<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>

وسى توراپتان ىزدەۋ

中文 哈文

باس بەت>>اۋىل شارۋاشىلىعىنا قىزمەت وتەۋ>>ابزال ساياسات

ج ك پ ورتالىق كوميتەتىنىڭ، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋ جونىندەگى پىكىرى

 

كەلۋ قاينارى :شينجياڭ گازەتى سايتى

   اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋ − پارتيا 19 - قۇرىلتايىندا جاسالعان كەلەلى ستراتەگيالىق شەشىم جانە ورنالاستىرۋ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتۋدەگى، جاپپاي سوتسياليستىك وسىزاماندانعان مەملەكەت قۇرۋداعى كەلەلى تاريحي مىندەت، جاڭا داۋىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىنىڭ باس تۇتقاسى. اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋ جونىندە تومەندەگى پىكىرلەردى ورتاعا قويدىق.

      ءبىرىنشى، جاڭا داۋىردە اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدىڭ كەلەلى ماڭىزى

  پارتيانىڭ 18 - قۇرىلتايىنان بەرى، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار ماسەلەسىن شەشۋدى بۇكىل پارتيا قىزمەتىندەگى ەڭ ماڭىزدى ورىنعا قويۋعا تاباندى بولىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن قۇدىرەتتەندىرۋ، اۋىل - قىستاققا تيىمدىلىك جاساۋ، شارۋالاردى اۋقاتتاندىرۋ ساياساتىنىڭ سەرپىنىن ۇزدىكسىز ارتتىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋدى جانە جاڭاشا اۋىل - قىستاق قۇرىلىسىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، اۋىل - قىستاق رەفورماسىن جاپپاي تەرەڭدەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ، اۋىل - قىستاقتىڭ دامۋىندا تاريحي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىپ، پارتيا مەن مەملەكەت ىستەرىندە جاپپاي جاڭا جاعداي اشۋعا ماڭىزدى تىرەك ازىرلەدىك. 5 جىلدان بەرى استىق ءوندىرۋ قابىلەتى تىڭ ساتىعا كوتەرىلىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورماسىندا تىڭ قادام تاستالىپ، شارۋالاردىڭ كىرىسى ۇزدىكسىز ارتىپ، اۋىل - قىستاقتا حالىق تۇرمىسى جاپپاي جاقسارىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ شايقاسىندا شەشۋشى ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتىپ، اۋىل - قىستاقتىڭ ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى ايتارلىقتاي كۇشەيىپ، شارۋالاردىڭ تابىس سەزىمى ايتارلىقتاي ارتتى، اۋىل - قىستاق قوعامى ورنىقتى، جاراسىمدى بولدى. اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى دامىتۋدا قول جەتكەن كەلەلى جەتىستىكتەر جانە اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىندە توپتالعان مول تاجىريبەلەر اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋعا تاماشا نەگىز قالادى.

  اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار ماسەلەسى − مەملەكەت جوسپارىنا، حالىق تۇرمىسىنا ساياتىن ءتۇبىرلى ماسەلە. اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق وسىزاماندانباسا، مەملەكەت وسىزاماندانبايدى. قازىر ەلىمىزدە دامۋدىڭ بىركەلكى، تولىق بولماۋ ماسەلەسى اۋىل - قىستاقتاردا ەڭ كورنەكتى بولىپ وتىر، مۇنىڭ باستى بەينەلەرى مىناداي: اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىمەن قامداۋدىڭ قاجەتتەن كەزەڭدىك اسىپ كەتۋى جانە قامداۋدىڭ جەتكىلىكتى بولماۋى قاتار ءومىر ءسۇرىپ وتىر، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قامداۋ ساپاسى جەدەل جوعارىلاتۋدى قاجەت ەتەدى؛ شارۋالاردىڭ وندىرگىش كۇشتىڭ دامۋىنا جانە بازاردىڭ باسەكەسىنە ۇيلەسۋ قابىلەتى جەتكىلىكتى ەمەس، جاڭاشا كاسىپتىك شارۋالار قوسىنى قۇرىلىسى جەدەل كۇشەيتۋدى قاجەت ەتەدى؛ اۋىل - قىستاق نەگىزدىك قۇرىلعىلارى جانە حالىق تۇرمىسى سالاسىندا كەمىستىكتەر ءبىرشاما كوپ، اۋىل - قىستاقتىڭ قورشاعان ورتا جانە ەكولوگيا ماسەلەسى ءبىرشاما كورنەكتى، اۋىل - قىستاق دامۋىنىڭ جالپىلىق دەڭگەيى جەدەل جوعارىلاتۋدى قاجەت ەتەدى؛ مەملەكەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ جۇيەسى السىزدەۋ، اۋىل - قىستاق فينانس رەفورماسىنىڭ مىندەتتەرى اۋىر، قالا، اۋىل اراسىنداعى فاكتورلاردىڭ ۇيلەسىمدى اۋىسۋ مەحانيزمى جەدەل كەمەلدەندىرۋدى قاجەت ەتەدى؛ اۋىل - قىستاق نەگىزگى ساتى پارتيا قۇرىلىسىندا ءالسىز بۋىندار ءومىر ءسۇرىپ وتىر، اۋىل - قىستاقتاردىڭ جونگە سالۋ جۇيەسى مەن جونگە سالۋ قابىلەتى جەدەل كۇشەيتۋدى قاجەت ەتەدى. اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋ − حالىقتىڭ كۇن سايىن ارتىپ وتىرعان تاماشا تۇرمىس قاجەتى مەن دامۋدىڭ بىركەلكى، تولىق بولماۋ اراسىنداعى قايشىلىقتى شەشۋدىڭ تابيعي قاجەتى، «قوس 100 جىلدىق» كۇرەس نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ تابيعي تالابى، جالپى حالىقتىڭ بىرگە بايۋىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ تابيعي تالابى.

  جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ جاڭا داۋىرىندە اۋىل - قىستاقتار كەرەمەت ىستەر تىندىرىلاتىن كەڭ ورىسكە اينالدى. بىزدە پارتيانىڭ ساياسي باسىمدىعى، سوتسياليستىك ءتۇزىمنىڭ باسىمدىعى، 100 ميلليونداعان شارۋانىڭ جاسامپازدىق رۋحى، قۇدىرەتتى ەكونوميكالىق قۋات، تاريحى ۇزاق ەگىنشىلىك وركەنيەتى، قاۋلاعان بازار قاجەتى بار، سوندىقتان اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋعا شارت - جاعدايىمىز بار، قابىلەتىمىز دە جەتەدى. ءسوز جوق، مەملەكەت جاعدايىن، اۋىل - قىستاق جاعدايىن تياناق ەتىپ، جاعدايعا قاراي ىستەپ، جاۋاپكەرشىلىك سەزىمىن، بورىشتىلىق سەزىمىن، كوكەي تەستىلىك سەزىمىن شىن مانىندە ارتتىرىپ، بۇكىل پارتيانىڭ، بۇكىل ەلدىڭ، بۇكىل قوعامنىڭ كۇشىن جۇمىلدىرىپ، اناعۇرلىم زور بەكىم، اناعۇرلىم ايقىن نىسانا، اناعۇرلىم پارمەندى شارالار ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعى دەڭگەيىنىڭ جاپپاي ءوسۋىن، اۋىل - قىستاقتىڭ جاپپاي العا باسۋىن، شارۋالاردىڭ جاپپاي دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، جاڭا داۋىردە اۋىل - قىستاقتاردىڭ جاپپاي كوركەيۋىنىڭ تىڭ داستانىن جازۋ كەرەك.

       ەكىنشى، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدىڭ جالپى تالابى

  (1) جەتەكشى يدەيا. پارتيا 19 - قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتىپ، پارتيانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىنە باسشىلىعىن كۇشەيتىپ، قىزمەتتىڭ ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەۋ سىندى جالپى ارناسىنان جازباي، جاڭا دامۋ ۇستانىمىن مىقتاپ ورناتىپ، ساپالى دامۋ تالابىن تياناقتاندىرىپ، «بەستى ءبىر تۇلعالاندىرۋ» جالپىلىق ورنالاستىرۋىن ءبىر تۇتاس ىلگەرىلەتۋ مەن «ءتورتتى جاپپاي ورىنداۋ» ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن سايكەستى ىلگەرىلەتۋدى مىقتاپ ارقاۋ ەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار ماسەلەسىن ويداعىداي شەشۋدى بۇكىل پارتيا قىزمەتىندەگى ەڭ ماڭىزدى ورىنعا قويۋعا تاباندى بولىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى الدىمەن دامىتۋعا تاباندى بولىپ، شارۋاشىلىعى شالقىعان، ەكولوگيالىق ورتاسى جايلى، اۋىل سالتى وركەنيەتتى، جونگە سالۋى ۇتىمدى، تۇرمىسى باي بولۋ سىندى جالپى تالاپقا ساي، قالا مەن اۋىلدى توعىستىرا دامىتۋدىڭ ءتۇزىلىس - مەحانيزمى مەن ساياسات جۇيەسىن ورناتىپ، اقاۋسىزداندىرىپ، اۋىل - قىستاقتىڭ ەكونوميكالىق قۇرىلىسىن، ساياسي قۇرىلىسىن، مادەنيەت قۇرىلىسىن، قوعامدىق قۇرىلىسىن، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن جانە پارتيا قۇرىلىسىن ءبىر تۇتاس ىلگەرىلەتىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ جونگە سالۋ جۇيەسى مەن جونگە سالۋ قابىلەتىنىڭ وسىزاماندانۋىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ، اۋىل - قىستاقتىڭ وسىزاماندانۋىن تەزدەتىپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ جۇڭگوشا سوتسياليستىك جولىمەن ءجۇرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ارىندى كاسىپ سالاسىنا اينالۋىنا، شارۋا بولۋدىڭ باۋراعىش كاسىپكە اينالۋىنا، اۋىل - قىستاقتىڭ الاڭسىز تىرشىلىك ەتەتىن كوركەم مەكەنگە اينالۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ.

  (2) نىسانا - مىندەت. پارتيا 19 - قۇرىلتايىندا العا قويىلعان جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتۋ، ەكىنشى 100 جىلدىق كۇرەس نىساناسىن 2 كەزەڭگە ءبولىپ جۇزەگە اسىرۋ جونىندەگى ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋعا ساي، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدىڭ نىسانا - مىندەتتەرى مىناداي:

  2020 - جىلعا دەيىن اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدە ماڭىزدى ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزىپ، ءتۇزىم جۇلگەسى مەن ساياسات جۇيەسىن نەگىزىنەن قالىپتاستىرۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپىلىق ءوندىرىس قابىلەتى نىق قاداممەن جوعارىلاتىلىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قامداۋ جۇيەسىنىڭ ساپاسىن كورنەكتى تۇردە ءوسىرىپ، اۋىل - قىستاقتىڭ 1 -، 2 -، 3 - كاسىپتەرىنىڭ توعىسا دامۋ دەڭگەيىن اناعۇرلىم جوعارىلاتۋ؛ شارۋالار كىرىسىنىڭ ارتۋ ارناسىن اناعۇرلىم كەڭەيتىپ، قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىس دەڭگەيىندەگى پارىقتى ۇزدىكسىز ازايتۋ؛ قازىرگى اتقارىلىپ وتىرعان ولشەم بويىنشا اۋىل - قىستاقتاعى كەدەيلەردى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرىپ، كەدەي اۋدانداردىڭ بارلىعىنىڭ كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاۋ، وڭىرلىك جالپىلىق كەدەيلىك ماسەلەسىن شەشۋ؛ اۋىل - قىستاقتىڭ نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، اۋىل - قىستاقتىڭ قونىس ورتاسىن كورنەكتى تۇردە جاقسارتىپ، كوركەم، قونىسقا جايلى اۋىل - قىستاقتار قۇرىلىسىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ؛ قالا، اۋىلداردا نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ بىركەلكىلەنۋ ورەسىن ونان ارى جوعارىلاتىپ، قالا، اۋىلداردىڭ توعىسپالى دامۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمىن العاشقى قادامدا ورناتۋ؛ اۋىل - قىستاقتىڭ دارىندىلاردى باۋراۋ قۋاتىن بىرتىندەپ ارتتىرۋ؛ اۋىل - قىستاقتىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن كورنەكتى جاقسارتۋ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ەكولوگيالىق قىزمەت وتەۋ قابىلەتىن اناعۇرلىم ءوسىرۋ؛ پارتيا ۇيىمىن ۇيتقى ەتكەن اۋىل - قىستاق نەگىزگى ساتى ۇيىمدىق قۇرىلىسىن اناعۇرلىم كۇشەيتىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ جونگە سالۋ جۇيەسىن ونان ارى كەمەلدەندىرۋ؛ پارتيانىڭ اۋىل - قىستاق قىزمەتىنە باسشىلىق ەتۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمىن اناعۇرلىم اقاۋسىزداندىرۋ؛ رايونداردىڭ، تاراۋلاردىڭ اۋىل - قىستاقتاردىڭ كوركەيۋىن ىلگەرىلەتۋ وي جەلىسىن، شارالارىن تۇراقتاندىرۋ.

  2035 - جىلعا بارعاندا اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدە شەشۋشى سيپاتتى ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ، اۋىل - قىستاقتىڭ وسىزاماندانۋىن نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋ. اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمىن تۇبىرىنەن جاقسارتۋ، شارۋالاردىڭ كاسىپتەنۋ ساپاسىن كورنەكتى جوعارىلاتۋ، سالىستىرمالى كەدەيلىكتى ىلگەرىلەي وتىرىپ شەشۋ، بىرگە اۋقاتتانۋدا نىق قادام تاستاۋ؛ قالا، اۋىلداردىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋىن بىركەلكىلەندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋ، قالا، اۋىلداردىڭ توعىسپالى دامۋ ءتۇزىلىس - مەحانيزمىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرۋ؛ اۋىل سالتىن، اۋىل وركەنيەتىن تىڭ ورەگە كوتەرۋ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ جونگە سالۋ جۇيەسىن ءتىپتى دە كەمەلدەندىرۋ؛ اۋىل - قىستاقتىڭ ەكولوگيالىق قورشاعان ورتاسىن تۇبىرىنەن جاقسارتىپ، كورىكتى، قونىسقا جايلى اۋىل - قىستاق قۇرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرۋ.

  2050 - جىلعا بارعاندا اۋىل - قىستاقتاردى جاپپاي كوركەيتۋدى، اۋىل شارۋاشىلىعىن كۇشەيتۋدى، اۋىل - قىستاقتى كورىكتەندىرۋدى، شارۋالاردى بايىتۋدى جاپپاي جۇزەگە اسىرۋ.

  (3) نەگىزگى پرينسيپ

  − پارتيا اۋىل - قىستاق قىزمەتىن باسقارۋعا تاباندى بولۋ. پارتيانىڭ اۋىل - قىستاق قىزمەتىنە باسشىلىعىنا مىزعىماي تاباندى بولىپ جانە ونى كەمەلدەندىرىپ، پارتيا اۋىل - قىستاق قىزمەتىن باسقارۋدىڭ باسشىلىق ءتۇزىلىس - مەحانيزمىن جانە پارتيا ىشىندەگى زاڭ - ەرەجەلەردى اقاۋسىزداندىرىپ، پارتيانىڭ اۋىل - قىستاق قىزمەتىندە باستان - اياق جالپى جاعدايدى تەگىس مەڭگەرۋىنە، ءار جاقتى سايكەستىرۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ كوركەيۋىنە پارمەندى ساياسي كەپىلدىك ازىرلەۋ.

  − اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل - قىستاقتى الدىمەن دامىتۋعا تاباندى بولۋ. اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدى بۇكىل پارتيانىڭ ورتاق ەرىك - جىگەرىنە، ورتاق ارەكەتىنە اينالدىرىپ، تانىمدى بىرلىككە كەلتىرىپ، اياق الىستى ءبىرىڭعايلاستىرىپ، كادرلاردى دايىنداۋدا الدىمەن ەسكەرىپ، فاكتورلاردى جايعاستىرۋدا الدىمەن قاناعاتتاندىرىپ، قارجى سالىمىندا الدىمەن قامتاماسىز ەتىپ، الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدە الدىمەن ورنالاستىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى، اۋىل - قىستاقتاعى ولقىلىقتاردى جەدەل تولىقتىرۋ.

  − شارۋالاردىڭ نەگىزگى تۇلعالىق ورنىنا تاباندى بولۋ. شارۋالاردىڭ ارمان - تىلەگىنە تولىق قۇرمەت ەتىپ، شارۋالاردىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدەگى نەگىزگى تۇلعالىق رولىن شىن مانىندە ساۋلەلەندىرىپ، 100 ميلليونداعان شارۋانىڭ بەلسەندىلىگىن، ىرىقتىلىعىن، جاسامپازدىعىن جۇمىلدىرىپ، شارۋالار قاۋىمىنىڭ ءتۇبىرلى مۇددەسىن قورعاۋدى، شارۋالاردىڭ بىرگە اۋقاتتانۋىن جەبەۋدى ارقاۋ جانە تياناق ەتىپ، شارۋالار كىرىسىنىڭ باياندى ارتۋىن ىلگەرىلەتىپ، شارۋالاردىڭ تابىس سەزىمىن، باقىت سەزىمىن، حاۋىپسىزدىك سەزىمىن ۇزدىكسىز ارتتىرۋ كەرەك.

  − اۋىل - قىستاقتاردى جاپپاي كوركەيتۋگە تاباندى بولۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ كوركەيۋىنىڭ عىلمي ءمانىن ءدال يگەرىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ كوپ ءتۇرلى يقۋاتى مەن قۇنىن ىسكە قوسىپ، اۋىل - قىستاقتىڭ ەكونوميكالىق قۇرىلىسىن، ساياسي قۇرىلىسىن، مادەنيەت قۇرىلىسىن، قوعامدىق قۇرىلىسىن، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن جانە پارتيا قۇرىلىسىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، سايكەستىلىككە، بايلانىستىلىققا ءمان بەرىپ، تۇلعالىق جاقتان ورنالاستىرىپ، سايكەستى ىلگەرىلەتۋ.

  − قالا، اۋىلداردىڭ توعىسا دامۋىنا تاباندى بولۋ. تۇزىلىستىك، مەحانيزمدىك كىناراتتاردى باتىل جويىپ، بازاردىڭ بايلىقتى جايعاستىرۋداعى شەشۋشى رولىن ساۋلەلەندىرىپ، ۇكىمەتتىڭ رولىن ءتىپتى جاقسى ساۋلەلەندىرىپ، قالا، اۋىل فاكتورلارىنىڭ ەركىن جىلجۋىن، تەڭ الماسۋىن ىلگەرىلەتىپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەنۋدىڭ، ينفورماتسيالانۋدىڭ، قالا - قالاشىقتانۋدىڭ، اۋىل شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋدىڭ تەڭ دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعى ءبىرىن - ءبىرى جەبەيتىن، قالا مەن اۋىل ءبىرىن - ءبىرى تولىقتايتىن، جاپپاي توعىسقان، بىرگە كوركەيەتىن جاڭاشا ونەركاسىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى، قالا، اۋىل قاتىناسىن جەدەل قالىپتاستىرۋ.

