<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
中文 哈文

باس بەت>>ۇكىمەت ءىسىن جاريا ۇستاۋ>>ۇكىمەتىڭ قىزمەت بايانداماسى

ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما

اۆتونوميالى وبلىستىڭ باستىعى قۇرماش سىرجان ۇلى

( اۆتونوميالى وبلىستىق 14 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 2 _ ماجىلىسىندە قارالىپ ماقۇلداندى )

ۋاكىلدەر:

    قازىر مەن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى اتىنان ماجىلىسكە قىزمەتتەن بايانداما جاسايمىن، ۋاكىلدەردىڭ قاراپ شىعۋىن ءارى ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ پىكىر بەرۋىن سۇرايمىن.

ءبىرىنشى. 2017 -جىلعى قىزمەتتەردى قورىتىندىلاۋ

    ءبىر جىلدان بەرى شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى پارتيا 19_ قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن جانە پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن ىشكەرىلەي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن تىعىز توڭىرەكتەپ، ورنىقتىلىق پەن دامۋدا قوس «ءۇش مەزگىلدىڭ قاباتتاسۋى» سىندى قاتاڭ سايىسقا كۇش سالا توتەپ بەرىپ، اۆتونوميالى وبلىستىڭ ءتۇرلى ىستەرىندە تىڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋىن جەبەدى.

 __ حالىق شارۋاشىلىعى ورنىقتى، اقاۋسىز دامىدى. وبلىسىمىز بويىنشا ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنى 170 ميلليارد 570 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %8.1 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 87 ميلليارد يۋانعا جەتىپ، %8.5؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 59 ميلليارد 570 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %7.7؛ التاي ايماعىنىكى 24 ميلليارد يۋانعا جەتىپ، %7.6 ارتاتىندىعى)؛ ءوندىرىستىڭ جان باسىندىق جالپى ءونىم قۇنى 36 مىڭ 103 يۋانعا جەتىپ، %7.9 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 31 مىڭ 8 يۋانعا جەتىپ، %8.6؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 46 مىڭ 797 يۋانعا جەتىپ، %7.6؛ التاي ايماعىنىكى 37 مىڭ 167 يۋانعا جەتىپ، %7 ارتاتىندىعى)؛ ادەتتەگى الەۋمەتتىك مەجە ەسەپ كىرىسى 16 ميلليارد 660 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %12.1 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 8 ميلليارد 730 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %19.3؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 4 ميلليارد 540 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %3.4؛ التاي ايماعىنىكى 3 ميلليارد 390 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %7.6 ارتاتىندىعى)؛ تۇراقتى مۇلىككە قوسىلعان قارجى (شارۋالار قامتىلمايدى) 123 ميلليارد 760 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %30.5 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 51 ميلليارد 600 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %43؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 46 ميلليارد 130 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %21.8؛ التاي ايماعىنىكى 26 ميلليارد 30 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %25.2 ارتاتىندىعى)؛ قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسى 38 ميلليارد 500 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %9 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 22 ميلليارد 400 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %8.8؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 8 ميلليارد 600 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %9؛ التاي ايماعىنىكى 7 ميلليارد 500 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %10 ارتاتىندىعى)؛ جەرگىلىكتى سىرتقى ساۋدا يمپورت _ ەكسپورت جالپى سوماسى 2 ميلليارد 550 ميلليون دوللارعا جەتىپ، %23 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى ءبىر ميلليارد 800 ميلليون دوللارعا جەتىپ، %15؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 600 ميلليون دوللارعا جەتىپ، %48؛ التاي ايماعىنىكى 120 ميلليون دوللارعا جەتىپ، %15 ارتاتىندىعى)؛ تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ باعا كورسەتكىشى %2.7 جوعارىلايتىندىعى مەجەلەنىپ وتىر.

__ حالىقتىڭ تۇرمىس دەڭگەيى اناعۇرلىم جوعارىلادى. قالا _ قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ جان باسىندىق تيەسىلى كىرىسى 28 مىڭ 95 يۋانعا جەتىپ، %7.2 ارتتى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 28 مىڭ 230 يۋانعا جەتىپ، %8؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 27 مىڭ 628 يۋانعا جەتىپ، %3.8؛ التاي ايماعىنىكى 28 مىڭ 21 يۋانعا جەتىپ، %9 ارتتى). اۋىل _ قىستاق تۇرعىندارىنىڭ جان باسىندىق تيەسىلى كىرىسى 12 مىڭ 785 يۋانعا جەتىپ، %7.2 ارتتى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 12 مىڭ 290 يۋانعا جەتىپ، %7.5؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 15 مىڭ 261 يۋانعا جەتىپ، %5.5؛ التاي ايماعىنىكى 11 مىڭ 138 يۋانعا جەتىپ، %9.6 ارتتى). عىلىم _ تەحنيكا، مادەنيەت، وقۋ _ اعارتۋ، ەمدەۋ سياقتى قوعامدىق ىستەر جەدەل دامىپ، حالىقتىڭ يگىلىككە، باقىتقا كەنەلۋ سەزىمى اناعۇرلىم كۇشەيدى.

__ كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋدىڭ تۇڭعىش شايقاسىندا كورنەكتى جەڭىسكە قول جەتكىزىلدى. 530 ميلليون يۋان كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ ارناۋلى قارجىسىن جۇمساۋ ارقىلى 601 كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ نىسانى اتقارىلدى. چاپچال سىبە اۆتونوميالى اۋدانىنىڭ، تولى اۋدانىنىڭ، شىڭگىل اۋدانىنىڭ كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاۋ مەملەكەتتىڭ باعالاپ تەكسەرىپ وتكىزىپ الۋىنان ءساتتى ءوتتى، 206 كەدەي قىستاق بەلگىلەنگەن مەرزىمدە كەدەيلىكتەن قۇتىلىپ، 56 مىڭ وتباسى، 198 مىڭ كەدەي جان سانى كەدەيلىكتەن قۇتىلدى، «ەكىدەن قامىقتىرماۋ، ءۇشتى قامتاماسىزداندىرۋ» نىساناسى نەگىزىنەن ورىندالىپ، كەدەيلىكتەن قۇتىلعان حالىق سانى تۇراقتاندىرىلىپ ءارى بەكەمدەلىپ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋعا بەرىك نەگىز قالاندى.

__ ەكولوگيالىق ورتا ۇزدىكسىز جاقساردى. موڭعۇلكۇرە اۋدانى مەملەكەت بويىنشا ەكولوگيالىق وركەنيەتتەن ۇلگى كورسەتەتىن اۋدان، شاعانتوعاي اۋدانى اۆتونوميالى رايون بويىنشا ەكولوگيالىق وركەنيەتتەن ۇلگى كورسەتەتىن اۋدان بولىپ قۇرىلدى، اۆتونوميالى رايون دارەجەلى 36 ەكولوگيالى اۋىل (قالاشىق)، 366 ەكولوگيالى قىستاق قۇرىلدى. قۇلىستاي ويپاتىنداعى 4 اۋدان (قالا) مەملەكەتتىك ءتۇيىندى ەكولوگيالى يقۋاتتى رايونىنا ەنگىزىلدى، قوبىقسارى موڭعۇل اۆتونوميالى اۋدانىندا «مەملەكەتتىك شۇرات باقشاسى» قۇرىلدى. بىرلىك ءوڭىر ءوندىرىس جالپى ءونىم قۇنىنىڭ ەنەرگيا سارىپ ەتۋى مەن كومىرتەگى قوس توتىعىن ىعىستىرۋ كۇشەمەلىلىگى ءۇرتىس تومەندەپ، باستى لاس زاتتاردىڭ ىعىستىرىلۋ كۇشەمەلىلىگى اۆتونوميالى رايون بەلگىلەگەن كورسەتكىش كولەمىندە تەجەلدى.

    ءبىر جىلدان بەرى ءبىز زەيىن _ قۋاتتى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، ۇكىمەت فۋنكتسياسىن مۇقيات اتقارىپ، نەگىزىنەن تومەندەگىدەي بىرنەشە ءتۇرلى قىزمەتتى ويداعىداي ورىستەتتىك:

(1) قوعام ورنىقتىلىعى كۇش سالا قورعالدى. اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ «كەشەندى شارالارى» تاپتەشتەي ناقتىلاندىرىلىپ، قوعامدىق جالپى جاعدايدىڭ باياندى ورنىقتىلىعىنا كەپىلدىك ەتىلدى. «ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ» قىزمەتىندە ناقتى ونىمدىلىككە قول جەتكىزىلىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ بۇقارالىق نەگىزى اناعۇرلىم بەكەمدەلدى. اۆتونوميالى وبلىسقا «مەملەكەت بويىنشا قوعام اماندىعىن جاپپاي وڭاۋداعى ۇزدىك وبلىس» اتاعى بەرىلدى.

 (2)ەكونوميكانىڭ دامۋى زور كۇشپەن ىلگەرىلەتىلدى. بىرىنشىدەن، تۇراقتى مۇلىككە قارجى قوسۋ تەبىنى ارتتىرىلدى. قارجى قوسۋ ەكونوميكا مەن قوعامدى دامىتۋداعى «1_ ءنومىرلى ينجەنەريا» رەتىندە مىقتى يگەرىلىپ، ءتۇرلى قارجى قوسۋ قۇرالدارىنان جان _ جاقتى پايدالانۋ ارقىلى ءبىرقىدىرۋ شەشۋشى، نەگىزدىك ءىرى نىسانداردىڭ اتقارىلۋى جەدەلدەتىلدى. مەملەكەت تاس جولى 577_ لەنياسىنىڭ جىڭ اۋدانىنان قۇلجا اۋدانىنا دەيىنگى جوعارى قارقىندىق تاس جول، التاي قالاسىنان بۋىرشىن اۋدانىنا دەيىنگى جوعارى قارقىندىق تاس جول، مەملەكەت تاس جولى 335_ لەنياسىنىڭ شاۋەشەك جول اۋزىنان تولى اۋدانىنا جانە باقتى وتكەلىنە دەيىنگى تاس جول سياقتى 24 مەملەكەت، ولكە تاس جولى قۇرىلىسىندا جۇمىس باستالىپ، تاس جول قۇرىلىسىنىڭ جالپى ۇزىندىعى، قوسىلعان قارجى جاعىندا بۇرىن _ سوڭدى بولىپ كورىلمەگەن تىڭ جاعداي جارىققا شىقتى. بەيتۇن _ التاي تەمىر جولى جاسالىپ بولىپ پويەز قاتىنادى، قارامايلى _ شاۋەشەك تەمىر جولىندا جاپپاي جۇمىس باستالىپ، ءۇرىمجى _ قۇلجا _ قورعاس جوعارى قارقىندىق تەمىر جولىنىڭ العاشقى مەرزىمدىك قىزمەتى جەدەلدەتىلدى. شاۋەشەك اۋەجايى مەن التاي اۋەجايىن كەڭەيتىپ سالۋ قۇرىلىسى تامامدالىپ، ۇشاق قاتىناۋ قالپىنا كەلتىرىلدى، قۇلجا اۋەجايىن كەڭەيتىپ سالۋ جانە ارميا _ حالىق ورتاق پايدالاناتىن شيحۋ اۋەجايىن، قوبىقسارى اۋەجايىن جاساۋدىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتى جەدەلدەتىلىپ، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردا شينجياڭنىڭ ءىشى _ سىرتىنداعى ورىندارعا توتە باراتىن 10 اۋە جولى اشىلدى. شاۋەشەك قالاسىنداعى ابدىرا سۋ قويماسى، التاي قالاسىنداعى لاستى سۋ قويماسى، توعىزتاراۋ اۋدانى اقجازىق سۋ قويماسى سياقتى نىساندار تابىستى ىلگەرىلەتىلدى. قوبىقسارى اۋدانىنداعى سولتۇستىك جوڭعارعا دەيىنگى 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ كەرنەۋ وزگەرتۋ قۇرىلىسى باستالدى.

    ەكىنشىدەن، 1_ كاسىپتىڭ ورەسى شىنايى جوعارىلاتىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورماسى تەرەڭدەتىلىپ، مەجەمەن استىق ءونىم مولشەرى 6 ميلليون 797 مىڭ تونناعا جەتىپ، %3.3 ارتىپ، استىق حاۋىپسىزدىگى ءونىمدى قامتاماسىزداندىرىلدى. قوي، سيىر ەتى، جىلقى ونىمدەرى، حوش ءيىستى وسىمدىك سياقتى «10 ءىرى كاسىپ جەلىسى» اناعۇرلىم كەمەلدەندىرىلىپ، «ىلە جۇپار ءشوبى»، «ىلە بالى»، «ىلە كۇرىشى» سياقتى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى 12 ءتۇرلى وڭىرلىك، الەۋمەتتىك ماركا قۇرىلىسىندا كەزەڭدىك تابىسقا قول جەتكىزىلدى. ءبىر جىلدا 77 زالالسىز اۋىل شارۋاشىلىق ونىمىنە، 55 جاسىل ازىق _ تۇلىككە، 56 ورگانيكالى ازىق _ تۇلىككە كۋالىك بەرىلىپ، 501 باستاماشى كاسىپورىن جەتىلدىرىلىپ جانە الۋەتتەندىرىلىپ، بۇل كاسىپورىندار 580 مىڭ شارۋانىڭ كىرىستى ارتتىرۋىن جەبەدى. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسى اناعۇرلىم كۇشەيتىلىپ، اۋىل _ قىستاق ورتاسىن جان _ جاقتى جونگە سالۋ جانە كورىكتى اۋىل _ قىستاق قۇرۋ قۇرىلىسى جاپپاي ىلگەرىلەتىلدى.

ۇشىنشىدەن، 2_ كاسىپتە ماڭىزدى ءتۇيىن مىقتى يگەرىلدى. توقىماشىلىق، كيىم _ كەشەك سياقتى ەڭبەككۇش شوعىرلانعان كاسىپ تۇرلەرى تەز دامىپ، 18 مىڭ 223 ادام كاسىپتەندىرىلدى. جيڭكى ەنەرگيا 1_ مەرزىمدىك قۇرىلىسى، شينتيان كومىردەن گاز ايىرۋ سياقتى ءتۇيىندى نىساندار وندىرىسكە قوسىلىپ، كايساي بيولوگيالىق ءدارى جاساۋ زاۆودىنىڭ تۇلعالىق قۇرىلىسى تامامدالىپ، بايجىڭ توقىماشىلىعى، شينيۋان توقىماشىلىعى، شىنحۋا مەملەكەت ەنەرگياسى سياقتى نىسان قۇرىلىستارى جەدەلدەتىلدى. 37 شاعىن كومىر كەنى بەلگىلەنگەن مەرزىمدە جابىلىپ، 32.5 دارەجەلى سەمەنت ءوندىرۋ بۇكىلدەي توقتاتىلدى، 30 كەرپىش ورتەۋ زاۆودى جابىلىپ، 3 ميلليون 60 مىڭ توننالىق مەشەۋ كومىر ءوندىرۋ قۋاتى، ءبىر ميلليون 130 مىڭ توننالىق مەشەۋ بولات _ تەمىر ءوندىرۋ قۋاتى كۇشىنەن قالدىرىلدى. كولەمدەنگەن ونەركاسىپتەگى ارتقان قۇن 17 ميلليارد 900 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %10 ارتاتىندىعى مەجەلەنۋدە.

    تورتىنشىدەن، 3_ كاسىپتىڭ قاۋىرت دامۋى جەبەلدى. تۇتاس وڭىرلىك ساياحاتتىڭ اياق الىسى جەدەلدەتىلىپ، «جەر ۇيىعى _ كورىكتى ىلە»، «كىرشىكسىز مەكەن _ قاناس»، «توتىداي تۇرلەنگەن تارباعاتاي»، «جىبەك جولىنداعى ىرىستى مەكەن، جانعا جايلى جاننات مەكەننىڭ» تانىمالىلىعى مەن ىقپالى ۇزدىكسىز كۇشەيىپ، رەت سانى بويىنشا 47 ميلليون 200 مىڭ ساياحاتشى قابىلدانىپ، ساياحات كىرىسى 42 ميلليارد 100 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جەكە _ جەكە %38.5 جانە %45.2 ارتتى. اۋدان دارەجەلى 16 ەلەكتروندىق ساۋداعا قىزمەت وتەۋ ورتالىعى، 465 اۋىل، قالاشىق، قىستاق دارەجەلى ەلەكتروندىق ساۋداعا قىزمەت وتەۋ پۋنكىتى قۇرىلىپ، 9 مىڭ 342 ادام كاسىپتەندىرىلىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ توراپ ارقىلى ساتىلۋ سوماسى 140 ميلليون يۋانعا جەتتى. اليبابا _ شيحۋ دۇنيە جۇزىلىك زات قاينارى تەكشەسىنەن ورىن العان كاسىپورىندار 300 دەن استى. قۇلجا اۋداندىق اۋىل _ قىستاق امانات _ قارىز بىرلەسپە كووپەراتيۆى قۇلجا اۋىل شارۋاشىلىق ساۋدا بانكەسىنە وزگەرتىلىپ، قورعاس جاڭا جىبەك جولى (شەكارا اتتاعان) فينانس شاعىن قالاشىعى قۇرىلىسى باستالدى. قارجى قوسۋ كەپىلدىك جۇيەسى ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىلدى. شەتەلدە جۇرىلەتىن حالىق اقشاسى كاسىبىندە اشىلعان ەسەپ ءنومىرى 102 گە جەتىپ، اۆتونوميالى وبلىس دۇنيە جۇزىلىك ەل اتتاعان حالىق اقشاسى الىم _ بەرىم كاسىبىنە اتسالىستى.

    بەسىنشىدەن، جاڭاشا قالا _ قالاشىقتاندىرۋدىڭ دەڭگەيى جوعارىلاتىلدى. پاراساتتى قالا، ەرەكشە شاعىن قالاشىق، كورىكتى اۋىل _ قىستاق قۇرىلىسى كورنەكتىلەندىرىلىپ، قالا _ قالاشىق نەگىزگى قۇرىلعىلار قۇرىلىسىنا 52 ميلليارد 550 ميلليون يۋان قارجى قوسىلىپ، 2.3 ەسە ارتتىرىلدى، 22 ەرەكشە اۋىل _ قالاشىق قۇرىلىسى باستالىپ، نارات قالاشىعى مەملەكەت بويىنشا 2_ توپتاعى «ەرەكشە شاعىن قالاشىق» قاتارىنا ەنگىزىلدى. وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىڭ، تارباعاتاي ايماعىنىڭ قالا _ قالاشىق جۇيەسى جوسپارى بەكىتىلىپ جانە اتقارىلىپ، شاۋەشەك، شيحۋ قالالارىندا، ءدوربىلجىن، ساۋان اۋداندارىندا، قوبىقسارى موڭعۇل اۆتونوميالى اۋدانىندا «كوپ ءتۇرلى جوبانى بىرىكتىرۋ» سىناق ءتۇيىنى قىزمەتى باستالدى. تەكەس اۋدانى مەملەكەت دارەجەلى باۋ _ باقشالى اۋدان قالاشىعى بولىپ باعالاندى.

