىلىم - تەحنيكا ءتۇزىلىسى رەفورماسىن جاپپاي تەرەڭدەتىپ، جاڭالىق اشۋ جۇيەسىنىڭ رولىن جوعارىلاتىپ، جاڭالىق اشۋدىڭ ومىرشەڭدىك كۇشىن جۇمىلدىرۋعا كۇش سالۋ. جاڭالىق اشۋ بولاشاقتاعى جەڭىستى بەلگىلەيدى، رەفورما مەملەكەت تاعدىرىنا سايادى. عىلىم - تەحنيكا سالاسى ۇزدىكسىز رەفورما جاساۋدى قاجەت ەتەتىن سالا. 2014 - جىلى 6 - ايدىڭ 9 - كۇنى مەن ەكى اكادەميانىڭ اكادەميكتەرى جينالىسىندا ءسوز سويلەپ مىنانى باسا دارىپتەدىم: دەربەس جاڭالىق اشۋدى ىلگەرىلەتۋدەگى ەڭ كوكەي تەستىسى تۇزىلىستەگى، مەحانيزمدەگى كەدەرگىلەردى الاستاپ، عىلىم - تەحنيكانىڭ ءبىرىنشى وندىرگىش كۇش رەتىندەگى زور كومەسكى كۇشىن مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا ازات ەتۋدە جانە جۇمىلدىرۋدا. وسى ءتۇيىندى مىندەتتى ارقاۋ ەتىپ، تاياۋ جىلداردان بەرى ءبىز عىلىم - تەحنيكا ءتۇزىلىسى رەفورماسىن بارىنشا ىلگەرىلەتتىك، عىلىم - تەحنيكا ءتۇزىلىسى رەفورماسى جاپپاي كۇش ۇستەپ، كوپ تۇيىننەن قامال الىپ، ىشكەرىلەي دامىپ، عىلىم - تەحنيكا ءتۇزىلىسى رەفورماسىنىڭ نەگىزگى تۇلعالىق جۇلگەسى تۇراقتانىپ، ماڭىزدى سالالار جانە شەشۋشى بۋىندار رەفورماسىندا ناقتى ماڭىزدى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى.

  2015 - جىلى 8 - ايدا پارتيا ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس «عىلىم - تەحنيكا ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋدىڭ اتقارۋ جوباسىن» جاريالاپ، 2020 - جىلعا دەيىن 143 تارماقتى رەفورما مىندەتىن ورىنداۋدى ورنالاستىردى، كەزەكتە 110 نەشە تارماقتى رەفورما مىندەتى ورىندالدى. عىلىم - تەحنيكا سالاسىندا ورىن تەپكەن تالاي جىلدان بەرى شەشۋدى ويلاساق تا، شەشىلمەي كەلە جاتقان قيىن ماسەلەلەر جاعىندا ءبىز تۇگەلدەي ماندىك ناتيجەگە قول جەتكىزدىك. سونىمەن بىرگە، عىلىم - تەحنيكا ءتۇزىلىسى رەفورماسىندا ءالى دە ءىشىنارا شەشۋگە تۋرا كەلەتىن كورنەكتى ماسەلەلەر ورىن تەۋىپ وتىر، مۇنداعى باستىسى مەملەكەتتىڭ جاڭالىق اشۋ جۇيەسىنىڭ جالپى تۇلعالىق رولى ءالى دە كۇشتى ەمەس، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ بايلىعىنىڭ بىتىراڭقى بولۋ، قايتالانۋ، ونىمدىلىگى تومەن بولۋ ماسەلەسى ءالى دە تۇبىرىنەن شەشىلگەن جوق، «نىسان كوپ، اتاق كوپ، ماركا كوپ» سياقتى قۇبىلىستار ءالى دە ءبىرشاما كورنەكتى، عىلىم - تەحنيكا ۇسىنىلىمىنىڭ ءوندىرۋ ونىمدىلىگى جوعارى ەمەس، عىلىم - تەحنيكا جەتىستىگىن اۋىستىرۋ، تۇرلەندىرۋ، كادەگە جاراتۋ، كاسىپ سالالانۋدى جۇزەگە اسىرۋ، بازاردا قۇن جاراتۋ قابىلەتى جەتەرسىز، عىلمي زەرتتەۋ مەكەمەسىنىڭ، ورىندارىنىڭ رەفورماسى، عىلىم - تەحنيكا مەن فينانستى ۇشتاستىرۋ مەحانيزمىن ورناتۋ، كەمەلدەندىرۋ، جاڭالىق اشاتىن دارىندىلاردى تاربيەلەۋ سياقتى سالالاردىڭ اياق الىسى جالپى تۇلعالىق اياق الىستان باياۋ، عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ عىلىم - تەحنيكادا ءتول جاسامپازدىق جاراتۋ بەلسەندىلىگى ءالى دە تولىق ساۋلەلەنگەن جوق، ت. ب.

  بيىل ەلىمىزدىڭ رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋىنىڭ 40 جىلدىعى. جاڭا داۋىردە رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدەگى سەنىمدى، باتىلدىقتى السىرەتپەۋ كەرەك. عىلىم - تەحنيكا ءتۇزىلىسى رەفورماسىندا قيىن تۇيىندەردەن باتىلدىقپەن قامال الۋ، قيىن تۇستارعا باتىلدىقپەن بويلاۋ، قيىن وتكەلدەردەن باتىلدىقپەن ءوتۋ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋعا تۇساۋ بولاتىن بارلىق يدەيالىق كەدەرگىلەردى جانە تۇزىمدىك بۇعاۋلاردى الاستاۋ كەرەك، دەمەك «سوڭىنا شىققاندا وزگەرىس بولادى، وزگەرىس بولعاننان كەيىن انىق - قانىعىنا جەتۋگە بولادى، انىق - قانىعىنا جەتكەننەن كەيىن باياندى كاسىپ بولادى».

    عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ جانە تۇزىمدە جاڭالىق اشۋ سىندى «2 تەگەرشىكتى قوزعالتۋعا» تاباندى بولىپ، ماسەلەنى نىشان، سۇرانىستى جەتەكشى ەتىپ، اماليات دانەكەرى، ءتۇزىم ورنالاستىرۋى، ساياساتتىق قامتاماسىزدىق، ورتا ازىرلەۋ جاعىنا كۇش سالۋ، جاڭالىق اشۋ نەگىزگى تۇلعاسى، جاڭالىق اشۋ نەگىزى، جاڭالىق اشۋ بايلىعى، جاڭالىق اشۋ ورتاسى سياقتى جاقتاردا ۇزدىكسىز كۇش جۇمساپ، مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق عىلىم - تەحنيكا كۇشىن نىعايتىپ، مەملەكەتتىڭ جاڭالىق اشۋ جۇيەسىنىڭ جالپى تۇلعالىق رولىن جوعارىلاتۋ كەرەك. تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ جۇيەسىنىڭ جوعارى دەڭگەيدە جوبالانۋىن جاقسارتىپ جانە كۇشەيتىپ، كاسىپورىننىڭ، جوعارى مەكتەپتىڭ، عىلمي زەرتتەۋ مەكەمەسىنىڭ، ورىندارىنىڭ جاڭالىق اشۋ سۋبيەكتىنىڭ جاڭالىق اشۋ جەلىسىنىڭ تۇرلىشە بۋىندارىنداعى يقۋات ورنىن ايقىنداپ، ءتۇرلى سۋبيەكتىلەردىڭ جاڭالىق اشۋ ىنتاسى مەن ومىرشەڭدىك كۇشىن جۇمىلدىرۋ كەرەك. ۇكىمەتتىڭ عىلىم - تەحنيكانى باسقارۋ فۋنكتسياسىنا جەدەل بۇرىلىس جاساپ، ۇيىمنىڭ باسىمدىعىن ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋ كەرەك.

  كاسىپورىن جاڭالىق اشۋدىڭ نەگىزگى تۇلعاسى، جاڭالىق اشۋدى، جاسامپازدىقتى ىلگەرىلەتۋدىڭ جالىندى كۇشى. ەنگەلس ايتقانداي: «قوعامدا تەحنيكالىق سۇرانىس بولسا، مۇنداي سۇرانىس عىلىمدى 10 داشۋەدەن ارمان العا ىلگەرىلەتەدى». كاسىپورىننىڭ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ شەشىمىن جاسايتىن، زەرتتەۋ - اشۋ ۇسىنىلىمىن سالاتىن، عىلمي زەرتتەۋ ۇيىمى بولعان جانە جەتىستىكتى كادەگە جاراتاتىن سۋبيەكتىگە اينالۋىن ىلگەرىلەتىپ، وزەكتى تەحنيكالىق قابىلەتى كورنەكتى، جاڭالىق اشۋ قابىلەتى كۇشتى جاڭاشىل سەركە كاسىپورىنداردى جەتىلدىرۋ كەرەك. بازاردىڭ تەحنيكانى زەرتتەۋ - اشۋ بەتالىسى، باعىت - باعدار تالعامى، فاكتور باعاسى، ءتۇرلى جاڭالىق اشۋ فاكتورلارىن ورنالاستىرۋ جونىندەگى جەتەكشىلىك رولىن ساۋلەلەندىرىپ، بازاردىڭ جاڭالىق اشۋ بايلىعىن ورنالاستىرۋ بارىسىندا شىنايى شەشۋشى رول اتقارۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ كەرەك. ساياساتتىق قولداۋ، فاكتورلىق ۇسىنىلىم، شابىتتاندىرۋ قامتاماسىزدىعى، قىزمەت كورسەتۋدى باقىلاۋ - باسقارۋ سياقتى باياندى مەحانيزمدى كەمەلدەندىرىپ، جاڭا تەحنيكانىڭ، جاڭا ونىمدەردىڭ، جاڭا كاسىپ كۇيىنىڭ قارىشتاپ دامۋىنا دەم بەرۋ كەرەك. جاڭالىق اشۋ جەتىستىكتەرىنىڭ قولدانىلۋىن جەدەلدەتىپ، وتكەلدى تۇبەگەيلى اشىپ، تەحنيكالىق قامال الۋ، ءونىم ءوندىرۋ، بازار ۇلگىسى، كاسىپتى دامىتۋ «تىزبەگىن» تۇرلەندىرۋدەگى قيىن تۇيىندەردى شەشۋ كەرەك.