  − ادام مەن تابيعاتتىڭ جاراسىمدى قاتار ءومىر سۇرۋىنە تاباندى بولۋ. تۇنىق سۋ، جاسىل تاۋدىڭ ءوزى باعا جەتپەس بايلىق دەگەن ۇستانىمدى بەرىك ورناتىپ، ۇنەمشىلدىكتى الدىڭعى ورىنعا قويۋ، قورعاۋدى الدىڭعى ورىنعا قويۋ، تابيعاتتىڭ قالپىنا كەلۋىن نەگىز ەتۋ باعىتىن تياناقتاندىرىپ، تاۋ، سۋ، ورمان، اتىز، كول، جايلىم جۇيەسىن تىزگىندەۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، ەكولوگيانى قورعاۋدىڭ قىزىل سىزىعىن باتىل ساقتاپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ كوركەيۋىنە جاسىل دامۋ ارقىلى جەتەكشىلىك ەتۋ.

 − جەرگىلىكتى جاعدايعا قاراي ىستەۋگە، تارتىپپەن بىرتىندەپ ىلگەرىلەۋگە تاباندى بولۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ پارىقتىلىعىن جانە دامۋ جاعدايىنىڭ جىكتەلۋ ەرەكشەلىگىن عىلمي تۇردە يگەرىپ، جوعارى دەڭگەيلى جوبا جاساپ، جوبانى الدىمەن جاساۋعا، تۇيىندەردى كورنەكتىلەندىرۋگە، تۇرلەر بويىنشا شارا قولدانۋعا، تيپتەر ارقىلى جول باستاۋعا ءمان بەرۋ. مۇمكىندىككە قاراي ىستەۋ ءارى شاما - شارىقپەن ساناسۋ، كورسەتكىشتەردى ۇستەمەلەپ قوسۋدان، بارلىعىن ءبىر سىدىرعى ىستەۋدەن، فورماشىلدىقتان اۋلاق بولۋ، ۇزاق ۋاقىت ەڭبەكتەنىپ، تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ.

   ءۇشىنشى، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، اۋىل - قىستاقتاردى دامىتۋدىڭ جاڭا قوزعاۋشى قۋاتتارىن جەتىلدىرۋ

  شارۋاشىلىقتى گۇلدەندىرۋ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ ءتۇيىنى. ءسوز جوق، اۋىل شارۋاشىلىعىن ساپا ارقىلى كوركەيتۋگە، اۋىل شارۋاشىلىعىن جاسىل ءونىم ارقىلى كوركەيتۋگە تاباندى بولىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورماسىن نەگىزگى جەلى ەتىپ، وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ كاسىپ جۇيەسىن، ءوندىرىس جۇيەسىن، تيجارات جۇيەسىن ورناتۋدى تەزدەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جاڭالىق اشۋ قۋاتىن، باسەكەلىك قۋاتىن جانە جالپى فاكتورلىق ءوندىرىس ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى ءىرى ەلدەن اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى قۇدىرەتتى ەلگە قاراي بۇرىلىس جاساۋدى جەدەل جۇزەگە اسىرۋ.

  (1) اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءوندىرىس قۋاتى نەگىزىن بەكەمدەۋ. زاپاس استىققا جەر قالدىرۋ، زاپاس استىق ساقتاۋدا تەحنيكاعا سۇيەنۋ ستراتەگياسىن ىشكەرىلەي اتقارىپ، ەگىستىك جەردىڭ قىزىل سىزىعىن قاتاڭ ساقتاپ، مەملەكەتتىڭ استىق حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتىپ، جۇڭگولىقتاردىڭ اس - سۋىن ءوزى مەڭگەرۋىنە مىقتاپ مۇمكىندىك جاساۋ. ماڭگىلىك نەگىزگى ەگىنجايدى ەرەكشە قورعاۋ ءتۇزىمىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، استىق وندىرەتىن يقۋاتتى رايونداردى، ماڭىزدى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندىرۋ، قورعاۋ رايوندارىن بەلگىلەۋدى جانە قۇرۋدى تەزدەتىپ، ساياساتتىق قولداۋدى كەمەلدەندىرۋ. اۋىل - قىستاق جەرلەرىن رەتتەۋدى - وڭاۋدى جانە جوعارى ولشەمدى ەگىنجاي قۇرىلىسىن كەڭ كولەمدە ىلگەرىلەتىپ، ەگىستىك جەر ساپاسىن ورنىقتى جوعارىلاتىپ، باقىلاۋدى، تەكسەرۋدى جانە جەرگىلىكتى ۇكىمەت جاۋاپكەرلىگىن كۇشەيتۋ. ەگىنجاي سۋ قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، قۋاڭشىلىققا قارسى اتتانىپ، تاسقىننان ساقتانۋ، ىركىلگەن سۋلاردى ىعىستىرۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ. مەملەكەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى سۋ ۇنەمدەۋ ارەكەتىن اتقارىپ، سۋارمالى رايوندارداعى سالىنۋ ۇستىندەگى قۇرىلعىلاردى سايكەستىرۋدى جانە وسىزامانداندىرا جاڭالاۋدى تەزدەتىپ، شاعىن ەگىنجاي سۋ يگىلىگى قۇرىلعىلارىنىڭ ولشەمگە جەتۋىن، ساپاسىنىڭ جوعارىلاۋىن ىلگەرىلەتىپ، ءبىر توپ ەلەۋلى، جوعارى ءونىمدى سۋ ۇنەمدەپ سۋارۋ ينجەنەرياسىن قۇرۋ. مەملەكەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنيكاسىنان جاڭالىق اشۋ جۇيەسىن ورناتۋدى تەزدەتىپ، جالپى كاسىپكە بەت تۇزەگەن عىلىم - تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ بازاسى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنيكا جەتىستىكتەرىن كادەگە جاراتۋ جانە جالپىلاستىرۋ، قولدانۋ رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ. وسى زامانعى ەگىس داقىلدارى، مال، قۇس، سۋ ونىمدەرى، ورمان، ەگىنشىلىك كاسىبىنىڭ دامۋىن تەزدەتىپ، دەربەس جاڭالىق اشۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ. مەملەكەتتىڭ نانفان تۇقىم جەتىلدىرۋ بازاسىن جوعارى ولشەمدە قۇرۋ. ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارى جابدىق كاسىبىنىڭ جاڭالانۋىن، دارەجەسىنىڭ جوعارىلاۋىن ىلگەرىلەتىپ، عىلمي زەرتتەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ، جابدىق جاساۋ كاسىپورىندارىنىڭ بىرلەسىپ قامال الۋىن كۇشەيتىپ، مولىنان وندىرىلەتىن ەگىس داقىلدارىنا قاجەتتى ماشينالاردى ەلىمىزدە ءوندىرۋ دەڭگەيىن ونان ارى جوعارىلاتىپ، ەكونوميكالىق داقىلدارعا، باعىمشىلىق كاسىبىنە، ادىرلى، تاۋلى وڭىرلەرگە قاجەتتى ەگىن، ورمان شارۋاشىلىق ماشينا جابدىقتارىن زەرتتەپ اشۋدى تەزدەتىپ، جوعارى دەڭگەيلى اۋىل شارۋاشىلىق ماشينالارى جابدىعىن جاساۋدى دامىتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىمەن شۇعىلدانۋشىلار قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرىپ، ءبىلىم، تەحنيكا، جاڭالىق اشۋ ۇلگىسىندەگى اۋىل شارۋاشىلىق تيجاراتشىلارى قوسىنىن قۇرۋدى تەزدەتۋ. سيفرلى اۋىل شارۋاشىلىعىن بارىنشا دامىتىپ، زەردەلى اۋىل شارۋاشىلىعى، ورمان شارۋاشىلىعى، سۋ يگىلىگى ينجەنەرياسىن اتقارىپ، زات اينالىمى جەلىسىن سىناق ەتۋدەن ۇلگى كورسەتۋدى جانە كەڭىستىكتەن بارلاۋ تەحنيكاسىن قولدانۋدى ىلگەرىلەتۋ.

  (2) اۋىل شارۋاشىلىعىن ساپا ارقىلى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋ. مەملەكەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن ساپا ارقىلى كوركەيتۋ ستراتەگيالىق جوباسىن بەلگىلەپ جانە اتقارىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن ساپا ارقىلى كوركەيتۋدىڭ باعالاۋ جۇيەسىن، ساياسات جۇيەسىن، قىزمەت جۇيەسىن جانە تەكسەرۋ جۇيەسىن ورناتۋ جانە اقاۋسىزداندىرۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جاسىلدانۋىن، ساپالىلانۋىن، ەرەكشەلەنۋىن، ماركالانۋىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، ساپالى اۋىل شارۋاشىلىق وندىرگىش كۇشتەرىنىڭ ورنالاسۋىن رەتتەپ، ساپالىلاندىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءتۇسىمدى ارتتىرۋ بەتالىسىنان ساپانى جوعارىلاتۋ بەتالىسىنا قاراي بۇرىلىس جاساۋىن ىلگەرىلەتۋ. ەرەكشە اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ باسىمدىققا يە رايوندارىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتىپ، وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپ باقشاسىن، اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنيكا باقشاسىن قۇرۋ. كاسىپ ارقىلى قىستاقتى كوركەيتۋ، اۋداندى قۇدىرەتتەندىرۋ ارەكەتىن اتقارىپ، ولشەمدى ءوندىرىس جۇرگىزىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى ماركاسىن جەتىلدىرىپ، جاعراپيالىق بەلگىسى بار اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن قورعاپ، ءبىر قىستاقتا ءبىر ءونىمدى، ءبىر اۋداندا ءبىر كاسىپتى نەگىز ەتە دامىتۋدىڭ جاڭا جاعدايىن قالىپتاستىرۋ. وسى زامانعى، جوعارى ءونىمدى ورمان شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىن تەزدەتىپ، ورمان شارۋاشىلىعىن كوركەيتىپ، حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ ارەكەتىن اتقارىپ، ورمان - توعاي ەكولوگيالىق بەلگىسى بار ءونىم قۇرىلىسى ينجەنەرياسىن ىلگەرىلەتۋ. وسىمدىك دەرت - دەربەزىنەن، حايۋانات ىندەتىنەن ساقتانۋ جانە ونى مەڭگەرۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. باعىمشىلىق كاسىبىنىڭ كەڭىستىك ورنالاسۋىن ساپالىلاندىرىپ، جاسىل ەكولوگيالىق اقاۋسىز باعىمشىلىقتى بارىنشا دامىتىپ، ۇلتتىق ءسۇت شارۋاشىلىعىن زورايتۋ، كۇشەيتۋ. تەڭىز - مۇحيت بالىق شارۋاشىلىعى بايلىعىن اشۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، تاياۋ، شالعاي تەڭىز باعىمشىلىعىن جانە شالعاي مۇحيت بالىق شارۋاشىلىعىن عىلمي ورنالاستىرىپ، وسىزاماندانعان تەڭىز - مۇحيت فەرماسىن قۇرۋ. ءوندىرىس، وقىتۋ، عىلمي زەرتتەۋ توعىسقان اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنيكاسىندا جاڭالىق اشۋ وداعىن قۇرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جاسىل ەكولوگياسىن، ساپاسىن جوعارىلاتۋ، ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ تەحنيكاسىن زەرتتەپ اشۋدى، قولدانۋدى كۇشەيتۋ. تىڭ يگەرۋدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن ساپا ارقىلى كوركەيتۋدەگى باستاماشىلدىق، جەتەكشىلىك ەتۋ رولىن شىنايى ساۋلەلەندىرۋ. ازىق - تۇلىك حاۋىپسىزدىگى ستراتەگياسىن اتقارىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ساپاسى مەن ازىق - تۇلىك حاۋىپسىزدىگى ولشەمى جۇيەسىن جاقسارتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جۇمسالىمدىق ونىمدەرى مەن اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ساپا حاۋىپسىزدىگىنىڭ توركىنىن تەكتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ساپاسى مەن ازىق - تۇلىك حاۋىپسىزدىگىن باقىلاۋ - باسقارۋ ءتۇزىلىسىن اقاۋسىزداندىرۋ، نەگىزگى ساتىنىڭ باقىلاۋ - باسقارۋ قابىلەتىن ءتۇيىندى جوعارىلاتۋ.

  (3) اۋىل - قىستاقتاردا 1 -، 2 -، 3 - كاسىپتەردىڭ توعىسا دامۋ جۇيەسىن ورناتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ كوپ ءتۇرلى يقۋاتىن بارىنشا اشىپ، كاسىپ جەلىسىن ۇزارتىپ، قۇن جەلىسىن جوعارىلاتىپ، مۇددە جەلىسىن كەمەلدەندىرىپ، تومەنگى شەككە كەپىلدىك ەتىپ، پايدا ۇلەستىرۋ، جارنا سەلبەستىگى، پايدانى قايىرىپ بەرۋ سياقتى كوپ ءتۇرلى تاسىلدەر ارقىلى شارۋالاردىڭ تۇتاس كاسىپ جەلىسىندەگى ارتقان قۇن تابىسىنان ۇيلەسىمدى ۇلەس الۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ. اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن وڭدەۋ كاسىبىن جوعارىلاتۋ ارەكەتىن اتقارىپ، كاسىپورىنداردى قوسىپ الىپ قايتا قۇرۋعا ىنتالاندىرىپ، مەشەۋ ءوندىرىس قۋاتىن قاتاردان قالدىرىپ، نەگىزگى ءوندىرىس رايونىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن سول جەردە وڭدەپ، كادەگە جاراتىپ، قۇنىن ارتتىرۋىنا قولداۋ كورسەتۋ. اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن ساتۋ بارىسىنداعى كورنەكتى ماسەلەلەردى ءتۇيىندى شەشىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن وندىرگەننەن كەيىن، دارەجەگە ايىرۋدى، قوراپتاۋدى، ساتۋدى كۇشەيتىپ، وسىزاماندانعان اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن توڭازىتىپ قامبادا ساقتاۋ، اينالىمعا سالۋ جۇيەسىن ورناتىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن ساتۋعا الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ تۇعىرىن قالىپتاستىرىپ، قامداۋ - ساتۋ، پوچتا جانە ءتۇرلى كاسىپورىنداردىڭ قىزمەت وتەۋ تۇيىندەرىن اۋىلدارعا، قىستاقتارعا دەيىن كەڭەيتۋىن قولداپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندىرۋدى، ساتۋدى ورنىقتى ۇشتاستىرۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، كەڭ كولەمدى سيپات العان، اۋىل - قىستاقتاردىڭ ەلەكتروندى ساۋدا ىستەرىنىڭ دامۋىن جەبەيتىن نەگىزدىك قۇرىلعىلاردى كۇش سالا قۇرىپ، ءتۇرلى بازار سۋبيەكتىلەرىنىڭ ينتەرنەتتى نەگىز ەتكەن جاڭاشا اۋىل شارۋاشىلىق كاسىپ ۇلگىسىن جاڭالىق اشا دامىتۋىنا شابىت بەرىپ، قولداۋ كورسەتىپ، ەلەكتروندى ساۋدانىڭ اۋىل - قىستاقتارعا ەنۋىنەن جالپىلىق ۇلگى كورسەتۋدى ىشكەرىلەي اتقارىپ، اۋىل - قىستاقتاعى اينالىمنىڭ وسىزاماندانۋعا ويىسۋىن تەزدەتۋ. سەيىل - سەرۋەن اۋىل شارۋاشىلىعى مەن اۋىل - قىستاق ساياحات سارا تۋىندىلارى ينجەنەرياسىن اتقارىپ، ءبىر توپ قۇرىلعىلارى كەمەلدى، يقۋاتى الۋان ءتۇرلى سەيىل - سەرۋەن باقشا رايونىن، ورمان - توعاي سەيىلجايلارىن، كۇتىمدەلۋ - تىنىعۋ بازاسىن، اۋىل - قىستاق تۇرعىندار قونالقىسىن، ەرەكشە شاعىن قالاشىق قۇرۋ. بوس تۇرعان شارۋا ۇيلەرىنەن پايدالانىپ، تۇرعىندار قونالقىسى، قارتتاردى كۇتىمدەۋ سياقتى نىسانداردى دامىتىپ، ءورت ءوشىرۋ، ورتتەن ساقتانۋ، ەرەكشە كاسىپ تيجاراتى سياقتى سالالاردا بازارعا كىرۋ رۇقساتىن قولايلاستىراتىن، جۇمىس بارىسىندا، جۇمىستان كەيىنگى باقىلاۋ - باسقارۋدى كۇشەيتەتىن باسقارۋ ءادىسىن زەرتتەپ العا قويۋ. اۋىل - قىستاقتىڭ ورتاق يگىلىك ەكونوميكاسىن، جاسامپازدىق اۋىل شارۋاشىلىعىن، ەرەكشە مادەنيەت شارۋاشىلىعىن دامىتۋ.

  (4) اۋىل شارۋاشىلىعىندا سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ جاڭا جاعدايىن تۇلعالاۋ. بايلىقتىڭ ورنالاسۋىن ساپالىلاندىرىپ، وزىندىك قۇندى ۇنەمدەپ، ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا كۇش سالىپ، ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ حالىقارالىق باسەكەلىك قۋاتىن جوعارىلاتۋ. ەرەكشە باسىمدىققا يە اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتىن جوعارىلاتۋ ارەكەتىن اتقارىپ، قوسىمشا قۇنى جوعارى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن ەكسپورتتاۋدى كەڭەيتۋ. ەلىمىزدىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ساۋداسىنىڭ ساياساتتىق جۇيەسىن ورناتۋ جانە اقاۋسىزداندىرۋ. «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» بويىنداعى ەلدەرمەن جانە وڭىرلەرمەن اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى ساۋدا قاتىناسىن تەرەڭدەتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى سىرتقا شىعارۋعا بەلسەنە قولداۋ كورسەتىپ، حالىقارالىق باسەكەلىك قۋاتقا يە ءىرى استىق ساۋداگەرلەرىن جانە اۋىل شارۋاشىلىق كاسىپورىن توپتارىن جەتىلدىرۋ. الەمدىك استىق حاۋىپسىزدىگىن جونگە سالۋعا جانە اۋىل شارۋاشىلىق ساۋدا ەرەجەسىن جاساۋعا بەلسەنە ات سالىسىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ اناعۇرلىم ءادىل، ۇيلەسىمدى حالىقارالىق ساۋدا ءتارتىبىنىڭ قالىپتاسۋىن جەبەۋ. اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن اتكەزشىلىك ەتۋگە قارسى تۇرۋدىڭ جالپىلىق جونگە سالۋ تەبىنىن اناعۇرلىم ارتتىرۋ.