 (3) حالىققا تيىمدىلىك جاسالاتىن 9 ءتۇرلى ينجەنەريا كۇش سالا اتقارىلدى. قالا _ قالاشىقتا جاڭادان 109 مىڭ ادام كاسىپتەندىرىلىپ، رەت سانى بويىنشا اۋىل -قىستاقتاعى 680 مىڭ ارتىق ەڭبەككۇش سىرت ورىندارعا جىبەرىلىپ، وڭتۇستىك شينجياڭ ناپوسىنداعى 4 مىڭ 713 ارتىق ەڭبەككۇش اۆتونوميالى وبلىسىمىزدا تۇراقتى كاسىپتەندىرىلدى. ءبىر مىڭ 307 وقۋ _ اعارتۋ نىسانى اتقارىلىپ، جالپى 3 ميلليارد 200 ميلليون يۋان قارجى قوسىلىپ، 588 قوس ءتىل بالالار باقشاسى جاڭادان جانە كەڭەيتىپ سالىنىپ پايدالانۋعا بەرىلدى، اۋىل _ قىستاقتاردا ءۇش جىلدىق اقىسىز ءتىلاشار قوس ءتىل اعارتۋى جاپپاي جالپىلاستىرىلىپ، مىندەتتى وقۋ _ اعارتۋدىڭ بەكەمدەلۋ سالىستىرماسى %96 تەن استى، ورتا _ باستاۋىش مەكتەپتەردە قوس ءتىل اعارتۋى نەگىزىنەن جالپىلاسىپ، كاسىپتىك اعارتۋ جەدەل دامىدى. جالپى حالىقتىق اقىسىز دەنساۋلىق تەكسەرتۋ جاپپاي اتقارىلىپ، ۇكىمەت مەنشىگىندەگى شيپاحانالاردا ءدارى _ دارمەك اۋەلگى باعاسىندا ساتىلدى. اۋىل، قالاشىق شيپاحاناسى مەن قىستاقتاعى ەمدەۋ ورنىن ولشەمدەندىرۋ قۇرىلىسى جەدەلدەتىلىپ، 4 دارەجەلى ەمدەۋ، قىزمەت وتەۋ توراپ جۇيەسى نەگىزىنەن كەمەلدەندىرىلىپ، سالماقتى جۇقپالى اۋرۋلار ءونىمدى تەجەلدى. جوسپارلى تۋىت قىزمەتى جاپپاي كۇشەيتىلىپ، اۆتونوميالى وبلىس مەملەكەت بويىنشا 2_ توپتاعى «باقىتتى وتباسى قۇرۋ» قيمىلىنداعى ۇلگى كورسەتەتىن قالا (وبلىس) اتاعىنا يە بولدى. ءتۇرلى قوعامدىق قامسىزداندىرۋعا قاتىناسۋ سالىستىرماسى ورنىقتى تۇردە %95 تەن جوعارى بولىپ، جاڭادان ارتقان 3 مىڭ 113 «بەستە كەپىل» قارت، ءبىر مىڭ 371 جەتىم بالا جيناپ باعىلدى، اۋىل _ قىستاقتاردا 59 مىڭ 118 وتباسىنا بەيقۇت ءۇي، 5 مىڭ 379 كوشپەندى مالشى وتباسىنا وتىرىقتاندىرۋ ءۇيى جاڭادان سالىندى، قالالاردا قامتاماسىزداندىرۋ سيپاتتى 19 مىڭ 211 تۇرعىن ءۇي سالىنا باستادى. 6 مىڭ 230 كيلومەترلىك اۋىل _ قىستاق تاس جولى جاڭادان جاسالىپ، اۋىل _ قىستاقتاعى 106 مىڭ وتباسىنىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى جاقسارتىلىپ جانە دارەجەسى جوعارىلاتىلىپ، 2 مىڭ 107 قىستاق پوچتا پۋنكىتى پايدالانۋعا بەرىلدى. «ءۇش ساراي، ءبىر پۋنكت» جۇرتقا ۇزدىكسىز اقىسىز اشىلىپ، عىلىم _ تەحنيكانى نەگىزگى ساتىعا جەتكىزۋ قيمىلى ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ، مادەنيەتتى قىستاق، وتباسىلارعا دەيىن جەتكىزۋ ينجەنەرياسى تياناقتى ىلگەرىلەتىلىپ، جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋ قيمىلى كەڭىنەن ورىستەتىلىپ، بۇكىل وبلىستاعى 11 اۋدان، قالا (تاراۋ) 2013_ جىلدان 2016_ جىلعا دەيىنگى مەملەكەتتىك بۇقارالىق دەنەتاربيەدەگى ۇزدىك ورىنداردى سالىستىرىپ باعالاۋدا ۇزدىك ورىن بولىپ باعالاندى. ناق اقشا تاراتۋ فورماسى ارقىلى شارۋالارعا 7 ءتۇرلى اۋىل شارۋاشىلىعىنا تيىمدىلىك جاساۋ تولىقتاما قاراجاتى تاراتىلىپ، شەكارانى قورعاۋشىلار مەن ولاردىڭ وتباسىنداعىلار، شارتقا ۇيلەسەتىن شەكارا رايونداعى وتباسىندا قيىنشىلىعى بار تۇرعىندار، اۋىر دارەجەدەگى مۇگەدەكتەر سياقتى 5 تۇردەگى ادام تومەن تۇرمىستى قامتاماسىزداندىرۋ كولەمىنە ەنگىزىلدى. ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمى قاتاڭ تياناقتاندىرىلدى. ازىق _ تۇلىك، ءدارى _ دارمەكتى باقىلاپ -باسقارۋ ءتۇزىلىسى قالىپتى ارناعا ءتۇسىرىلىپ، ازىق _ تۇلىك، ءدارى _ دارمەكتىڭ ءوندىرىلۋ جالپى بارىسىن ەستەلىككە الۋ جۇيەسى كۇن سايىن كەمەلدەندىرىلدى.

(4) رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ زور كۇشپەن ىلگەرىلەتىلدى. وبلىس دارەجەلى ورىنداردا ورتالىق جاعىنان بەكىتىلىپ جەرگىلىكتى ورىندا اتقارىلعان 12 اكىمشىلىك تەكسەرىپ بەكىتۋ ءتۇرى كۇشىنەن قالدىرىلىپ، دانەكەر قىزمەت وتەۋگە ساياتىن 65 تەكسەرىپ بەكىتۋ ءتۇرى اداقتالىپ، ىرىقتى تۇردە اشىق جاريالاندى. قۇلجا، كۇيتۇن، قورعاس قالالارى «3550» رەفورما سىناق ءتۇيىنى قىزمەتىندە كەزەڭدىك تابىسقا قول جەتكىزدى. اۆتونوميالى وبلىستىق اكىمشىلىك قىزمەت وتەۋ ورتالىعى (الەۋمەتتىك بايلىق ساۋدا ورتالىعى) سالىنىپ بولىپ، اينالىمعا ءتۇستى، التاي ايماقتىق اكىمشىلىك قىزمەت وتەۋ ورتالىعى (الەۋمەتتىك بايلىق ساۋدا ورتالىعى) قۇرىلىپ، ماڭدايشالىعى ءىلىندى. بازاردى باقىلاپ باسقارۋ ءتۇزىلىس رەفورماسى نەگىزىنەن ورىندالىپ، «ەكىنى كەزدەيسوق تەكسەرۋ، ءبىردى جاريا ۇستاۋدا» كەزدەيسوق تەكسەرىلۋ مولشەرى %70 تەن استى. «كوپ ءتۇرلى كۋالىكتى بىرىكتىرىپ، ءبىر كۋالىككە ءبىر ءنومىر قولدانۋ» ءتۇزىمى جاپپاي تياناقتاندىرىلىپ، كاسىپورىنداردىڭ سەنىمدىلىك ينفورماتسياسىن جيناۋ، ورتاق پايدالانۋ جانە جاريا ۇستاۋ جۇزەگە اسىرىلىپ، شينجياڭ بويىنشا تۇڭعىش ماركا تىزىمدەتۋ ءوتىنىشىن قابىلداۋ تەكشەسى قورعاس قالاسىندا قۇرىلدى. مەملەكەت، جەرگىلىكتى باجى مەكەمەلەرىنىڭ الدىڭعى تەكشەلىك قىزمەت وتەۋ كاسىبىندە «ءبىر تەكشەدە ءبارىن ءبىتىرۋ» جاپپاي اتقارىلدى. بايلىقتى مال _ مۇلىككە، مال _ مۇلىكتى كاپيتالعا، كاپيتالدى قارجىعا اينالدىرۋ رەفورماسى قىزمەتى بەلسەنە ىلگەرىلەتىلدى، وبلىسقا توتە قاراستى ورىندار شينجياڭ بويىنشا الدىمەن 10 ميلليارد يۋاندىق PPP جەتەكشى قورىن جانە 3 ميلليارد يۋاندىق كاسىپتى دامىتۋعا جەتەكشىلىك ەتۋ قورىن، التاي ايماعى 10 ميلليارد يۋاندىق شەكارا رايوندى دامىتۋ قورىن قۇردى. 2016_ جىلى تامىزدان بەرگى ۇكىمەت قارىزى مەرزىمگە ءبولىپ جويىلدى. وبلىستىق مەملەكەت مەنشىگىندەگى قارجىلاندىرۋ سەرىكتىگى مەن جۇڭگو مۇناي _ حيميا توبى ورتاق قارجى شىعارىپ، مۇناي ونىمدەرىن ساتۋ سەرىكتىگىن قۇردى. اۋىل _ قىستاق جەرىن باسقارۋداعى «ءۇش ۇقىقتى» بولىسكە سالۋ اتقارىلا باستاپ، ۇقىعىن تۇراقتاندىرىپ، تىزىمدەپ، كۋالىك تاراتۋ قىزمەتى ورنىقتى ىلگەرىلەتىلىپ، ساۋان اۋدانى مەملەكەت بويىنشا اۋىل _ قىستاقتاعى كوللەكتيۆ ەكونوميكالىق ۇيىمداردىڭ مال _ مۇلىك ۇقىعى ءتۇزىمى رەفورماسىنداعى سىناق ءتۇيىنى ەتىلدى. بىرلىككە كەلتىرىلگەن قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەمدەلۋ قامسىزداندىرۋى ءتۇزىمى ورناتىلىپ ءارى اتقارىلىپ، قالالارداعى ۇكىمەت مەنشىگىندەگى شيپاحانالاردىڭ ۋنيۆەرسالدى رەفورماسى جاپپاي باستالىپ، كاسىپتەندىرۋ، وقۋ _ اعارتۋ، عىلىم _ تەحنيكا سالالارىنداعى رەفورما ءتارتىپتى ىلگەرىلەتىلدى.

(5) سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ اياق الىسى جەدەلدەتىلدى. «قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونى ەرەجەسى» جاريالانىپ ءارى اتقارىلىپ، «قوس باتىس ينجەنەرياسىنىڭ» قورعاستاعى تۇتاسۋ بولەگى سياقتى ءىرى نىساندار سالىنىپ، جۇڭگو _ قازاقستان تەمىر جولىندا حالىقارالىق جولاۋشى، زات تاسىمالى جاپپاي باستالىپ، قۇلجا اۋەجايىنىڭ سىرتقا ەسىك اشۋ اياق الىسى جەدەلدەتىلدى. جالپى 30 ميلليارد يۋاننان استام قارجى قوسىلعان 30 ءتۇيىندى نىسان جۇڭگو _ قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارا سەلبەستىك ورتالىعىنا ىرگە تەۋىپ، قۇلجا قورعامالى باجى زات اينالىمى ورتالىعى (B تيپتەگى) تەكسەرىپ وتكىزىپ الىندى. شاۋەشەكتەگى ءتۇيىندى اشىلاتىن اشۋ سىناق رايوننىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتتەرى جەدەلدەتىلىپ، التاي تاۋى باۋرايىنداعى وڭىرلىك ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونى قۇرىلىسى ءساتتى ىلگەرىلەتىلدى. ىلە _ رەسەي، كۇيتۇن _ گرۋزيا تيبيليس سياقتى بەس حالىقارالىق جۇك تاسىمال كەزەكشى پويەزى ءساتتى قاتىنادى. 2017_ جىلعى استانا دۇنيە جۇزىلىك كورمەسىنىڭ جۇڭگو سارايى شينجياڭ قيمىل اپتالىعى، 14_ كەزەكتى قازاقستان _ جۇڭگو تاۋار جارمەنكەسى سياقتى قيمىلدارعا بەلسەنە قاتىناستى، التايدىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى باستاماشى كاسىپورىندار دۇنيەگە بەت الىپ، حالىقارالىق سەلبەستىك ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنان 210 مىڭ مۋ جەردى جاپپاي اشتى. ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋدە مول تابىسقا قول جەتكىزىلىپ، 87 ميلليارد 900 ميلليون يۋان قارجى تياناقتاندىرىلدى.

(6) ۇلت، ءدىن قىزمەتى تىڭعىلىقتى، ويداعىداي ىستەلدى. سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسى مەن جۇڭحۋا ۇلتتارى ورتاق تۇلعا تانىمى جونىندەگى ۇگىت _ تاربيە ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىلىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ «ءۇشتىڭ ءبىر بىرىنەن ايىرىلا الماۋى»، «بەس ورتاق تانىمى» اناعۇرلىم كۇشەيتىلدى. مەملەكەت بويىنشا ۇلتتار ىنتىماعى العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى وبلىس قۇرۋدا قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلەر ۇزدىكسىز بەكەمدەلىپ، اۋدان دارەجەلىدەن جوعارى ورىنداردىڭ ولشەمگە جەتىپ اتاق الۋ سالىستىرماسى %40 تەن اسىپ، قۇلجا قالاسىنداعى جياحى ي _ يۋان سياقتى بىرنەشە ءار ۇلت ارالاس قونىستانۋدان ۇلگى كورسەتۋ ءتۇيىنى قۇرىلدى. «ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى» جانە ۇلتتار ىنتىماعى بىرلەسكەن دوستىق قيمىلى تۇزىمدەندىرىلىپ، ۇدايىلاندىرىلىپ، ۇزاق مەزگىل ءونىمدى، ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ «تۋىسشىلاۋ اپتالىعى» قيمىلى جەدەل ورىستەتىلدى. قىستاقتا تۇرىپ مەشىت باسقارۋ اناعۇرلىم كۇشەيتىلىپ، «ۇشقارىلىقتى الاستاۋ» تىڭعىلىقتى ورىستەتىلدى. وتانشىل ءدىني قايراتكەرلەرگە قامقورلىق جاساۋ جانە ولاردى تاربيەلەۋگە شىنايى ءمان بەرىلىپ، شينجياڭ ءسىلام ءدىنى ينستيتۋتىنىڭ ىلە بولىمشەسى قۇرىلىپ، ءدىن سالاسىنداعى بەرەكە نىعايا ءتۇستى.

(7) ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىنىڭ تەبىنى ارتتىرىلدى. «قۇلىستاي جايلاۋىنىڭ ەكولوگياسىن قورعاۋ ەرەجەسى»، «شاۋەشەك قالاسىنداعى 5 وزەندى قورعاۋ ەرەجەسى» جاريالانىپ ءارى اتقارىلىپ، قۇلىستاي جايلاۋىنىڭ جايىلىم ەكولوگياسىن قالپىنا كەلتىرۋدەگى اتقارۋ سيپاتىندىق زەرتتەۋ دوكلادى مەملەكەتتىك دامۋ، رەفورما كوميتەتىنىڭ بەكىتۋىنەن ٴوتتى. شينجياڭ بويىنشا تۇڭعىش رەت وزەن باستىعى ءتۇزىمى ورناتىلىپ، «ىلە وزەنىنىڭ حاۋىپ _ قاتەرىن باعالاۋ دوكلادى»، «ىلە وزەنى الابى ورتاسىنىڭ شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ جوباسى» جاسالىپ، ىلە، ەمىل، ەرتىس وزەندەرىنىڭ شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ قۋاتى قۇرىلىسى نىسانىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتتەرى باستالدى. «اتموسفەراعا قاتىستى ون تارماقتىڭ»، «سۋعا قاتىستى ون تارماقتىڭ»، «توپىراققا قاتىستى ون تارماقتىڭ» تالابى بەلسەنە دايەكتىلەندىرىلىپ، اتموسفەرا، سۋ، توپىراقتىڭ لاستانۋىنان ساقتانۋ جانە ونى وڭاۋ تەبىنى ارتتىرىلدى. «ەكى تەگەۋرىندى ءتارتىپ» قاتاڭ تياناقتاندىرىلىپ، «ءۇش كورسەتكىشى جوعارى» نىساندار قاتاڭ باسقارىلىپ، لاس سۋدى ءبىر جاقتى ەتۋ زاۆودتارىنىڭ ولشەمىن جوعارىلاتىپ، وزگەرتىپ قۇرۋ جاپپاي جۇرگىزىلدى. ورتالىقتىڭ ورتانى قورعاۋ باقىلاپ تەكسەرۋ گرۋپپاسى تۇزەتۋگە تاپسىرعان كورنەكتى ورتا ماسەلەلەرى مەن ورتاعا قاتىستى ارىز _ ارمان دەلولارى تىڭعىلىقتى ءبىر جاقتى ەتىلىپ، بۇقارانىڭ ورتاعا قاتىستى زاڭدى ۇقىق _ مۇددەسى شىنايى قورعالدى. قالا، اۋىل ورتاسىن جاپپاي وڭاۋ پارمەندى ىلگەرىلەتىلىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ قونىستانۋ ورتاسى كورنەكتى جاقساردى.

 (8) توعىسپالى دامۋ بار كۇشپەن ىلگەرىلەتىلدى. كومەككە يە بولعان ورىننىڭ نەگىزگى تۇلعالىق رولى مەن شينجياڭعا كومەك بەرەتىن ولكەلەردىڭ شەشۋشى رولى تولىق ساۋلەلەندىرىلىپ، جان جاقتى، ستەرولى شينجياڭعا كومەك بەرۋ قىزمەتى شينجياڭ بويىنشا الدا ءجۇردى. 2 ميلليارد 325 ميلليون يۋان شينجياڭعا كومەك بەرۋ قارجىسى تياناقتاندىرىلىپ، 477 شينجياڭعا كومەك بەرۋ نىسانى اتقارىلدى، شينجياڭعا كومەك بەرۋ قارجىسىنىڭ %80 تەن استامى حالىق تۇرمىسى سالاسىنا جۇمسالىپ، نەگىزگى ساتىداعى بۇقارانىڭ تۇرعىن ءۇي، ەمدەلۋ، وقۋ _ اعارتۋ سياقتى ءوندىرىس، تۇرمىس شارت _ جاعدايى كورنەكتى جاقسارتىلدى. ىلە (جياڭسۋ) توقىماشىلىق، كيىم _ كەشەك كاسىپ باقشاسى قۇرىلىسى جەدەلدەتىلىپ، التاي «دالالىق قار شاڭعى» باقشاسى نىسانى ءساتتى ىلگەرىلەتىلىپ، ليتاي جىبەك جولى، تيانحۇڭ توقىماشىلىعى سياقتى ءبىرقىدىرۋ شينجياڭعا كومەك بەرۋ نىساندارى وندىرىسكە قوسىلىپ، كومەككە يە بولعان جەرلەردىڭ ءوز كۇشىنە سۇيەنۋ قابىلەتى كورنەكتى جوعارىلادى. شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلار ىلەنى اتا مەكەنىنە، ءار ۇلت بۇقاراسىن جاناشىر جاقىنىنا بالاپ، اۆتونوميالى وبلىستىڭ دامۋى مەن ورنىقتىلىعىنا دارىندىلار جانە اقىل _ پاراسات جاعىنان مىعىم قولداۋ كورسەتتى.