  مەملەكەتتىك تاجىريبەحانانى جوعارى ولشەممەن سالىپ، ۇلكەن عىلىم جوسپارىنىڭ، ۇلكەن عىلىم ينجەنەرياسىنىڭ، ۇلكەن عىلىم ورتالىعىنىڭ، حالىقارالىق عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ بازاسىنىڭ ءبىر تۇتاس ورنالاسۋىن جانە جاقسارۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك. اكىمشىلىك شەشىم جاساۋدى عىلىم - تەحنيكالىق كەڭەسپەن قامتاماسىز ەتۋ سىندى عىلىم - تەحنيكالىق شەشىم مەحانيزمىن جەدەل ورناتىپ، اقىل - پاراسات قويماسىنىڭ جانە كاسىپتىك زەرتتەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ رولىن ساۋلەلەندىرۋگە باسا ءمان بەرىپ، عىلىم - تەحنيكالىق شەشىم مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، عىلمي شەشىم جاساۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ كەرەك. ارميا مەن حالىقتى توعىستىرا دامىتۋ جۇيەسىن جەدەل ورناتىپ، ارميا مەن حالىقتى توعىستىرۋ ۇيىمىن باسقارۋ جۇيەسىن، قىزمەت اينالىمى جۇيەسىن، ساياساتتىق ءتۇزىم جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، «حالىق ارميا ىستەرىنە ات سالىسۋداعى»، «اسكەري تەحنيكانى حالىقتىڭ كادەسىنە جاراتۋداعى» كەدەرگىلەردى الاستاۋ كەرەك. ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىن قورعاۋدا زاڭنىڭ اتقارىلۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىنا قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ كەرەك.

  2016 - جىلى 5 - ايدىڭ 30 - كۇنى مەن مەملەكەتتىك عىلىم - تەحنيكا جاسامپازدىعى جينالىسىندا، ەكى اكادەميا اكادەميكتەرىنىڭ جينالىسىندا، جۇڭگو عىلىم - تەحنيكا قوعامىنىڭ مەملەكەتتىك 9 - قۇرىلتايىندا سويلەگەن سوزىمدە: عىلمي زەرتتەۋ قاراجاتتارىن پايدالانۋ مەن باسقارۋ تاسىلدەرىن كۇش سالا رەفورمالاپ جانە جاڭالاپ، ادامنىڭ جاسامپازدىعىن قارجى ءۇشىن ەمەس، قايتا قارجىنى ادامنىڭ جاسامپازدىق قيمىلمەن شۇعىلدانۋىنا پايدالانۋ كەرەك؛ عىلم - تەحنيكالىق باعالاۋ ءتۇزىمىن رەفورمالاپ، عىلىم - تەحنيكا جاسامپازدىعىنىڭ ساپاسىن، ۇلەسىن، ناتيجەسىن جەتەكشى ەتكەن تۇرگە ءبولىپ باعالاۋ جۇيەسىن ورناتىپ، عىلىم - تەحنيكا جاسامپازدىقتارىنىڭ عىلمي قۇنىن، تەحنيكالىق قۇنىن، ەكونوميكالىق قۇنىن، قوعامدىق قۇنىن، مادەنيەتتىك قۇنىن دۇرىس باعالاۋ كەرەك، - دەپ باسا دارىپتەگەن ەدىم. ءبىز «ورتالىق قازىنانىڭ عىلىم - تەحنيكا جوسپارىن (ارناۋلى نىسان، قور قاتارلى) باسقارۋ رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ جونىندەگى جوبا»، «ورتالىق قازىنانىڭ عىلمي زەرتتەۋ نىسان قارجىسىن باسقارۋ سياقتى ساياساتتارىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرۋ جونىندەگى پىكىر»، «ءبىلىم قۇنىن ارتتىرۋدى جەتەكشى ەتكەن ءبولىس ساياساتىن اتقارۋ جونىندەگى پىكىر»، «دارىندىلاردى باعالاۋ ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تۇرلەر بويىنشا ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى جەتەكشى پىكىر»، «عىلىم - تەحنيكالىق سيلاۋ ءتۇزىمى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ جونىندەگى جوبانى» قامتىعان ءبىرقانشا ماڭىزدى رەفورما جوبالارىن ىركەس - تىركەس العا قويدىق، بۇلاردىڭ ءبارى قالىڭ عىلىم - تەحنيكا قىزمەتكەرلەرىنىڭ قىزۋ قارسى الۋىنا يە بولدى. كوپشىلىك وسى رەفورمالاردىڭ تاعى دا كەمەلدەندىرۋدى قاجەت ەتەتىن جەرلەرى بار ەكەنىن، كەيبىرەۋلەرىنىڭ ءالى تولىق تياناقتانباعانىن اڭىس ەتتى، قاتىستى تاراۋلار كوپشىلىكتىڭ پىكىرلەرى مەن ۇسىنىستارىنا دەن قويا قۇلاق اسىپ، ۇزدىكسىز باتىل ىلگەرىلەتىپ، ادامنىڭ جاسامپازدىق قيمىلىن قاراجات باسقارۋ مەن دارىندى باعالاۋدىڭ، ت. ب ۇيلەسىمسىز تۇزىلىسىنەن ازات ەتۋ كەرەك.