  (5) شاعىن شارۋا وتباسى شارۋاشىلىعى مەن وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ ورگانيكالىق ۇشتاسۋىن جەبەۋ. جاڭاشا اۋىل شارۋاشىلىق تيجارات سۋبيەكتىن جەتىلدىرۋدى جانە شاعىن شارۋا وتباسىلارىن سۇيەمەلدەۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، وعان تەڭ ءمان بەرىپ، باعىتتامالى شارالاردى قولدانىپ، شاعىن شارۋا ءوندىرىسىن وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋ ارناسىنا ءتۇسىرۋ. ارنايلانعان، بازارلانعان الۋان ءتۇرلى قىزمەت كورسەتۋ ۇيىمدارىن جەتىلدىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىنىڭ جالپى بارىسىندا قوعامدانعان قىزمەت كورسەتۋدى ىلگەرىلەتىپ، شاعىن شارۋا وتباسىلاردىڭ وزىندىك قۇندى ۇنەمدەپ، ونىمدىلىكتى ارتتىرۋىنا كومەكتەسۋ. الۋان ءتۇرلى بىرلەسۋدى جانە سەلبەسۋدى دامىتىپ، شاعىن شارۋا وتباسىلارىنىڭ ۇيىمداسۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. جاڭاشا اۋىل شارۋاشىلىق تيجارات سۋبيەكتىلەرىنىڭ جەتەكتەۋ رولىن ساۋلەلەندىرۋگە باسا ءمان بەرىپ، وڭىرلىك الەۋمەتتىك ماركا جاراتىپ، شارۋا وتباسىلارى مەن ەرەن بازارلاردى تۇتاستىرۋ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن وندىرۋشىلەر مەن تۇرعىندار اۋماعىن تۇتاستىرۋ قىزمەتىن ورىستەتىپ، شاعىن شارۋا وتباسىلارىنىڭ بازارمەن توعىسۋىنا كومەكتەسۋ. شاعىن شارۋا وتباسىلارىنىڭ ەكولوگيالىق اۋىل شارۋاشىلىعىن، قۇرىلعى اۋىل شارۋاشىلىعىن، تاجىريبەلىك اۋىل شارۋاشىلىعىن، تاپسىرىستى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋىن قولداپ، ونىمدەردىڭ دەڭگەيىن جانە قوسىمشا قۇنىن جوعارىلاتىپ، كىرىستى ارتتىرۋ ءورىسىن كەڭەيتۋ. شاعىن شارۋا وتباسىلارىنىڭ ءوندىرىس قۇرىلعىلارى شارت - جاعدايىن جاقسارتىپ، شاعىن شارۋا وتباسىلارىنىڭ حاۋىپ - قاتەرگە توتەپ بەرۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ. شاعىن شارۋا وتباسىلارىنىڭ ءوندىرىسىن سۇيەمەلدەيتىن ساياساتتىق پىكىرلەردى اقىلداسىپ بەلگىلەۋ.

       ءتورتىنشى، اۋىل - قىستاقتاردىڭ جاسىل دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، ادام مەن تابيعات جاراسىمدى قاتار ءومىر سۇرەتىن، داميتىن جاڭا جاعداي قالىپتاستىرۋ

  ەكولوگيالىق جايلى ورتا − اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ تەتىگى. تاماشا ەكولوگيالىق ورتا − اۋىل - قىستاقتاردىڭ ەڭ ۇلكەن ارتىقشىلىعى جانە قىمباتتى بايلىعى. ءسوز جوق، تابيعاتقا قۇرمەت ەتىپ، تابيعاتقا بەيىمدەلىپ، تابيعاتتى قورعاپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ تابيعي كاپيتالىنىڭ قۇنىن تەز ارتتىرۋىن ىلگەرىلەتىپ، بۇقارانىڭ اۋقاتتانۋىنىڭ، ەكولوگيا كوركەمدىگىنىڭ بىرلىگىن جۇزەگە اسىرۋ.

  (1) تاۋ، سۋ، ورمان، ەگىنجاي، كول، جايلىم جۇيەسىن جونگە سالۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋ. تاۋ، سۋ، ورمان، اتىز، كول، جايلىمدى تاعدىرلاس ورتاق تۇلعا تۇرعىسىنان ءبىر تۇتاس قورعاۋ، ءبىر تۇتاس قالپىنا كەلتىرۋ. ماڭىزدى ەكولوگيالىق جۇيەلەردى قورعاۋ مەن قالىپىنا كەلتىرۋ ينجەنەرياسىن اتقارۋ. ەگىستىك جەردى، جايلىمدى، ورماندى، وزەن - كولدەردى تىنىقتىرۋ، تىرشىلىك تىنىسىن قالپىنا كەلتىرۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، قالىپتان اسىپ كەتكەن جاعالاۋلىق ءوندىرىس قۋاتىن تۇرلەر بويىنشا ءتارتىپتى تۇردە شەگىندىرۋ. ەگىستىك جەرگە داقىل اۋىستىرىپ ەگۋ، تىڭايتۋ ءتۇزىمى سىناق ءتۇيىنىن كەڭەيتۋ. داريا، وزەن، كول، تەڭىزدەردەگى بالىق اۋلاۋعا شەك قويىلاتىن، تيىم سالىناتىن وڭىرلەردى عىلمي ايىرىپ، سۋ الابىنىڭ ەكولوگياسىن قورعاۋ، قالپىنا كەلتىرۋ ءتۇزىمىن اقاۋسىزداندىرۋ. سۋ بايلىعىنىڭ سارىپ بولۋ جالپى مولشەرى مەن كۇشەمەلىلىگىن تەڭ مەڭگەرۋ ارەكەتىن اتقارۋ. وزەن، كول سۋ جۇيەسىن تۇتاستىرۋ جانە اۋىل - قىستاقتارداعى كولشىكتەردىڭ تۇنبالارىن ارشۋ، رەتتەۋ قىزمەتىن ورىستەتىپ، وزەن باستىعى ءتۇزىمىن، كول باستىعى ءتۇزىمىن جاپپاي اتقارۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى سۋ باعاسىنىڭ جالپىلىق رەفورماسى قىزمەت تەبىنىن ارتتىرۋ. مەملەكەت جەرىن جاسىلداندىرۋ ارەكەتىن ورىستەتىپ، شولەيتتەنۋدى، تاستاقتانۋدى، توپىراقتىڭ شايىلۋىن جالپىلىق جونگە سالۋدى ىلگەرىلەتۋ. شۇراتتاردى قورعاۋدى جانە قالپىنا كەلتىرۋدى كۇشەيتىپ، ەگىستىكتى شۇراتتارعا قايتارۋدى ۇزدىكسىز ورىستەتۋ. تابيعي ورماندى قورعاۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، بارلىق تابيعي ورماندى قورعالاتىن اۋماققا ەنگىزۋ. ەگىستىكتى ورمانعا، جايلىمعا قايتارۋ، جايلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ اياسىن كەڭەيتىپ، تابىستى بەكەمدەۋدىڭ ۇزاق ءونىمدى مەحانيزمىن ورناتۋ. 3 تەرىستىك ىقتاسىن ورمان جۇيەسى قۇرىلىسى سياقتى ورمانشىلىق ءتۇيىندى ينجەنەرياسىن ۇزدىكسىز اتقارىپ، ورمان - توعاي ساپاسىن دالمە - ءدال جوعارىلاتۋ ينجەنەرياسىن اتقارۋ. جايلىم ەكولوگياسىن قورعاۋ كومەك قاراجات سيلىعى ساياساتىن ۇزدىكسىز اتقارۋ. ورگانيزمدەردىڭ الۋان تۇرلىلىگىن قورعاۋ ءتۇيىندى ينجەنەرياسىن اتقارىپ، سىرتتان كەلەتىن ورگانيزمدەردىڭ ىقپال جاساۋىنان ۇتىمدى ساقتانۋ.

  (2) اۋىل - قىستاقتاردىڭ قورشاعان ورتا جاعىنداعى كورنەكتى ماسەلەلەرىن جالپىلىق جونگە سالۋدى كۇشەيتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قايناردان لاستانۋىنىڭ الدىن الۋدى جانە ونى جونگە سالۋدى كۇشەيتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جاسىل دامۋ ارەكەتىن ورىستەتىپ، ۇسىنىلىمدىق ونىمدەردىڭ مولشەرىن ازايتۋدى، ءوندىرىستىڭ تازا بولۋىن، ءوندىرىس قالدىقتارىن كادەگە جاراتۋدى، كاسىپ ۇلگىسىن ەكولوگيالاندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ. حيميالىق تىڭايتقىشتىڭ ورنىنا ورگانيكالى تىڭايتقىش پايدالانۋدى، مال تەزەگىن، قۇس ساڭعىرىعىن زارارسىزداندىرىپ ءبىر جاقتى ەتۋدى، ەگىس داقىلدارىنىڭ ساباعىن جالپىلىق پايدالانۋدى، قالدىق سۋلياۋ جارعاعىن جيىپ الۋدى، دەرت - دەربەزدەن تابيعي ساقتانۋدى جانە ونى مەڭگەرۋدى ىلگەرىلەتۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ سۋ ورتاسىن جونگە سالۋدى جانە اۋىل - قىستاقتاردىڭ اۋىز سۋ قاينارىن قورعاۋدى كۇشەيتىپ، اۋىل - قىستاقتاردا ەكولوگيالىق تازا بۇلاقتار الابى قۇرىلىسىن اتقارۋ. سولتۇستىك جۇڭگوداعى جەر استى سۋىن ارتىق اشقان وڭىرلەردى جالپىلىق جونگە سالۋ كولەمىن كەڭەيتۋ. اۋىر مەتالدىڭ ەگىستىك جەردى لاستاۋىنان ساقتانۋدى، ونى مەڭگەرۋدى جانە قالپىنا كەلتىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، توپىراقتىڭ لاستانۋىن جونگە سالۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋ تەحنيكاسىن قولدانۋدى تۇيىندەردە سىناق ەتۋدى ورىستەتىپ، شىعىس سولتۇستىكتەگى قارا توپىراقتى جەرلەردى قورعاۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. وزەن اعارلارى ورتاسىن جانە تاياۋ تەڭىز ايدىندارىن جالپىلىق جونگە سالۋ. ونەركاسىپ پەن قالا - قالاشىقتاعى لاستانۋدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا، اۋىل - قىستاقتارعا قاراي ويىسۋىن قاتاڭ تەجەۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ ورتاسىن باقىلاۋ - باسقارۋ قابىلەتى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اۋىل - قىستاقتىڭ قورشاعان ورتاسىن قورعاۋدىڭ اۋدان، اۋىل دارەجەلى تۇلعالىق جاۋاپكەرشىلىگىن تياناقتاندىرۋ.

  (3) بازارلانعان، كوپ نەگىزدى ەكولوگيالىق تولەم مەحانيزمىن ورناتۋ. اۋىل شارۋاشىلىق فۋنكتسيالىق ءوڭىر ءتۇزىمىن تياناقتاندىرىپ، ماڭىزدى ەكولوگيالىق فۋنكتسيالىق وڭىرلەرگە قازىنادان اۋدارىپ تولەۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، ەكولوگيانى قورعاۋ ناتيجەسى مەن قاراجات ءبولىسى ۇشتاستىرىلعان ىنتالاندىرۋ، تەجەۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. جەرگىلىكتى ورىنداردى ءتۇيىندى ەكولوگيالىق وڭىرلەردە تاۋار ورمانىن ساتىپ الۋ ءتۇزىمىن ورناتۋعا ىنتالاندىرۋ. وڭىرلەر ارا، وزەن اعارلارىنىڭ جوعارى - تومەن الاپتارى ارا ەكولوگيانى قورعاۋدىڭ كولدەنەڭ باعىتتاعى تولەم مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرىپ، ەكولوگيالىق ءونىمدى ساتىپ الۋ، ورمان - توعاي كومىرتەگى قويماسى سياقتى بازارلانعان تولەم مەحانيزمىن ورناتۋ ۇستىندە ىزدەنىس جاساۋ. چاڭجياڭ وزەنى اعارىنداعى ءتۇيىندى سۋ ايدىندارىندا بالىق اۋلاۋعا تيىم سالۋ بويىنشا تولەم مەحانيزمىن ورناتۋ. ەكولوگيانى كوركەيتۋ مەن قورعاۋدا جاردەم اقشانىڭ ورنىنا جۇمىس بەرۋ ءادىسىن قولدانىسقا ەنگىزىپ، ەكولوگيالىق الەۋمەتتىك يگىلىك سيپاتتى جۇمىس ورىندارىن كوبەيتۋ.

 (4) اۋىل شارۋاشىلىق ەكولوگيالىق ونىمدەرىمەن قامداۋدى جانە قىزمەت كورسەتۋدى مولايتۋ. اشۋ مەن قورعاۋدىڭ قاتىناسىن دۇرىس شەشىپ، وسى زامانعى عىلىم - تەحنيكا مەن باسقارۋ تاسىلدەرىن قولدانىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ ەكولوگيالىق باسىمدىعىن ەكولوگيالىق ەكونوميكانى دامىتۋ باسىمدىعىنا اينالدىرىپ، اناعۇرلىم مول، اناعۇرلىم جاقسى جاسىل ەكولوگيالىق ونىمدەرمەن جانە قىزمەت كورسەتۋمەن قامداپ، ەكولوگيا مەن ەكونوميكانىڭ تاماشا اينالىمىن جەبەۋ. ورمان - توعاي، ساحارا ساياحاتى، وزەن - كول، شۇراتتى القاپ، سەيىل - سەرۋەنى، قار - مۇز، تەڭىز سپورتى، ءتۇز تاعىلارىن قولعا ۇيرەتۋ - باعۋ، تاماشالاۋ سياقتى شارۋاشىلىقتاردى جەدەل دامىتىپ، سەرۋەن اۋىل شارۋاشىلىعى، سەيىل - سەرۋەن، سالاماتتىق، ەكولوگيالىق تاربيە سياقتى قىزمەت كورسەتۋ تۇرلەرىن بەلسەندى تۇردە كادەگە جاراتۋ. ەرەكشە ەكولوگيالىق ساياحاتتان ۇلگى كورسەتۋشى قىستاقتار مەن قالاشىقتاردى جانە سارا جەلىلەردىڭ ءبىر توبىن قالىپتاستىرىپ، جاسىل، ەكولوگياعا زالالسىز اۋىل - قىستاق ەكولوگيالىق ساياحات تىزبەگىن قالىپتاستىرۋ.

   بەسىنشى، اۋىل - قىستاق مادەنيەتىن گۇلدەندىرىپ جانە كوركەيتىپ، اۋىل سالتى مەن اۋىل وركەنيەتىنە تىڭ تىنىس بەرۋ

  اۋىل سالتى مەن وركەنيەتى − اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ كەپىلى. ءسوز جوق، ماتەريالدىق وركەنيەت پەن رۋحاني وركەنيەتتى قاتار يگەرۋگە تاباندى بولىپ، شارۋالاردىڭ رۋحاني بەت - بەينەسىن جاڭالاپ، وركەنيەتتى اۋىل سالتىن، تاماشا وتباسى ءداستۇرىن، اق جارقىن حالىقتىق عۇرىپ جەتىلدىرىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ قوعامدىق وركەنيەت دەڭگەيىن ۇزبەي جوعارىلاتۋ.

  (1) اۋىل - قىستاقتاردىڭ يدەيالىق - ءمورالدىق قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن جەتەكشى ەتىپ، تاربيە ارقىلى جەتەكتەۋگە، اماليات ارقىلى داعدىعا اينالدىرۋعا، ءتۇزىم ارقىلى قامتاماسىز ەتۋگە بىردەي ءمان بەرۋگە تاباندى بولىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ ەرەكشەلىگىنە ۇيلەسەتىن ءونىمدى ادىستەر قولدانىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزم جانە جۇڭگو ارمانى جونىندەگى ۇگىت - تاربيەنى تەرەڭدەتىپ، ۇلتتىق رۋح پەن ءداۋىر رۋحىن بار كۇشپەن ساۋلەلەندىرۋ. وتانشىلدىق، كوللەكتيۆيزم، سوتسياليزم تاربيەسىن كۇشەيتىپ، ۇلتتار ىنتىماعى، العاباسارلىعى تاربيەسىن تەرەڭدەتىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ يدەيا - مادەنيەت شەبى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. ازاماتتىق ءمورال قۇرىلىسى ينجەنەرياسىن ىشكەرىلەي اتقارىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ ءداستۇرلى ءمورال تاربيەسى بايلىقتارىن اشىپ، قوعامدىق ءمورال، كاسىپتىك ءمورال، وتباسىلىق ءمورال، مىنەز - قۇلىق قۇرىلىستارىن ىلگەرىلەتۋ. سەنىمدىلىك قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، شارۋالاردىڭ قوعامدىق جاۋاپكەرشىلىك تانىمىن، قاعيدا تانىمىن، كوللەكتيۆ تانىمىن، قوجايىندىق تانىمىن كۇشەيتۋ .

  (2) اۋىل - قىستاقتاردىڭ ۇزدىك ءداستۇرلى مادەنيەتىن جالعاستىرۋ، دامىتۋ جانە دەڭگەيىن كوتەرۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ وركەنيەتىن تياناق ەتىپ، قالا وركەنيەتى مەن سىرتتىڭ تاڭداۋلى مادەنيەت جەتىستىكتەرىن قابىلداپ، قورعاۋ، جالعاستىرۋ نەگىزىندە، جاسامپازدىقپەن تۇرلەندىرىپ، جاڭاشىلدىقپەن دامىتىپ، ۇزدىكسىز تۇردە داۋىرلىك ءمان ۇستەپ، بەينەلەۋ تاسىلدەرىن مولايتۋ. تاڭداۋلى ەگىنشىلىك مادەنيەت مۇرالارىن شىن مانىندە قورعاپ، تاڭداۋلى ەگىنشىلىك مادەنيەت مۇرالارىنىڭ ۇيلەسىمدى، لايىقتى پايدالانىلۋىن جەبەۋ. ەگىنشىلىك مادەنيەتىنە قامتىلعان تاڭداۋلى يدەيالىق كوزقاراستاردى، گۋمانيتارلىق رۋحتى، ءمورالدىق ولشەمدەردى تەرەڭدەي اشىپ، ونىڭ جۇرت تىلەگىن جۇمىلدىرۋداعى، بۇقارانى تاربيەلەۋدەگى، حالىقتىق سالتتى كىرشىكسىزدەندىرۋدەگى ماڭىزدى رولىن تولىق ساۋلەلەندىرۋ. اۋىل - قىستاق قۇرىلىسىنىڭ تاريحي مادەنيەتتى قورعاۋ شەگىن بەلگىلەپ، مادەني مۇرالار مەن بايىرعى ەسكەرتكىشتەردى، ءداستۇرلى قىستاق - كەنتتەردى، ۇلتتىق قىستاق - قورجالاردى، ءداستۇرلى قۇرىلىستاردى، اۋىل شارۋاشىلىق بايىرعى ەسكەرتكىشتەرىن، سۋارمالى قۇرىلىس مۇراعاتتارىن ويداعىداي قورعاۋ. اۋىل - قىستاق وڭىرلەرىندە تاڭداۋلى ءداستۇرلى ءان - جىر، وپەرا - تەاتر، از ۇلت مادەنيەتى، فولكلورلىق مادەنيەت سياقتىلاردىڭ جالعاستىرىلۋى مەن دامىتىلۋىنا قولداۋ كورسەتۋ.

  (3) اۋىل - قىستاق الەۋمەتتىك مادەنيەت قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. ولشەم بولۋ، جەلى بولۋ، مازمۇن بولۋ، دارىندى بولۋ تالابى بويىنشا، اۋىل - قىستاقتاردىڭ الەۋمەتتىك مادەنيەتىنىڭ قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرۋ. اۋدان دارەجەلى الەۋمەتتىك مادەنيەت قۇرىلىمدارىنىڭ ىقپال كورسەتۋ رولىن ساۋلەلەندىرىپ، نەگىزگى ساتىداعى امبەباپ مادەنيەتتىك قىزمەت كورسەتۋ ورتالىقتارىنىڭ قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، اۋىل جانە قىستاق دارەجەلى الەۋمەتتىك مادەنيەت قىزمەت كورسەتۋىنىڭ تولىق قامتىمىن ىسكە اسىرىپ، قىزمەت كورسەتۋ يقۋاتىن ءوسىرۋ. مادەنيەت ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، الەۋمەتتىك مادەنيەت بايلىقتارىن اۋىل - قىستاقتارعا ءتۇيىندى تۇردە بەيىمدەپ، اناعۇرلىم مول، اناعۇرلىم جاقسى اۋىل - قىستاق الەۋمەتتىك مادەنيەت ونىمدەرىمەن جانە قىزمەت كورسەتۋمەن قامداۋ. اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق جانە شارۋالار تاقىرىبىنداعى ادەبيەت - كوركەمونەر جاسامپازدىعىنا قولداۋ كورسەتىپ، ادەبيەت - كوركەمونەر قىزمەتكەرلەرىن شارۋالاردىڭ ءوندىرىس - تۇرمىسىن، اسىرەسە، اۋىل - قىستاقتاردىڭ كوركەيۋ امالياتىن بەينەلەيتىن تاڭداۋلى ادەبيەت - كوركەمونەر تۋىندىلارىن ۇزدىكسىز شىعارىپ، جاڭا داۋىردەگى اۋىل - قىستاقتاردىڭ، شارۋالاردىڭ رۋحاني بەينەسىن تولىق كورسەتۋگە شابىتتاندىرۋ. اۋىل - قىستاقتىڭ جەرگىلىكتى مادەنيەت دارىندىلارىن تاربيەلەپ جانە جارىققا شىعارىپ، مادەنيەت بويىنشا جۇپ قۇراپ كومەكتەسۋدى ەتەك الدىرىپ، قوعامنىڭ ءار سالاسىنداعى ادامداردى اۋىل - قىستاق مادەنيەتى قۇرىلىسىنا ات سالىسۋعا جەتەكتەۋ. اۋىل - قىستاق مادەنيەت بازارىن جانداندىرىپ جانە گۇلدەندىرىپ، اۋىل - قىستاق مادەنيەتىنىڭ فورماتسياسىن بايىتىپ، اۋىل - قىستاق مادەنيەت بازارىن باقىلاۋ - باسقارۋدى كۇشەيتۋ.