    ءبىز «بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىن ءبىر تۇلعا» دەگەن يدەيانى بەرىك ورناتىپ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ توعىسپالى دامۋىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ، وبلىسىمىزدا تۇراتىن بيڭتۋان ديۆيزيالارىنىڭ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاپ، شەكارانى بەكەمدەۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋىنا، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرىپ جانە جاقسارتىپ، قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنداعى بيڭتۋان ونەركاسىپ باقشا رايونىنىڭ دامۋىن، كوكدالا قالاسىنىڭ قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋىنە بارىنشا قولداۋ كورسەتىلىپ، بيڭتۋاننىڭ «ورنىقتىرعىش، ۇلكەن دومنا پەش، ۇلگى كورسەتۋ رايونى» بولۋ رولى تولىق ساۋلەلەندىرىلدىرۋىنە كەپىلدىك ەتىلدى. وبلىسمىزدا تۇراتىن بيڭتۋان ديۆيزيالارىنىڭ ءوندىرىس جالپى ءونىم قۇنى 93 ميلليارد 480 ميلليون يۋانعا جەتىپ، %7.5 ارتاتىندىعى مەجەلەنۋدە.

 (9) ۇكىمەتتىڭ وزىندىك قۇرىلىسى كۇشەيتىلدى. پارتيانىڭ ورتالىقتانعان ءبىر تۇتاس باسشىلىعىندا باستان _ اياق تاباندى بولىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ بەدەلى باتىل قورعالىپ، ساياسي تۇرعى ۇزدىكسىز بەكەمدەلدى. «ەكىنى ۇيرەنىپ، بىردە تولىمدى بولۋ» ۇيرەنۋ تاربيەسىن ۇدايىلاندىرۋ ءتۇزىمى تياناقتى ىلگەرىلەتىلىپ، «ۇيرەنۋ، بۇرىلىس جاساۋ، جەبەۋ» ارناۋلى قيمىلى ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ، باتىل ءۇن قاتىپ، ايقىن پوزيتسيا ءبىلدىرۋ قيمىلى ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىلىپ ءارى جالپىلاستىرىلىپ، ساياسي ءتارتىپ جانە ساياسي ەرەجە قاتاڭ اتقارىلىپ، «ەكىبەتكەيلەر» مەن «ەكىبەتكەيلىك» قاتاڭ تەكسەرىپ، انىقتالىپ، ءار دارەجەلى ۇكىمەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ ساياسي تانىمى، جالپى جاعداي تانىمى، ۇيتقى تانىمى جانە ساپ تۇزەۋ تانىمى كورنەكتى كۇشەيتىلدى. زاڭ بويىنشا اكىمشىلىك جۇرگىزۋدەن اۋىتقىماي، «زاڭمەن وڭايتىن ۇكىمەت قۇرۋ جونىندەگى اتقارۋ پروگرامماسى (2015_ جىلدان 2020_ جىلعا دەيىن)» قاتاڭ تياناقتاندىرىلىپ، كەلەلى اكىمشىلىك شەشىم جاساۋدىڭ زاڭدىق ءتارتىبى، ماڭىزدى شەشىمدەر جونىنەن ومىرلىك جاۋاپكەرلىك قۋزاستىرۋ ءتۇزىمى جانە جاۋاپكەرلىگىن قايىرىلا تەكسەرۋ مەحانيزمى اناعۇرلىم كەمەلدەندىرىلدى.

    زاڭ بويىنشا اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنە ۇكىمەتتىڭ مىندەت اتقارۋ جاعدايى مەن زاڭ _ ەرەجەنى اتقارۋ جاعدايى دوكلاد ەتىلىپ، مەرزىمدى تۇردە اۆتونوميالى وبلىستىق ساياسي كەڭەسكە اۆتونوميالى وبلىستىڭ ەكونوميكا، قوعامدىق ىستەرىنىڭ دامۋ جاعدايى حابارلاندىرىلىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ 2 كەڭەس جوباسى، 232 ۇسىنىسى جانە ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ 280 ۇسىنىس جوباسى ءبىرجاقتى ەتىلىپ، ءبىر جاقتى ەتىلۋ سالىستىرماسى %100 بولدى. ورتالىقتىڭ سەگىز ءتۇرلى بەلگىلەمەسى بۇلجىتپاي اتقارىلىپ، «ءتورت بۇرىس ستيلگە» قارسى تۇرىپ، «ءتورت بۇرىس نىسايدى» جونگە سالۋدىڭ ءونىمى كورنەكتى بولدى. بۇقارانىڭ مۇددەسىنە زيان جەتكىزگەن كورنەكتى ماسەلەلەر قاتاڭ ءبىر جاقتى ەتىلدى.

    ۋاكىلدەر! وتكەن ءبىر جىلداعى ناتيجەلەر مەن تابىستارعا وڭاي _ وسپاق قول جەتكەن ەمەس، ول شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شىنايى قامقورلىعىنىڭ ناتيجەسى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىنىڭ، شينجياڭعا كومەكتەسەتىن ولكەلەردىڭ قالتقىسىز كومەك بەرگەندىگىنىڭ ناتيجەسى، سونداي _ اق، بۇكىل وبلىستاعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىنىڭ قۇلشىنا كۇرەس جۇرگىزۋىنىڭ ناتيجەسى. بۇل تابىستار مەن ناتيجەلەرگە حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرى مەن ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ اقىل _ پاراساتى، وبلىستا تۇراتىن بيڭتۋان ديۆيزيالارىنىڭ، اسكەري بولىمدەر مەن ورىنداردىڭ ورنىقتىلىقتى بىرگە قورعاۋ مەن توعىسپالى دامۋىنداي زور كۇش _ قۋاتى شوعىرلانعان، شينجياڭعا كومەك بەرگەن ولكەلەردەگى حالىقتىڭ تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىگى مەن شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلاردىڭ قاجىرلى ەڭبەگى سىڭگەن. وسى ورايدا، مەن اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى اتىنان ءارقايسى شەپتە كۇرەس جاساپ جاتقان ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىنا، قوعام حاۋىپسىزدىگى حالىق ساقشىلارىنا، بيڭتۋانداعى جۇمىسشى _ قىزمەتشىلەرگە، قوعامداعى ءار ۇلت، ءار سالا قايراتكەرلەرىنە، وبلىسىمىزدا تۇراتىن ازاتتىق ارميانىڭ، قارۋلى ساقشىنىڭ وفيتسەر _ جاۋىنگەرلەرىنە، ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ وبلىسىمىزدا تۇراتىن ورىندارىنداعى كادرلارعا، جۇمىسشى _ قىزمەتكەرلەرگە جانە شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلارعا شىنايى العىس ايتامىن ءارى وسكەلەڭ قۇرمەت بىلدىرەمىن!

    قول جەتكىزىلگەن ناتيجەلەردى تۇراقتاندىرۋمەن بىرگە، ءبىز ورىن تەۋىپ وتىرعان قيىنشىلىقتار مەن ماسەلەلەردى دە سەرگەكتىكپەن كورە ءبىلۋىمىز كەرەك: بىرىنشىدەن، لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋداعى «ءۇش مەزگىل قاباتتاسقان» جاعداي تۇبەگەيلى وزگەرمەدى؛ ەكىنشىدەن، دامۋدىڭ بىركەلكى، تولىق بولماۋى ماسەلەسى ءبىرشاما كورنەكتى بولىپ وتىر؛ ۇشىنشىدەن، وقۋ _ اعارتۋ، ەمدەۋ، مادەنيەت، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ سياقتى الەۋمەتتىك ونىمدەرمەن قامداۋ ساپاسى جوعارى بولماي، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ شايقاسىنداعى مىندەت اۋىر بولىپ وتىر؛ تورتىنشىدەن، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ قىسىمى ءالى دە ءبىرشاما اۋىر؛ بەسىنشىدەن، ۇكىمەت قىزمەتى مەن جاڭا ءداۋىردىڭ تىڭ تالابى، حالىقتىڭ ارمان _ تىلەگى اراسىندا ءالى دە پارىق ورىن تەۋىپ وتىر. وسى ماسەلەلەرگە قاراتا، ءبىز نازاردى باس نىساناعا ءتىپتى دە شوعىرلاندىرۋدان جازباي، جاۋاپكەرلىك تانىمى مەن تاۋقىمەت تانىمىن شىنايى كۇشەيتىپ، ستراتەگيالىق بەكىمنەن جازباي، قۇرىلىمدى ساپالىلاندىرۋ، قوزعاۋشى كۇشتى نىعايتۋ، ولقىلىقتاردى تولىقتاۋ، حاۋىپ _ قاتەردەن ساقتانۋ جاعىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزۋگە قۇلشىنۋىمىز كەرەك.

  ەكىنشى، اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكوم قىزمەت ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، بۇدان بىلايعى ءبىر مەزگىلدەگى ۇكىمەت قىزمەتىن كۇش سالا تىڭعىلىقتى ىستەۋ كەرەك

    ۋاكىلدەر، 2017 - جىلى جەلتوقساننىڭ 30_ كۇنى جابىلعان اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكوم قىزمەت ءماجىلىسىنىڭ نەگىزگى تاقىرىبى: «شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتىپ، پارتيا 19_ قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن جانە ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 9_ كەزەكتى كوميتەتى 4_ جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، ورتالىقتىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن دايەكتى تياناقتاندىرۋ، كۇش _ قۋاتتى قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىنا شوعىرلاندىرىپ، اۋەلگى ماقساتتى ەستەن شىعارماي، حالىققا قىزمەت وتەپ، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، ۇزدىكسىز كۇرەس جاساپ، ىنتىماقتى دا جاراسىمدى، گۇلدەنىپ _ كوركەيگەن، مادەنيەتتى، العا باسقان، حالىق الاڭسىز تىرشىلىك ەتەتىن جۇڭگوشا سوتسياليستىك شينجياڭ قۇرۋ بارىسىندا، <جەر ۇيىعى جاڭا ىلەنى> قۇرۋعا كۇش سالۋ»، ماجىلىستە پارتيا 18_ قۇرىلتايىنان بەرگى ىلەنىڭ ورنىقتىلىق، دامۋ، رەفورما جاعىنداعى ءتۇرلى قىزمەتتەرى جاپپاي قورىتىندىلانىپ، بۇدان بىلايعى ءبىر مەزگىلدەگى كەزەڭدىك جوبا، تاماشا بولاشاق كارتيناسى جانە دامۋ باعىتى ايقىن العا قويىلىپ، 2018_ جىلعى ءتۇرلى قىزمەتتەر جونىندە ناقتى ورنالاستىرۋ جاسالدى.

    اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ قىزمەت ءماجىلىسى وتكەن بەس جىلداعى قىزمەتتەردى قورىتىندىلاۋ نەگىزىندە، تومەندەگىدەي 6 ءتۇرلى ماڭىزدى تولعام مەن تۇسىنىكتى ىشكەرىلەي بايىمدادى:

1.ساياسيدى دارىپتەۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋعا، ءسوزسىز، باستان _ اياق تاباندى بولۋ. ساياسي بەتالىستى مىقتى يگەرىپ، «ءتورت تانىمدى» بەرىك ورناتىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ بەدەلىن باتىل قورعاۋدى، اسىرەسە، باس شۋجي شي جينپيڭ سىندى ۇيتقىنى قورعاۋدى ەڭ ءىرى ساياسي دەپ ءبىلىپ، چىن چۋانگو شۋجي جەتەكشىلىك ەتكەن اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوممەن ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكتە بولىپ، ءبىر باعىتتا ورتاق كۇش سالىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ تالابىن، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ نۇسقاۋلارىن ىلە وبلىسىندا ناقتى ارەكەتكە اينالدىرىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شەشىمدەرى مەن اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىن اۆتونوميالى وبلىسىمىزدا شىنايى تياناقتاندىرىپ، ناتيجە جاراتۋعا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

2.باس نىسانا تۋىن بيىك كوتەرۋگە، ءسوزسىز، باستان _ اياق تاباندى بولۋ. باس نىسانانى جالپى باعدارناما، وزەكتى مىندەت، كوزدەۋ ءتۇيىنى مەن كۇش سالۋ ءتۇيىنى ەتىپ، ۋاقىت پەن زەيىندى باس نىساناعا شوعىرلاندىرىپ، ادام، قازىنا، زاتتىق كۇش سىندى فاكتورلاردى باس نىساناعا بەيىمدەپ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ۇستىنەن وڭاۋ مەن تۇبىرىنەن وڭاۋ «كەشەندى شارالارىن» كۇش سالا اتقارىپ، قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق تىڭ جاعدايىن ۇزدىكسىز جاراتۋ كەرەك.

3.يدەيانى ازات ەتۋدە، ءسوزسىز، باستان _ اياق تاباندى بولۋ. تىڭ وي ارقىلى ىلەگە نازار سالىپ، تىڭ كوزقاراس ارقىلى ىلەنى جوسپارلاپ، تىڭ يدەيا ارقىلى ىلەنى دامىتىپ، وزىمىزگە قاناعاتتانۋ، «ىلە اڭعارى» ابزالدىعىن اسىرا باعالايتىن كوزسىز تانىمنان باتىل ارىلىپ، ىلەنى بۇكىل شينجياڭ، بۇكىل ەل جالپى جاعدايى تۇرعىسىنان سانالى تۇردە ويلاستىرىپ، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» قۇرىلىسى اياسىندا جوسپارلاپ، رەفورما، جاڭالىق اشۋدا تىڭ شارا قولدانىپ، دامۋدا ۇتىمدىلىق كورسەتىپ، ىلەنىڭ عىلمي دامۋىن، جاڭالىق اشا دامۋىن جانە ءونىمدى دامۋىن قۇلشىنا جەبەۋ كەرەك.

4.بارلىق ىستە امالياتتى شىعار ءتۇيىن ەتۋدە، ءسوزسىز، باستان _ اياق تاباندى بولۋ. جوسپارلى شارۋاشىلىق تۇسىنداعى وي جۇگىرتۋ داعدىلارىن باتىل جويىپ، اكىمشىلىك كوزقاراس بۇعاۋلارىن باتىل الاستاپ، بۇقارانىڭ ەركىنە قۇرمەت ەتىپ، وبيەكتيۆ زاڭدىلىققا، جاراتىلىستىق زاڭدىلىققا، بازار زاڭدىلىعىنا بويسۇنىپ، زاڭدىلىق بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋگە تاباندى بولىپ، بارىنشا كۇش سالىپ ءارى شاما _ شارىققا قاراي ىستەپ، ونىمدىلىكتى، ناتيجەنى، يقۋاتتى، تابىستى اناعۇرلىم كورنەكتىلەندىرىپ، ءتۇرلى قىزمەتتە داۋىرلىك سيپاتتى ءتىپتى دە ايگىلەپ، زاڭدىلىقتى يگەرىپ، مول جاسامپازدىققا يە ەتىپ، شەشىم، ورنالاستىرۋلاردى بۇقارانىڭ قاجەتى مەن ىلەنىڭ ءىس جۇزىندىگىنە اناعۇرلىم ۇيلەستىرۋ كەرەك.

5.حالىقتى وزەك ەتۋدە، ءسوزسىز، باستان _ اياق تاباندى بولۋ. پارتيانىڭ ءتۇبىرلى ماقساتىن باستان _ اياق امالياتتا ايگىلەپ، حالىقتىڭ تۇلعالىق ورنىنان جازباي، حالىقتىڭ تاماشا تۇرمىسقا بولعان تالپىنىسىن شىنايى كۇرەس نىساناسى ەتىپ، اكىمشىلىكتى حالىق ءۇشىن جۇرگىزىپ، حالىقتىڭ ويلاعانىن ويلاپ، حالىقتىڭ قاجەتىن قاناعاتتاندىرىپ، حالىقتىڭ مۇددەسىن ويلاپ، قام _ قايعىدان ارىلتىپ، دامۋدا حالىق ءۇشىن ىستەپ، دامۋدا حالىققا سۇيەنىپ، حالىقتى دامۋ جەتىستىكتەرىنەن ورتاق يگىلىكتەندىرۋ كەرەك.

6.پارتيانى جاپپاي قاتاڭ باسقارۋدا، ءسوزسىز، باستان _ اياق تاباندى بولۋ. پارتيا باسشىلىعىنىڭ پارمەندى، ۇيىمدىق قۋاتىنىڭ زور بولۋىنا كەپىلدىك ەتىپ، پارتيا ۇيىمى مەن پارتيا قىزمەتىن ءار سالا، ءار تۇكپىرگە دەيىن جالپىلاستىرىپ، پارتيا ۇيىمىنىڭ سەنىمدىلىك، جاسامپازدىق، ۇيىستىرۋ، جاۋىنگەرلىك قۋاتىن شىنايى كۇشەيتىپ، پارتيا ۇيىمىنىڭ پاكتىگى مەن پارتيالى كادرلاردىڭ كىرشىكسىزدىگىن ماڭگى ساقتاپ، ىلەنىڭ ءتۇرلى ىستەرىنىڭ باستان _ اياق دۇرىس بەتالىسپەن ىلگەرىلەۋىنە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

    وسى «6 جاقتاعى تولعام» __ وتكەن بەس جىلداعى قىزمەت تاجىريبەسىنىڭ قورىتىندىسى ءارى بۇدان بىلايعى ءبىر مەزگىلدەگى اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ مىندەتتى اتقارىپ، جاۋاپكەرلىكتى وتەۋدەگى، ءسوزسىز، تاباندى بولاتىن جەتەكشى باعىتى بولىپ تابىلادى.

   اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ قىزمەت ءماجىلىسى جاعداي مەن مىندەتتەرگە تەرەڭ تالداۋ جاساپ، بۇدان بىلايعى ءبىر مەزگىلدەگى ىلە قىزمەتىنىڭ كەزەڭدىك نىساناسىن عىلمي جوسپارلادى: مۇندا 2020_ جىلعا بارعاندا، قوعامدى جالپى بەتتىك ورنىقتىرۋ نىساناسىن نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرىپ، بۇكىل شينجياڭ، بۇكىل ەلمەن تەڭ قادامدا بۇقارا مويىندايتىن، تاريحتىڭ سىنىنان وتەتىن دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرىپ شىعۋ؛ 2035_ جىلعا بارعاندا، قوعامنىڭ ءۇرتىس جاپپاي ورنىقتى بولۋىن جۇزەگە اسىرىپ، دامۋ ساپاسى مەن ونىمدىلىگىن كورنەكتى جوعارىلاتىپ، جونگە سالۋ جۇيەسى مەن جونگە سالۋ قۋاتىن وسىزامانداندىرۋدى، الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدى بىركەلكىلەندىرۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرىپ، ەكولوگيالىق ورتانى ءتىپتى دە كوركەيتىپ، سوتسياليستىك وسىزامانداندىرۋدى نەگىزىنەن ورىنداۋ؛ وسى عاسىردىڭ ورتا شەنىنە بارعاندا، قوعامنىڭ ۇزاق ۋاقىت جالپى بەتتىك ورنىقتى بولۋىن جۇزەگە اسىرىپ، باياندى تىنىشتىق ارناسىنا ءتۇسىرىپ، زاتتىق وركەنيەت، ساياسي وركەنيەت، رۋحاني وركەنيەت، قوعامدىق وركەنيەت، ەكولوگيالىق وركەنيەت ورەسىن جاپپاي جوعارىلاتىپ، «جەر ۇيىعى» _ جاڭا ىلەنى بۇرىن _ سوڭدى بولىپ كورمەگەن تىرشىلىك تىنىسى مەن ومىرشەڭدىك قۋاتقا يە ەتىپ، وسى زامانعى مادەنيەتتىڭ شۋاعىنا بولەۋ.

    اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ قىزمەت ءماجىلىسى وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت كادر، بۇقاراسىنىڭ اقىل _ پاراساتى مەن تىلەگىن توعىستىرىپ، بۇدان بىلايعى ءبىر مەزگىلدەگى «جەر ۇيىعى» _ جاڭا ىلەنىڭ كوركەم بولاشاق كارتيناسىن جاندى سۋرەتتەدى:

___ تىنىش ىلە قۇرۋ. قوعامدىق جالپى جاعدايدىڭ جاراسىمدىلىعى مەن ورنىقتىلىعىن ساقتاپ، اماندىقتى ساقتاۋ، مەڭگەرۋ قۋاتىن كورنەكتى تۇردە كۇشەيتىپ، شەكارا قورعانىسىنىڭ تىنىشتىعىن بەكەمدەپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ ىنتىماقتى دا قارايلاسىمدى بولۋىن جۇزەگە اسىرىپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن ىلە، زاڭمەن باسقارىلاتىن ۇكىمەت، زاڭمەن باسقارىلاتىن قوعامدى جاپپاي قۇرىپ شىعىپ، قوعامنىڭ ادىلدىگى مەن ادىلەتتىلىگىن، ادال دا سەنىمدى، مەيىرىمدى، ومىرشەڭدىك قۋاتقا تولى، تىنىش تا ءتارتىپتى بولۋىن، حالىق بۇقاراسىنىڭ حاۋىپسىزدىك سەزىمىنىڭ بارىنشا جوعارىلاۋىن جۇزەگە اسىرۋ.

___ ىركىلىسسىز ىلە قۇرۋ. ىشكى _ سىرتقى قارىم _ قاتىناستى كەڭ كولەمدە قويۋلاستىرىپ، شار تاراپقا جاپپاي ەسىك اشۋ جاعدايىن قالىپتاستىرىپ، دارىندى، قارجى، تەحنيكا، ينفورماتسيا جاقتارىنداعى ءتۇرلى فاكتورلاردى ەمىن _ ەركىن اۋىستىرىپ، ىشكى اينالىمدى كەڭەيتۋدىڭ، سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ وسى زامانعى ستەرولى قاتىناس جۇيەسىن جاپپاي قۇرىپ، بۇقارانىڭ ءوندىرىس _ تۇرمىسىنا ءتىپتى دە قولايلىلىق جاراتۋ.

___ كورىكتى ىلە قۇرۋ. اسپانى كوگىلدىر، جەرى جاسىل، ءشوبى شۇيگىن، سۋى تۇنىق؛ قالاسى ورماندى، قالا _ قالاشىعى باۋ _ باقشالى، قىستاقتارى ەرتەگىدەي، مۇندا تىرشىلىك ەتكەندەر جاسىل تاۋ، ءمولدىر بۇلاق، جايقالعان قۇراقتان كوز ايىم بولاتىن، قۇستارى جارىسا سايراعان، بالىعى تايداي تۋلاعان، سىرتتا جۇرسە اڭسايتىن، ىلەلىكتەر ماقتانىش ەتەتىن، وزگەلەر تامسانا تاڭداي قاعاتىن كورىكتى ورتا جاراتۋ.

 ___ پاراساتتى ىلە قۇرۋ. سيفرلاندىرۋدى، توراپتاندىرۋدى، پاراساتتاندىرۋدى ەكونوميكالىق دامۋدىڭ، الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ، قوعامدىق باسقارۋدىڭ جانە حالىق تۇرمىسىنىڭ جالپى بارىسىنا تەرەڭ ءسىڭىرىپ، وبلىستى وقۋ _ اعارتۋ جانە دارىندىلار ارقىلى الۋەتتەندىرۋدى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، بارلىق ادامدى پاراساتتىق قىزمەت وتەۋ مەن پاراساتتىق تۇرمىستان يگىلىكتەندىرۋ ارقىلى جاپپاي دامۋدى جۇزەگە اسىرۋ.

___ اقاۋسىز ىلە قۇرۋ. اقاۋسىز ءوندىرىس _ تۇرمىس فورماسىن جاپپاي جالپىلاستىرىپ، اقاۋسىز يدەيا _ مادەنيەتتى قوعام قالىپتاستىرىپ، اقاۋسىز قىزمەت وتەۋ قۋاتىن كورنەكتى جوعارىلاتىپ، ءار ۇلت حالقىنا تازا، جاڭا، تابيعي تىرشىلىك ورتاسىن، سەنىمدى دە ساپالى ازىق _ تۇلىك، عىلمي دا ۇيلەسىمدى تۇرمىس فورماسىن، جارقىن بەينەمەن ارشىنداي العا باساتىن تاماشا ازاماتتىق كوڭىل - كۇي سيلاۋ.

___ باقىتتى ىلە قۇرۋ. ەكونوميكاسى قارىشتاپ دامىعان، قوعامى جاراسىمدى العا باسقان، مادەنيەتى كوركەيىپ _ دامىعان، قونىستانۋعا، ءجۇرىپ _ تۇرۋعا، كاسىپتەنۋگە، ءبىلىم الۋعا، ەمدەلۋگە، زەينەتكەرلىك كۇتىنۋگە، تۇرمىسقا، قىزمەتكە، ءىس بىتىرۋگە قولايلى باي _ باقىتتى تاماشا تۇرمىس ورتاسىن جاراتۋ.

    اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكوم قىزمەت ءماجىلىسى ىلەنىڭ ءىس جۇزىندىك جاعدايىن شىعار ءتۇيىن ەتىپ، بۇدان بىلايعى ءبىر مەزگىلدەگى «جەر ۇيىعى» _ جاڭا ىلەنىڭ دامۋ بەتالىسىن ايقىن كورسەتتى:

1.قوعام ورنىقتىلىعىندا ۇلگى ءوڭىر بولۋ. باياندى تىنىشتىققا ىقپال جەتكىزەتىن تەرەڭ قاتپارلى ماسەلەلەر تۇبەگەيلى شەشىلگەن، ىلە ەرەكشەلىگىنە يە قوعامدىق جالپى جاعداي ءۇرتىس، باياندى، جاپپاي ورنىقتى اۋقىم قالىپتاستىرۋ.

2.ەكولوگيا قۇرىلىسىنداعى جەتەكشى ءوڭىر بولۋ. جاسىل كەڭىستىك اۋقىمىن، كاسىپ قۇرىلىمىن، ءوندىرىس ءتاسىلىن قالىپتاستىرىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت ءتۇزىمى جۇيەسى مەن ەكولوگيالىق تولەم بەرۋ مەحانيزمىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرىپ، مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىنان ۇلگى كورسەتەتىن رايوندى ءساتتى قۇرىپ، ورماندى قالا، باۋ _ باقشالى قالا _ قالاشىق، ەرتەگىدەي قىستاقتارى ءوزارا جاراسىم تاپقان، اسپانى كوگىلدىر، ءشوبى شۇيگىن، تاۋى جاسىل، سۋى تۇنىق بولۋى مەن قونىستانۋعا جايلى بولۋى ورگانيكالى ۇشتاسقان «جەر ۇيىعى» ماركاسىن ءتىپتى دە ايگىلەۋ.

3.ۇلتتار ىنتىماعىندا ۇلگى كورسەتەتىن ءوڭىر بولۋ. پارتيانىڭ ۇلت _ ءدىن ساياساتىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ءوزارا اۋىس _ كۇيىسىن، ىشتەسۋىن، توعىسۋىن تەرەڭدەتىپ، ىنتىماقتاسا كۇرەس جاساپ، ورتاق گۇلدەنىپ _ كوركەيگەن جاندى بەينەنى بەكەمدەپ جانە دامىتىپ، ىلەنىڭ بايتاق دالاسىندا ۇلتتار ىنتىماعى گۇلىن قۇلپىرتۋ؛ ەلىمىزدە ءسىلام ءدىنىن جۇڭگوشالاندىرۋ باعىتىن تولىق ايگىلەپ، ءدىن قىزمەتىن زاڭمەن جونگە سالۋ، جۇيەلىلەندىرۋ ورەسىن جاپپاي جوعارىلاتىپ، ءدىني ۇشقارى يدەيانى تۇبەگەيلى الاستاپ، ءدىن سالاسىنىڭ بەرەكە _ بىرلىگى مەن جاراسىمدىلىعىن ساقتاۋ.

4.سىرتقا ەسىك اشۋداعى جەتەكشى ءوڭىر بولۋ. «بەستى تۇتاستىرۋ» تالابىن تولىق ىسكە اسىرىپ، اشىق ەكونوميكالىق جۇيە قالىپتاستىرىپ، «حالىقارالىق اۆياتسيا پورتىن» سالىپ، ىشكى _ سىرتقى ەسىك اشۋدى جاپپاي ىلگەرىلەتىپ، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى ماڭىزدى ءتۇيىندى ورنىن اناعۇرلىم كورنەكتىلەندىرىپ، ەسىك اشۋ ورەسىن شينجياڭ بويىنشا الدىڭعى قاتارعا جەتكىزۋ.

5.ەكونوميكالىق دامۋدا بەلدى ءوڭىر بولۋ. ەكونوميكانى ساپالى دامىتىپ، باستى ەكونوميكا كورسەتكىشتەرىن اۆتونوميالى رايون ورەسىنە جەتكىزۋ نەمەسە ودان اسىرۋ، شينجياڭدا تاڭداۋلى، مەملەكەت بويىنشا ۇزدىك ابزال كاسىپتەردى جەتىلدىرىپ، ءتۇرلى جاقتان قولداۋ كورسەتىلەتىن، كوپ نەگىزدەنگەن، ەرەكشەلىگى كورنەكتى وسى زامانعى ەكونوميكا جۇيەسىن جانە جاڭالىق اشۋ سيپاتتى ىلەنى نەگىزىنەن قۇرۋ، اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل _ قىستاقتى وسىزامانداندىرۋ مەن ادامدى وزەك ەتكەن قالا _ قالاشىقتاندىرۋدى جاپپاي ىسكە اسىرىپ، جوعارى ساپالى، ەكونوميكادا الۋەتتى وبلىس قۇرىپ، شينجياڭ دامۋىنداعى ماڭىزدى تىرەككە اينالدىرۋ.

6.حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋداعى وزىق ءوڭىر بولۋ. ورتاق اۋقاتتانۋدى نەگىزىنەن جۇزەگە اسىرىپ، كاسىپتەندىرۋ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ ورەسى مەن نەگىزدىك الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ قابىلەتىن شينجياڭ بويىنشا الدىڭعى ورىنعا شىعارىپ، حالىقتى ءتىپتى دە تاماشا وقۋ _ اعارتۋدان، اناعۇرلىم تولىق كاسىپتەندىرۋدەن، ءتىپتى دە كوڭىل تولارلىق كىرىستەن، ءتىپتى دە جوعارى ورەدەگى ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت وتەۋىنەن، ءتىپتى دە جايلى قونىستانۋ شارت _ جاعدايىنان، ءتىپتى دە سەنىمدى قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋدان يگىلىكتەندىرىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ تاماشا تۇرمىسقا بولعان الۋان ءتۇرلى قاجەتىن ءونىمدى قاناعاتتاندىرۋ.

   «التى ءتۇرلى تولعام»، «ءۇش ساتى»، «التى ىلە»، «التى ءوڭىردىڭ» ورتاعا قويىلۋى __ اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكوم قىزمەت ءماجىلىسىنىڭ قول جەتكىزگەن كەلەلى تابىسى، بۇل پارتيا 19_ قۇرىلتاي رۋحىنا، ورتالىقتىڭ ەكونوميكالىق قىزمەت ءماجىلىسىنىڭ جانە ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 9_ كەزەكتى كوميتەتى 4_ جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىنا بۇكىلدەي ۇيلەسەدى ءارى پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسى مەن اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ شەشىم _ ورنالاستىرۋلارىن تياناقتاندىرۋدىڭ ىلەدەگى ناقتى ارەكەتى، ءداۋىر تىنىسىن ءداپ باسقان، وبلىستىڭ ءىس جۇزىندىك جاعدايىنا ۇيلەسەتىن، ىلەدەگى ءار ۇلت حالقىنىڭ تاماشا تۇرمىسقا دەگەن كوكەيتەستى تىلەگىنە بۇكىلدەي سايكەسەتىن، كەزەكتەگى جانە بۇدان بىلايعى ءبىر مەزگىلدەگى اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ ءتۇرلى قىزمەتىنە جەتەكشىلىك ەتەتىن جالپى نەگىز بولىپ تابىلادى.

   اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكوم قىزمەت ءماجىلىسىنىڭ ورنالاستىرۋىنا ساي اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ بۇدان بىلايعى ءبىر مەزگىلدەگى قىزمەت جالپى تالابى مىناداي: شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتۋدە باستان _ اياق تاباندى بولىپ، پارتيا 19_ قۇرىلتايىنىڭ رۋحى مەن ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 9_ كەزەكتى كوميتەتى 4_ جالپى ءماجىلىسىنىڭ، اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكوم قىزمەت ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن تىعىز توڭىرەكتەي وتىرىپ، ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەۋ قىزمەت نەگىزگى اۋەنىنەن، تىڭ دامۋ كوزقاراسىنان، حالىقتى وزەك ەتۋدەن جازباي، كوزقاراس ارقىلى جەتەكشىلىك ەتۋگە، ماسەلەنى نىشان ەتۋگە، امالياتتا قولدانۋعا، وي جەلىسىندە جاڭالىق جاراتۋعا تاباندى بولىپ، «بەستى ءبىر تۇلعالاندىرۋ» جالپى ورنالاستىرۋىن ءبىر تۇتاس ىلگەرىلەتۋ جانە «ءتورتتى جاپپاي ورىنداۋ» ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن سايكەستى ىلگەرىلەتۋ، ورنىقتىلىققا كەپىلدىك ەتۋ، ارتۋدى ورنىقتىرۋ، رەفورمانى جەبەۋ، قۇرىلىمدى رەتتەۋ، حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋ، حاۋىپ _ قاتەردەن ساقتانۋ قىزمەتتەرىن كۇش سالا ويداعىداي ىستەپ، «تىنىش ىلە، ىركىلىسسىز ىلە، كوركەم ىلە، پاراساتتى ىلە، اقاۋسىز ىلە، باقىتتى ىلە» قۇرۋ سىندى كوركەم بولاشاق كارتيناسىن قۇلشىنا ىسكە اسىرىپ، قوعام ورنىقتىلىعىنداعى ۇلگى ءوڭىردى، ەكولوگيالىق قۇرىلىستاعى جەتەكشى ءوڭىردى، ۇلتتار ىنتىماعىنداعى ۇلگى كورسەتەتىن ءوڭىردى، سىرتقا ەسىك اشۋداعى جەتەكشى ءوڭىردى، ەكونوميكالىق دامۋداعى بەلدى ءوڭىردى، حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋداعى وزىق ءوڭىردى كۇش سالا قۇرىپ، «جەر ۇيىعى» _ جاڭا ىلە قۇرۋ ۇلى نىساناسىن بەتكە الا ارشىندى قاداممەن العا باسۋ.

    بۇدان بىلايعى ءبىر مەزگىلدە، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قىزمەتىندەگى ءتۇيىندى مىندەتتەر:

(1) ورنىقتىلىق ءبارىن باسىپ تۇسەدى دەگەننەن جازباي، باياندى تىنىشتىققا كەپىلدىك ەتۋ. ىلەنىڭ بولشەكتەۋشىلىككە قارسى تۇرۋ كۇرەسىنىڭ ۇزاق ۋاقىتتىلىعىن، كۇردەلىلىگىن، قيان _ كەسكىلىگىن جەتە تانىپ، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭنىڭ ورنىقتىلىعىن قورعاۋ جونىندەگى شەشىم _ ورنالاستىرۋلارىن باتىل دايەكتىلەندىرىپ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ «كەشەندى شارالارىن» كۇش سالا اتقارىپ، قاتاڭ سوققى بەرۋ ارناۋلى كۇرەسىن ۇزدىكسىز ورىستەتىپ، قوعامدىق ساقتانۋ _ مەڭگەرۋدى جاپپاي كۇشەيتىپ، بۇقارالىق قىزمەتتى تىڭعىلىقتى، ويداعىداي ىستەپ، قوعامدى وڭاۋ ىستەرىن كەمەلدەندىرۋدەن جاڭالىق جاراتىپ، ۇزاق ۋاقىتتىق جوسپار جاساپ، نەگىزدى بەكەمدەۋ شارالارىن اتقارىپ، باياندى تىنىشتىق اۋقىمىن قالىپتاستىرىپ، ۇزاق ۋاقىتتىق باسقارۋدا تىڭ ناتيجە جاراتىپ، «ەكى جىلدا بەكەمدەۋ، ءۇش جىلدا ۇدايىلاندىرۋ، بەس جىلدا جاپپاي ورنىقتىرۋ» نىساناسىن كۇش سالا جۇزەگە اسىرۋ.

(2) تىڭ دامۋ كوزقاراسىندا تاباندى بولىپ، اۆتونوميالى وبلىس ەكونوميكاسىنىڭ جوعارى ساپادا دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليستىك ەكونوميكا يدەياسىن جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، قوعام ورنىقتىلىعىنا كەپىلدىك ەتۋ العى شارتىندا جوعارى ساپالى دامۋ تالابىنا ساي، ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەۋ قىزمەت نەگىزگى اۋەنىنەن جازباي، تىڭ دامۋ كوزقاراسىنان اۋىتقىماي، ساپانى ءبىرىنشى ورىنعا قويۋعا، ونىمدىلىكتى الدىمەن ەسكەرۋگە تاباندى بولىپ، قوعامداعى باستى قايشىلىق وزگەرىسىن مىقتى يگەرىپ، «ۇلكەن حاۋىپ _ قاتەرلەردەن ساقتانۋ جانە ونى جويۋ، كەدەيلىكتەن دالمە _ ءدال قۇتىلدىرۋ، لاستانۋدان ساقتانۋ جانە ونى وڭاۋ» سىندى ءۇش قامال الۋ شايقاسىن ويداعىداي جۇرگىزۋدە تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزىپ، دامۋ ساپاسى وزگەرىسىن، ونىمدىلىك وزگەرىسىن، قوزعاۋشى كۇش وزگەرىسىن ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكالىق قىزمەتتىڭ دۇرىس باعىتتا العا ىلگەرىلەۋىنە كەپىلدىك ەتۋ.

(3) حالىقتى وزەك ەتۋگە تاباندى بولىپ، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ جانە جاقسارتۋ. كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ شايقاسىندا باتىل جەڭىسكە جەتىپ، 2020_ جىلى قازىرگى ولشەم بويىنشا كەدەي جان سانىن تۇگەلدەي كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدى مەجەلى ۋاعىندا جۇزەگە اسىرىپ، بارلىق كەدەي اۋدانداردىڭ كەدەيلىك قالپاعىن الىپ تاستاپ، بۇكىل مەملەكەتىمىزبەن، بۇكىل شينجياڭمەن بىرگە جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرىپ شىعۋعا كەپىلدىك ەتۋ. وقۋ _ اعارتۋ ىستەرىن الدىمەن دامىتىپ، يگىلىك جاراتۋ، كاسىپتەندىرۋدى بارىنشا جەبەپ، اقاۋسىز ىلە قۇرۋ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، بالالارعا ارنالعان باقشا بولۋ، وقيتىن مەكتەپ بولۋ، ەڭبەگىنە قاراي تابىسى بولۋ، ناۋقاستانسا ەمدەلە الاتىن بولۋ، قارتتار كۇتىمدەلە الاتىن بولۋ، باسپاناسى بولۋ جانە السىزدەردى سۇيەمەلدەۋ جاقتارىندا ۇزدىكسىز تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزۋ.

(4) ادام مەن تابيعاتتىڭ جاراسىمدى تىرشىلىك ەتۋىنە تاباندى بولىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن ۇزدىكسىز كۇشەيتۋ. جاسىل دامۋ قيمىلىن كۇش سالا جۇرگىزىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، اسپانى كوك، جەرى جاسىل، سۋى تۇنىق كورىكتى اتا مەكەن قۇرۋعا كۇش سالىپ، وتانىمىزدىڭ باتىس تەرىستىك ەكولوگيالىق قالتقىسىن ويداعىداي قورعاۋ.