  ءتورتىنشى، عالامدىق عىلىم - تەحنيكالىق باسقارۋعا تەرەڭدەي ات سالىسىپ، جۇڭگو پاراساتىن ارناپ، ادامزاتتىڭ تاعدىرلاس ورتاق تۇلعاسىنىڭ قالىپتاسۋىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ. عىلىم - تەحنيكا دۇنيە جۇزىلىك، داۋىرلىك سيپات الادى. عىلىم - تەحنيكانى دامىتۋدا ،ءسوز جوق، عالامدىق كوز ايا بولۋى كەرەك. تەڭىز - مۇحيت تارام - تارام وزەندەردەن قۇرالادى. دەربەس جاڭالىق اشۋ − اشىق ورتاداعى جاڭالىق اشۋ بولىپ تابىلادى، جابىق كۇيدە جاڭالىق اشۋعا بولمايدى، قايتا توڭىرەكتىڭ ءتورت بۇرىشىنان قۋات الىپ، شار تاراپتىڭ كۇشىن جۇمىلدىرۋعا تۋرا كەلەدى. حالىقارالىق عىلىم - تەحنيكالىق اۋىس - كۇيىس پەن ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتىپ، دەربەس جاڭالىق اشۋدى ءتىپتى بيىك تۇرعىدان ىلگەرىلەتىپ، حالىقارالىق جاڭالىق اشۋ بايلىقتارىن ىرىقتى ورنالاستىرىپ جانە ودان بەلسەندى پايدالانىپ، ءوزارا پايدالى ىنتىماقتاستىققا نەگىزدەلگەن سەرىكتەستىك قاتىناس ورناتۋعا قۇلشىنىپ، بولاشاق دامۋ، استىق حاۋىپسىزدىگى، ەنەرگيا كوزدەرىنىڭ حاۋىپسىزدىگى، ادامزات دەنساۋلىعى، كليماتتىڭ وزگەرۋى سياقتى ادامزاتقا ورتاق سىن - سىناقتارعا بىرگە توتەپ بەرىپ، وزىندىك دامۋدى ىسكە اسىرۋمەن بىرگە، باسقا ەلدەر مەن حالىقتاردى دا يگىلىكتەندىرىپ، عالامدىق اۋقىمداعى تەپە - تەڭ دامۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

  عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدى عالامدىق ايادا جوبالاۋ مەن ىلگەرىلەتۋگە تاباندى بولىپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ عالامدىق جەلىسىنە بەلسەندى، ىرىقتى تۇردە توعىسىپ، مەملەكەتتىڭ عىلىم - تەحنيكا جوسپارلارىنىڭ سىرتقا ەسىك اشۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، حالىقارالىق ءىرى عىلىم جوباسى مەن ينجەنەرياسىنا بەلسەندى ات سالىسىپ جانە باستاماشىلىق ەتىپ، ەلىمىز عالىمدارىن حالىقارالىق عىلىم - تەحنيكالىق ىنتىماقتاستىق جوسپارىنا باستاما كوتەرۋگە جانە ونى ۇيىمداستىرۋعا ىنتالاندىرۋ كەرەك. «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدى» جاڭالىق اشۋ جولى ەتىپ قۇرىپ شىعىپ، ىنتىماقتاستىق ورناتۋدا ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جولدىڭ بويىنداعى ەلدەردەگى عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشاتىن وداقتار مەن عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشاتىن بازالاردى بەتكە الىپ، ءار ەلدىڭ ورتاق دامۋىنا وراي جانە تۇعىر ازىرلەۋ كەرەك. جاڭالىق اشۋداعى عالامدىق بايلىقتاردان ەڭ زور دارەجەدە ۇتىمدى پايدالانىپ، ەلىمىزدىڭ عالامدىق جاڭالىق اشۋ جۇلگەسىندەگى بەدەلىن جاپپاي جوعارىلاتىپ، ەلىمىزدىڭ عالامدىق عىلىم - تەحنيكالىق باسقارۋداعى ىقپال كۇشى مەن قاعيدا بەلگىلەۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