  (4) ەسكى سالت - ءداستۇردى وزگەرتۋ ارەكەتىن ورىستەتۋ. وركەنيەتتى قىستاق - قالاشىق، جۇلدىزدى وركەنيەتتى وتباسى، وركەنيەتتى شاڭىراق سياقتى بۇقارالىق رۋحاني وركەنيەت قۇرۋ قيمىلدارىن كەڭ كولەمدە ورىستەتۋ. استا - توك ىسىراپشىلدىق ىستەۋ، ءولىمدى دابىرالى جونەلتۋ، قارتتارعا قارايلاسۋدى ەسكەرمەۋ، ورىنسىز قارا تالاسۋ سياقتى ناشار ادەت - عۇرىپتاردى شاۋجايلاۋ. اتەيستىك ۇگىت - تاربيەنى كۇشەيتىپ، شارۋالار قاۋىمىنىڭ رۋحاني - مادەني ءومىرىن بايىتىپ، فەودالدىق سوقىر سەنىم قيمىلدارىنا تيىم سالۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ جەرلەۋ رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ. اۋىل - قىستاقتاردا عىلىم جالپىلاستىرۋ قىزمەتىن كۇشەيتىپ، شارۋالاردىڭ عىلىم، مادەنيەت ساپاسىن جوعارىلاتۋ.

        التىنشى، اۋىل - قىستاق نەگىزگى ساتىلارىنىڭ نەگىزدىك قىزمەتىن كۇشەيتىپ، اۋىل - قىستاقتاردى جونگە سالۋدىڭ جاڭا جۇيەسىن ورناتۋ 

  ءونىمدى جونگە سالۋ − اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ نەگىزى. ءسوز جوق، نەگىزگى ساتىنىڭ نەگىزىن نىعايتۋدى تاعاندى بەكەمدەۋدىڭ ءتۇبىرلى شاراسى ەتىپ، پارتكوم باسشىلىق ەتەتىن، ۇكىمەت جاۋاپتى بولاتىن، قوعام سايكەسەتىن، الەۋمەت ات سالىساتىن، زاڭمەن جونگە سالۋ ارقىلى قامتاماسىز ەتىلەتىن وسى زامانعى اۋىل - قىستاق قوعامىن جونگە سالۋ جۇيەسىن ورناتىپ جانە اقاۋسىزداندىرىپ، ءوزىن باسقارۋدى، زاڭمەن جونگە سالۋدى، مورالمەن جونگە سالۋدى ءوز ارا ۇشتاستىرۋعا تاباندى بولىپ، اۋىل - قىستاق قوعامىنىڭ ومىرشەڭدىككە تولى، جاراسىمدى، ءتارتىپتى بولۋىنا كەپىلدىك ەتۋ.

  (1) اۋىل - قىستاق نەگىزگى ساتى پارتيا ۇيىمدارى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. پارتيا قۇرىلىسى ارقىلى اۋىل - قىستاقتاردىڭ كوركەيۋىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، ساياسي فۋنكتسيانى كورنەكتىلەندىرىپ، ۇيىمداستىرۋ قابىلەتىن كوتەرىپ، اۋىلداردى يگەرىپ، قىستاقتاردى جەبەپ، اۋىل - قىستاق نەگىزگى ساتى پارتيا ۇيىمدارىن بەرىك جاۋىنگەر قورعان ەتىپ قۇرىپ شىعۋ. اۋىل - قىستاق نەگىزگى ساتى پارتيا ۇيىمدارىنىڭ باسشى ۇيتقىلىق ورنىن كۇشەيتىپ، ۇيىمدىق قۇرىلىم مەن قيمىل تاسىلدەرىن جاڭالاپ، ءالسىز، بىتىراڭقى قىستاق پارتيا ۇيىمدارىن ۇزدىكسىز رەتكە سالىپ، تولىمسىز پارتيا مۇشەلەرىن ءبىر جاقتى ەتۋ قىزمەتىن بايىپپەن، تارتىپپەن ىلگەرىلەتىپ، اۋىل - قىستاق پارتيا مۇشەلەرىن ۇزدىك ونەگەلىك رولىن ساۋلەلەندىرۋگە كۇش سالا جەتەكتەۋ. ءبىرىنشى شۋجيدى تاڭداپ جىبەرۋ قىزمەتىنىڭ باياندى مەحانيزمىن ورناتىپ، كەدەي قىستاقتاردىڭ، ءالسىز، بىتىراڭقى قىستاقتاردىڭ جانە كوللەكتيۆ ەكونوميكاسى ءالسىز قىستاقتاردىڭ پارتيا ۇيىمدارىنا جاپپاي ءبىرىنشى شۋجي تاڭداپ جىبەرۋ. اۋىل - قىستاق كوشباسشىلارى قوسىنىن جاپپاي ساپالىلاندىرۋ، جوعارىلاتۋ ارەكەتىن اتقارىپ، جوعارى مەكتەپ تاۋىسقان تۇلەكتەردى، شارۋا جۇمىسكەرلەردى، ورگان، كاسىپورىنداعى ۇزدىك پارتيالى كادرلاردى اۋىل - قىستاقتاردا مىندەتكە تۇرۋعا باۋراۋعا ءمان بەرىپ، قىستاق پارتيا ۇيىمدارىنىڭ شۋجيلەرىن سۇرىپتاپ تاڭداپ، كۇشەيتۋ. ۇزدىك قىستاق پارتيا ۇيىمى شۋجيلەرىنىڭ اراسىنان اۋىل - قالاشىق باسشى كادرلارىن تاڭداۋ، اۋىل - قالاشىق ورگاندارىنا مەملەكەت قىزمەتكەرلەرىن ەمتيحانمەن قابىلداۋ، اۋىل - قالاشىق ءىسورىندارىنىڭ شتاتتى قىزمەتكەرلەرىن ۇسىنىسپەن قابىلداۋ تۇزىمدەرىن كەمەلدەندىرۋ. ۇزدىك، جاس شارۋالار اراسىنان پارتياعا مۇشە قابىلداۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. اۋىل - قىستاق پارتيا مۇشەلەرىن مەرزىممەن تاربيەلەۋ ءتۇزىمىن ورناتۋ. قىستاق دارەجەلى ۇيىمداردىڭ جۇمىس قاراجاتىن قامتاماسىز ەتۋ ساياساتىن جاپپاي تياناقتاندىرۋ. قىستاق دارەجەلى شاعىن، ۇساق بيلىكتەردى اداقتاۋ ءتۇزىمىن جالپىلاستىرىپ، نەگىزگى ساتىداعى شاعىن، ۇساق بيلىك يەلەرىنىڭ ءىرىپ - شىرۋىنە جازا قولدانۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنا تيىمدىلىك جاساۋ قوسىمشا قاراجاتى، كوللەكتيۆ مال - مۇلىكتى باسقارۋ، جەر الۋ سياقتى سالالاردا شارۋالاردىڭ مۇددەسىنە زيان جەتكىزەتىن بۇرىس ستيلدەر مەن ءىرىپ - ءشىرۋ ماسەلەلەرىن قاتاڭ جونگە سالۋ.

  (2) قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ءوزىن باسقارۋ امالياتىن تەرەڭدەتۋ. ءوزىن باسقارۋدى نەگىز ەتۋگە تاباندى بولىپ، اۋىل - قىستاق بۇقاراسىنىڭ ءوزىن باسقارۋ ۇيىمدارى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، قىستاق پارتيا ۇيىمدارى باسشىلىق ەتەتىن ومىرشەڭدىككە تولى قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ءوزىن باسقارۋ مەحانيزمىن اقاۋسىزداندىرۋ جانە جاڭالاۋ. قىستاق پارتيا ۇيىمدارى شۋجيلەرىنىڭ سايلاۋ ارقىلى قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ مەڭگەرۋشىلىگىن وتەۋىن ىلگەرىلەتۋ. ءوزىن باسقارۋ ۋستاۆىنىڭ، قىستاق ەرەجەسى، تۇرعىندار شارتىنىڭ بەلسەندى رولىن ساۋلەلەندىرۋ. قىستاق ىستەرىن باقىلاۋ كوميتەتىن جاپپاي قۇرىپ جانە اقاۋسىزداندىرىپ، قىستاق ىستەرىن جاريا ۇستاۋ ينجەنەرياسىن جالپىلاستىرۋ. قىستاق تۇرعىندارى جينالىسى، قىستاق تۇرعىندارى ۋاكىلدەر جينالىسى، قىستاق تۇرعىندارى كەڭەسى، قىستاق تۇرعىندارى القاسى، قىستاق تۇرعىندارى باقىلاۋ القاسى سياقتىلارعا سۇيەنىپ، ازاماتتىق ىستەردى ازاماتتار اقىلداسۋدىڭ، ازاماتتار ىستەۋدىڭ، ازاماتتار باسقارۋدىڭ كوپ ساتىلى نەگىزگى ساتى كەڭەس جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ. جاڭا اۋىل بىلىكتىلەرىنىڭ رولىن بەلسەنە ساۋلەلەندىرۋ. اۋىل - قىستاقتاردى جونگە سالۋ ءتۇيىنىنىڭ تومەنگە ويىسۋىن جەبەپ، بايلىق، قىزمەت كورسەتۋ، باسقارۋدى مۇمكىندىگىنشە نەگىزگى ساتىعا بەيىمدەۋ. قىستاق تۇرعىندارى گرۋپپاسىن نەمەسە تابيعي قىستاقتاردى نەگىزگى بىرلىك ەتكەن قىستاق تۇرعىندارىنىڭ ءوزىن باسقارۋىن تۇيىندەردە سىناق ەتۋ قىزمەتىن ۇزدىكسىز ورىستەتۋ. اۋىل - قىستاق الەۋمەتتىك اۋماقتارىن جونگە سالۋدان جاڭالىق اشۋدى كۇشەيتۋ. نەگىزگى ساتىنىڭ باسقارۋ ءتۇزىلىسى مەن مەحانيزمىن جاڭالاپ، الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ مەن اكىمشىلىك قاراۋ - بەكىتۋ قىزمەت جاۋاپكەرشىلىگىن بىرىكتىرىپ جانە ساپالىلاندىرىپ، «ءبىر ەسىكتەن ءبىتىرىپ»، «ءبىر پۋنكتتەن قىزمەت كورسەتەتىن» جالپىلىق قىزمەت كورسەتۋ تۇعىرلارىن ورناتۋ. اۋىل - قىستاقتاردا جەلىدە قىزمەت كورسەتۋ تۇيىندەرىن جاپپاي ورناتىپ، اۋىل - قىستاق حالىققا قولايلى قىزمەت كورسەتۋدىڭ كەمەلدەنگەن جۇيەسىن بىرتىندەپ قالىپتاستىرۋ. قىزمەت كورسەتۋ تۇرىندەگى، الەۋمەتتىك يگىلىك سيپاتتى، مويىنسەرىك تۇرىندەگى اۋىل - قىستاق قوعامدىق ۇيىمدارىن بار كۇشپەن جەتىلدىرىپ، اۋىل - قىستاقتا قوعامدىق قىزمەت پەن ەرىكتى قىزمەت كورسەتۋدى بەلسەندى تۇردە دامىتۋ. جوعارى دارەجەلى ورىنداردىڭ قىستاق دارەجەلى ۇيىمداردى سالىستىرىپ، باعالاۋى كوپ بولۋ، قۇرۋ، ولشەمگە جەتكىزۋ كوپ بولۋ، تەكسەرۋ، قۋزاۋ كوپ بولۋ سياقتى كورنەكتى ماسەلەلەردى شوعىرلى تۇردە اداقتاۋ. قىستاق تۇرعىندار كوميتەتىنىڭ، اۋىل - قىستاق كوللەكتيۆ ەكونوميكالىق ۇيىمىنىڭ، اۋىل - قىستاق ەكونوميكالىق كووپەراتيۆتەرىنىڭ ەرەكشە زاڭدىق تۇلعا رەتىندەگى ورنى مەن ۇقىقتارىن قورعاۋ.

  (3) زاڭمەن جونگە سالىناتىن اۋىل - قىستاق قۇرۋ. زاڭمەن جونگە سالۋدى نەگىز ەتۋگە تاباندى بولىپ، زاڭمەن جونگە سالۋ تانىمىن ورناتىپ، زاڭنىڭ شارۋالاردىڭ ۇقىق - مۇددەسىن قورعاۋ، بازار اينالىمىن ارناعا ءتۇسىرۋ، اۋىل شارۋاشىلىعىنا قولداۋ كورسەتۋ جانە قورعاۋ، ەكولوگيالىق قورشاعان ورتانى جونگە سالۋ، اۋىل - قىستاقتىڭ قوعامدىق قايشىلىعىن شەشۋ سياقتى جاقتارداعى بەدەلىن، ورنىن كۇشەيتۋ. نەگىزگى ساتىداعى كادرلاردىڭ زاڭمەن جونگە سالۋ تانىمىن، حالىق ءۇشىن زاڭمەن جونگە سالۋ ساناسىن كۇشەيتىپ، ۇكىمەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى قىزمەتتەرىن زاڭمەن جونگە سالۋ ارناسىنا ءتۇسىرۋ. اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋدىڭ جالپىلىق رەفورماسىن نەگىزگى ساتىعا قاراي ويىستىرۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، باقىلاۋ - باسقارۋ تاسىلىندە جاڭالىق اشىپ، زاڭ اتقارۋ قوسىنىن بىرىكتىرۋدى، زاڭ اتقارۋ كۇشتەرىن نەگىزگى ساتىعا ويىستىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، زاڭ اتقارۋ قابىلەتى مەن دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ جەرىن كوتەرمەگە الىپ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋدەن تۋعان تالاس - تارتىستى جاراستىرۋ، ءبىر جايلى ەتۋدەگى اۋىل - قىستاق جاراستىراتىن، اۋدان، قالالار تورەلىك ايتاتىن، ءادىليا قامتاماسىز ەتەتىن مەحانيزم ورناتۋ جانە كەمەلدەندىرۋ. اۋىل - قىستاقتاردا زاڭ جالپىلاستىرۋ تەبىنىن كۇشەيتىپ، شارۋالاردىڭ زاڭمەن جونگە سالۋ ساناسىن جوعارىلاتىپ، شارۋالار قاۋىمىنىڭ زاڭعا بويسۇنۋ، زاڭ ۇيرەنۋ، زاڭدى قولدانۋ تانىمىن كۇشەيتۋىنە جەتەكشىلىك ەتۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ زاڭ ارقىلى الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، شارۋالارعا زاڭدىق كومەك جانە ءادىليالىق جاردەم بەرۋدى كۇشەيتۋ.

  (4) اۋىل - قىستاقتاردىڭ مورالمەن باسقارۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ تامىر - تانىستىق قوعامدىق قاتىناسىندا قامتىلعان ءمورال ولشەمىن كادەگە جاراتىپ، ءداۋىر تالابىنا ساي جاڭالاپ، ءمورالدىڭ تاربيەلىك رولىن كۇشەيتىپ، شارۋالاردى ىزگىلىككە تالپىنۋعا، قارتتاردى قۇرمەتتەپ، تۋىس - تۋعاندارعا قامقورلىق جاساۋعا، قايىرىمدىلىققا ءمان بەرىپ، سەرتتەن تايماۋعا، وتباسىن ۇنەمشىلدىكپەن ۇستاۋعا جەتەكتەۋ. ءمورالدىق ىنتالاندىرۋ - تەجەۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، شارۋالاردى ءوزىن - ءوزى باسقارۋعا، ءوزىن - ءوزى تاربيەلەۋگە، وزىنە - ءوزى قىزمەت كورسەتۋگە، ءوز ساپاسىن جوعارىلاتۋعا جەتەكتەپ وتباسى تاتۋلىعىن، كورشىلەر تاتۋلىعىن، كادرلار مەن بۇقارانىڭ جاراسىمدىلىعىن ىسكە اسىرۋ. جاقسى كەلىن، وپالى ۇرپاق، جاقسى اتا - ەنە سياقتىلاردى باعالاۋ، اداقتاۋ قيمىلدارىن، ەڭ ارداقتى اۋىل - قىستاق وقىتۋشىسى، اۋىل - قىستاق شيپاگەرى، اۋىل - قىستاق كادرى، وتباسىلارىن ىزدەۋ سياقتى قيمىلداردى كەڭ كولەمدى ورىستەتۋ. ءمورال ۇلگىلەرىن، ماڭايداعى ادامداردىڭ ىزگى ىستەرىن ىشكەرىلەي ۇگىتتەپ، شىنايىلىقتى، ادالدىقتى، ىزگىلىكتى ساۋلەلەندىرىپ، وڭ ەنەرگيا تاراتۋ.

 (5) تىنىش اۋىل - قىستاق قۇرۋ. قوعام اماندىعىن جالپى بەتتىك جونگە سالۋعا باسشىلىق ەتۋدىڭ جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، تياناقتاندىرىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ قوعام اماندىعىن باسقارۋدىڭ ساقتىق - مەڭگەرۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن پارمەندى ىلگەرىلەتىپ، قوعام اماندىعىن باسقارۋ - مەڭگەرۋ كۇشتەرىنىڭ نەگىزگى ساتىعا ويىسۋىن ىلگەرىلەتۋ. سۇرقيا كۇشتەردى الاستاۋ ارناۋلى كۇرەسىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، اۋىل - قىستاقتارداعى سۇرقيا كۇشتەرگە، ءدىني سۇرقيا كۇشتەرگە قاتاڭ سوققى بەرىپ، سارى الاپات، قۇمار، ەسىرتكى، ۇرلىق، الداپ اكەتۋ سياقتى زاڭعا قايشى قىلمىستارعا قاتاڭ سوققى بەرۋ. اۋىل - قىستاقتارداعى زاڭسىز ءدىني ارەكەتتەر مەن شەكارا سىرتىنان سىنالاپ كىرۋ ارەكەتتەرىنە سوققى بەرۋ تەبىنىن زاڭ بويىنشا كۇشەيتىپ، دىننەن پايدالانىپ اۋىل - قىستاقتاردىڭ الەۋمەتتىك ىستەرىنە كيلىگەتىن جايتتەرگە زاڭ بويىنشا تيىم سالىپ، اۋىل - قىستاقتارداعى بەتالدى بۇتحانا سالۋ، ءدىني ءمۇسىن تۇرعىزۋ جايتتەرىن ۇزدىكسىز رەتتەپ جونگە سالۋ. اۋدان، اۋىل، قىستاق دارەجەلى جالپى بەتتىك جونگە سالۋ ورتالىعىنىڭ فۋنكتسياسى مەن جۇمىس جۇرگىزۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ الەۋمەتتىك حاۋىپسىزدىك جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ حاۋىپسىزدىگىندە ورىن تەپكەن كومەسكى قاتەرلەردى جونگە سالۋدى ۇزدىكسىز ورىستەتۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ ساقشى، ءورت ءسوندىرۋ، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى قىزمەتىن كۇشەيتىپ، حاۋىپسىزدىك جاعىندا ەرەكشە اۋىر شىرعالاڭداردىڭ تۋىلۋىنان باتىل ساقتانۋ. تور كوزدەندىرىپ باسقارۋدى تۇتقا، وسى زامانعى ينفورماتسيا تەحنيكاسىن تىرەك ەتىپ، نەگىزگى ساتىنىڭ قىزمەت كورسەتۋى مەن باسقارۋىنىڭ ەگجەي - تەگجەيلى، دالمە - ءدال بولۋىن ىسكە اسىرۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ «كورەگەندىك ينجەنەرياسى» قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ.