 (5) پارتيانىڭ ۇلت _ ءدىن ساياساتىنا تاباندى بولىپ، ۇلتتار ىنتىماعى مەن ءدىننىڭ جاراسىمدىلىعىن جەبەۋ. ۇلتتار ىنتىماعى ۇلى تۋىن بيىك ۇستاپ، ۇلتتار ىنتىماعى العاباسارلىعى ىستەرىن جاپپاي ىلگەرىلەتىپ، جۇڭحۋا ۇلتتارى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتىپ، ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىنىڭ اناردىڭ دانىندەي تىعىز ۇيىسۋىن جەبەۋ. پارتيانىڭ ءدىن قىزمەتى باعىتىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، ەلىمىزدە ءسىلام ءدىنىن جۇڭگوشالاندىرۋ باعىتىنان جازباي، ءدىن ىستەرىن زاڭ بويىنشا باسقارۋدى كۇشەيتىپ، ءدىني قايراتكەرلەردى، ٴدىني قيمىل ورىندارىن، شاريعات مازمۇنىن جانە ءدىني قيمىلداردى ويداعىداي باسقارىپ، «ۇشقارىلىقتى الاستاۋ» قىزمەتىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتۋ.

(6) سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىنان جازباي، يدەولوگيا قىزمەتىن شىنايى كۇشەيتۋ. يدەولوگيا سالاسىنداعى بولشەكتەۋشىلىككە قارسى تۇرۋ كۇرەسىن كۇشەيتىپ، باسشىلىق ۇقىعى تانىمىن، شەپ تانىمىن، تومەنگى شەك تانىمىن بەكەمدەپ، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن كۇش سالا جەتىلدىرىپ جانە امالياتتا ايگىلەپ، مادەنيەتتىڭ گۇلدەنىپ _ كوركەيۋىن بارىنشا جەبەپ، يدەيالىق جاماعات پىكىرىن جانە مادەنيەت شەبىن مىقتى يگەرىپ، يدەولوگيا سالاسىنداعى بولشەكتەۋشىلىككە قارسى تۇرۋ ىرىقتى شايقاسىندا، ٴسوزسىز، جەڭىسكە جەتۋ.

(7) پارتيا باسشىلىعىنا تاباندى بولىپ، ۇكىمەتتىڭ وزىندىك قۇرىلىسىن ۇزدىكسىز كۇشەيتۋ. پارتيانىڭ ورتالىقتانعان ءبىرتۇتاس باسشىلىعىن باتىل قورعاپ، شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىمەن قارۋلانۋدان جازباي، زاڭ بويىنشا اكىمشىلىك جۇرگىزۋدە تاباندى بولىپ، «ونىمدىلىك، تابىس، يقۋات، ناتيجە» تانىمىن ورناتىپ، ۇكىمەتتىڭ قىزمەت وتەۋ ورەسىن جوعارىلاتىپ، دۇرىس ستيل، قاتاڭ ءتۇزىم ورناتىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكوم الاڭسىز بولاتىن، حالىق بۇقاراسى رازى بولاتىن حالىق ۇكىمەتىن قۇرۋ.

    ءۇشىنشى، 2018 _ جىلعى قىزمەت ورنالاستىرۋى

2018- جىل __ پارتيا 19_ قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن دايەكتىلەندىرەتىن باستاما جىل، رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدىڭ 40 جىلدىعى جانە جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرىپ شىعۋدىڭ شەشۋشى جەڭىسىنە قول جەتكىزىپ، «13_ بەس جىلدىق» جوبانى اتقارۋدا بۇرىنعىعا مۇراگەر بولىپ، كەيىنگىگە جول اشاتىن شەشۋشى جىل ءارى بەس جىلدا جاپپاي ورنىقتىرۋ نىساناسىن جۇزەگە اسىراتىن ماڭىزدى جىل، 2018_ جىلعى قىزمەتتەردى ويداعىداي ىستەۋ اسا ماڭىزدى.

 2018-جىلعى نەگىزگى مەجەلى نىسانالار: قوعامدىق جالپى جاعدايدىڭ ورنىقتىلىعىن ساقتاۋ. ورنىقتىلىق بارىسىندا ەكونوميكانى دامىتىپ، ءوندىرىس جالپى قۇنىن %7.8 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %8 مولشەرىندە، تارباعاتاي ايماعىنىكىن %7 مولشەرىندە، التاي ايماعىنىكىن %9 ارتتىرۋ)؛ ادەتتەگى الەۋمەتتىك مەجە ەسەپ كىرىسىن %10.3 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %10 تەن استام، تارباعاتاي ايماعىنىكىن %10 مولشەرىندە ارتتىرۋ، التاي ايماعىنىكىن %11.2 ارتتىرۋ)؛ تۇراقتى مۇلىككە قوسىلعان قارجىنى (ەگىنشى وتباسى قامتىلمايدى) %16 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %15 تەن استام، تارباعاتاي ايماعىنىكىن %10، التاي ايماعىنىكىن %20 ارتتىرۋ)؛ قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسىن %9 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %8، تارباعاتاي ايماعىنىكىن %10 مولشەرىندە، التاي ايماعىنىكىن %11 ارتتىرۋ)؛ جەرگىلىكتى سىرتقى ساۋدا يمپورت _ ەكسپورت جالپى سوماسىن %16 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %15، تارباعاتاي ايماعىنىكىن %12 مولشەرىندە، التاي ايماعىنىكىن %50 ارتتىرۋ)؛ قالا _ قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ جان باسىندىق تيەسىلى كىرىسىن %7.5 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %8، تارباعاتاي ايماعىنىكىن 1000 يۋان مولشەرىندە، التاي ايماعىنىكىن %10 ارتتىرۋ)؛

   اۋىل _ قىستاق تۇرعىندارىنىڭ جان باسىندىق تيەسىلى كىرىسىن %7.8 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %8، تارباعاتاي ايماعىنىكىن 800 يۋان مولشەرىندە، التاي ايماعىنىكىن %10 ارتتىرۋ)؛ تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ باعاسىنىڭ جوعارىلاۋ جالپى دەڭگەيىن %3.5 كولەمىندە تىزگىندەۋ. قالا _ قالاشىقتارداعى تىزىمگە الىنعان كاسىپسىزدىك مولشەرىن %4 كولەمىندە تىزگىندەۋ. جان سانىنىڭ تابيعي ارتۋ مولشەرىن ‰11 كولەمىندە تىزگىندەۋ. كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ تابىستارىن بەكەمدەپ، ەكولوگيالىق ورتانى ءۇرتىس جاقسارتىپ، ءتۇرلى ىستەردە تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزۋ كەرەك.

جوعارىداعى نىسانالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تومەندەگى قىزمەتتەردى تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەۋ كەرەك:

(1) قوعام ورنىقتىلىعىن كۇش سالا قورعاۋ. اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋ جونىندەگى ءتۇرلى شارالارىن باتىل تياناقتاندىرىپ، «لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ كۇرەسىنىڭ ۇزاق ۋاقىتتىلىعى، كۇردەلىلىگى، قيان _ كەسكىلىگى جونىندەگى تانىمنىڭ جەتكىلىكسىز بولۋى» سىندى ەڭ ۇلكەن حاۋىپ _ قاتەردى، «باس نىسانا تانىمى بەرىك بولماۋ، يدەيادا سالعىرتتانۋ، بوساڭسۋ، <اڭعار تانىمى> ءالى دە ورىن تەبۋ، قىزمەت وي جەلىسى مەن ءادىس _ شارالارى قاراپايىم بولۋ، قىزمەت ستيلى قاتاڭ، شىنايى بولماۋ» سىندى بەس ۇلكەن ماسەلەنى، «قاتاڭ سوققى بەرۋ كۇرەسى جەتكىلىكسىز بولۋ، ىشكەرىلەي جۇرگىزىلمەۋ، بۇقارالىق قىزمەت ىشكەرىلەي، تىڭعىلىقتى بولماۋى سىندى التى ۇلكەن ولقىلىقتى تەرەڭ تانىپ، ولقىلىقتاردى تولىقتاۋعا، بوستىق، ساڭىلاۋ قالدىرماۋعا، جەتەرسىزدىكتەردى تۇزەتۋگە بارىنشا كۇش سالۋ كەرەك. سوققى بەرىپ، جول اشۋعا تاباندى بولىپ، قاتاڭ سوققى بەرۋ ارناۋلى قيمىلىن ۇزدىكسىز ىشكەرىلەي جۇرگىزىپ، توپتارعا، ورىن تەۋىپ وتىرعان قىلمىستىق ارەكەتتەرگە قاتاڭ، اياماي سىلەيتە سوققى بەرىپ، جاسىرىنعانداردى تۇبەگەيلى الاستاپ، ارتۋىن ازايتىپ، اپانىن تالقانداپ، سۇرقيالىقتى تۇبەگەيلى جويىپ، تامىرىنا بالتا شاۋىپ، قاتاڭ سوققى بەرۋ ناقتى ونىمدىلىگى ارقىلى وڭاي _ وسپاق قولعا كەلمەگەن ورنىقتىلىق جاعدايىن ويداعىداي بەكەمدەۋ كەرەك. قوعامدىق ساقتانۋ _ مەڭگەرۋدى جاپپاي كۇشەيتىپ، ادام شوعىرلانعان ورىندار، ءتۇيىندى وڭىرلەر جانە ءىرى نەگىزدىك قۇرىلعىلار سياقتى ماڭىزدى ورىنداردىڭ حاۋىپسىزدىك ساقتانۋىن ارتتىرىپ، شەكارانى باسقارۋ _ مەڭگەرۋدى كۇشەيتىپ، قارۋلى جاتتىعۋدى ۇدايى ورىستەتىپ، «ساڭلاۋ، بوستىق، اقتاڭداق» قالدىرماۋدى شىنايى جۇزەگە اسىرىپ، ءار ۇلت جۇرتشىلىعىنىڭ حاۋىپسىزدىك تانىمىن اناعۇرلىم جوعارىلاتۋ كەرەك. بۇقارالىق قىزمەتتى تىڭعىلىقتى ىستەپ، «ۇعىسۋ، تيىمدىلىك جاساۋ، توعىستىرۋ» بويىنشا قىستاقتا تۇرۋ قىزمەتىنىڭ قۋاتىن ارتتىرىپ، وتباسىلارىن ارالاپ جاعداي ۇعىسۋ قيمىلىن ۇدايى ورىستەتىپ، نەگىزگى ساتى ۇيىمىن كۇش سالا قۇرىپ جانە الۋەتتەندىرىپ، ۇگىت _ تاربيەنى كۇشەيتىپ، حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتىن تياناقتاندىرۋدى مىقتى يگەرىپ، ناقتى، يگى ىستەردى ويداعىداي ىستەپ، بۇقارا اڭىس ەتكەن كورنەكتى ماسەلەلەردى شىنايى شەشىپ، ىنتىماقتاسۋعا بولاتىن بارلىق كۇشتەرمەن ىنتىماقتاسىپ، ورنىقتىلىققا بىرگە كەپىلدىك ەتەتىن پارمەندى بىرىككەن كۇش ۇيىستىرۋ كەرەك.

(2) ەكونوميكانىڭ باياندى، اقاۋسىز دامۋىن ىلگەرىلەتۋ. بىرىنشىدەن، ۇلكەن حاۋىپ _ قاتەردەن ساقتانۋ جانە ونى جويۋدىڭ قامال الۋ شايقاسىن ويداعىداي جۇرگىزۋ. ۇكىمەتتىڭ قارىز حاۋىپ _ قاتەرى مەن فينانس حاۋىپ _ قاتەرىنەن ساقتانۋ جانە ونى تىزگىندەۋدى كۇشەيتىپ، جۇيە سيپاتتى حاۋىپ _ قاتەردىڭ تۋىلماۋ تومەنگى شەگىن باتىل ساقتاۋ. ۇكىمەت قارىز حاۋىپ _ قاتەرىنەن ساقتانۋ جانە ونى جويۋ. ۇكىمەت قارىزىن تاۋەلدىلىك بويىنشا باسقارۋ جاۋاپكەرلىگىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ، ۇكىمەت قارىزىن جاپپاي تەكسەرىپ _ اداقتاپ، ناقتى سانىن يگەرۋ؛ قارىزدىڭ ارتۋىن قاتاڭ تەجەۋ، مەملەكەتتىك كەڭەس تەكسەرىپ بەكىتكەن، اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتى تاراتقان جەرگىلىكتى ۇكىمەت زايومىنان سىرت، اۆتونوميالى وبلىسىمىزداعى ءار دارەجەلى حالىق ۇكىمەتتەرىنىڭ ءارقانداي فورمامەن قارىز الۋىنا، ءارقانداي فورمامەن ورىندار مەن جەكەلەردىڭ قارىز الۋىنا كەپىل بولۋىنا، باسقا دا ءارقانداي ورىندار مەن جەكەلەردىڭ قارجى توپتاۋ جاۋاپكەرلىگىن ارقالاۋىنا ۋادە بەرۋىنە، زاڭ _ ەرەجەگە قايشى ۇكىمەتتىك ساتىپ الۋعا قىزمەت وتەۋىنە بولمايدى، ءتۇسى وزگەرگەن، ەرەجەگە قايشى قارىز الۋدى باتىل تەجەپ، 2018_ جىلى جانە بۇدان بىلاي ەرەجەگە قايشى مۇلدە قارىز الماۋعا، ٴسوزسىز، كەپىلدىك ەتۋ؛ ساقتالعان قارىزداردى ورنىقتى جويىپ، ۋادەگە قايشىلىق جاساۋ حاۋىپ _ قاتەردىڭ تۋىلۋىنان باتىل ساقتانۋ. فينانس سالاسىنداعى حاۋىپ _ قاتەردەن ساقتانۋ جانە ونى جويۋ. فينانستىق «جاپپاي باقىلاۋ _ باسقارۋ» جاعدايىن كۇش سالا قالىپتاستىرىپ، لاڭكەستىككە ساياتىن قارجى توپتاۋ، زاڭسىز قارجى جيناۋ، جاسىرىن بانكە اشۋ، جاسىرىن كەپىل بولۋ سياقتى زاڭ _ ەرەجەگە قايشى فينانس ارەكەتتەرىنە قاتاڭ سوققى بەرىپ، فينانس بازارىنىڭ جوعارى سۇيمەنمەن جۇمىس جۇرگىزۋىن باتىل تەجەۋ؛ شاعىن سومالى قارىز اقشا بەرۋ سەرىكتىگى، قارجى قۇراۋعا كەپىل بولۋ سەرىكتىگى، قارجى قۇراۋ مايعا بەرۋ سەرىكتىگى سياقتى فينانس قۇرىلىمدارىن كۇندەلىكتى باقىلاۋ _ باسقارۋدى جاپپاي كۇشەيتىپ، ورنىقتى اينالىمىنا كەپىلدىك ەتۋ؛ فينانس قۇرىلىمدارىنىڭ تۇلعالىق جاۋاپكەرلىكتى تياناقتاندىرۋىنا قۋزاۋشىلىق ەتىپ، ىشكى مەڭگەرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، بەلگىلەمەگە ۇيلەسىمدى تيجارات جۇرگىزۋدى قاداعالاي تەكسەرىپ، كومەسكى حاۋىپ _ قاتەرلەردى ۇنەمى اداقتاپ، 1_ ساقتىق شەبىن بەكەمدەۋ كەرەك.

    ەكىنشىدەن، اۋىل _ قىستاقتاردى كوركەيتۋ ستراتەگياسىن اتقارۋ. «كاسىپتەر وركەندەگەن، قونىستانۋعا جايلى، اۋىل سالتى وركەنيەتتى، باسقارۋى ءونىمدى، تۇرمىسى باي بولۋ» جالپى تالابىنا ساي، «2050_ جىلعا بارعاندا، اۋىل _ قىستاقتاردى جاپپاي كوركەيتۋ، اۋىل شارۋاشىلىعىن الۋەتتەندىرۋ، اۋىل _ قىستاقتاردى كورىكتەندىرۋ، شارۋالاردى اۋقاتتاندىرۋدى جاپپاي جۇزەگە اسىرۋ» ستراتەگيالىق نىساناسىن توڭىرەكتەي وتىرىپ، ونەركاسىپتەندىرۋ وي جەلىسى ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن جوسپارلاپ، كاسىپتەندىرۋ فورماسى ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن باسقارىپ، بازارلاندىرۋ ءتاسىلى ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن اينالىمعا سالىپ، جوعارى، جاڭا تەحنيكا ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن جابدىقتاپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنا جاتپايتىن كاسىپتەر ارقىلى ديقانداردى اۋقاتتاندىرىپ، قالا _ قالاشىقتاندىرۋ ارقىلى اۋىل _ قىستاقتاردى كوركەيتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورماسىن كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، اۆتونوميالى رايوننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن، اۋىل _ قىستاقتى وسىزاماندىرۋدا الدىمەن اتقاراتىن، جەتەكشىلىك ەتەتىن، ۇلگى كورسەتەتىن ءوڭىر قۇرۋعا كۇش سالۋ.