    بەسىنشى، دارىندىلاردىڭ دامۋعا جەتەكشىلىك ەتەتىن ستراتەگيالىق مارتەبەسىن بەرىك ورناتىپ، دارىندىلاردى جابال جۇمىلدىرىپ، جاڭالىق اشا دامۋدىڭ دارىندىلار نەگىزىن كۇش سالا بەكەمدەۋ كەرەك. ونەر تابىسقا جەتەلەيدى، ونەر - ءبىلىم بولعاندا عانا كاسىپتى دامىتۋعا بولادى. بارلىق ىستە ادام ەڭ ماڭىزدى، جاسامپازدىقتى ادام جاراتقان. جۇمساق قۋات، قاتتى قۋاتتىڭ ءبارى، اتاپ ايتقاندا، دارىندى قۋاتى. جالپى عىلىم - تەحنيكا تاريحى قاي ەل ەڭ مىقتى جاڭاشىل دارىندىعا، ەگەي عالىمدارعا يە بولسا، سول ەل عىلىم - تەحنيكا جاسامپازدىعىندا ۇستەم ورىندا تۇراتىندىعىن دالەلدەدى. قازىر ەلىمىزدە جوعارى دەڭگەيدەگى جاڭاشىل دارىندىلار ءالى كەمشىل، وتە - موتە، عىلىم - تەحنيكادا كوشباسشى رول اتقاراتىن دارىندىلار تاپشى. دارىندىلاردى باعالاۋ ءتۇزىمى ۇيلەسىمسىز، عىلمي ماقالاعا، كاسىپتىك اتاققا، ماعلۇماتقا عانا ءمان بەرەتىن جايت ءالى ءبىرشاما اۋىر. عىلىم - تەحنيكا قىزمەتكەرلەرى ءار الۋان باعالاۋلاردان باس كوتەرە المايدى، دارىندى قالپاعىن كيگەندەر قاپتاپ ءجۇر، دارىندىلاردى باسقارۋ ءتۇزىمى عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ تالابىنا ءالى ۇيلەسپەيدى، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ قاعيداسىنا سايكەسپەيدى. دارىندىلاردى باعالاۋ مەحانيزمىن جاڭالاپ، عىلىم - تەحنيكا دارىندىلارىن باعالاۋدىڭ جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن، ساپاسىن، ۇلەسىن باعدار ەتكەن جۇيەسىن ورناتىپ جانە اقاۋسىزداندىرىپ، عىلىم - تەحنيكا دارىندىلارىنىڭ الاڭسىز زەرتتەۋ جۇرگىزۋى مەن جاڭالىق اشۋىنا پايدالى باعالاۋ ءتۇزىمىن قالىپتاستىرۋ جانە اتقارۋ كەرەك. جەكەنىڭ باعالاۋى مەن ۇجىمدىق باعالاۋدى ۇشتاستىرۋعا ءمان بەرىپ، ۇجىمداعى بارلىق ات سالىسۋشىلاردىڭ ءىس جۇزىندىك قوسقان ۇلەسىنە قۇرمەت ەتۋ جانە ونى مويىنداۋ كەرەك. عىلىم - تەحنيكا سيلىعى ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋشى ۇزدىك دارىندىلاردىڭ لايىقتى قارىمجى الۋىنا مۇمكىندىك تۋدىرىپ، ءتۇرلى دارىندىلاردىڭ جاڭالىق اشۋ ومىرشەڭدىگىن قاۋلاتۋ كەرەك. رەفورما ارقىلى ءولى كۇيدەگى باعالاۋ ناتيجەسىنە نەگىزدەلىپ دارىندىلارعا «ماڭگىلىك لاۋازىم» بەرەتىن، عىلمي ماقالانىڭ، پاتەنتتىڭ، قاراجاتتىڭ سانىن دارىندىلاردى باعالاۋدىڭ ولشەمى ەتەتىن سىڭار جاقتى ادىسكە وزگەرىس جاساۋ كەرەك، قاعازباستىلىق پەن تورەشىلدىكتىڭ عالىمداردىڭ قول - اياعىن شىرماۋىنا، تاۋسىلىپ بىتپەيتىن مالىمەت كەستەلەرى مەن قاراۋ - بەكىتۋدىڭ عالىمداردىڭ زەيىن - زەردەسىن زايا كەتىرۋىنە جول بەرمەۋ كەرەك!

  جاڭالىق اشۋدىڭ كىلتى دارىندىلاردا. دارىندىلارعا كەڭ جول اشىپ بەرۋ ارقىلى دارىندىلاردى وزىمىزگە باۋراۋىمىز كەرەك. جاڭالىق اشۋدىڭ تاماشا ورتاسىن ازىرلەپ، دارىندىلاردىڭ جەتىلۋىنە ىڭعايلى تاربيەلەۋ مەحانيزمىن، ادامداردىڭ ءوز دارىنىن تولىق ايگىلەۋىنە ءتيىمدى پايدالانۋ مەحانيزمىن، قاتار جەتىلىپ، اركىم ءوز قابىلەتىن كورسەتۋگە پايدالى ىنتالاندىرۋ مەحانيزمىن، ءتۇرلى دارىندىلاردىڭ قارا ءۇزىپ شىعۋىنا قولايلى باسەكە مەحانيزمىن جەدەل ورناتىپ، دارىندىلاردىڭ جەتىلۋىنە قۇنارلى توپىراق ازىرلەپ، دارىندىلاردىڭ تەرەڭ تامىر تارتۋىنا، بىرىنەن كەيىن ءبىرى تولىسۋىنا مۇمكىندىك ازىرلەۋ كەرەك. دارىندىلاردىڭ جەتىلۋ قاعيداسىنا قۇرمەت ەتىپ، دارىندى قوسىنىنىڭ قۇرىلىمدىق قايشىلىعىن شەشىپ، دارىندىلاردىڭ ءبىرشاما كەمەلدى ساتىلى قۇرىلىمىن قالىپتاستىرىپ، ءبىر توپ حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ستراتەگيالىق عىلىم - تەحنيكا دارىندىلارىن، عىلىم - تەحنيكادا كوشباسشى رول اتقاراتىن دارىندىلاردى، جاس عىلىم - تەحنيكا دارىندىلارىن جانە جاڭالىق اشۋ ۇجىمدارىن جەتىلدىرۋ كەرەك. دارىندىلارعا ۇسىنىلىمدى ارتتىرىپ، دارىندى ساياساتىن جاقسارتىپ، جاڭالىق اشۋعا، شارۋاشىلىق قۇرۋعا پايدالى ساياسات ورتاسىن جاراتىپ، دارىندى ەنگىزۋدىڭ، دارىندى ىستەتۋدىڭ ءونىمدى مەحانيزمىن ورناتىپ، الەمنىڭ ۇزدىك دارىندىلارى جۇڭگودا باس قوسىپ، ءتۇرلى قابىلەت يەلەرى ەمىن - ەركىن باسەكەگە تۇسەتىن جاڭالىق اشۋ جاعدايىن قالىپتاستىرۋ كەرەك!

  اكادەميكتەر، جولداستار، دوستار!

  جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى، جۇڭگو ينجەنەريالىق عىلىمدار اكادەمياسى مەملەكەتتىڭ عىلىم - تەحنيكا سالاسىنىڭ جانە ينجەنەريالىق عىلىم - تەحنيكا سالاسىنىڭ ەڭ جوعارى عىلمي قۇرىلىمى، عىلىم - تەحنيكا الىپتارى توپتالعان جەر. ۇزاق ۋاقىتتان بەرى جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى، جۇڭگو ينجەنەريالىق عىلىمدار اكادەمياسى اكادەميكتەردى قامتىعان قالىڭ عىلىم - تەحنيكا قىزمەتكەرلەرىن ىنتىماقتاستىرىپ جانە باستاپ، مەملەكەتتىڭ بايىپ، قۇدىرەتتەنۋىن، ۇلتتىڭ گۇلدەنۋىن، حالىقتىڭ باقىتىن جۇزەگە اسىرۋدى ءوزىنىڭ بورىشى ساناپ، شەشۋشى وزەكتى تەحنيكالاردان كۇش سالا قامال الىپ، جاڭالىق اشا دامۋداعى قيىن تۇيىندەردى شەشىپ، ەلەۋلى عىلىم - تەحنيكا سالالارىندا ۇزدىكسىز تىڭ تابىستارعا قول جەتكىزىپ، ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكا ىستەرىنىڭ دامۋىنا كورنەكتى ۇلەس قوستى. جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى، جۇڭگو ينجەنەريالىق عىلىمدار اكادەمياسى مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق عىلىم - تەحنيكالىق كۇشى رەتىندەگى رولىن ۇزدىكسىز ساۋلەلەندىرىپ، بۇكىل ەلدەگى عىلىم - تەحنيكا كۇشتەرىمەن بىرگە دۇنيە جۇزىلىك عىلىم - تەحنيكانىڭ دامۋ اۋقىمىن ويداعىداي يگەرىپ، عىلىم - تەحنيكادا دۇنيە جۇزىلىك قۋاتتى ەل قۇرۋدى ارقاۋ ەتىپ، عىلىم - تەحنيكا توڭكەرىسىنىڭ بەتالىسىن ءدال مەڭگەرىپ، عىلىم - تەحنيكانىڭ سەكىرمەلى دامۋىن بار كۇشپەن ىلگەرىلەتىپ، جۇرەكتىلىكپەن عىلىم شىڭىنا ۇمتىلۋى كەرەك.

    جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى، جۇڭگو ينجەنەريالىق عىلىمدار اكادەمياسى مەملەكەتتىڭ وزىق دەڭگەيلى اقىل - پاراسات قويماسى. كوپ جىلدان بەرى جۇڭگو عىلىم اكادەمياسى، جۇڭگو ينجەنەريالىق عىلىمدار اكادەمياسى مەملەكەت ىستەرىنە، حالىق تۇرمىسىنا ساياتىن كەلەلى ستراتەگيالىق ماسەلەلەردى، مەملەكەت دامۋىنىڭ جاڭا ستراتەگياسىن، جاڭا جاعدايىن، جاڭا قاجەتىن ارقاۋ ەتىپ، بارشا اكادەميكتى ستراتەگيالىق كەڭەس بەرۋ قىزمەتىن ورىستەتۋگە ۇيىمداستىرىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ بارىنشا تۇراقتاندىرۋىنا يە بولدى. ەكى اكادەمياداعى اكادەميكتەر تاپسىرعان قىرۋار ۇسىنىس - پىكىرلەردى كورىپ شىققانمىن. بارلىعى دا ماعان تەرەڭ اسەر قالدىردى. اكادەميكتەر شوعىرىنىڭ پاراساتتىق باسىمدىعىن ۇزدىكسىز ساۋلەلەندىرىپ، كوزدەمەلى، باعىتتامالى، قوردالى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەردى قانات جايدىرىپ، جالپىلىق زەرتتەۋ - تۇجىرىمداۋ مەن ستراتەگيالىق جوبالاۋ قابىلەتىن جوعارىلاتىپ، ماماندانعان، سىندارلى، شىنايى دا يكەمدى ۇسىنىس - پىكىرلەردى ورتاعا سالىپ، پارتيا مەن مەملەكەتتىڭ عىلمي، دەموكراتيالى، زاڭ بويىنشا شەشىم قابىلداۋىن ىلگەرىلەتۋگە، مەملەكەتتىڭ جونگە سالۋ جۇيەسى مەن جونگە سالۋ قابىلەتىنىڭ وسىزاماندانۋىن ىلگەرىلەتۋگە اناعۇرلىم كوپ اقىل - پاراساتى مەن كۇش - قۋاتىن ارناۋى كەرەك!

  اكادەميكتەر، جولداستار، دوستار!

  «وتان ءۇمىتىن اقتاۋ جولىندا جۇرەك قانىمدى سارقا جۇمسايمىن.» ەكى اكادەمياداعى اكادەميكتەر مەملەكەتتىڭ بايلىعى، حالىقتىڭ ماقتانىشى، ۇلتتىڭ داڭقى. ۇزاق ۋاقىتتان بەرى ءار ۇرپاق عالىمدار تەرەڭ وتانشىلدىق سۇيىسپەنشىلىكپەن، مىعىم عىلمي قابىلەتپەن، كەڭ عىلمي تۇرعىمەن وتانعا جانە حالىققا وشپەس ماڭىزدى ۇلەس قوستى. وتانىمىزدىڭ بايتاق دالاسىنداعى عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ ەسكەرتكىشتەرىنە بارشا اكادەميكتىڭ جۇرەك قانى مەن ماڭداي تەرى سىڭگەن. ءبىزدىڭ كوپتەگەن اكادەميكتەرىمىز جاپادا الدا، راقاتتا كەيىن تۇراتىن دارقان پەيىلگە يە، بارلىعى دا اۋىز تولتىرىپ ايتارلىقتاي كەرەمەت ءىس تىندىرسا دا، ات - اتاققا بەرىلمەيتىن ۇلت قاھارمانى!