  جەتىنشى، اۋىل - قىستاقتاردىڭ حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىز ەتۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، كورىكتى اۋىل - قىستاقتىڭ شىت جاڭا بەينەسىن سومداۋ

  باي - باقىتتى تۇرمىسقا جەتۋ − اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ نەگىزى. بارلىق ادام جاۋاپكەرشىلىگىن ادا ەتۋگە، بارلىق ادام يگىلىكتەنۋگە تاباندى بولىپ، ءتۇيىندى يگەرۋ، ولقىلىقتاردى تولىقتاۋ، ءالسىز بۋىنداردى كۇشەيتۋ تالابىنا ساي، شارۋالاردىڭ بارىنشا كوڭىل ءبولىپ وتىرعان ەڭ كوكەي تەستى، ەڭ تىكە، ەڭ ناقتى مۇددە ماسەلەسىن توڭىرەكتەي وتىرىپ، ءىستى بىرىنەن كەيىن ءبىرىن ىستەپ، جىلدان - جىلعا جالعاپ ىستەپ، اۋىل - قىستاقتاردى باقىتتى دا كوركەم جاڭا مەكەن ەتىپ قۇرىپ شىعۋ.

  (1) اۋىل - قىستاقتاردىڭ وقۋ - اعارتۋ ىستەرىن الدىمەن دامىتۋ. اۋىل - قىستاقتاردا مىندەتتى وقۋ - اعارتۋدى دامىتۋعا ايرىقشا ءمان بەرىپ، مىندەتتى وقۋ - اعارتۋدى دامىتۋدا قالا ارقىلى اۋىلعا جەتەكشىلىك ەتەتىن، جالپى بەتتىك ىلگەرىلەتەتىن، قالا مەن اۋىل ءبىر تۇلعالانعان، بىركەلكى داميتىن دامۋ مەحانيزمىن ورناتۋدى ىلگەرىلەتۋ. نەگىزى ءالسىز مەكتەپتەردىڭ نەگىزدىك شارت - جاعدايىن جاپپاي جاقسارتىپ، جاتاقتى مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. اۋىل - قىستاقتىڭ مىندەتتى وقۋ - اعارتۋ ساتىسىندا وقۋشىلاردىڭ قورەكتىگىن جاقسارتۋ جوسپارىن اتقارۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ مەكتەپكە دەيىنگى وقۋ - اعارتۋىن دامىتۋ. اۋىل - قىستاقتاردا ادەتتەگى تولىق ورتا ساتىسىنداعى وقۋ - اعارتۋدى جالپىلاستىرىپ، وقىتۋ نەگىزى ءالسىز اۋدانداردىڭ ادەتتەگى تولىق ورتا وقۋ - اعارتۋىن دامىتۋىنا قولداۋ كورسەتىپ، كاسىپتىك وقۋ - اعارتۋدى نىعايتىپ، ورتا دارەجەلى كاسىپتىك مەكتەپتەردىڭ وقۋ قوسىمشا قاراجاتىن كۇشىنەن قالدىرۋدى بىرتىندەپ، تۇرلەر بويىنشا ىلگەرىلەتۋ. وقۋشىلارعا قارجىلاي كومەك بەرۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، اۋىل - قىستاقتارداعى باسىم كوپ ساندى جاڭادان قوسىلعان ەڭبەككۇشتەردىڭ تولىق ورتا مەكتەپ تاربيەسىن، مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا جوعارى مەكتەپ تاربيەسىن قابىلداۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ. اۋىل - قىستاقتارعا قاجەت ادامداردى ەرەكشە وقۋ - اعارتۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ. قالا، اۋداندى بىرلىك ەتىپ، ساپالى مەكتەپتەردىڭ اۋىل - قىستاقتارداعى نەگىزى ءالسىز مەكتەپتەرگە جەتەكشىلىك ەتۋىن ۇدايىلاندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ. قالا مەن اۋىلدىڭ وقىتۋشى بايلىعىن ءبىر تۇتاس ورنالاستىرۋ، سونداي - اق اۋىل - قىستاقتارعا بەيىمدەلىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ وقىتۋشى قوسىنىن ويداعىداي قۇرۋ جانە كۇشەيتۋ.

  (2) اۋىل - قىستاقتارداعى ەڭبەككۇشتەردى باسقا سالاعا ويىستىرىپ جۇمىسقا ورنالاستىرۋدى جانە شارۋالاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋدى جەبەۋ. قالا مەن اۋىلدى تۇتاس قامتىعان الەۋمەتتىك جۇمىسقا ورنالاستىرۋ قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، كەڭ كولەمدى كاسىپتىك - تەحنيكالىق تاربيەلەۋ ورىستەتىپ، شارۋالاردىڭ تۇرلىشە جولدارمەن جۇمىسقا ورنالاسۋىن جەبەپ، جۇمىستانۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋ. نوپوس ءتۇزىمى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، اۋىل - قىستاقتارداعى باسقا كاسىپكە ويىسقان، شارت - جاعدايى دا ىنتاسى دا بار، قالا - قالاشىقتاردا تۇراقتى جۇمىسقا ورنالاسقان جانە تۇراقتى تۇرارجايى بارلاردى قالا - قالاشىقتاردا تارتىپپەن نوپوسقا تىركەۋدى جەبەپ، ولاردىڭ قالا - قالاشىقتاردىڭ الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋىنەن زاڭ بويىنشا تەپە - تەڭ تۇرعىدا يگىلىكتەنۋىنە مۇمكىندىك جاساۋ. سۇيەمەلدەۋ، جەتەكشىلىك ەتۋ، قىزمەت كورسەتۋدى كۇشەيتىپ، اۋىل - قىستاقتاردا جۇمىسقا ورنالاسۋدى، شارۋاشىلىق قۇرۋدى جەبەۋ قيمىلىن اتقارىپ، مادەنيەت، عىلىم - تەحنيكا، ساياحات، ەكولوگيا سياقتى اۋىل - قىستاق ەرەكشە كاسىپتەرىن بار كۇشپەن دامىتىپ، ءداستۇرلى تەحنولوگيانى كوركەيتۋ. ءبىر توپ وتباسىلىق شەبەرحانالاردى، قولونەر شەبەرحانالارىن، اۋىل - قىستاق سەحتارىن جەتىلدىرىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ قورشاعان ورتاعا زالالسىز كاسىپورىنداردى قۇرۋىنا شابىت بەرىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ ەكونوميكاسىن كوپ نەگىزدەندىرۋدى ىسكە اسىرىپ، كوپتەگەن جۇمىس ورنىمەن قامداۋ. شارۋالاردىڭ كىرىس ارتتىرۋ ارناسىن كەڭەيتىپ، شارۋالاردىڭ ءوز ەڭبەگىنە سۇيەنىپ، زاڭعا بويسۇنىپ، اۋقاتتانۋ جولىنا تۇسۋىنە شابىت بەرىپ، اۋىل - قىستاقتارداعى تومەن كىرىستەگىلەردىڭ كىرىسىن ارتتىرىپ، ورتاشا كىرىستەگىلەردىڭ سانىن كوبەيتىپ، اۋىل - قىستاق تۇرعىندار كىرىسىنىڭ ارتۋ قارقىنىنىڭ قالا - قالاشىق تۇرعىندارىنان تەز بولۋىن ساقتاۋ.

  (3) اۋىل - قىستاقتاردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ، دارەجەسىن ءوسىرۋ. نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىنىڭ ءتۇيىنىن ۇزدىكسىز اۋىل - قىستاقتارعا ويىستىرىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ تاس جول، سۋمەن قامداۋ، گازبەن قامداۋ، قورشاعان ورتانى قورعاۋ، ەلەكتر تورى، زات جەتكىزۋ، ينفورماتسيا، راديو - تەلەۆيزيا سياقتى نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىستارىن جەدەلدەتىپ، قالا مەن اۋىلداردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن ءوزارا بايلانىستىرۋدى ىلگەرىلەتۋ. ۇلگى كورسەتەتىن اۋدانداردى دانەكەر ەتىپ، «تورتتە جاقسى اۋىل - قىستاق تاس جولى» قۇرىلىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتىپ، قىستاق، اترەتتەردىڭ توپىراق جولىن اسفالت جولعا اينالدىرۋ قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. جانار ماي تۇتىنۋ سالىعىن اۋىستىرىپ تولەۋ قاراجاتىن اۋىل - قىستاقتاردىڭ تاس جولىن كۇتىمدەۋگە پايدالانۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. سۋ ۇنەمدەۋگە، سۋمەن قامداۋعا قاتىستى ءىرى كولەمدى سۋ يگىلىگى قۇرىلىستارىن ىلگەرىلەتىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگىن بەكەمدەۋ، دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ ينجەنەرياسىن اتقارۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ ەلەكتر تورىن جاڭالاۋدىڭ جاڭا دۇركىن قىزمەتىن جەدەلدەتىپ، اۋىل - قىستاق ديناميكالىق ەلەكتر جوباسىن جاساپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ قايتادان تۋىندايتىن بايلىعىن اشۋدى، پايدالانۋدى ىلگەرىلەتۋ. سيفرلى اۋىل - قىستاق ستراتەگياسىن اتقارىپ، جالپى بەتتىك جوسپارلاۋدى ويداعىداي ىستەپ، كەڭ بەلدەۋ تورابىنىڭ جانە 4 - ۇرپاق جىلجىمالى حابارلاسۋ تورىنىڭ اۋىل - قىستاقتاردى قامتۋىن جەدەلدەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار ەرەكشەلىگىنە ۇيلەسەتىن ينفورماتسيا تەحنيكاسىن، ونىمدەردى، قولدانىلمالى تەحنيكا جانە قىزمەت كورسەتۋ تۇرلەرىن تاپقىرلاپ، الىس ارالىقتى ەمدەۋ، الىس ارالىقتى وقىتۋ سياقتى قولدانىلمالى تەحنيكالاردى جالپىلاستىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، قالا مەن اۋىلدىڭ پارقىن ازايتۋ. اۋىل - قىستاققا اۋا رايى جاعىندا قىزمەت كورسەتۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ اپاتقا قارسى اتتانۋ، اپات زيانىن ازايتۋ، اپاتتان قۇتقارۋ يقۋات قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. ۋاقىتتى مىقتى يگەرىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن باسقارۋ - قورعاۋ ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ جونىندەگى جەتەكشى پىكىردى زەرتتەپ العا قويۋ.

  (4) اۋىل - قىستاقتاردىڭ قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كەمەلدەنگەن، ءبىر تۇتاس نەگىزدىك ەمدەۋ قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ، شارۋالاردىڭ سالماقتى ناۋقاس ەمدەتۋىنە كومەك بەرۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ. قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەمدەۋ قامسىزداندىرۋ جۇيەسىندەگى وزگە جەردە ەمدەلگەن ەمدەۋ قاراجاتىن توراپتا تىكەلەي ەسەپ ايىرۋ قىزمەتىن بەكەمدەۋ. قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ نەگىزدىك زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ نەگىزدىك زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ مامىلەسىن تۇراقتاندىرۋ جانە نەگىزدىك زەينەتكەرلىك قاراجاتىنىڭ ولشەمىن قالىپتى رەتتەۋ مەحانيزمىن ورناتۋ. قالا مەن اۋىلدىڭ قوعامدىق قۇتقارۋ - كومەك بەرۋ جۇيەسىن ءبىر تۇتاس ىلگەرىلەتىپ، ەڭ تومەنگى تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ قوعامدىق قۇتقارۋ - كومەك بەرۋىن تۇگەلدەي كوتەرۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ. اۋىل - قىستاقتارداعى باسقا سالاعا ويىسىپ، قالاعا كەلىپ نوپوسقا تىركەلگەن حالىقتى تۇگەلدەي قالا - قالاشىقتاردىڭ تۇرعىن ۇيمەن قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىنە ەنگىزۋ. اۋىل - قىستاقتاردا قارتتاردى كۇتىمدەۋدىڭ كوپ ساتىلى قامتاماسىز ەتۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرىپ، قارايلاسۋدىڭ، قىزمەت كورسەتۋدىڭ كوپ نەگىزدى ۇلگىسىن قولدانۋ جونىندە ىزدەنىس جاساۋ. اۋىل - قىستاقتارداعى اماناتتالعان بالالار مەن ايەلدەرگە، قارتتارعا جانە قيىنشىلىق قىسپاعىندا قالعان بالالارعا قامقورلىق جاساۋ، قىزمەت كورسەتۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ. اۋىل - قىستاقتارداعى مۇگەدەكتەرگە قىزمەت وتەۋدى كۇشەيتۋ جانە ساپالىلاندىرۋ.

  (5) سالاماتتى اۋىل - قىستاق قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ. اۋىل - قىستاقتاردا الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت كورسەتۋىن كۇشەيتىپ، سوزىلمالى ناۋقاستاردان جالپىلىق ساقتانۋ - مەڭگەرۋدى كۇشەيتىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ رۋحاني سالاماتتىق، كاسىپتىك اۋرۋدان جانە اۋىر جۇقپالى اۋرۋدان ساقتانۋ، تىزگىندەۋ قىزمەتىن پارمەندى ىلگەرىلەتۋ. نەگىزدىك الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت كورسەتۋ نىسانىنا تولىقتاما قاراجات بەرۋ ساياساتىن كەمەلدەندىرىپ، نەگىزگى ساتى ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اۋىل، قالاشىق شيپاحانالارىنىڭ جانە قىستاق ەمحانالارىنىڭ شارت - جاعدايىن جاقسارتۋعا قولداۋ كورسەتۋ. اۋىل - قىستاقتارداعى جۇڭگوشا شيپاگەرلىك بويىنشا قىزمەت كورسەتۋدى كۇشەيتۋ. وتباسى شيپاگەرلەرىنىڭ كەلىسىم بويىنشا قىزمەت كورسەتۋ قىزمەتىن ورىستەتىپ، ايەلدەر مەن بالالار، قارتتار، مۇگەدەكتەر سياقتى ءتۇيىندى قاۋىمعا سالاماتتىق جاعىنان قىزمەت كورسەتۋدى كۇشەيتۋ. ساپالى ۇرپاق كورۋدى، ساپالى تاربيەلەۋدى دارىپتەۋ. اۋىل - قىستاقتاردا وتانشىلدىق تازالىق قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتۋ.

  (6) اۋىل - قىستاقتاردىڭ قونىس ورتاسىن ۇزبەي جاقسارتۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ قونىس ورتاسىن رەتكە سالۋ 3 جىلدىق ارەكەت جوسپارىن اتقارىپ، اۋىل - قىستاقتاعى قوقسىقتى، لاس سۋدى ءبىر جاقتى ەتۋدى جانە قىستاقتىڭ بەت - بەينەسىن جاقسارتۋدى نەگىزگى قامال الۋ بەتالىسى ەتىپ، بايلىقتاردى سايكەستىرىپ، شارالاردى كۇشەيتىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ قونىس ورتاسىنداعى كورنەكتى ماسەلەلەردى ءبىر جاقتى ەتۋدى ورنىقتى، تارتىپپەن ىلگەرىلەتۋ. اۋىل - قىستاق «دارەتحانا توڭكەرىسىن» تاباندىلىقپەن ىلگەرىلەتىپ، اۋىل - قىستاق وتباسىلارىنىڭ تازا دارەتحانادان پايدالانۋ قۇرىلىسىن جانە ونى جاقسارتۋدى كۇش سالا ورىستەتىپ، دارەتتى ۋاعىندا ءبىر جاقتى ەتىپ، اۋىل - قىستاقتاردا زالالسىز تازا دارەتحانانىڭ تۇتاستاي قامتۋىن جەدەلدەتىپ، شارۋالاردىڭ تۇرمىس ساپاسىنا ىقپال جاسايتىن ولقىلىقتاردى قۇلشىنا تولىقتاۋ. تۇرلىشە رايوندارداعى اۋىل - قىستاق لاس سۋىن ءبىر جاقتى ەتۋ فورماسىن دۇرىس قورىتىندىلاپ، ونى جالپىلاستىرىپ، تەحنيكالىق قولداۋدى جانە جەتەكشىلىك ەتۋدى كۇشەيتۋ. اۋىل - قىستاق قورشاعان ورتاسىن جالپىلىق وڭاۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. سولتۇستىك رايوندارداعى اۋىل - قىستاقتاردا كومىردىڭ ورنىن اۋىستىرىپ، شارت - جاعدايى بار جەرلەر كومىردى گازعا، كومىردى ەلەكترگە اۋىستىرۋدى، تازا ەنەرگيا پايدالانۋدى تارتىپپەن جالپىلاستىرۋ. اۋىل - قىستاقتارداعى تومەن كىرىستى بۇقارانى حاۋىپسىز تۇرارجايمەن قامداۋعا كەپىلدىك ەتۋ مەحانيزمىن بىرتىندەپ قۇرۋ. اۋىل - قىستاقتاردا جاڭادان سالىنعان ۇيلەردى باقىلاۋ - باسقارۋدى كۇشەيتىپ، «يەن قالعان قىستاقتارعا» قىزمەت ەتۋدى، باسقارۋدى جانە وزگەرتۋدى كۇشەيتۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ بەت - بەينەسىن قورعاپ، ساقتاپ، اۋىل قۇرىلىسىنان ۇلگى كورسەتۋدى ورىستەتىپ، اۋىل - قىستاق ءداستۇرلى قۇرىلىس ۇستالارىن جەتىلدىرۋ. اۋىل - قىستاقتاردى جاسىلداندىرۋ ارەكەتىن اتقارىپ، بايىرعى، ايگىلى اعاشتاردى جاپپاي قورعاۋ. جانعا جايلى، شارۋاشىلىق قۇرۋعا ىڭعايلى كوركەم اۋىل - قىستاق قۇرىلىسىن ۇزبەي ىلگەرىلەتۋ.