   «استىقتى ورنىقتىرۋدا، ەرەكشە كاسىپتەردى كوركەيتۋدە، مال شارۋاشىلىعىن الۋەتتەندىرۋدە، جەمىس _ جيدەك ساپالىلاندىرۋدا» تاباندى بولىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋ قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتۋ. ەگىمشىلىك قۇرىلىمىن اناعۇرلىم رەتتەۋ جانە ساپالىلاندىرۋ. استىق ءوندىرىسىنىڭ ورنالاسۋىن جاقسارتىپ، استىق حاۋىپسىزدىگى جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن تياناقتاندىرىپ، استىق حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتۋ؛ وڭىرلىك ەرەكشە دامۋدى، ەرەكشە ەگىمشىلىكتى كورنەكتىلەندىرىپ، حوش ءيىستى وسىمدىك، قارا استىق _ بۇرشاق تۇرلەرى، جۇڭگوشا ءدارى _ دارمەك ماتەريالى سياقتى ەرەكشە كاسىپتەردىڭ كولەمىن ۇزدىكسىز ۇلعايتىپ، ەرەكشە كاسىپتەردى ىشكەرىلەي اشۋدى جانە ونىمدەردى جىنتىكتەي مانەرلەۋدى ىلگەرىلەتىپ، ەگىمشىلىكتىڭ ورەسى مەن دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى جەبەۋ. ەرەكشە جەمىس _ ورمان شارۋاشىلىعىن ىقشامداندىرىپ، ولشەمدەندىرىپ، جۇيەلىلەندىرىپ، ماركالاندىرىپ، كاسىپ سالالاندىرىپ دامىتۋدى جەدەل ىلگەرىلەتىپ، الما، ءجۇزىم، بۇتاعىندا قۇرعايتىن ورىك سياقتى ەرەكشە جەمىس _ ورمان شارۋاشىلىعىندا ساپالى، جوعارى ءونىمدى، ايگىلى جەمىس باقشاسىنان ءبىر توبىن سالۋ. «ۇساق مالدى ءىرى قاراعا، جەرلىك تۇقىمدى ساپالى تۇقىمعا وزگەرتۋ» ينجەنەرياسىن اتقارىپ، شينجياڭ قوڭىر سيىرىن، ىلە جىلقىسىن، تارباعاتاي باشباي قويىن، التاي تەگەنە قۇيرىقتى قويىن بۋدانداستىرۋ سياقتى مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ قىزمەتىن مىقتى يگەرۋ؛ باعىمشىلىقتى كولەمدەندىرۋ، شوعىرلاندىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، شارۋالاردى بىتىراندى باعىمشىلىقتان كولەمدەنگەن باعىمشىلىققا ويىسۋعا باستاپ، مال شارۋاشىلىعىنىڭ جالپىلىق ءوندىرىس قۋاتىن جوعارىلاتۋ. ەگىن، مال شارۋاشىلىعى عىلىم _ تەحنيكاسىنان پايدالانۋ جانە ونى جالپىلاستىرۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، ەگىن _ مال شارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىنىڭ رولىن ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، ءتۇرلى فورماداعى ۇيلەسىمدى، كولەمدەنگەن شارۋاشىلىقتى دامىتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىراتىن جەتەكشى كاسىپورىندارىن ەنگىزىپ جانە باۋلىپ، «ىلە بالى»، «ىلە جۇپار ءشوبى» سياقتى ءبىر توپ وڭىرلىك الەۋمەتتىك ماركالاردى جانە اۆتونوميالى وبلىستىڭ ەرەكشە باسىمدىققا يە ماركالارىن جاراتىپ، ەگىنشى وتباسىلارى مەن وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىن ورگانيكالى ۇشتاستىرۋ. اۋىل _ قىستاقتارداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردى ونەرگە تاربيەلەۋدى جانە جوتكەپ كاسىپتەندىرۋدى بەلسەنە ويداعىداي ىستەپ، ەگىنشى _ مالشىلاردىڭ جاقىن ماڭدا، سول جەردە كاسىپتەنۋىن قولداپ جانە ولاردى جىگەرلەندىرىپ، ەڭبەكاقى سيپاتتى كىرىسىن ارتتىرۋ. اۋىل _ قىستاق جەر رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، اۋىل _ قىستاق جەرىنىڭ «ءۇش ءتۇرلى ۇقىعىن ءبولىپ ورنالاستىرۋ» ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، جەردى ەكىنشى رەت كوتەرمەگە بەرۋ مەرزىمى تولعاننان كەيىن تاعى دا 30 جىل ۇزارتىپ، ەگىنشىلەردىڭ مال _ مۇلىك كىرىسىن ورنىقتى ارتتىرۋ. «ونەركاسىپ ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋ، قالا ارقىلى اۋىل _ قىستاقتى قولداۋ» ءتۇزىلىس مەحانيزمىن قۇرىپ، نەگىزدىك قۇرىلعىلاردى ەگىن _ مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىنە ويىستىرۋدى، الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدى ەگىن _ مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىنە جالپىلاستىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، 1 _، 2 _، 3_ كاسىپتەردىڭ توعىسا دامۋىن جەبەۋ. اۋىل _ قىستاقتىڭ نەگىزگى ساتى نەگىزدىك قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، كورىكتى اۋىل _ قىستاقتاردىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ ينجەنەرياسىن ۇزدىكسىز مىقتى يگەرىپ، اۋىل _ قىستاقتى جونگە سالۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، ەسكى سالت _ سانانى وزگەرتۋدى جەبەپ، وركەنيەتتى جاقسى سالتتى ساۋلەلەندىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنا قانىق، اۋىل _ قىستاقتى، شارۋالاردى سۇيەتىن قىزمەت قوسىنىن جەتىلدىرۋ كەرەك.

   ۇشىنشىدەن، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى جەدەلدەتۋ. كومىردى تازا، جوعارى ءونىمدى پايدالانۋدى كۇش سالا جەبەپ، بولات _ تەمىر، التىن، كرەمني سياقتى بايلىق تۇرىندەگى كاسىپتەردىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، كاسىپ جەلىسىن ۇزارتىپ، ءونىم قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرىپ، قوسىمشا ارتقان قۇندى جوعارىلاتۋ. ءداستۇرلى كاسىپتەردى جاقسارتىپ جانە دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، زالالسىز قۇرىلىس ماتەريالدارى، ازىق _ تۇلىك سياقتى كاسىپتەردى الۋەتتەندىرۋ. بيولوگيالىق ءدارى جاساۋ، ەلەكترون ينفورماتسياسى، جابدىق جاساۋ، جاڭا ەنەرگيا، جاڭا ماتەريال سياقتى ستراتەگيالىق جاڭا كاسىپتەردى بەلسەنە دامىتۋ. توقىماشىلىق، كيىم _ كەشەك مانەرلەۋدى ءتۇيىن ەتكەن ەڭبەككۇش شوعىرلانعان كاسىپتەردى بارىنشا دامىتىپ، كاسىپتىك جۇمىسشىلاردى ويداعىداي تاربيەلەپ، كاسىپ جاقتان شينجياڭعا كومەك بەرۋ تەكشەسىنە سۇيەنىپ، ىشكى ولكەدەگى توقىماشىلىق، كيىم _ كەشەك كاسىپتەرىن اۆتونوميالى وبلىسىمىزداعى توقىماشىلىق، كيىم _ كەشەك كاسىپ باقشا رايونىنا ويىسۋعا جىگەرلەندىرۋ جانە قولداۋ. باقشا رايونى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، باقشا رايوننىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن كەمەلدەندىرىپ، باسقارۋ، قىزمەت وتەۋدى ساپالىلاندىرىپ، كاسىپتەردىڭ شوعىرلى دامۋىن جەبەۋ. تۇلعالىق ەكونوميكانى كوركەيتىپ، چيڭحۋا كومىردەن گاز ايىرۋ قوسپا ەتيلەن تەحنيكاسىن جاڭالاۋ، يتاي كومىردەن مۇناي ءوندىرۋ، دوفۋ باۋتا مۇناي _ حيميا، شوباتى سۋ ەلەكتر ستانسياسى سياقتى ءتۇيىندى نىسان قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتۋ. جالپىلىق مەنشىككە جاتپايتىن شارۋاشىلىقتىڭ دامۋىن شابىتتاندىرۋ، قولداۋ، جەتەكشىلىك ەتۋدەن جازباي، جەكە تيجاراتشىلاردى كاسىپورىنعا اينالدىرۋدى، شاعىن كاسىپورىنداردىڭ كولەمىن كەڭەيتۋدى كۇش سالا جەبەپ، كاسىپورىننىڭ ەلەكتر ىستەتۋ، زات اينالىمى جانە قازىنا _ باجى وزىندىك قۇنىن تومەندەتىپ، ورتا، شاعىن، ۇساق كاسىپورىندار سانىن مولايتىپ، كولەمىن ۇلعايتىپ، ساپاسىن، ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا جەتەكشىلىك ەتۋ. ساۋداگەر تاڭداپ، قارجى ەنگىزۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، تىڭ ارتۋ ءتۇيىنىن قالىپتاستىرۋ كەرەك.

    تورتىنشىدەن، رەفورمانى، جاڭالىق اشۋدى كۇش سالا تەرەڭدەتۋ. «ءتورت ونىمدىلىكتى» جەتەكشى ەتىپ، «ۇقىقتى تومەنگە بەرۋ، ۇقىقتى تومەنگە بەرۋ مەن باسقارۋدى ۇشتاستىرۋ، ساپالى قىزمەت وتەۋ» رەفورما تەبىنىن ارتتىرىپ، قۇرىلىس نىساندارىنىڭ «ءۇشتى كوبەيتۋ، ءتورتتى بىرلەستىرۋ» تەكسەرىپ _ بەكىتۋ رەفورماسىن كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، نەگىزگى ساتىعا ۇقىق بەرۋ تەبىنىن ارتتىرۋ، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردا بيىل قاڭتاردان باستاپ «3550» رەفورماسىن جاپپاي اتقارىپ، «ەكى كەزدەيسوق تەكسەرۋ، ءبىردى جاريا ۇستاۋدى» العاشقى جارتى جىلدا جاپپاي جالپىلاستىرۋ. «قاجەتتەن ارتىق ءوندىرىس قۋاتىن، قامبادا باسىلىپ قالۋدى، سۇيمەندى ازايتۋدى، وزىندىك قۇندى تومەندەتۋدى، ولقىلىقتاردى تولىقتاۋدى» ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، بيىل تاعى ءبىرقىدىرۋ بايلىقتى پايدالانۋ مولشەرى تومەن، ورتانى قورعاۋ ولشەمىنە جەتپەگەن كومىر، بولات _ تەمىر، سەمەنت سياقتى مەشەۋ ءوندىرىس قۋاتىن كۇشىنەن قالدىرۋ. مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىنداردىڭ ارالاسپا مەنشىك ءتۇزىمى رەفورماسىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، ورتالىقتاعى كوپتەگەن كاسىپورىنداردىڭ اۆتونوميالى وبلىسىمىزدا تىركەلۋىنە قول جەتكىزۋ. اۋىل _ قىستاقتاردىڭ كوللەكتيۆ مال _ مۇلىك ۇقىعى ءتۇزىمى رەفورماسىن بەلسەنە ورىستەتۋ. ساپا جاعىندا الۋەتتى وبلىس قۇرۋ قىزمەتىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ. عىلىم _ تەحنيكادا جاڭالىق اشۋ مەن كاسىپتەردىڭ دامۋىن ءدال ۇشتاستىرۋعا بەلسەنە جەتەكشىلىك ەتىپ، وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعى، جىلقى شارۋاشىلىعى، جاڭا ەنەرگيا، جاڭا ماتەريال سياقتى سالالاردا تەحنيكالىق قامال الىپ، كوپ بولىپ يگىلىك جاراتاتىن، بارشا ادام جاڭالىق اشاتىن بازالاردى قۇرۋ جانە ونىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

   بەسىنشىدەن، نەگىزدىك قۇرىلعىلارداعى ولقىلىقتاردى جەدەل تولىقتاۋ. 282 ءتۇيىندى نىسان قۇرىلىسىن كۇش سالا ويداعىداي يگەرىپ، ءدوڭمازار _ نارات جوعارى قارقىندى تاس جولى، جىڭ _ قۇلجا اۋدانى جوعارى قارقىندى تاس جولى، التاي قالاسى _ بۋىرشىن اۋدانى جوعارى قارقىندى تاس جولى سياقتى مەملەكەت، ولكە ءتۇيىندى لەنيالارىنداعى تاس جول قۇرىلىسى تەبىنىن ارتتىرۋ؛ التاي _ كوكتوعاي _ شىعىس جوڭعار تەمىر جولى، قارامايلى _ شاۋەشەك تەمىر جول قۇرىلىسىن جاپپاي جەدەلدەتىپ، ءۇرىمجى _ قۇلجا _ قورعاس جوعارى قارقىندى تەمىر جولى سياقتى ءتۇيىندى نىسانداردىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ىستەۋ. ىلە شەكىرتى سۋ قويماسى، شاۋەشەك قالاسى ابدىرا سۋ قويماسى، جەمەنەي اۋدانى قاراسۋ سۋ قويماسى سياقتى نىسانداردى كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، وڭىرلىك سۋ بايلىعىن رەتتەۋ قۋاتىن جوعارىلاتىپ، ەگىن، مال شارۋاشىلىعىنىڭ ءوندىرىس شارت _ جاعدايىن جاقسارتۋ. قۇلجا _ شيحۋ _ فىڭحۋاڭ 750 كيلوۆولتتىق قوس لەنيالى كەرنەۋ وزگەرتۋ ەلەكتر ينجەنەرياسى مەن التايداعى 750 كيلوۆولتتىق كەرنەۋ وزگەرتۋ ەلەكتر ينجەنەرياسىن سالۋ جۇمىسىن باستاپ، 220 كيلوۆولتتىق نەگىزگى توراپ جۇلگەسىن الۋەتتەندىرىپ، 110 كيلوۆولتتىق جانە ودان تومەن ەلەكترمەن قامداۋ تورابىن ساپالىلاندىرىپ، اۋىل _ قىستاقتاردىڭ ەلەكتر تورابىن جاقسارتۋ مەن ونىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋدى جەدەلدەتۋ. وپتيكالىق توراپتى وتباسىلارعا جەتكىزۋ، اۋىل _ قىستاقتاردا وپتيكالىق تالشىقتى وتباسىلارعا جەتكىزۋ، الەۋمەتتىك وڭىرلەردە سىمسىز توراپتى جالپىلاستىرۋ سياقتى ينفورماتسيا نەگىزدىك قۇرىلعىلار ينجەنەرياسىن ۇزدىكسىز اتقارىپ، توراپ ۇلاستىرۋ قارقىنىن جاپپاي جوعارىلاتۋ. PPP جەتەكشى قورىنىڭ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، جىلدام قاتىناس، اۋەجاي، كورىنىس رايونى سياقتى ءتۇيىندى نىساندار قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

    التىنشىدان، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى وزەكتى رايوننىڭ ماڭىزدى ءتۇيىنى قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ. «قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونى ەرەجەسىن» ويداعىداي تياناقتاندىرىپ، ەركىن ساۋدا تۇراعى، وڭىرلىك حالىقارالىق فينانس تۇراعى، حالىقارالىق مادەنيەت كاسىپ سالاسىنان ۇلگى كورسەتۋ رايونى، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ توعىسا دامۋىنان ۇلگى كورسەتۋ رايونى جانە مەملەكەتتىك شەكارا اتتاعان ساياحات، زات ساتىپ الۋ ورتالىعى قۇرىلىسىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزۋگە قۇلشىنۋ. قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنىڭ «2345» رەفورماسى، ەلەكتروندى ساۋدا ىستەرى ءتۇزىمى رەفورماسى، دارىندىلار رەفورماسى، وڭاۋ مەحانيزمى جاقتارىندا الدا ءجۇرىپ، الدىمەن سىناق جۇرگىزۋدى قولداۋ. باقتى وتكەلىنەن قازاقستاننىڭ اياكوزىنە دەيىنگى تەمىر جول قۇرىلىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، باتىسقا قاتىنايتىن حالىقارالىق زات تاسىمالى كەزەكشى پويەزىنىڭ قاتىناۋىن ۇدايىلاندىرۋ. دۋلات، باقتى، جەمەنەي، تايكەشكەن وتكەلدەرىنىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرىپ، جۇڭگو _ قازاقستان (شاۋەشەك) مەملەكەتتىك ءتۇيىندى اشىق ۇستاۋ، دامىتۋ سىناق رايونىن بەلسەنە ءوتىنىش ەتىپ، التاي تاۋى باۋرايىنداعى ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونى مەحانيزمىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، دۋلات، قىزىلتاۋ وتكەلىن ءۇشىنشى ەلگە اشىق ۇستاۋدى ىلگەرىلەتىپ، قۇلجا اۋەجايى وتكەل قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ، جۇڭگو _ قازاقستان قورعاس شەكارا سەلبەستىك ورتالىعى تۇلعالى رايونىنىڭ (ۋنيۆەرسالدى قورعامالى باجى رايونى)، جۇڭگو _ قازاقستان _ قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعىنىڭ جۇيەلى اينالىمعا ءتۇسۋىن ىلگەرىلەتىپ، قۇلجا قورعامالى باجى زات اينالىمى ورتالىعىنىڭ (B تيپتەگى) دامۋىن جەدەلدەتۋ.

   جۇڭگو مەن قازاقستاننىڭ، جۇڭگو مەن موڭعۇليانىڭ، جۇڭگو مەن رەسەيدىڭ جەرگىلىكتى كەزدەسۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، «جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى» بويىنداعى ەلدەرمەن بولعان قارىم _ قاتىناستى، اۋىس _ كۇيىستى نىعايتۋ. قورعاستان اۆتوكولىك يمپورت ەتۋ، گۋاڭحۇي توبىنىڭ جەمەنەيدەن تابيعي گاز يمپورت ەتۋ، مىڭكى ەنەرگيا توبىنىڭ شىڭگىلدەن كوكس كومىر يمپورت ەتۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەپ، قاباداعى شينجي سەرىكتىگى، بۋىرشىنداعى يۋەتىڭ سەرىكتىگى سياقتى باستاماشى كاسىپورىنداردىڭ شەتەلمەن اۋىل شارۋاشىلىعىندا سەلبەستىك جاساۋىن قولداۋ. «ينفورماتسيا اۋىستىرۋ، باقىلاۋ _ باسقارۋدا ءوزارا سەنىم ارتۋ، زاڭ اتقارۋدا ءوزارا كومەكتەسۋ» سىندى كەدەننەن وتكىزۋ رەفورماسى ورنالاستىرۋىن ىشكەرىلەي تياناقتاندىرىپ، «ءبىر ورىندا جۇمىس ءبىتىرۋ»، «ءۇش ورىن ءبىر جولدا وتكىزۋ»، «تىكەلەي يمپورت _ ەكسپورت ەتۋ» سىندى قولايلى دا جوعارى ءونىمدى شارالاردى بەلسەنە اتقارىپ، كەدەننەن ءوتۋدىڭ قولايلىلىق ورەسىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

    جەتىنشىدەن، جاڭاشا قالا _ قالاشىقتاندىرۋدى جەدەلدەتۋ. جالپى جوبانى جەتەكشى ەتكەن «كوپ جوبانى بىرىكتىرۋدى» ىلگەرىلەتىپ، جوبانى قاتاڭ اتقارىپ، سوڭىنا دەيىن ىسكە اسىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ. قۇلجا قالاسى، شاۋەشەك قالاسى، التاي قالاسى باتىسقا ەسىك اشاتىن وڭىرلىك حالىقارالىق قالا قۇرۋدى جەدەلدەتىپ، وڭىرلىك دامۋدى جەبەيتىن ورتالىق قالانىڭ، كۇيتۇن، قورعاس، شيحۋ قالالارىنىڭ يقۋاتىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرىپ، ابزال كاسىپتەردى دامىتىپ، ەرەكشەلىككە يە جاڭاشا قالا _ قالاشىقتاندىرۋ قۇرىلىسىندا باستاماشى بولۋعا كۇش سالۋ. قۇلجا قالاسىنىڭ، قۇلجا اۋدانىنىڭ، چاپچال سىبە اۆتونوميالى اۋدانىنىڭ، قورعاس اۋدانىنىڭ الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدى ءبىر تۇلعالاندىرۋ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، اۋداندار اراسىنداعى الەۋمەتتىك قاتىناس لەنياسىن كوبەيتۋ.

    قالا _ قالاشىقتاردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسى تەبىنىن ارتتىرىپ، كەمەلدى قالا، جەر استى قۇبىر كاريدورى سياقتى قۇرىلىستاردى ىلگەرىلەتىپ، جول تورابى قۇرىلىمىن جاقسارتىپ، كورىكتەندىرۋ، جارىقتاندىرۋ، جاسىلداندىرۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ. تازا اۋدان قالاشىعىن قۇرۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، پاراساتتى قالا قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، قونىستانۋعا جايلى، كاسىپتەنۋگە قولايلى قالا _ قالاشىق قۇرۋعا كۇش سالۋ. 22 ەرەكشە اۋىل _ قالاشىق قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، كۇنەس، ساۋان اۋداندارىن قالا ەتىپ قۇرۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، تاريحي مادەنيەتتە ايگىلى قالا _ قالاشىق جانە قىستاقتاردى قورعاۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ. قالا ارقىلى اۋىلدى، اۋىل ارقىلى قىستاقتى جەبەۋگە تاباندى بولىپ، نەگىزدىك الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ جانە قوعامدىق توراپتى اۋىل _ قىستاقتارعا جالپىلاستىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، قالا مەن اۋىلدىڭ ءبىر تۇلعالانىپ دامۋىن جەبەۋ كەرەك.