  ءار ۇرپاق ادامنىڭ وزىنە ءتان كۇرەسى، ءار ءداۋىردىڭ وزىنە ءتان جاۋاپكەرلىگى بولادى. داڭق بورىش پەن جاۋاپكەرلىكتى اڭعارتادى. پارتيا مەن حالىق قالىڭ اكادەميكتەرگە شىنايى ءۇمىت ارتىپ وتىر. عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋدىڭ وركەشتەنگەن تولقىندى ۇلى اعىسىندا جەلكەن جايىپ العا ۇمتىلعاندار عانا جەڭىسكە جەتە الادى. قالىڭ اكادەميكتەردىڭ وتاننىڭ ءۇمىتىن عىلىممەن اقتايتىن داڭقتى ءداستۇردى، اقيقاتقا ۇمتىلىپ، بيىك شىڭعا قۇلاش سەرمەيتىن عىلىم رۋحىن، جۇرەكتىلىكپەن جاڭالىق اشاتىن، بايسالدى دا شىنشىل بولاتىن ءىلمي ستيلدى ساۋلەلەندىرىپ، ءوز ارمان - مۇراتتارىن مەملەكەت دامۋىنىڭ ۇلى ىستەرىمەن سانالى توعىستىرىپ، عىلىمنىڭ الدىڭعى لەگىندە قاجىماي - تالماي ىزدەنىس جاساپ، ەلەۋلى عىلىم - تەحنيكا سالالارىندا ۇزدىكسىز تىڭ تابىستارعا جەتە بەرۋىن ءۇمىت ەتەمىن.

  بۇرىنعىلاردا «ءوزىن سۇيە بىلگەن ادام باسقالاردىڭ قادىرىنە بولەنەدى، ءوزىن قۇرمەتتەي بىلگەن ادام باسقالاردىڭ قۇرمەتىنە يە بولا الادى» دەگەن ءسوز بار. اكادەميكتەردىڭ دۇرىس سالت قالىپتاستىرىپ، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتىلدىرىپ جانە ونى امالياتتا ايگىلەپ، اكادەميك اتاعىنىڭ عىلميلىق، داڭقتىق ءمانىن بەرىك ساقتاپ، اقيقاتتى، ناعىز ءبىلىمدى تاراتىپ، وسكەلەڭ ءمورالدى اسقاقتاتىپ، ىزگىلىككە ۇمتىلىپ، جاقسىدان ونەگە الىپ، ءسوز - ارەكەتتە ونەگەلى بولىپ، كەيىنگىلەردى جەتەلەپ، قالتقىسىز ءوزىن ارناپ، تۇتاس قوعامدا تاماشا ءمورالدىق سالت ورناتۋىن ءۇمىت ەتەمىن. اكادەميك ءتۇزىمىنىڭ اقىل - پاراساتتى شوعىرلاندىرۋى سىندى جەتەكشىلىك رولىن ساۋلەلەندىرىپ، دارىندىلاردى تاڭداپ ىستەتۋدە قالىپپازدىقتان اۋلاق بولىپ، اكادەميك ءتۇزىمىن ەلىمىزدىڭ عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشاتىن دارىندىلاردىڭ اقاۋسىز جەتىلۋىنە جەتەكشىلىك ەتەتىن قۇدىرەتتى وڭ ەنەرگياعا اينالدىرۋ كەرەك.

  ءار دارەجەلى پارتكومدار مەن ۇكىمەتتەر اكادەميكتەرگە ساياسي جاقتان قامقورلىق جاساپ، ولاردىڭ جۇمىسىنا قولداۋ كورسەتىپ، تۇرمىسىنا كوڭىل ءبولۋى، ويداعىداي قىزمەت كورسەتۋى كەرەك. زەينەتكەر اكادەميكتەر قىزمەتىن جاقسى ىستەپ، ولاردىڭ يگىلىگى مەن سي - قۇرمەتكە بولەنۋىنە كەپىلدىك ەتىپ، ولاردى ءوز رولىن ۇزدىكسىز ساۋلەلەندىرۋگە ىنتالاندىرۋ كەرەك. زەينەتكەر اكادەميكتەردىڭ دەنساۋلىق جاعدايى جار بەرگەن جاعدايدا عىلىم - ءبىلىم تاراتۋدا ونەگە بولىپ، عىلىم رۋحىن اسقاقتاتۋدا ءوز باسىنان ونەگە كورسەتىپ، مەملەكەتتىڭ دامۋىنا بەلسەنە اقىل - كەڭەس بەرىپ، عىلىم - تەحنيكانىڭ العا باسۋىنا اقىل - پاراساتىن ارناۋىن ءۇمىت ەتەمىن.

  اكادەميكتەر، جولداستار، دوستار!

  جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ باسشىلىعى − جۇڭگوشا عىلىم - تەحنيكالىق جاڭالىق اشۋ ىستەرىنىڭ توقتاۋسىز العا باسۋىنىڭ ءتۇبىرلى ساياسي كەپىلى. پارتيانىڭ عىلىم - تەحنيكا ىستەرىنە باسشىلىعىنا تاباندى بولىپ جانە ونى كۇشەيتىپ، دۇرىس ساياسي بەتالىستان جازباي، بۇكىل پارتيانى، بۇكىل ەلدى، بۇكىل قوعامدى ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكپەن عىلىم - تەحنيكادا دۇنيە جۇزىلىك قۋاتتى ەل قۇرۋ نىساناسىن ىسكە اسىرۋ جولىندا قۇلشىنا كۇرەس جۇرگىزۋگە جۇمىلدىرۋىمىز كەرەك. ءار دارەجەلى پارتكومدار مەن ۇكىمەتتەر، تاراۋلار، ورىندار يدەيا مەن ارەكەتتى پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ رۋحىمەن، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ عىلىم - تەحنيكا ىستەرى جونىندەگى ورنالاستىرۋىمەن بىرلىككە كەلتىرىپ، تياناقتاندىرۋ قىزمەتىن شىنايى جاقسى يگەرۋى كەرەك.

  ءار دارەجەلى باسشى كادرلار ۇيرەنۋدى جانە امالياتتا ايگىلەۋدى كۇشەيتىپ، عىلمي ءبىلىم دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، باسشىلىق مىندەتىن ويداعىداي اتقارۋمەن بىرگە، مامانعا اينالىپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋعا باسشىلىق ەتۋ جانە ونى ىلگەرىلەتۋ قابىلەتتەرىن ۇزدىكسىز نىعايتۋى كەرەك. عىلمي زەرتتەۋدىڭ زاڭدىلىقتارىنا، عىلمي زەرتتەۋدى باسقارۋ زاڭدىلىقتارىنا، عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ پىكىرىنە قۇرمەت ەتىپ، عىلىم - تەحنيكا قىزمەتكەرلەرىنە تاماشا ورتا ازىرلەپ، عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋعا ويداعىداي قىزمەت ەتۋى كەرەك.

  جاستار − مەملەكەتتىڭ بولاشاعى، ۇلتتىڭ ءۇمىتى، جاڭالىق اشۋدىڭ كەلەشەگى. جاستار مۇراتتى بولسا، قابىلەتتى بولسا، بورىش ارقالاسا، عىلىم - تەحنيكادا جارقىن كەلەشەك، جاڭالىق اشۋدا ءۇمىت بولادى. «دارىندىلارعا ءمان بەرىلسە، دارىندىلار قاۋلاپ جارىققا شىعادى، ويتپەگەندە دارىندىلار تاپشى بولادى». اكادەميكتەردىڭ جاس دارىندىلارعا كوڭىل ءبولىپ، ولاردى ايالاپ، جاس دارىندىلاردى تاربيەلەۋدى ماڭىزدى جاۋاپكەرلىك ەتىپ، جاس دارىندىلاردىڭ ءوز قابىلەتىن ايگىلەۋىنە اناعۇرلىم كوپ وراي جانە تۇعىر ازىرلەۋىن ءۇمىت ەتەمىن. ءار دارەجەلى پارتكومدار مەن ۇكىمەتتەر دارىندىلاردى تاني بىلەتىن كورەگەندىكپەن، دارىندىلاردى ايالايتىن شىن نيەتپەن، دارىندىلاردى پايدالاناتىن باتىلدىقپەن، دارىندىلاردى سيعىزاتىن كەڭ پەيىلمەن، دارىندىلاردى توپتايتىن ۇتىمدى شارامەن ۇزدىك جاس دارىندىلاردى ەمىن - ەركىن پايدالانىپ، جاس دارىندىلاردىڭ جەتىلۋىنە جول اشىپ، ولاردى سوتسياليزمنىڭ وي تولعامى ورامدى، پەيىلى دارقان، جاۋاپتى دا مىندەتكەر قۇرىلىسشىلارى مەن ءىزباسارلارىنا اينالدىرۋ كەرەك. عالىم بولۋ − سان - ساناقسىز جۇڭگو ورەندەرىنىڭ ارمانى. ءبىز عىلىم - تەحنيكا قىزمەتىن باۋراۋ قۋاتى اسا كۇشتى قىزمەتكە، بالالار قۇرمەتپەن قاراپ، قۇلشىنا تالپىناتىن كاسىپكە اينالدىرىپ، بالالاردىڭ ارمانىن عىلىم - تەحنيكامەن قاناتتاندىرىپ، وتاننىڭ كەلەشەكتەگى عىلىم - تەحنيكا سالاسىنىڭ دارىندىلارمەن مولىعىپ، بولاشاق عىلىمنىڭ زەڭگىر اسپانىندا جارىق جۇلدىزداردىڭ ساۋلە شاشۋىنا مۇمكىندىك تۋدىرۋىمىز كەرەك!

  اكادەميكتەر، جولداستار، دوستار!

  جاڭا داۋىردەگى جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ باعىتى ايقىندالدى. جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى گۇلدەنۋى سىندى ۇلى ارمان تيەلگەن الىپ كەمە تولقىن جارا العا ىلگەرىلەۋدە. اناعۇرلىم تىعىز ىنتىماقتاسىپ، سەنىمدى بەكەمدەپ، قيىنشىلىقتاردى جەڭىپ، عىلىم - تەحنيكادا دۇنيە جۇزىلىك قۋاتتى ەل قۇرۋ ۇلى نىساناسىنا قاراي ەرلىكپەن ىلگەرىلەيىك!

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