       سەگىزىنشى، كەدەيلەردى كەدەيلىكتەن دالمە - ءدال قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ شايقاسىن ويداعىداي جۇرگىزىپ، كەدەي بۇقارانىڭ تابىس سەزىمىن كۇشەيتۋ

  اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ العى شارتى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋ. كەدەيلەردى دالمە - ءدال سۇيەمەلدەۋگە، كەدەيلىكتەن دالمە - ءدال قۇتىلدىرۋعا، ءسوز جوق، تاباندى بولىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، ءارى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ ولشەمىن تومەندەتپەي، ءارى اراندى ارتىقشا اشپاي، اناعۇرلىم پارمەندى شارالاردى قولدانىپ، اناعۇرلىم شوعىرلى قولداۋلار كورسەتىپ، ونان ارى جىنتىكتەي قىزمەت ەتىپ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋدا شەشۋشى مانگە يە كەدەيلىكتەن دالمە - ءدال قۇتىلدىرۋ سىندى وسى قامال الۋ شايقاسىن باتىل ويداعىداي جۇرگىزۋ.

  (1) دالمە - ءدال سۇيەمەلدەنەتىن كەدەيلەردى دۇرىس كوزدەۋ. ەڭبەك قابىلەتى بار كەدەيلەردى كاسىپ سالاسى جانە جۇمىستاندىرۋ بويىنشا سۇيەمەلدەۋدى كۇشەيتىپ، ءوندىرۋ مەن ساتۋدىڭ سايكەسۋىن، ەڭبەك پەن قىزمەت وتەۋدىڭ ۇلاسۋىن كۇش سالا ويداعىداي ىستەپ، كەدەيلىكتەن ورنىقتى قۇتىلدىرۋ. كەدەيلەردى قونىس اۋدارىپ سۇيەمەلدەۋدى تارتىپپەن ىلگەرىلەتىپ، كوشىپ شىعاتىن بۇقارانىڭ كوشە الۋىنا، ورنىعۋىنا، بايۋىنا مۇمكىندىك تۋدىرۋ. ەڭبەك قابىلەتىنەن جارتىلاي نەمەسە بۇكىلدەي ايرىلعان ەرەكشە قيىنشىلىعى بارلارعا كەپىلدىك سيپاتتى سۇيەمەلدەۋ ساياساتىن جالپىلىق اتقارىپ، ناۋقاس ەمدەتۋىنە، مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جانداردىڭ كومەككە يە بولۋىنا، تۇرمىسىن ەڭ تومەنگى شەكتەن تۇسىرمەۋگە كەپىلدىك ەتۋ. اۋىل - قىستاقتاردا ەڭ تومەنگى تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ قىزمەتىن ديناميكالى، جىنتىكتەي باسقارۋدى ويداعىداي ىستەپ، شارتقا ۇيلەسەتىن كەدەيلەردى تۇگەلدەي قامسىزداندىرۋ كولەمىنە ەنگىزۋ.

  (2) نازاردى اۋىر كەدەي رايوندارعا شوعىرلاندىرا كۇش سالۋ. كەدەي رايونداردىڭ ءوندىرىس، تۇرمىس شارت - جاعدايىن جاپپاي جاقسارتىپ، كەدەي رايوندارداعى نەگىزدىك الەۋمەتتىك قىزمەت كورسەتۋدىڭ باستى كورسەتكىشتەرىن مەملەكەتتىك ورتاشا ورەگە جاقىنداتۋعا كەپىلدىك ەتۋ. تۇساۋ بولعان كورنەكتى ماسەلەلەردى شەشۋدى ءتۇيىن ەتىپ، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ ءىرى ينجەنەريالارىن جانە اۋىل - قىستاقتارعا بارىپ سۇيەمەلدەۋدى تۇتقا ەتىپ، ساياساتتىق بەيىمدەلۋ مەن كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قارجىسىن سايكەستىرۋ تەبىنىن كۇشەيتىپ، اۋىر كەدەي رايونداردىڭ دامۋ شارت - جاعدايىن كۇش سالا جاقسارتىپ، كەدەي وتباسىلاردىڭ دامۋ قابىلەتىن كۇشەيتىپ، اۋىر كەدەي رايونداردى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋ مىندەتىنەن ءتۇيىندى قامال الۋ. كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋدىڭ جاڭادان قوسىلعان قارجى نىساندارىن اۋىر كەدەي رايوندارعا بەيىمدەپ، فينانس قوسىلىمىنىڭ اۋىر كەدەي رايوندارعا بولعان قولداۋىن ارتتىرىپ، جاڭادان قوسىلعان قۇرىلىس جەر كورسەتكىشىن اۋىر كەدەي رايونداردىڭ دامۋعا بولعان جەر قاجەتىنە الدىمەن پايدالانۋعا كەپىلدىك ەتۋ.

  (3) كەدەيلەردىڭ ىشكى قوزعاۋشى كۇشىن تاسقىنداتۋ. كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدى ولاردى جىگەرلەندىرۋ، زەيىن - زەردە جاعىنان سۇيەمەلدەۋمەن بىرلەستىرىپ، كومەك كورسەتۋ مەن ىشكى جاقتان كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدى بىرلەستىرىپ، كەدەي بۇقارانىڭ ءوندىرىستى دامىتۋ جانە جۇمىس ىستەۋ، ساۋدا جاساۋ نەگىزدىك قابىلەتتەرىن جوعارىلاتىپ، كەدەيلىكتەن باياندى، ورنىقتى قۇتىلدىرۋ. جۇرتشىلىقتىڭ كۇتۋ، سۇيەنۋ، سۇرانۋ يدەياسىن جەڭۋىنە جەتەكشىلىك ەتىپ، رۋحاني كەدەيلىكتى بىرتىندەپ جويۋ. كەدەيلىكتىڭ تەڭگەرمەشىلىگىن جويىپ، ءوزىن الەۋەتتەندىرگەن، كەدەيلىكتەن قۇتىلۋعا تالپىنعان رۋحاني بەت - بەينە قالىپتاستىرۋ. كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدىڭ فورماسىنا، ادىسىنە وزگەرىس جاساپ، وندىرىسكە سيلىق اقشا تاراتۋ، ەڭبەككە قوسىمشا قاراجات بەرۋ، جىلۋ بەرۋدىڭ ورنىنا جۇمىس تاۋىپ بەرۋ سياقتى مەحانيزمدەردى قولدانىپ، كەدەي بۇقارانىڭ وزدەرىنىڭ قاجىرلى قوس قولدارىمەن كەدەيلىكتەن قۇتىلىپ اۋقاتتانۋىن جەبەۋ.

 (4) كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋدىڭ جاۋاپكەرلىگىن جانە ونى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ. ورتالىق ءبىر تۇتاس جوسپارلايتىن، ولكە جالپىلىق جاقتان جاۋاپتى بولاتىن، اۋدان - قالالار تياناقتاندىرۋدى يگەرەتىن قىزمەت مەحانيزمىنە تاباندى بولىپ، پارتيا مەن ۇكىمەت ءبىرىنشى قول باسشىلارىنىڭ نەگىزگى جاۋاپكەرلىكتى ارقالاۋ جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن كۇشەيتۋ. اۋدان دارەجەلى پارتكومنىڭ تۇتاس اۋداننىڭ كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋىنا باس قولباسشىلىق شتاپ بولۋداعى شەشۋشى رولىن كۇشەيتىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ مەزگىلىندە، كەدەي اۋدانداردىڭ اۋدان دارەجەلى پارتيا، ۇكىمەت نەگىزگى باسشىلارىن اۋىستىرماۋ. كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ وڭىرىندەگى ءىرىپ - ءشىرۋ جانە ستيل ماسەلەسىن ارنايى وڭاۋدى ورىستەتىپ، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قارجىسىن باسقارۋدى شىنايى كۇشەيتىپ، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قارجىسىن باسقاعا پايدالانعان جانە وعان قيانات ىستەگەن ارەكەتتەردى قاتاڭ جازالاۋ. 2018 - جىلدى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋدىڭ ستيل قۇرىلىسى جىلى ەتىپ بەلگىلەپ، كورنەكتى ستيل ماسەلەلەرىن كۇشتى شوعىرلاندىرا وتىرىپ شەشۋ. كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاۋ ۋاقىتىن عىلمي بەلگىلەپ، وتىرىك ايتىپ، كەدەيلىكتەن سيفرلى قۇتىلعانداردى قاتاڭ تەكسەرىپ، ءبىر جاقتى ەتۋ. كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدى باقىلاۋ - شارلاۋ، باعالاۋ - تەكسەرۋ ءادىسىن كەمەلدەندىرىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتى، مەملەكەتتىك كەڭەس ءبىر تۇتاس ورنالاستىرۋدان تىس، ءارقانداي تاراۋدىڭ باسقالاي باعالاۋ - تەكسەرۋىنە جول قويماۋ. جەر - جەردىڭ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدىڭ الدىڭعى شەبىندەگى كادرلاردىڭ جاۋاپكەرلىگىن ارتتىراتىن ءتۇرلى تەكسەرۋ - باعالاۋلاردى جۇرگىزۋىن قاتاڭ تىزگىندەپ، نەگىزگى ساتىنىڭ قىزمەت اۋىرتپالىعىن شىنايى جەڭىلدەتۋ. كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدىڭ الدىڭعى شەبىندەگى نەگىزگى ساتى كادرلارىنا كوڭىل ءبولىپ، ولارعا قامقورلىق جاساپ، ولاردى شابىتتاندىرۋ ساياساتىن شىعارىپ، ولاردى قىزمەت، تۇرمىس ۋايىمىنان ارىلتىپ، ولاردىڭ قىزمەت بەلسەندىلىگىن قورعاۋ جانە جۇمىلدىرۋ. اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدى كەدەيلەردى دالمە - ءدال سۇيەمەلدەۋدەن قامال الۋ شايقاسىمەن ورگانيكالى ۇشتاستىرۋدى ويداعىداي ىستەۋ. كەدەيلەردى دالمە - ءدال سۇيەمەلدەۋدەن قامال الۋ شايقاسىن باتىل ويداعىداي جۇرگىزۋدىڭ 3 جىلدىق ارەكەت جەتەكشى پىكىرىن جاساۋ. كەدەيلەردى ۇزدىكسىز ازايتۋ جونىندەگى پىكىردى زەرتتەپ شىعارۋ.

   توعىزىنشى، ءتۇزىلىس مەحانيزمىندە جاڭالىق اشىپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ تۇزىمدىك قامداۋىن كۇشەيتۋ

  اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدا ءتۇزىم قۇرىلىسىن، ءسوز جوق، وعان ءسىڭىرۋ. مال - مۇلىك ۇقىعى ءتۇزىمىن جانە فاكتوردىڭ بازارلانعان جايعاسۋىن كەمەلدەندىرۋدى ءتۇيىن ەتىپ، سۋبيەكتيۆتىك تۇلعانى، فاكتوردى، بازاردى جانداندىرىپ، رەفورمانىڭ جۇيەلىلىگىن، تۇتاس تۇلعالىلىعىن، سايكەسىمدىلىگىن بار كۇشپەن كۇشەيتۋ.

  (1) اۋىل - قىستاقتاردىڭ نەگىزدىك شارۋاشىلىق ءتۇزىمىن بەكەمدەۋ جانە كەمەلدەندىرۋ. اۋىل - قىستاقتاردا جەردى كوتەرمەگە بەرۋ قاتىناسىنىڭ ورنىقتى ءارى باياندى بولۋ ساياساتىن تياناقتاندىرىپ، جەردى ەكىنشى رەت كوتەرمەگە بەرۋ مەرزىمى تولعاننان كەيىن تاعى دا 30 جىل ۇزارتۋ ساياساتىن ويداعىداي تياناقتاندىرىپ، شارۋالاردىڭ كوڭىلىن ورنىقتىرۋ. جەردى كوتەرمەگە بەرۋ تيجارات ۇقىعىن تۇراقتاندىرۋدى تىركەۋگە الۋ، كۋالىك بەرۋ قىزمەتىن جاپپاي ورىنداپ، كوتەرمەگە بەرىلگەن جەر ينفورماتسياسىنىڭ بايلانىسۋىن، ونان تەڭ يگىلىكتەنۋدى ىسكە اسىرۋ. اۋىل - قىستاقتاردا جەردى كوتەرمەگە بەرۋدىڭ «3 ۇقىعىن جايعاستىرۋ» ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، كوللەكتيۆ جەر مەنشىك ۇقىعىن جانە شارۋالاردىڭ كوتەرمەگە الۋ ۇقىعىن زاڭ بويىنشا قورعاۋ شارتىندا، جەر باسقارۋ ۇقىعىنىڭ ادىلدىگىن قورعاۋ. اۋىل - قىستاقتاردا كوتەرمەگە بەرىلگەن جەردى باسقارۋ ۇقىعىن فينانس قۇرىلىمدارىنا زاڭ بويىنشا قارجى رەتىندە كەپىلگە قويۋعا، جارنا رەتىندە قوسىپ اۋىل شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىرۋ تيجاراتىمەن شۇعىلدانۋعا بولادى. جاڭا تي−پتى اۋىل شارۋاشىلىعىن باسقارۋ سۋبيەكتىن جەتىلدىرۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، وتباسى ەگىس الاڭدارىن، سەلبەستىك كووپەراتيۆتەرىن، كوشباسشى كاسىپورىنداردى، قوعامدىق قىزمەت وتەۋ ۇيىمدارىن جانە اۋىل شارۋاشىلىق كاسىبى بىرىككەن تۇلعاسىن جەتىلدىرىپ، دامىتىپ، الۋان فورماداعى، لايىقتى كولەمدەگى تيجاراتتى دامىتۋ.

  (2) اۋىل - قىستاق جەر ءتۇزىمى رەفورماسىن تەرەڭدەتۋ. اۋىل - قىستاق جەرىن الۋ، كوللەكتيۆ شارۋاشىلىق سيپاتتى قۇرىلىستىق جەردى بازارعا بەت الدىرۋ، تۇرعىن ۇيلىك جەر ءتۇزىمى رەفورماسىن تۇيىندەردە سىناق ەتۋ تاجىريبەلەرىن جۇيەلى قورىتىندىلاپ، تۇيىندەردە سىناق ەتۋدى كەڭەيتىپ، جەر باسقارۋ زاڭىنا وزگەرىس ەنگىزۋدى جەدەلدەتىپ، اۋىل - قىستاق جەرىنەن پايدالانۋدى باسقارۋ ساياساتتىق جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋ. تۇرعىن ءۇي مەن جەر ءبىر تۇلعالانعان قىستاق كوللەكتيۆتەرىنىڭ قۇرىلىسقا كەرەكتى جەر مەن تۇرعىن ۇيلىك جەردى پايدالانۋ ۇقىعىن تۇراقتاندىرۋدى، تىركەۋگە الۋدى، كۋالىك تاراتۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ. شارۋالاردىڭ بوس تۇرعان تۇرعىن ۇيلىك جەرى مەن بوس تۇرعان ءۇي - جايلارى جونىندەگى ساياساتتاردى كەمەلدەندىرىپ، تۇرعىن ۇيلىك جەر مەنشىك ۇقىعىن، تولىمدىلىق ۇقىعىن، پايدالانۋ ۇقىعىن ايىرۋ جونىندە ىزدەنىس جاساپ، تۇرعىن ۇيلىك جەرگە كوللەكتيۆتىك مەنشىك ۇقىعىن تياناقتاندىرىپ، تۇرعىن ۇيلىك جەرگە شارۋالاردىڭ تولىمدىلىق ۇقىعىن جانە شارۋالاردىڭ تۇرعىن ءۇي مال - مۇلىك ۇقىعىن قامتاماسىز ەتىپ، تۇرعىن ۇيلىك جەر مەن شارۋالاردىڭ تۇرعىن ءۇي پايدالانۋ ۇقىعىن لايىقتى بوساڭسىتۋ، زاڭ - ەرەجەگە قايشىلىق جاساپ تۇرعىن ۇيلىك جەردى ساۋدالاۋعا جول بەرمەۋ، جەردەن پايدالانۋدى قاتاڭ باسقارۋ، اۋىلعا بارىپ، قىستاقتاردىڭ تۇرعىن ۇيلىك جەرىنەن پايدالانىپ ساياجاي جانە جەكە كلۋب سالۋعا قاتاڭ تيىم سالۋ. جەردەن پايدالانۋ جالپىلىق جوباسىنا ۇيلەسۋ العى شارتىندا، اۋدان دارەجەلى ۇكىمەتتەردىڭ قىستاق جەرىنەن پايدالانۋ جوباسى ارقىلى قىستاقتاردىڭ جەردەن پايدالانۋدى ورنالاستىرۋىن رەتتەپ، ساپالىلاندىرىپ، اۋىل - قىستاقتارداعى قۇرىلىسقا پايدالانىلاتىن بىتىراڭقى جەردەن ءونىمدى پايدالانۋىنا رۇقسات ەتۋ؛ قۇرىلىسقا پايدالانىلادى دەپ جوسپارلانعان جەر كورسەتكىشىنىڭ ءىشىنارالارىن الىپ قالىپ، ونى ورنى بولەك تاڭدالعان جەردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلعىلارى قۇرىلىسى مەن سەيىل - سەرۋەن ساياحات قۇرىلعىلارى سياقتى قۇرىلىستارعا پايدالانۋ. اۋىل - قىستاقتارداعى بوس تۇرعان قۇرىلىستىق جەردەن پايدالانىپ اۋىل - قىستاق جاڭاشا كاسىبىن، جاڭا شارۋاشىلىق فورماتسياسىن دامىتقانداردى جاڭادان ارتقان قۇرىلىسقا پايدالانىلاتىن جەر كورسەتكىشى بويىنشا سيلاۋ. قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنا پايدالانىلاتىن جەر ساياساتىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرۋ.

  (3) اۋىل - قىستاق كوللەكتيۆ مال - مۇلىك مەنشىك ۇقىعى ءتۇزىمى رەفورماسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ. قىستاقتاردىڭ كوللەكتيۆ مال - مۇلكىن تۇگەندەۋ - حاتتاۋ مەن كوللەكتيۆ مۇشەلەرىنىڭ سالاۋاتىن تۇراقتاندىرۋدى جاپپاي ورىستەتىپ، كوللەكتيۆ شارۋاشىلىق سيپاتتى مال - مۇلىك بويىنشا جارنالىق سەلبەستىك ءتۇزىمى رەفورماسىن جەدەل ىلگەرىلەتۋ. بايلىقتىڭ مال - مۇلىككە، قارجىنىڭ جارنا اقشاسىنا، شارۋالاردىڭ جارنا يەگەرىنە اينالۋىن ىلگەرىلەتىپ، اۋىل - قىستاق كوللەكتيۆ شارۋاشىلىعىنىڭ جاڭا ىسكە اسۋ ءتاسىلى مەن جۇمىس مەحانيزمىنە ىزدەنىس جاساۋ. اۋىل - قىستاق كوللەكتيۆ مال - مۇلىك ۇقىعى ءتۇزىمى رەفورماسىنىڭ دۇرىس بەتالىسىنا تاباندى بولىپ، قىستاق پارتيا ۇيىمىنىڭ كوللەكتيۆ شارۋاشىلىق ۇيىمعا باسشىلىق، ۇيتقىلىق رولىن ساۋلەلەندىرىپ، كوللەكتيۆتىڭ مال - مۇلكىن ءوز ىشىندە از ساندى ادامداردىڭ مەڭگەرۋىنەن جانە سىرتقى كاپيتالدى يەمدەنۋىنەن ساقتانۋ. قالاعا كەلىپ قونىستانعان شارۋالاردىڭ جەردى كوتەرمەگە الۋ ۇقىعىن، تۇرعىن ۇيلىك جەردەن پايدالانۋ ۇقىعىن، كوللەكتيۆ تابىس ءبولىس ۇقىعىن قورعاۋ، قالاعا كەلىپ قونىستانعان شارۋالاردى وسى ۇقىق - مۇددەلەردى زاڭ بويىنشا ءوز ەركىمەن اقىلى وتكەرمەلەۋگە باستاۋ. اۋىل - قىستاق كوللەكتيۆ شارۋاشىلىعىنىڭ ۇيىمدىق زاڭىن زەرتتەپ جاساپ، اۋىل - قىستاق كوللەكتيۆ مال - مۇلىك ۇقىعىن تولىقتاۋ. قامداۋ - ساۋدا كووپەراتيۆى جالپىلىق رەفورماسىن جاپپاي تەرەڭدەتىپ، كوللەكتيۆتىك ورمان ۇقىعى، سۋ يگىلىگى قۇرىلعىلارى مال - مۇلىك ۇقىعى سياقتى سالالارداعى رەفورمانى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، اۋىل - قىستاق جالپىلىق رەفورماسى، اۋىل - قىستاق رەفورماسى سىناق ەتىلەتىن رايوندار قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ.