   سەگىزىنشىدەن، ساياحات كاسىبىن بارىنشا دامىتۋ. تۇتاس وڭىرلىك ساياحاتتى دامىتۋدى جەتەكشى ەتۋدە تاباندى بولىپ، ساياحاتتى دامىتۋ جوباسىن كەمەلدەندىرىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋ. ايگىلى كورىنىس رايونىن قۇرۋدى جەدەلدەتىپ، قۇلجا قالاسى _ قورعاس شەكارالىق ساياحات سىناق رايونى، موڭعۇلكۇرە شاتى، شاعانتوعاي بارلىق تاۋى سياقتى 5A دارەجەلى كورىنىس رايونىن قۇرۋ قىزمەتىن جەدەلدەتىپ، قۇلىستاي جايلاۋى ۋنيۆەرسالدى ساياحات رايونى، كوكتوعاي سياقتى ءتۇيىندى كورىنىس رايونى قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، نارات، تاڭبالى سياقتى ەرەكشەلىككە يە، ساياحاتتاۋدا جانعا جايلى اۋىل _ قالاشىقتاردى قۇرۋ. الماتىعا، استاناعا باراتىن شەكارا اتتاعان ساياحاتتى بەلسەنە اشۋ. ساياحات نەگىزدىك قۇرىلعىلارى مەن نىسان قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، ساياحات ونىمدەرىن ۇزدىكسىز مولايتىپ، ساياحات پەن مادەنيەتتىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن ىلگەرىلەتۋ. ساياحاتتى ۇگىتتەۋدى، تانىستىرۋدى كۇشەيتىپ، ماڭىزدى ساياحات مەرەكە قيمىلدارىن ويداعىداي ورىستەتىپ، ساياحاتقا قىزمەت وتەۋ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، «جەر ۇيىعى __ كورىكتى ىلە»، «كىرشىكسىز مەكەن _ قاناس»، «توتىداي تۇرلەنگەن تارباعاتاي»، «جىبەك جولىنداعى ىرىستى، جانعا جايلى ءجاننات مەكەن» سياقتى ايگىلى ساياحات ماركالارىن جاراتۋ. ساياحات ارقىلى حالىقتى اۋقاتتاندىرۋدى جانە ولارعا تيىمدىلىك جاساۋدى تەرەڭدەتىپ، اۋىل _ قىستاق ساياحاتى ارقىلى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ ينجەنەرياسىن كۇش سالا اتقارىپ، اۋىل شارۋاشىلىق كورىنىسى، شارۋالار شاتتىعى ساياجايى، شارۋالار قوناقجايى، اۋىل _ قىستاق ساياحاتى سياقتى جاڭا كاسىپتەرگە قولداۋ كورسەتىپ، ەگىنشى _ مالشىلاردىڭ ساياحات كىرىسىن ارتتىرۋ. وبلىسىمىز بويىنشا ساياحاتشىلار سانى مەن ساياحات كىرىسىنىڭ ارتۋىن %30 تەن اسىرۋعا كۇش سالۋ كەرەك.

    توعىزىنشىدان، وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبىن بارىنشا دامىتۋ. وسى زامانعى زات اينالىمى كاسىبىنىڭ دامۋىن جەدەلدەتىپ، ينفورماتسيالاندىرۋ تەحنيكاسىنا سۇيەنىپ، ولشەمدەندىرىپ باسقارۋدى اتقارىپ، ىركىلىسسىز تاسىمال جۇيەسىن قۇرىپ، زات اينالىمى ونىمدىلىگىن جاپپاي جوعارىلاتۋ. ەرەكشە اس _ سۋ، زەينەتكەرلىك كۇتىنۋ، وتباسى شارۋاسى، عىلىم _ تەحنيكالىق زەرتتەۋ _ اشۋ، مادەنيەت جاڭالىعى، ساۋدا كورمەسى سياقتى جاڭاشا قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ اقاۋسىز دامۋىنا قولداۋ كورسەتىپ، تۇيىندەردى تىرەك ەتكەن تۇتىنۋدىڭ ارتۋ جاعدايىن قالىپتاستىرۋ. زاڭدىق قىزمەت وتەۋ، كاسىپتىك تاربيەلەۋ، قازىنا باسقارۋ، بۇعالتىرلىق قازىنالىق باقىلاۋ سياقتى دانەكەرلىك قىزمەت وتەۋ مەن تۇلعالىق ەكونوميكانىڭ ءتىپتى دە قويۋ سەلبەستىك قاتىناس ورناتۋىنا قولداۋ كورسەتىپ جانە جەتەكشىلىك ەتىپ، ءوزارا تيىمدىلىك جەتكىزەتىن، ءبىرىن _ ءبىرى جەبەيتىن تاماشا جاعداي قالىپتاستىرۋ. اينالىم تورابى، زات اينالىمىنداعى جەتكىزۋ قۇرىلعىلار قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، ەلەكتروندى ساۋدانى اۋىل _ قىستاقتارعا، الەۋمەتتىك اۋماقتارعا جەتكىزۋدى جەبەۋ كەرەك.

   ونىنشىدان، قازىنا، باجى، فينانستىڭ تىرەكتىك رولىن كۇشەيتۋ. جاسىل فينانس رەفورما سىناق ءتۇيىنى قىزمەتىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، فينانسقا جاپپاي تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، «ۇكىمەت، بانكە، كاسىپورىن، قامسىزداندىرۋ، ۇكىمەت، بانكە، كاسىپورىن، كەپىل بولۋ» سىندى ءتورتتى ءبىر تۇلعالاندىرۋ مەحانيزمىن قۇرۋ جانە كەمەلدەندىرۋ؛ بايلىقتى مال _ مۇلىككە، مال _ مۇلىكتى كاپيتالعا، كاپيتالدى قارجىعا اينالدىرۋ اياق الىسىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، كوپ ساتىلى كاپيتال بازارىنىڭ اقاۋسىز دامۋىن جەبەپ، قامسىزداندىرۋ كاسبىنىڭ اقاۋسىز دامۋىن قولداپ، جارناسى بازارعا سالىناتىن زاپاس كاسىپورىنداردى بەلسەنە جەتىلدىرۋ؛ قورعاس جاڭا جىبەك جولى (شەكارا اتتاعان) فينانس شاعىن قالاشىعى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، فينانس قۇرىلىمدارىنىڭ اۆتونوميالى وبلىستىڭ تۇلعالىق ەكونوميكاسىنا ءتىپتى دە ويداعىداي قىزمەت وتەۋىنە جەتەكشىلىك ەتۋ. زاڭ بويىنشا باجى الۋ، الۋعا تيىستىلەرىن ءسوزسىز الۋعا تاباندى بولىپ، قازىنا _ باجى قاينارى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ؛ قازىنالىق شىعىس قۇرىلىمىن رەتتەپ جانە ساپالىلاندىرىپ، كۇش _ قۋاتتى نەگىزدى، ءتۇيىندى، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋعا شوعىرلاندىرىپ، باس نىساناعا ءتىپتى دە ويداعىداي قىزمەت وتەۋ. ۇنەمشىلدىكپەن تۇرمىس كەشىرۋ يدەياسىن بەرىك ورناتىپ، ءۇش ءتۇرلى ۇكىمەت قاراجاتى شىعىسىن بارىنشا ازايتىپ، استە جوعارىلاتپاي، ۇكىمەت عيماراتتارى مەن سارايلارىن جاڭادان سالۋعا قاتاڭ تيىم سالىپ، قۇتتىقتاۋ قيمىلدارىن قاتاڭ تەجەپ، قازىنالىق قارجىنى شىنايى قاجەتتى ورىنعا ىستەتۋگە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

(3) حالىق تۇرمىسىن كۇش سالا قامتاماسىزداندىرۋ جانە جاقسارتۋ. بىرىنشىدەن، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ شايقاسىندا ٴسوزسىز جەڭىسكە جەتۋ. كەدەيلىكتەن شىنايى قۇتىلدىرۋ، ناعىز كەدەيلەردى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋ جالپى تالابىنا ساي، كەدەيلەردى دالمە _ ءدال سۇيەمەلدەۋ، كەدەيلىكتەن دالمە _ ءدال قۇتىلدىرۋ نەگىزگى جالپى جوباسىنان جازباي، ساياسات جاقتان بەيىمدەلۋ مەن كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قارجىسىن بىرىكتىرۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، جەر جاعدايىنا قاراي، ءبىر وتباسىنا ءبىر شارا قولدانىپ، ادام باسىنا دالمە _ ءدال تياناقتاندىرىپ، كاسىپتەندىرۋگە ويىستىرۋ ارقىلى ءبىر توبىن قولداۋ، كاسىپ سالاسىن دامىتۋ ارقىلى ءبىر توبىن قولداۋ، كاسىپتەردى دامىتۋ ارقىلى ءبىر توبىن سۇيەمەلدەۋ، جەرلەردى اداقتاپ قايتا بولىسكە سالۋ ارقىلى ءبىر توبىن سۇيەمەلدەۋ، شەكارا قورعاۋشىسىنا اينالدىرۋ ارقىلى ءبىر توبىن سۇيەمەلدەۋ، ەكولوگيالىق تولەم بەرۋ ارقىلى ءبىر توبىن سۇيەمەلدەۋ، كەدەيلەردى باسقا جەرگە كوشىرۋ ارقىلى ءبىر توبىن سۇيەمەلدەۋ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ ارقىلى ءبىر توبىن كەدەيلىكتەن تۇبەگەيلى قۇتىلدىرۋ سىندى «7 ءبىر توپتى»؛ وقۋ _ اعارتۋ ارقىلى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، كەدەيلىكتىڭ ۇرپاقتان _ ۇرپاققا جالعاسۋىن ءۇزۋ، دەنساۋلىق جاعىنان كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، اۋرۋ سەبەبىنەن كەدەيلەسۋ نەمەسە قايتالاي كەدەيلەسۋىنەن ساقتانۋ، نەگىزگى قۇرىلعىلار قۇرىلىسى تەبىنىن ارتتىرىپ، ءوندىرىس _ تۇرمىس شارت _ جاعدايىن جاقسارتۋ سىندى «ءۇش جاقتاعى تەبىندى ارتتىرۋدى» كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ. 3 مىڭ 833 وتباسىن، 13 مىڭ 732 ادامدى كەدەيلىكتەن ورنىقتى قۇتىلدىرۋعا كەپىلدىك ەتىپ، 261 كەدەي قىستاقتى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋ تابىستارىن بەكەمدەپ جانە دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، نىلقى، شاعانتوعاي، جەمەنەي اۋداندارىنىڭ مەملەكەتتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ ءۇشىنشى جاقتىڭ باعالاۋ قىزمەتىن قارسى الۋىن تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەۋ كەرەك.

  ەكىنشىدەن، وقۋ _ اعارتۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسى. وقۋعا تۇسۋدەن بۇرىنعى ءۇش جىلدىق تەگىن وقۋ _ اعارتۋدى بەكەمدەپ، مىندەتتى وقۋ _ اعارتۋداعى نەگىزى ءالسىز مەكتەپتەردى جاقسارتۋدى كۇشەيتىپ، مىندەتتى وقۋ _ اعارتۋدى بەكەمدەۋ سالىستىرماسىن %96.5 كە، ورتالاۋ مەكتەپ بىتىرگەندەردىڭ جوعارىلاپ وقۋ سالىستىرماسىن %96 كە جەتكىزۋگە كۇش سالىپ، «مەكتەپ تاڭداۋ»، «كلاستاعى وقۋشى سانى اسۋ» سياقتى ماسەلەلەردى كۇش سالا شەشۋ. ورتا مەكتەپ ساتىسىنداعى وقىتۋدى جالپىلاستىرىپ، وقۋعا ءتۇسۋ سالىستىرماسىن %89 كە جەتكىزۋگە كۇش سالۋ. مەملەكەتتىڭ ورتاق ءتىل _ جازۋىندا وقىتۋدى جاپپاي جالپىلاستىرۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ. كاسىپتىك اعارتۋدىڭ وقىتۋ ورەسىن جەدەل جوعارىلاتۋ. ىلە ۋنيۆەرسيتەتىن قۇرۋعا كۇش سالۋ. وقىتۋشىلار قوسىنى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، وقىتۋ، عىلمي زەرتتەۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، پاراساتتى وقۋ _ اعارتۋ بۇلت تەكشەسى قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، وقۋ _ اعارتۋ، وقىتۋ ساپاسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ كەرەك.

    ۇشىنشىدەن، كاسىپتەندىرۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسى. جوعارى مەكتەپ بىتىرگەندەر، قالا _ قالاشىقتارداعى تۇرمىسىندا قيىنشىلىعى بارلار، ءوندىرىس قۋاتىنان ايرىلعان كاسىپورىنداردان جۇمىستان بوساعان جۇمىسشى _ قىزمەتشىلەر، اۋىل _ قىستاقتارداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەر سياقتى ءتۇيىندى توپتاردى كورنەكتىلەندىرىپ، ەڭبەكشىلەردى تەحنيكالىق ونەرگە تاربيەلەۋدى كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، تۇراقتى مۇلىككە قارجى قوسۋ ارقىلى كاسىپتەندىرۋدى جەبەۋ سىندى «قوس مەڭگەرۋ» ساياساتىن قاتاڭ اتقارىپ، وڭتۇستىك شينجياڭنان ۇيىمدى تۇردە كاسىپتەنۋگە ويىستىرىلعانداردى بەلسەنە ويداعىداي قابىلداپ، ءتىپتى دە كەمەلدى، ءتىپتى دە جوعارى ساپالى كاسىپتەندىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ. بيىل قالا _ قالاشىقتاردا 100 مىڭ ادامدى تىڭنان كاسىپتەندىرىپ، اۋىل _ قىستاقتاردا رەت سانى بويىنشا 600 مىڭ ارتىق ەڭبەككۇشتى ويىستىرىپ، بىردە _ ءبىر ادامى كاسىپتەنبەگەن وتباسى بولماۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك.

    تورتىنشىدەن، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋدان حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسى. بيىل قاڭتاردان باستاپ قالا _ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەمدەلۋ قامسىزداندىرۋىن ءبىر ارناعا ءتۇسىرىپ، سالماقتى ناۋقاستاردىڭ ەمدەلۋ قاراجاتىن ەسەپتەن كوتەرۋ سالىستىرماسىنا شەك قويماۋ. جالپى حالىقتىڭ قامسىزداندىرۋعا قاتىناسۋىن تىزىمگە الۋ جوسپارىن جاپپاي اتقارىپ، مەملەكەتتىڭ زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋى جونىندەگى ءبىرتۇتاس ورنالاستىرۋلارىن بەلسەنە تياناقتاندىرىپ، قامسىزداندىرۋعا قاتىناسۋ ورتاشا سالىستىرماسىن %95 تەن اسىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ. قالا _ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەڭ تومەنگى تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ ولشەمىن جوعارىلاتىپ، ءار اۋدان، قالادا ءبىر جوعارى ساپالى، جوعارى ولشەمدى، ارنايىلانعان قارتتار كۇتىمحاناسىن سالۋعا كۇش سالىپ، بالالار يگىلىك قۇرىلىمدارىن كەڭەيتىپ سالۋدى جەدەلدەتىپ، «قارتتار كۇتىمدەلەتىن ورىن» بولۋدى، جەتىم بالالاردى تۇگەلدەي جيناپ باعۋدى شىنايى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك.

   بەسىنشىدەن، بەيقۇت ءۇي ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسى. ءتۇرلى قامتاماسىزداندىرۋ سيپاتتى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن كۇش سالا ويداعىداي جۇرگىزىپ، 3 مىڭ 529 وتباسىنا كوشپەندى مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ ءۇيىن، مەملەكەت مەنشىگىندەگى ەگىن _ مال شارۋاشىلىق الاڭدارىنداعى 3 مىڭ 404 قاتەرلى ءۇيدى وزگەرتىپ سالۋ، لاشىق رايونداعى 27 مىڭ 439 وتباسىنىڭ ءۇيىن وزگەرتىپ سالۋ مىندەتىن ورىنداپ، اۋىل _ قىستاقتارداعى ءتورت تۇردەگى ءتۇيىندى وبيەكتىلەردىڭ اۋىل _ قىستاق بەيقۇت ءۇي قۇرىلىسى قىزمەتىن تىڭعىلىقتى، ويداعىداي ىستەۋ. كوپ تۇلعالى قامداۋ، ءتۇرلى جولدارمەن قامتاسىزداندىرۋ، مايعا الۋ مەن ساتىپ الۋ ۇشتاسقان تۇرعىن ءۇي ءتۇزىمىن جەدەل ورناتىپ، «ءۇي ساۋدالاۋعا ەمەس، تۇرۋعا ارنالعان» دەگەن ۇستانىمعا تاباندى بولىپ، «تۇراتىن باسپانا بولۋدى» قۇلشىنا ىسكە اسىرۋ كەرەك.

    التىنشىدان، دەنساۋلىق جاعىنان حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسى. 3_ كەزەكتى جالپى حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن اقىسىز تەكسەرۋ قيمىلىن تىڭعىلىقتى ورىستەتۋ. ءدارى _ دارمەك، دەنساۋلىق ساقتاۋ ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، وبلىستاعى جانە اۋداندارداعى ۇكىمەت مەنشىگىندەگى شيپاحانالاردىڭ ۋنيۆەرسالدى رەفورماسىن ىلگەرىلەتۋ. ەمدەۋ سەلبەستىك تۇلعاسى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ مەن دامىتۋدى جەدەلدەتۋ. نەگىزگى ساتىنىڭ ەمدەۋ دەنساۋلىق ساقتاۋعا قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسى مەن جان جاقتى جەتىلگەن شيپاگەرلەردى تاربيەلەۋدى كۇشەيتىپ، دارەجە بويىنشا تەكسەرۋ _ ەمدەۋ ءتۇزىمىن تياناقتاندىرىپ، نەگىزگى ساتىنىڭ ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ ورەسى مەن قىزمەت وتەۋ قابىلەتىن جوعارىلاتۋ. «ءبىر جول، ءبىر بەلدەۋ» سولتۇستىك شيىنجياڭ ەمدەۋگە قىزمەت وتەۋ بولىمشە ورتالىعى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. وتانشىلدىق تازالىق قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، سالماقتى اۋرۋلاردان ساقتانۋ جانە تىزگىندەۋ. مەملەكەتتىڭ جوسپارلى تۋىت ساياساتىن تياناقتاندىرىپ، ساياساتتان سىرت بالالى بولۋدى قاتاڭ تىزگىندەپ، جان سانىنىڭ بىركەلكى دامۋىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

    جەتىنشىدەن، حاۋىپسىزدىك جاعىنان حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسى. ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى سالاسى رەفورماسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى ۇگىت _ تاربيەسى مەن تاربيەلەۋدى كۇشەيتىپ، ءوندىرىس حاۋىپ _ قاتەرلەرىن باعالاۋ جانە دالەلدەۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى جاعىنداعى كومەسكى حاۋىپ _ قاتەرلەردى جاپپاي تەكسەرۋ، وڭاۋ قيمىلىن ۇدايى ورىستەتىپ، كاسىپورىنداردىڭ تۇلعالىق جاۋاپكەرشىلىگىن تياناقتاندىرىپ، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىن تۋ باستان باقىلاپ باسقارۋدى كۇشەيتىپ، ءىرى، ەرەكشە اۋىر حاۋىپسىزدىك شىرعالاڭدارىنىڭ تۋىلۋىنان باتىل ساقتانۋ كەرەك.

    سەگىزىنشىدەن، مەيىر باعىشتاۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسى. قارجى مەن نىسانداردى ەگىن، مال شارۋاشىلىق رايوندارىنا بەيىمدەۋگە تاباندى بولىپ، شارۋالاردىڭ ءوندىرىس، تۇرمىس شارت _ جاعدايىن ونان ارى جاقسارتىپ، جاڭادان 4 مىڭ كيلومەتر اۋىل _ قىستاق تاس جولىن سالىپ، اۋىل _ قىستاقتارداعى 100 مىڭ وتباسىنىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگىن بەكەمدەپ جانە دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، قىستاقتاعى پوچتا پۋنكتتەرىنىڭ قىزمەت وتەۋ قۇرىلعىلارىن كەمەلدەندىرۋ كەرەك.