  (4) اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ، قورعاۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ساپاسىن، ونىمدىلىگىن جانە باسەكەلىك قۋاتىن ارتتىرۋدى نىسانا ەتىپ، جاسىل ەكولوگيا باعىتىن كۇشەيتىپ، ساياساتتىق قۇرالدار مەن شارالاردى جاڭالاپ، كەمەلدەندىرىپ، «جاسىل ساندىق» ساياساتىنىڭ اتقارىلۋ اۋماعى مەن كولەمىن كەڭەيتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋدىڭ، قورعاۋدىڭ جاڭاشا ساياساتتىق جۇيەسىن جەدەل ورناتۋ. اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن جيناپ ساقتاۋ ءتۇزىمى مەن باعانىڭ قالىپتاسۋ مەحانيزمى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، كوپ نەگىزدى بازاردىڭ ساتىپ الۋ - ساتۋ سۋبيەكتىن جەدەل جەتىلدىرىپ، ورتالىقتىڭ زاپاس استىقتى باسقارۋ ءتۇزىلىسىن رەفورمالاۋ، كەمەلدەندىرۋ. باسەكەلەستىرىپ ساتۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ، باعىتتامالى ساتۋ، كوتەرمەگە الىپ ساتۋ ارقىلى قامبادا ساقتالعان ساياساتتىق استىقتى جەدەل يگىلىككە جاراتۋ. شارۋالارعا تىكە قوسىمشا قاراجات بەرۋ ءتۇزىمىن تياناقتاندىرىپ، كەمەلدەندىرىپ، قوسىمشا قاراجاتتىڭ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ. نەگىزگى استىق ءوندىرىس رايوندارىنىڭ مۇددەلىك تولەم مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. كۇرىش، ءبيداي، جۇگەرى سىندى 3 ۇلكەن استىق داقىلىنىڭ وزىندىك قۇنىن قامسىزداندىرۋ مەن كىرىسىن قامسىزداندىرۋدى تۇيىندەردە سىناق ەتۋگە ىزدەنىس جاساپ، كوپ ساتىلى اۋىل شارۋاشىلىق قامسىزداندىرۋ جۇيەسىن جەدەل ورناتۋ.

       ونىنشى، قوعامدىق كۇشتەردى ۇيىستىرىپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋگە دارىندى جاعىنان تىرەك بولۋدى كۇشەيتۋ

  اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدا دارىندىلاردىڭ دامۋىنا تۇساۋ بولاتىن كەدەرگىلەردى، ءسوز جوق، جويۋ كەرەك. ادام كۇشى كاپيتالىن اشۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، اقىل - پاراساتتى، تەحنيكانى، باسقارۋدى اۋىلعا جەتكىزۋ ارناسىن ىركىلىسسىزدەندىرىپ، ءتىپتى دە كوپ جەرگىلىكتى دارىندىلاردى جەتىلدىرىپ، دارىندىلاردان پايدالانا ءبىلۋ.

  (1) جاڭاشا كاسىپتىك شارۋالاردى كۇش سالا جەتىلدىرۋ. كاسىپتىك شارۋا ءتۇزىمىن جاپپاي ورناتىپ، سايكەستى ساياساتتىق جۇيەنى كەمەلدەندىرۋ. جاڭاشا كاسىپتىك شارۋالاردى جەتىلدىرۋ ينجەنەرياسىن اتقارۋ. جاڭاشا كاسىپتىك شارۋالاردىڭ يكەمدى وقۋ ءتۇزىمى ارقىلى ورتا، جوعارى دارەجەلى اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپتىك وقۋ - اعارتۋىنا قاتىناسۋىنا قولداۋ كورسەتۋ. تاربيەلەۋ مەحانيزمىن جاڭالاپ، شارۋالار كاسىپتىك كووپەراتيۆى، كاسىپتىك تەحنيكا قوعامى، باستاماشى كاسىپورىن سياقتى سۋبيەكتىلەردىڭ تاربيەلەۋ جۇمىسىن ۇستىنە الۋىن قولداۋ. شارتقا ۇيلەسەتىن جاڭاشا كاسىپتىك شارۋالاردى قالا - قالاشىق جۇمىسشى - قىزمەتشىلەرىنىڭ زەينەتكەرلىك، ەمدەۋ سياقتى قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ تۇزىمىنە قاتىناسۋعا باستاۋ. جەر - جەردى كاسىپتىك شارۋالاردىڭ كاسىپتىك اتاعىن باعالاۋدى تۇيىندەردە سىناق ەتۋگە ىنتالاندىرۋ.

  (2) اۋىل - قىستاق كاسىپتىك دارىندىلار قوسىنى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. اۋدان وڭىرىندەگى كاسىپتىك دارىندىلاردان ءبىر تۇتاس پايدالانۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ، اۋىل - قىستاق كاسىپتىك دارىندىلارىنىڭ قىزمەت كورسەتۋ، قامتاماسىز ەتۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ. دارىندىلاردى باسقارۋ فۋنكتسيالىق تاراۋلارىنىڭ ۇكىمەت قۇرىلىمىن ىقشامداپ، ۇقىقتى تومەنگە بەرۋىن ىلگەرىلەتىپ، نەگىزگى ساتىنىڭ ادام ىستەتۋدەگى سۋبيەكتتىك دەربەس ۇقىعىن قامتاماسىز ەتۋ جانە تياناقتاندىرۋ. اۋىل - قىستاق وقىتۋشىلارىن «اۋدان باسقارۋدى، مەكتەپ ۇسىنىسپەن ىستەتۋدى» جولعا قويۋ. شەت - شالعايداعى كەدەي رايوندارعا، شەكارا وڭىرلەردەگى از ۇلت رايوندارىنا جانە توڭكەرىستىك بايىرعى رايوندارعا دارىندى جاعىنان قولداۋ كورسەتۋ جوسپارىن ويداعىداي اتقارىپ، «3 كومەكتەسۋ، ءبىر سۇيەمەلدەۋ»، ارنايى وقىتۋشى جوسپارى سياقتىلاردى ۇزدىكسىز اتقارىپ، جوعارى مەكتەپتەردەن وقۋ تاۋىسقان وقۋشىلاردىڭ نەگىزگى ساتىدا شىنىعۋ جوسپارىن اتقارۋعا ۇيىمداستىرۋ. جەرگىلىكتى جوعارى مەكتەپتەردىڭ، كاسىپتىك مەكتەپتەردىڭ وقۋ - اعارتۋ تاربيەلەۋ بايلىعىنان جالپىلىق پايدالانىپ، كاسىپتەردى (باعىتتى) يكەمدى ورنالاستىرىپ، دارىندى تاربيەلەۋ ۇلگىسىن جاڭالاپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋگە ماماندانعان دارىندىلاردى جەتىلدىرۋىنە قولداۋ كورسەتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپتىك مەڭگەرۋشىلەرىن، دەلدالدارىن، اۋىل - قىستاق شەبەرلەرىن، مادەنيەت بىلىكتىلەرىن، بەيزاتتىق مادەني مۇرالاردى جالعاستىرۋشىلاردى سۇيەمەلدەۋ، تاربيەلەۋ.

  (3) عىلىم - تەحنيكا دارىندىلارىنىڭ تىرەكتىك رولىن ساۋلەلەندىرۋ. جوعارى مەكتەپتەر، عىلمي زەرتتەۋ ورىندارى سياقتى ءىسورىندارىنداعى ارناۋلى كاسىپتىك قىزمەتكەرلەردىڭ اۋىلدارعا، قىستاقتارعا جانە كاسىپورىندارعا سايكەستى مىندەتپەن بارۋ، قوسىمشا مىندەت اتقارۋ جانە جۇمىس ورنىنان قول ءۇزىپ جاڭالىق اشۋ، شارۋاشىلىق قۇرۋ ءتۇزىمىن جاپپاي ورناتۋ، ولاردىڭ كاسىپتىك تەحنيكالىق اتاعىن باعالاۋ، ەڭبەكاقى جاعىنداعى يگىلىك، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ سياقتى جاقتارداعى ۇقىق - مۇددەسىن قامتاماسىز ەتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعى عىلمي زەرتتەۋ جاعىنداعى كورنەكتى دارىندىلار جوسپارىن جانە كورنەكتى جاس اۋىل شارۋاشىلىعى عالىمى نىسانىن ىشكەرىلەي اتقارۋ. تۇقىم شارۋاشىلىعى سياقتى سالالارداعى عىلمي زەرتتەۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىن ايقىنداۋدى نەگىز ەتكەن، ءبىلىم قۇنىن بەتالىس ەتكەن ءبولىس ساياساتىن كەمەلدەندىرۋ. اۋىل شارۋاشىلىق تەحنيكاسىن الەۋمەتتىك يگىلىك سيپاتتى جانە شارۋاشىلىق سيپاتتى جالپىلاستىرۋدىڭ توعىسپالى دامۋ مەحانيزمىنە ىزدەنىس جاساپ، اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكتەرىنىڭ وزىندىك قۇنى جوعارى قىزمەت كورسەتۋ ارقىلى لايىقتى ەڭبەكاقى الۋىنا رۇقسات ەتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىن جالپىلاستىرۋدان قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا ەرەكشە ۇسىنىس ەتىپ ىستەتۋ جوسپارىن جاپپاي اتقارۋ.

  (4) قوعامداعى ءار سالانى اۋىل - قىستاق قۇرىلىسىنا ات سالىسۋعا شابىتتاندىرۋ. ءونىمدى ىنتالاندىرۋ مەحانيزمىن قۇرىپ، اۋىلعا ماحابباتتى، اۋىلعا ساعىنىشتى دانەكەر ەتىپ، كاسىپورىنشىلاردى، پارتيا، ۇكىمەت كادرلارىن، مامان - وقىمىستىلاردى، شيپاگەرلەر مەن وقىتۋشىلاردى، جوبالاۋشىلاردى، قۇرىلىسشىلاردى، ادۆوكاتتاردى، تەحنيك دارىندىلاردى اۋىلعا بارىپ ەرىكتى بولۋ، قارجى قوسىپ شارۋاشىلىقتارىن كوركەيتۋ، قىستاقتى، نىساندى كوتەرمەگە الۋ، شيپاگەرلىكپەن شۇعىلدانىپ، مەكتەپ قۇرۋ، قارجىلاي، زاتتاي كومەك اتاۋ، زاڭدىق جاقتان قىزمەت كورسەتۋ سياقتى كوپ ءتۇرلى فورمالار ارقىلى اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ىستەرىنە قىزمەت كورسەتۋگە باۋراۋ، قولداۋ. باسقارۋ شاراسىن زەرتتەپ بەلگىلەپ، تالاپقا ۇيلەسەتىن مەملەكەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ اۋىلعا قايتىپ قىزمەت ىستەۋىنە رۇقسات ەتۋ. اناعۇرلىم كوپ دارىندىنى وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعىنا ارالاسۋعا باۋراپ، جاڭاشا شارۋالاردى جەتىلدىرۋ. ونەركاسىپ - ساۋدا كاپيتالىن اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ىستەرىنە قاتىناسۋعا ىنتالاندىرۋ، باستاۋ جەتەكشى پىكىرىن بەلگىلەۋدى جەدەلدەتىپ، قارجى قۇراۋ قارىز اقشاسى، سايكەستى قۇرىلعىلار قۇرىلىسىنا جاردەماقى، سالىق جانە اقىنى ازايتۋ نەمەسە كەشىرۋ، جەردەن پايدالانۋ سياقتى قولداۋ ساياساتتارىن تياناقتاندىرىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، ساياساتتاردىڭ شەك - شەكاراسىن ايقىنداپ، شارۋالاردىڭ مۇددەسىن ويداعىداي قورعاۋ. جۇمىسشى ۇيىمى، كوممۋنيستىك جاستار وداعى، ايەلدەر بىرلەستىگى، عىلىم - تەحنيكا قوعامى، مۇگەدەكتەر بىرلەستىگى سياقتى بۇقارالىق ۇيىمداردىڭ باسىمدىعى مەن كۇش - قۋاتىن ساۋلەلەندىرىپ، دەموكراتيالىق پارتيا - توپتاردىڭ، ساۋدا - ونەركاسىپشىلەر بىرلەستىگىنىڭ، پارتيادا، توپتا جوق قايراتكەرلەردىڭ بەلسەندى رولىن ساۋلەلەندىرىپ، اۋىل - قىستاق كاسىپتەرىنىڭ دامۋى، ەكولوگيالىق قورشاعان ورتانى قورعاۋ، اۋىل سالتى وركەنيەت قۇرىلىسى، اۋىل - قىستاقتاعى ءالسىز توپتارعا قامقورلىق جاساۋ سياقتىلاردى قولداۋ. اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدە «جەلەكتىلەر ارەكەتىن» اتقارۋ. اۋىلعا بارعان ۇيىمدار مەن قىزمەتكەرلەردى باسقارۋدى، ولارعا قىزمەت كورسەتۋدى كۇشەيتىپ، ولاردى اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ بەلسەندى كۇشىنە اينالدىرۋ.

 (5) اۋىل - قىستاق دارىندىلارىن جەتىلدىرۋ، ەنگىزۋ، پايدالانۋ مەحانيزمىنە جاڭالىق جاساۋ. دەربەس جەتىلدىرۋ مەن دارىندىلاردى ەنگىزۋدى بىرلەستىرۋ، ماعلۇماتتى وقىتۋ، تەحنيكالىق شەبەرلىككە باۋلۋ، امالياتتىق شىنىعۋ سياقتى كوپ ءتۇرلى فورمانى بىرلەستىرگەن ادام كۇشى بايلىعىن اشۋ مەحانيزمىن قۇرۋ. قالا - اۋىلدار، وڭىرلەر، مەكتەپتەر اراسىنداعى دارىندىلاردى جەتىلدىرۋدىڭ سەلبەسۋ جانە اۋىس - كۇيىس مەحانيزمىن قۇرۋ. قالاداعى شيپاگەرلەردىڭ، وقىتۋشىلاردىڭ، عىلىم - تەحنيكا، مادەنيەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ اۋىل - قىستاقتارعا مەرزىم سايىن قىزمەت ەتۋ مەحانيزمىن جاپپاي قۇرۋ. قالاداعى كاسىپتىك دارىندىلاردى اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ىستەرىنە ارالاسۋعا شابىتتاندىرۋ ساياساتىن زەرتتەپ بەلگىلەۋ.

   ون ءبىرىنشى، قارجى قوسۋ، قارجى قۇراۋ ارناسىن اشىپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋگە جۇمسالىمدى قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتۋ

  اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدا، ءسوز جوق، اقشا قايدان كەلەدى ماسەلەسىن شەشۋ. جۇمسالىمدى قامتاماسىز ەتۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، قارجى قوسۋ، قارجى قۇراۋ مەحانيزمىنە جاڭالىق جاساۋ، قازىنا الدىمەن قامتاماسىز ەتەتىن، فينانس ءتۇيىندى تۇردە بەيىمدەلەتىن، قوعام بەلسەنە ارالاساتىن كوپ نەگىزدى جۇمسالىم اۋقىمىن قالىپتاستىرۋدى تەزدەتىپ، جۇمسالىم تەبىنىن ۇزدىكسىز كۇشەيتۋگە، جالپى مولشەرىن ۇزدىكسىز ارتتىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ.

  (1) قازىنالىق جۇمسالىم تەبىنىن ءۇرتىس ارتتىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ. اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدا قازىنالىق جۇمسالىمدى قامتاماسىز ەتۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ، كەمەلدەندىرىپ، الەۋمەتتىك قازىنانى اۋىل شارۋاشىلىعىنا، اۋىل - قىستاققا، شارۋالارعا اناعۇرلىم تەبىندى تۇردە بەيىمدەپ، قازىنالىق جۇمسالىم مەن اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ نىسانا، مىندەتتەرىنىڭ ءوزارا سايكەسۋىنە كەپىلدىك ەتۋ. قازىنانىڭ قامداۋ قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرىپ، كاسىپتەردىڭ ىشكى بولەگىندەگى قارجىنى بىرىكتىرۋ مەن كاسىپتەر اراسىنداعى قارجىنى ءبىر تۇتاس جوسپارلاۋدى، ۇلاستىرۋدى، سايكەستىرۋدى ىلگەرىلەتۋ، جەرگىلىكتى ورىننىڭ دەربەس جوسپارلاۋ اياسىن ارتتىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنا ساياتىن قارجىنى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ بىرىكتىرۋدىڭ ءونىمدى مەحانيزمىن قۇرۋدى تەزدەتۋ. قازىنا قارجىسىنىڭ جەتەكشىلىك ەتۋ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، فينانس پەن قوعامدىق كاپيتالدىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋگە بەت الۋىن جەبەۋ. مەملەكەتتىك اۋىل شارۋاشىلىعى امانات - قارىز كەپىلدىك ەتۋ جۇيەسىنىڭ رولىن شىن مانىندە ساۋلەلەندىرىپ، قازىنا كەپىلدىك ەتىپ تاپسىرعان قاراجات مولشەرىندىك جاردەماقى مەن سيلىقتىڭ ورنىنا جاردەماقى بەرۋ سياقتىلار ارقىلى جاڭاشا اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى تيجارات نەگىزگى تۇلعالارىن قولداۋ تەبىنىن كۇشەيتۋ. مەملەكەتتىڭ قارجى قۇراۋعا كەپىل بولۋ قورىن ورنالاستىرۋدى تەزدەتىپ، كەپىل بولعان قارجى قۇراۋدىڭ سەنىمدىلىگىن ارتتىرۋ فۋنكتسياسىن كۇشەيتۋ، اناعۇرلىم كوپ فينانس بايلىعىن اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدى قولداۋعا باستاۋ. جەرگىلىكتى ۇكىمەتتىڭ ادەتتەگى زايوم تاراتىپ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋگە، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ سالاسىنداعى الەۋمەتتىك يگىلىك نىساندارىنا پايدالانۋىن قولداۋ. جەرگىلىكتى ۇكىمەتتىڭ ارناۋلى زايومدى باسقارۋعا رەفورما جاساۋىن ورنىقتى ىلگەرىلەتىپ، جەرگىلىكتى ۇكىمەتتى سىناق تۇيىندەرىندە نىسانعا قارجى قۇراۋ جانە كىرىسىن وزدەرى تەڭەستىرەتىن ارناۋلى زايوم تاراتۋعا جىگەرلەندىرىپ، شارتقا ۇيلەسەتىن، بەلگىلى كىرىسى بار اۋىل - قىستاقتاردىڭ الەۋمەتتىك يگىلىك نىساندار قۇرىلىسىن قولداۋ. جەرگىلىكتى ۇكىمەتتىڭ قارىزدانۋ، قارجى قۇراۋ ارەكەتىن ارناعا ءتۇسىرىپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدى جەلەۋ ەتىپ زاڭعا، بەلگىلەمەگە قايشىلىق جاساپ، ءتۇسىن وزگەرتىپ قارىزدانۋىنا جول بەرمەۋ.

  (2) قارجى دايىنداۋ ارناسىن كەڭەيتۋ. جەردى وتكەرمەلەۋ كىرىسىن پايدالانۋ كولەمىن رەتتەپ، كەمەلدەندىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنا، اۋىل - قىستاققا جۇمسالىم سالىستىرماسىن اناعۇرلىم جوعارىلاتۋ. پايدالانىلماعان جەردى اشۋدى قاتاڭ شەكتەپ، كۇشتى شوعىرلاندىرىپ جوعارى ولشەمدى ەگىنجاي قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ. ەگىستىك جەردى يەلەۋدى جاردەماقى بەرۋگە دولايلاستىرۋدى باسقارۋ ءادىسىن كەمەلدەندىرىپ، جوعارى ولشەمدى ەگىنجاي قۇرىلىسى سياقتى جاڭادان قوسىلعان ەگىستىك جەر كورسەتكىشىنىڭ جانە قالالار مەن اۋىلدارداعى قۇرىلىسقا پايدالاناتىن جەردى مولايتۋمەن، كەمەيتۋمەن بىرلەستىرۋدىڭ ۇنەمدەۋ كورسەتكىشىنىڭ ولكە، ءوڭىر اتتاعان رەتتەۋ مەحانيزمىن قۇرىپ، بۇدان كەنەلگەن يگىلىكتى مەجە ەسەپ شىعىسى ارقىلى تۇگەلدەي كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ تابىستارىن بەكەمدەۋگە جانە اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدى قولداۋعا پايدالانۋ. ءبىر ءىستى ءبىر كەڭەسۋ، سيلىق ورنىنا جاردەماقى بەرۋ سياقتى فورمالاردى جالپىلاستىرىپ، شارۋالاردى وزدەرى تىكەلەي يگىلىگىن كورەتىن اۋىل - قىستاق نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسىنا ەڭبەك ەتۋگە شابىتتاندىرىپ، شارۋالاردى قۇرىلىستى باسقارۋعا، باقىلاۋعا كوبىرەك قاتىناسۋعا شابىتتاندىرۋ.

  (3) فينانس جاعىنان قىزمەت كورسەتۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ فينانس رەفورماسىنىڭ دۇرىس بەتالىسىنان جازباي، اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق ەرەكشەلىگىنە ۇيلەسەتىن فينانس جۇيەسىن اقاۋسىزداندىرىپ، اۋىل - قىستاق فينانس قۇرىلىمدارىن تەگىنە قايتارۋدى ىلگەرىلەتىپ، اناعۇرلىم كوپ فينانس بايلىعىن اۋىل - قىستاق ەكونوميكاسى مەن قوعامىن دامىتۋداعى ءتۇيىندى سالالار مەن ءالسىز بۋىندارعا ورنالاستىرىپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ الۋان ءتۇرلى فينانس قاجەتىن اناعۇرلىم قاناعاتتاندىرۋ. فينانستىق قىزمەت كورسەتۋ فورماسىنا جاڭالىق جاساپ، فينانستىڭ ناقتى ەكونوميكادان الشاقتاپ، جورامال ەكونوميكاعا بەتتەۋىنىڭ الدىن الۋ، حاۋىپ - قاتەردى قاتاڭ باقىلاپ مەڭگەرۋ، فينانستىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدەگى قابىلەتى مەن ورەسىن جوعارىلاتۋ. فينانستىق قىزمەت كورسەتۋدىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ جونىندەگى جەتەكشى پىكىرىن العا قويۋدى مىقتى يگەرۋ. جۇڭگو اۋىل شارۋاشىلىق بانكەسىنىڭ، جۇڭگو پوچتا امانات قويۋ بانكەسى اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار فينانس ىستەرى ءبولىمىنىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋىن قولداۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. مەملەكەتتىك وركەندەتۋ بانكەسىنىڭ، جۇڭگو اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ بانكەسىنىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدەگى مىندەت - بورىشىن ايقىنداپ، فينانستىق قىزمەت كورسەتۋ فورماسىنا جاڭالىق جاساۋدى كۇشەيتىپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋگە ۇزاق ۋاقىت قارىز بەرىپ قولداۋىن كۇشەيتۋ. اۋىل - قىستاق امانات - قارىز كووپەراتيۆى ولكەلىك بىرلەسپە كووپەراتيۆىنىڭ رەفورماسىن ىلگەرىلەتىپ، اۋىل - قىستاق امانات - قارىز كووپەراتيۆىنىڭ اۋدان وڭىرىندەگى زاڭدىق ۋاكىلدىك ورنىنىڭ جانە سانىنىڭ جالپى جاقتاعى ورنىقتىلىعىن ساقتاپ، قىستاق، قالاشىق بانكەسىنە رۇقسات ەتۋ شارتتارىن كەمەلدەندىرىپ، جەرگىلىكتى ورىن زاڭدىق ۋاكىلدىك فينانس قۇرىلىمدارى اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋگە ويداعىداي قىزمەت كورسەتۋ. فينانس جاعىندا تيىمدىلىك جەتكىزۋدىڭ ءتۇيىنىن اۋىل - قىستاققا قويۋ. بەي امانات اقشا تۇرىندەگى قارىز بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ ەرەجەسىن شىعارۋدى ىلگەرىلەتۋ. فينانس قۇرىلىمدارىنىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋگە قىزمەت كورسەتۋىن تەكسەرۋ، باعالاۋ شاراسىن بەلگىلەۋ. شارتقا ۇيلەسەتىن اۋىل شارۋاشىلىق كاسىپورىندارىن بازارعا شىعارۋدى، ۇساق، شاعىن كاسىپورىنداردى قۇرۋدى جانە قارجى قۇراۋىن، بىرىكتىرىپ الىپ قايتا قۇرۋدى قولداپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ كەسىكتى بۇيىمدار، كەسىكتى ۇقىق بازارى قۇرىلىسىن ونان ارى ىلگەرىلەتىپ، «قامسىزداندىرۋ + كەسىكتى بۇيىم» سىناق ءتۇيىنىن بىرتىندەپ كەڭەيتىپ، «تاپسىرىستىق اۋىل شارۋاشىلىعى + قامسىزداندىرۋ + كەسىكتى بۇيىم (ۇقىق)» سىناق تۇيىنىنە ىزدەنىس جاساۋ. اۋىل - قىستاق فينانسىن پارىقتى باقىلاپ - باسقارۋ جۇيەسىن جاقسارتۋ، جەرگىلىكتى ۇكىمەتتىڭ فينانس حاۋىپ - قاتەرىنەن ساقتانۋدى ءبىر جايلى ەتۋ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ.

       ون ەكىنشى، پارتيانىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىنە باسشىلىعىنا تاباندى بولۋ جانە ونى كەمەلدەندىرۋ

  اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋ پارتيا مەن مەملەكەتتىڭ ماڭىزدى شەشىمى جانە ورنالاستىرۋى، ءار دارەجەلى پارتكومدار مەن ۇكىمەتتەر اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدىڭ كەلەلى ماڭىزى جونىندەگى تانىمدى كۇشەيتىپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن شىن مانىندە ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، پارتيانىڭ اۋىل - قىستاق قىزمەتىن باسقارۋ تالاپتارىن ناقتى تياناقتاندىرۋ.

  (1) پارتيانىڭ اۋىل - قىستاق قىزمەتىنە باسشىلىق ەتۋ ءتۇزىلىسى مەن مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. ءار دارەجەلى پارتكومدار مەن ۇكىمەتتەر ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعىن بىردەي ۇستاۋعا، قالا مەن اۋىل - قىستاقتاردى بىردەي ۇستاۋعا تاباندى بولىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى مەن اۋىل - قىستاقتى الدىمەن دامىتۋ پرينسيبىن بارلىق جاقتا ايگىلەۋ. پارتكوم ءبىر تۇتاس باسشىلىق ەتەتىن، ۇكىمەت جاۋاپتى بولاتىن، پارتكومنىڭ اۋىل - قىستاق قىزمەت تاراۋلارى ءبىر تۇتاس ورنالاستىرىپ سايكەستىرەتىن اۋىل - قىستاق قىزمەتىنە باسشىلىق ەتۋ ءتۇزىلىسىن كەمەلدەندىرۋ. اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدىڭ باسشىلىق جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن ورناتىپ، ورتالىق ءبىر تۇتاس ورنالاستىراتىن، ولكە جاۋاپتى بولاتىن، قالا - اۋداندار تياناقتاندىرۋدى ۇستايتىن قىزمەت مەحانيزمىن قولدانۋ. پارتيا مەن ۇكىمەتتىڭ ءبىرىنشى باسشىسى ءبىرىنشى جاۋاپتى ادام بولۋ، بەس دارەجەلى شۋجيلەر اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدى ۇستاۋ. اۋداندىق پارتكومداردىڭ شۋجيلەرى اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىن مىقتى ۇستاپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ «ءبىرىنشى شەپتەگى باس قولباسشسى» مىندەتىن جاقسى وتەۋ. تاراۋلار قىزمەت مىندەتى بويىنشا، قىزمەتكە جەتەكشىلىك ەتۋدى نىعايتىپ، بايلىق فاكتورىمەن قولداۋدى جانە تۇزىممەن قامتاماسىز ەتۋدى كۇشەيتىپ، سايكەسۋدى، سەلبەسۋدى جاقسى ىستەپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ بىرىككەن كۇشىن قالىپتاستىرۋ. ءار دارەجەلى پارتكومداردىڭ اۋىل - قىستاق قىزمەت تاراۋلارى قۇرىلىسىن شىنايى كۇشەيتىپ، «جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ قىزمەت ورگانى ەرەجەسىنىڭ (سىناق رەتىندە اتقارىلادى)» قاتىستى بەلگىلەمەلەرىنە ساي، پارتيانىڭ اۋىل - قىستاق قىزمەت قۇرىلىمدارىن قۇرۋ مەن وعان ادام سەپتەۋ قىزمەتىن جاقسى ىستەپ، شەشىم جاساۋعا كەڭەس بەرۋ، ءبىر تۇتاس سايكەستىرۋ، ساياساتتىق جەتەكشىلىك ەتۋ، تياناقتاندىرۋدى ىلگەرىلەتۋ، باقىلاۋ، جەتەكشىلىك ەتۋ، تەكسەرۋ سياقتى قىزمەت فۋنكتسيالارىن تولىق ساۋلەلەندىرۋ. ولكەلىك (اۆتونوميالى رايون، توتە قاراستى قالا) پارتكومدار مەن ۇكىمەتتەر ءار جىلى پارتيا ورتالىق كوميتەتىنە، مەملەكەتتىك كەڭەسكە اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋ اياق الىسىنىڭ ىلگەرىلەۋ جاعدايىنان مالىمەت بەرۋى كەرەك. قالالىق، اۋداندىق پارتكومدار مەن ۇكىمەتتەردىڭ باسشىلىق القاسى مەن باسشى كادرلارىنىڭ اۋىل - قىستاقتى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن ىلگەرىلەتۋ ناقتى ناتيجەسىن باعالاۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ، باعالاۋ ناتيجەسىن باسشى كادرلاردى تاڭداپ ءوسىرۋدىڭ ماڭىزدى نەگىزى ەتۋ.

  (2) جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ اۋىل - قىستاق قىزمەتى ەرەجەسىن زەرتتەپ جاساۋ. پارتيا بارلىق قىزمەتكە باسشىلىق ەتۋگە تاباندى بولۋ تالابى مەن جاڭا داۋىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىنىڭ جاڭا جاعدايىنا، جاڭا مىندەتتەرىنە، جاڭا تالاپتارىنا ساي، جۇڭگو كوممۋنيستىك پارتياسىنىڭ اۋىل - قىستاق قىزمەت ەرەجەسىن زەرتتەپ جاساپ، پارتيانىڭ اۋىل - قىستاق قىزمەتىنە باسشىلىق ەتۋ ءداستۇرى، تالابى، ساياساتى سياقتىلاردى پارتيا ىشىندەگى ەرەجە - قاعيدا فورماسىندا تۇراقتاندىرىپ، اۋىل - قىستاق قىزمەتىنە باسشىلىق ەتۋدى كۇشەيتۋدىڭ جەتەكشى يدەياسى، پرينسيپتەرى مەن تالاپتارى، قىزمەت كولەمى مەن وبيەكتىسى، باستى مىندەتتەرى، قۇرىلىمنىڭ قىزمەت جاۋاپكەرلىگى، قوسىن قۇرىلىسى سياقتىلاردى ايقىنداپ، باسشىلىق ءتۇزىلىسى مەن قىزمەت مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىنىڭ ءونىمدى اتقارىلۋىنا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ.

  (3) اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتى قوسىنى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىنان حابارلى بولۋدى، اۋىل - قىستاقتى، شارۋالاردى ءسۇيۋدى نەگىزگى تالاپ ەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىنىڭ كادرلار قوسىنىن تاربيەلەۋدى، سەپتەۋدى، باسقارۋدى، ىستەتۋدى كۇشەيتۋ. ءار دارەجەلى پارتكومدار مەن ۇكىمەتتەردىڭ نەگىزگى باسشىلارى اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىنە قانىق بولۋى، اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىن يگەرە ءبىلۋى، جاۋاپتى باسشىلار اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتىنىڭ ناعىز مايتالمانى بولۋى كەرەك. تاربيەلەۋ جوسپارىن جاساپ جانە اتقارىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەتى كادرلار قوسىنىنىڭ قابىلەتى مەن ورەسىن جاپپاي جوعارىلاتۋ. اۋدان دارەجەلى اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق، شارۋالار قىزمەت تاراۋلارى مەن اۋىل - قالاشىقتاردىڭ كادر قاينارى ارناسىن كەڭەيتۋ. اۋىل - قىستاقتىڭ ءبىرىنشى شەبىندە قىزمەت ىستەپ شىنىعۋدى كادرلاردى تاربيەلەۋدىڭ ماڭىزدى جولى ەتىپ، ناقتى ناتيجەسى ۇزدىك كادرلاردى وسىرۋگە، ىستەتۋگە ءمان بەرىپ، دارىندىلاردىڭ اۋىل - قىستاقتىڭ ءبىرىنشى شەبىنە باراتىن ادام ىستەتۋ بەتالىسىن قالىپتاستىرۋ.

  (4) اۋىل - قىستاقتى كوركەيتۋگە جوبا ارقىلى جەتەكشىلىك ەتۋدى كۇشەيتۋ. مەملەكەتتىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگيالىق جوباسىن (2022 − 2018) جاساپ، جەكە - جەكە 2020 - جىلعا بارعاندا جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋجانە 2022 - جىلى اشىلاتىن پارتيانىڭ 20 - قۇرىلتايى كەزىندەگى نىسانا، مىندەتتەردى ايقىنداپ، قىزمەت تۇيىندەرى مەن ساياسات - شارالاردى ەگجەي - تەگجەيلى ناقتىلاندىرىپ، بىرنەشە كەلەلى ينجەنەريانى، كەلەلى جوسپاردى، كەلەلى ارەكەتتى ورنالاستىرۋ. جەر - جەر، تاراۋلار اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ جەرگىلىكتى جوباسى مەن ارناۋلى جوباسىن نەمەسە جوسپارىن جاساپ شىعۋ. ءتۇرلى جوبانى ءبىر تۇتاس باسقارۋ مەن جۇيەلى ۇشتاستىرۋدى كۇشەيتىپ، قالا، اۋىلدار توعىسقان، وڭىرلەر ءبىر تۇلعالانعان، كوپ جوبا بىرىككەن جوبا جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ. دامۋ جاعدايى مەن قاجەتىنە ساي، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدى تۇرلەر بويىنشا ءتارتىپتى ىلگەرىلەتىپ، شارت - جاعداي ازىرلەگەن قىستاقتاردا، قالا - قالاشىق نەگىزدىك قۇرىلعىلارى مەن الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ اۋىل - قىستاقتارعا ويىسۋىن ىلگەرىلەتۋ؛ جاراتىلىستىق، تاريحي، مادەنيەت بايلىعى مول قىستاقتاردا قورعاۋ مەن دامىتۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، بىردەي ءمان بەرۋ كەرەك؛ تىرشىلىك ەتۋ شارت - جاعدايى ناشار، ەكولوگيالىق ورتاسى ءالسىز قىستاقتاردا تۇرعىنداردى ەكولوگيالىق قونىس اۋدارتۋ تەبىنىن كۇشەيتۋ كەرەك.

  (5) اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدى زاڭمەن قامتاماسىزداندىرۋدى كۇشەيتۋ. اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ زاڭىن زەرتتەپ شىعارۋعا قاتىستى قىزمەتتەردى مىقتى ۇستاپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ ۇتىمدى ساياساتتارىن زاڭداستىرىپ، زاڭ شىعارۋدىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدەگى قامتاماسىز ەتۋ جانە ىلگەرىلەتۋ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرۋ. قولدانۋعا قولايسىز زاڭ - ەرەجەلەرگە دەر كەزىندە وزگەرىس ەنگىزۋ نەمەسە كۇشىنەن قالدىرۋ. استىق حاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ زاڭىن شىعارۋدى جەدەلدەتۋ. جەر - جەردىڭ ءوز جەرىندەگى اۋىل - قىستاقتاردىڭ دامۋداعى ءىس جۇزىندىك قاجەتىن نازارعا الىپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدى جەبەيتىن جەرگىلىكتى زاڭ - ەرەجەلەردى، جەرگىلىكتى ۇكىمەتتىك ەرەجەلەرىن جاساۋىنا بولادى. اۋىل - قىستاقتاردىڭ ساناق قىزمەتى مەن ساندى مالىمەتتەردى اشىپ پايدالانۋىن كۇشەيتۋ.

  (6) اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ تاماشا ورتاسىن جاراتۋ. بۇكىل پارتيانىڭ، بۇكىل ەلدىڭ، بۇكىل قوعامنىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ بىرىككەن كۇشىن ۇيىستىرىپ، پارتيانىڭ اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ باعىت - ساياساتتارى مەن جەر - جەردىڭ اسا مول ناقتى امالياتىن ۇگىتتەپ، نەگىزگى ساتىداعى كادرلار مەن بۇقارانىڭ رۋحىن سەرپىلتۋ. اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋگە ماماندار شەشىم جاساۋ، كەڭەس بەرۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ، اقىلمانداردى ۇيىمداستىرىپ نازاريا زەرتتەۋدى كۇشەيتۋ. اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋ جونىندە حالىقارالىق اۋىس - كۇيىس پەن سەلبەستىكتى جەبەپ، اۋىل - قىستاقتاردى كوركەيتۋدىڭ جۇڭگو حيكاياسىن جاقسى شەرتىپ، دۇنيە جۇزىنە جۇڭگونىڭ اقىل - پاراساتى مەن جۇڭگو جوباسىن ۇسىنۋ.

  ءبىز شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە تىعىز ىنتىماقتاسىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزم ۇلى تۋىن بيىك ۇستاپ، شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتىپ، قايسارلىقپەن العا ۇمتىلىپ، بەرىلە جۇمىس ىستەپ، ءورىس اشا العا ىلگەرىلەپ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام ورناتۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە جەتىپ، جاڭا داۋىردەگى جۇڭگوشا سوتسياليزمنىڭ ۇلى جەڭىسىنە قول جەتكىزۋ ءۇشىن تىڭ ۇلەستەر قوسايىق.

                     (شينحۋا اگەنتتىگىنىڭ 4 - اقپاندا بەيجيڭنەن بەرگەن حابارى)

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