  توعىزىنشىدان، شەكارانى كوركەيتۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسى. شەكارا قورعاۋشىلاردىڭ وتباسىنداعىلار مەن ءبىرىنشى شەپتەگى كەدەي شەكارا تۇرعىندارىن ەڭ تومەنگى تۇرمىسىن تۇبەگەيلى قامتاماسىزداندىرۋ كولەمىنە ەنگىزۋ ساياساتىن باتىل تياناقتاندىرىپ، بىردە _ ءبىر وتباسىن قاعىس قالدىرماۋ. شەكارانى كوركەيتىپ، حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ ينجەنەرياسىن ۇزدىكسىز اتقارىپ، شەكارا رايونداردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، شەكارا رايونداردىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋىن جاقسارتۋ كەرەك.

    اۆتونوميالى رايون ءبىرتۇتاس ورنالاستىرعان «توعىز ءتۇرلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسىن» ءوز ۋاعىندا ورىنداۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ نەگىزىندە، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى «حالىققا ءتيىمدى توعىز ناقتى ءىستى» ويداعىداي ىستەپ، «9 + 9» حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋ قىزمەت اۋقىمىن قالىپتاستىرادى. بىرىنشىدەن، ەلەكترلەندىرۋ ينجەنەرياسى. ەلەكتر ىستەتۋگە قولايلى بولسا ەلەكتر ىستەتۋ، گاز ىستەتۋگە قولايلى بولسا گاز ىستەتۋ، اۆتونوميالى رايوننىڭ قالا _ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تۇرمىسقا پايدالاناتىن ەلەكتر باعاسىن بىرلىككە كەلتىرۋ ساياساتىن تياناقتاندىرىپ، ەلەكترمەن جىلىنۋدى جالپىلاستىرىپ، كومىر جاعاتىن پار قازانداردى وزگەرتۋ، قالا، كورىنىس رايوندارىنداعى الەۋمەتتىك قاتىناستا جاڭا ەنەرگيالى اۆتوكولىك پايدالانۋدى جالپىلاستىرىپ، تابيعي گازدى وتباسىلارىنا ەنگىزۋ ينجەنەرياسىن جەدەلدەتۋ كەرەك.

     ەكىنشىدەن، تازا مەكەن قۇرۋ ينجەنەرياسى. قالاعا كىرەتىن، قالا مەن اۋىل تۇيىلىسكەن جول بولەگىن جانە قالتارىس شاعىن كوشەلەردى ۋنيۆەرسالدى رەتتەۋ _ وڭاۋدى ۇدايى ورىستەتىپ، «دارەتحانا توڭكەرىسىن» ىلگەرىلەتىپ، كەزكەلگەن جەردە قوقىر _ قوقسىق ءۇيىلىپ، لاس سۋ اعىپ جاتاتىن كەلەڭسىزدىكتەردى تۇبەگەيلى وڭاپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ەكولوگيالىق تۇرمىس ورتاسىن اناعۇرلىم تازارتۋ كەرەك. ۇشىنشىدەن، ازىق _ تۇلىك، ءدارى _ دارمەك حاۋىپسىزدىگى ينجەنەرياسى. ازىق _ تۇلىك، ءدارى _ دارمەكتەردىڭ كەلۋ قاينارى جۇيەسى مەن سەنىمدىلىك جۇيەسىن قۇرىپ ءارى كەمەلدەندىرىپ، كاسىپورىننىڭ تۇلعالىق جاۋاپكەرلىگىن تياناقتاندىرۋ. اۆتونوميالى رايوننىڭ ازىق _ تۇلىكتە حاۋىپسىز قالا، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ساپا حاۋىپسىزدىگىنەن ۇلگى كورسەتەتىن اۋدان قۇرۋ قىزمەتىن ۇزدىكسىز ويداعىداي مىقتى يگەرىپ، «الاڭسىز ەت، كوكونىس ەرەن بازارلارىن» قۇرىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ازىق _ تۇلىك حاۋىپسىزدىگىنە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. تورتىنشىدەن، سەنىمدى قوعام ينجەنەرياسى. حالىق بانكەسى، ونەركاسىپ _ ساۋدا بانكەسى، تۇرعىن ءۇي جانە قالا _ اۋىل قۇرىلىسى مەكەمەسى سياقتى تاراۋلاردىڭ سەنىمدىلىك ساندى مالىمەت بايلىعىن ءبىرتۇتاس ويداعىداي پايدالانىپ، سەنىمدىلىكتى سيلاۋ، سەنىمسىزدىكتى جازالاۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، شىنشىل، سەنىمدى بولۋدى اۆتونوميالى وبلىستىڭ ەرەكشەلىگىنە اينالدىرۋ كەرەك. بەسىنشىدەن، پاراساتتى اقى تولەۋ ينجەنەرياسى. ينتەرنەتتە اقى تولەۋ، جىلجىمالى اقى تولەۋ، تەلەفون ارقىلى اقى تولەۋ، بانكە كارتوشكاسى ارقىلى اقى تولەۋ سىندى وسى زامانعى اقى تولەۋ ءتاسىلىن جاپپاي قولدانۋدى جەدەلدەتىپ، اقى تولەۋدەگى قىزمەت وتەۋدى قولايلىلاندىرۋ، زەردەلىلەندىرۋ، وسىزامانداندىرۋ ورەسىن جاپپاي جوعارىلاتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ تۇرمىسىنا قولايلىلىق جاراتۋ كەرەك. التىنشىدان، وزەن الابىن وڭاۋ ينجەنەرياسى.

  «ءتورت دارەجەلى وزەن باستىعى ءتۇزىمىن» كەمەلدەندىرىپ، ىلە وزەنى، ەرتىس وزەنى سىندى شەكارا اتتاعان وزەندەردىڭ حاۋىپ _ قاتەرىنەن ساقتانۋ _ تىزگىندەۋ جانە ورتانىڭ شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ قۋاتىن جوعارىلاتىپ، ىلە وزەنى ورتاسىنىڭ شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ زاتتىق ماتەريال زاپاس قامبا قۇرىلىسىن قۇرىپ، ەمىل وزەنى الابىن وزگەرتۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، ءتۇيىندى وزەندەردى شارلاۋ-تەكسەرۋ قىزمەتىن ۇدايى ورىستەتىپ، ەرتىس وزەنى كوكتوعاي جاراتىلىستىق قورىق رايونى جانە تەكەس وزەنى شۇراتى، ەمىل وزەنى شۇراتى، بۇلعىن وزەنى شۇراتى سياقتى ءتۇيىندى ەكولوگيالىق قورعالاتىن رايونداردى قورعاۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋ تەبىنىن ارتتىرۋ كەرەك. جەتىنشىدەن، تەز ءارى قولايلى قاتىناس ينجەنەرياسى. ىركىلىسسىز وڭىرلىك الەۋمەتتىك قاتىناس _ تاسىمال جۇيەسىن كۇش سالا قۇرىپ، قۇلجا قالاسىنىڭ، قۇلجا اۋدانىنىڭ، چاپچال سىبە اۆتونوميالى اۋدانىنىڭ، قورعاس اۋدانىنىڭ تەز ءارى قولايلى قاتىناس ينجەنەريا قۇرىلىسىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن جەدەلدەتىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ ءجۇرىپ _ تۇرۋ شارت _ جاعدايىن جاقسارتىپ، وڭىرلەردىڭ سايكەستى دامۋىن جەبەۋ كەرەك. سەگىزىنشىدەن، كەڭىستىك كاريدورى ينجەنەرياسى. اۋە جول لەنياسىنا قوسىمشا قاراجات بەرۋ ساياساتىن جالعاستى اتقارىپ، ىشكى ولكەلەرگە توتە قاتىنايتىن اۋە جول لەنيالارىن كوپتەپ اشۋ. قۇلجا اۋەجايىن كەڭەيتىپ سالۋ قۇرىلىسى مەن موڭعۇلكۇرە اۋەجايى جانە بۋىرشىن، جەمەنەي سياقتى ورتاق پايدالاناتىن اۋەجاي قۇرىلىسىن جاپپاي باستاپ، قوبىقسارى اۋەجايىنىڭ، شيحۋ ارميا مەن حالىق بىرلەسىپ پايدالاناتىن اۋەجايىنىڭ، قورعاس ورتاق پايدالاناتىن اۋەجايىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتتەرىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ورتاق پايدالاناتىن اۋەجايدان يگىلىكتەنۋىنە قولايلىلىق جاراتۋ كەرەك. توعىزىنشىدان، دەنە تاربيە _ اقاۋسىزدىق ينجەنەرياسى. اۆتونوميالى رايوننىڭ 9_ كەزەكتى از ۇلت ءداستۇرلى دەنە تاربيە جينالىسىن ويداعىداي وتكىزىپ، اۆتونوميالى رايوننىڭ 14_ كەزەكتى دەنەتاربيە جينالىسىنا بەلسەنە ازىرلىك كورىپ، اقاۋسىز تۇرمىس فورماسىن دارىپتەپ، جالپى حالىق دەنە شىنىقتىرۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ اقاۋسىزدىق ورەسىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

(4) لاستانۋدان ساقتانۋ جانە ونى وڭاۋ قامال الۋ شايقاسىندا ٴسوزسىز جەڭىسكە جەتۋ. ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ جاۋاپكەرلىگىن ونان ارى كۇشەيتۋ، ورتانى قورعاۋدا «ءبىر بەلەتپەن تەرىسكە شىعارۋدى» قاتاڭ اتقارىپ، ەڭ قاتاڭ باعالاۋ جاۋاپكەرلىگىن قۋزاستىرۋ ءتۇزىمىن جۇرگىزىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ جاۋاپكەرلىگىن تياناقتاندىرماي، شارالارى ۇتىمدى بولماي، قاتاڭ باقىلاپ _ باسقارماي، اۋىر زارداپ تۋدىرعانداردى زاڭ _ ەرەجە بويىنشا قاتاڭ ءبىرجاقتى ەتىپ، جاۋاپكەرلىگىن ءومىر بويى قۋزاستىرۋ كەرەك. قىزىل سىزىق، تومەنگى شەك تانىمىن بەرىك ورناتۋ. «ءۇش كورسەتكىشى جوعارى» نىسانداردىڭ ىرگە تەبۋىنە قاتاڭ تيىم سالىپ، ەڭ قاتاڭ ەكولوگيانى قورعاۋ ءتۇزىمى مەن كەڭىستىكتەن پايدالانۋدى باسقارۋ ءتۇزىمىن، سۋ بايلىعىن باسقارۋ ءتۇزىمىن، ورتاعا ىرگە تەبۋگە رۇقسات ەتۋدىڭ «ۇنامسىز تىزىمدىگىن» باسقارۋ ءتۇزىمىن اتقارىپ، ەكولوگيالىق يقۋاتتى قامتاماسىزداندىرۋ نەگىزگى سىزىعى، ورتانىڭ ساپا حاۋىپسىزدىك تومەنگى سىزىعى، جاراتىلىستىق بايلىقتان پايدالانۋ جوعارعى سىزىعى سىندى «ءۇش قىزىل سىزىقتى» باتىل ساقتاۋ كەرەك. لاستانۋدان ساقتانۋ جانە ونى وڭاۋ تەبىنىن ارتتىرۋ.

  «اتموسفەراعا قاتىستى 10 تارماقتى»، «سۋعا قاتىستى 10 تارماقتى»، «توپىراققا قاتىستى 10 تارماقتى» قاتاڭ اتقارىپ، كۇيتۇن _ مايتاۋ _ شيحۋ وڭىرلەرى جانە ىرگەلى قۇلجا ءوڭىرىنىڭ اتموسفەراسىنىڭ بىلعانۋىنان بىرلەسىپ ساقتانۋ _ تىزگىندەۋدى كۇش سالا ويداعىداي ىستەپ، «كوگىلدىر اسپاندى قورعاۋ شايقاسى» جەڭىسىنە ءسوزسىز قول جەتكىزۋ؛ قۇرىلىس نىساندارىنىڭ ورتاعا جاسايتىن ىقپالىن باعالاۋ ءتۇزىمىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ، لاس زاتتاردى ىعىستىراتىن كاسىپورىنداردى ۇنەمى باقىلاپ - باسقارۋدى كۇشەيتىپ، ونەركاسىپ شوعىرلانعان رايونداردىڭ ورتاسىنىڭ بىلعانۋىن شوعىرلى وڭاۋ؛ قالا _ قالاشىقتارداعى لاس سۋدى ءبىرجاقتى ەتۋ زاۆودى، قوقىر _ قوقسىقتاردى ءبىرجاقتى ەتۋ زاۆودى، ەمدەۋدەگى جاراقسىز زاتتاردى ءبىرجاقتى ەتۋ سياقتى ورتانى قورعاۋ نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ؛ ورتالىقتىڭ ورتانى قورعاۋدى باقىلاۋ _ تەكسەرۋ گرۋپپاسى قايتارا اڭىس ەتكەن ماسەلەلەردى تۇزەتۋدى ۇزدىكسىز ىشكەرىلەي مىقتى يگەرىپ، ماسەلەنى تۇزەتۋدى تياناقتاندىرماعانداردى، جاۋاپكەرشىلىكتى تياناقتاندىرماعانداردى، بۇقارا ريزا بولماعانداردى، استە، ەركىنە جىبەرمەۋ كەرەك. ەكولوگيانى قورعاۋ قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. تيانشان، التاي تاۋلارىنىڭ تابيعي ورمانىن قورعاۋ جانە ءۇش تەرىستىك بەس مەرزىمدىك ءتۇيىندى ىقتاسىن ورمانى (تيانشان تاۋىنىڭ سولتۇستىك بوكتەر اڭعارى) سياقتى ءتۇيىندى ەكولوگيالىق ورتانى قالپىنا كەلتىرۋ ينجەنەرياسىن ىلگەرىلەتۋ تەبىنىن ارتتىرۋ؛ «جايىلىم مەن مالدىڭ تەپە _ تەڭدىگىن» ساقتاۋ تۇزىمىنە تاباندى بولىپ، قۇلىستاي جايلاۋىنىڭ ەكولوگياسىن قالپىنا كەلتىرۋ، تابيعي جايىلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ سياقتى نىسانداردى اتقارۋ؛ مەملەكەت جەرىن جاسىلداندىرۋ قيمىلىن بەلسەنە ورىستەتىپ، قالا _ قالاشىقتارعا، قىستاقتارعا، باقشا رايوندارىنا جانە جول جاعالاۋىنا شوعىرلى اعاش ەگىپ، ورمان وسىرۋگە تاباندى بولىپ، ەگىنجاي _ ورمان تورابىن تولىقتاپ، ورماننىڭ قاتارعا قوسىلۋى مەن ساپا ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ كەرەك. مەملەكەت بويىنشا ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىنان ۇلگى كورسەتەتىن وبلىس قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. وبلىسقا توتە قاراستى ورىندار، تارباعاتاي، التاي، بيڭتۋاننىڭ 4_، 7_، 9_، 10_ ديۆيزيالارى سىندى «ءۇش جەر، ءتورت ديۆيزيانىڭ» ورتاق بىرلەسىپ مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىنان ۇلگى كورسەتەتىن رايون قۇرۋدىڭ بايلانىس ءماجىلىس ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرۋگە تاباندى بولىپ، تەكەس، توعىزتاراۋ اۋداندارىن مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىنان ۇلگى كورسەتەتىن اۋدان ەتىپ قۇرۋعا كۇش سالۋ. «ەكولوگيانى قورعاۋ باجى زاڭىن» دايەكتى اتقارىپ، لاس زاتتاردى ىعىستىرۋ اقىسىن كۇشىنەن قالدىرىپ، ەكولوگيانى قورعاۋ باجىسىن الۋ. «ىلە اڭعارىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسىن» جاساپ شىعىپ، ەكولوگيالىق قىزىل سىزىقتى بەلگىلەۋ قىزمەتىن جەدەل ورىنداۋ كەرەك.

 (5) ۇلتتار ىنتىماعى قىزمەتىن تەرەڭدەتۋ. ۇلتتار ىنتىماعى ۇگىت _ تاربيەسىندەگى «توعىزدى جەتكىزۋ» قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، «ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى» قيمىلى مەن ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بىرلەسكەن دوستىق قيمىلىن بارىنشا ىلگەرىلەتىپ، ءبىر ماۋسىمدا ءبىر تاقىرىپ، ءبىر ايدا ءبىر قيمىل بولۋعا، ءبىر اپتادا ءبىر رەت بايلانىس جاساۋعا تاباندى بولىپ، تۋىسشىلاۋ اپتالىعى قيمىلىن ورىستەتۋدى تۇزىمدەندىرىپ، «التىدا ءوزارا بولۋعا» شىنايى كەپىلدىك ەتۋ. ۇلتتار ىنتىماعى العا باسارلىعىندا ۇلگىلى ورىن قۇرۋ قيمىلىن تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىن جۇڭحۋا ۇلتتارى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋعا، ىنتىماقتاسا كۇرەس جاساۋعا، ورتاق كوركەيىپ دامۋعا باستاۋ. ارالاس قونىستانۋ ۇلگىسىندەگى قوعامدىق قۇرىلىم مەن الەۋمەتتىك اۋماق ورتاسىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، ۇلتتاردىڭ قارىم _ قاتىناسىن، ىشتەسۋىن، توعىسۋىن كۇشەيتىپ، اناردىڭ دانىندەي تىعىز ۇيىستىرۋ كەرەك.

(6) ءدىن ىستەرىن زاڭ بويىنشا باسقارۋدى كۇشەيتۋ. پارتيانىڭ ءدىن قىزمەتى نەگىزگى باعىتىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، ەلىمىزدە ءسىلام ءدىنىن جۇڭگوشالاندىرۋ باعىتىنا تاباندى بولىپ، ءدىن سالاسى مەن دىنگە سەنەتىن بارلىق بۇقارانى سانالى تۇردە ۇلتتار ىنتىماعىن، ءدىننىڭ جاراسىمدىلىعىن، قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋعا تاربيەلەپ جانە باستاپ، ءدىني ۇشقارى يدەيانىڭ جالبىزبالاپ كىرۋى مەن ءبۇلدىرۋىن باتىل تەجەپ، ءدىندى سوتسياليستىك قوعامعا سايكەستىرۋدى بەلسەنە جەبەۋ. «ۇشقارىلىقتى الاستاۋ ەرەجەسىن» مۇقيات اتقارىپ، ۇشقارىلىقتى الاستاۋ قىزمەتىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، ءدىني ۇشقارى يدەيانىڭ ءوربۋى مەن تارالۋ قاينارىن تۇبەگەيلى الاستاۋ كەرەك.

(7) جۇڭگوشا سوتسياليستىك مادەنيەتتىڭ كوركەيىپ دامۋىن جەبەۋ. «جالپى حالىقتىق قيمىلعا، كادرلار باستاماشى بولۋعا، وتباسىنان باستاپ ىستەۋگە، بالالاردان باستاپ مىقتى يگەرۋگە» تاباندى بولىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزم مەن جۇڭگو ارمانى جونىندەگى ۇگىت _ تاربيەنى كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسىن قوعام دامۋىنىڭ جالپى بارىسىنا ءسىڭىرىپ، ادامداردىڭ سۇيىسپەنشىلىك تانىمى مەن ارەكەت داعدىسىنا اينالدىرۋ. «شينجياڭنىڭ ءبىرقانشا تاريحي ماسەلەلەرىنە زەرتتەۋ جۇرگىزۋ جونىندەگى اڭگىمە ءماجىلىسى ەستەلىگىنىڭ» رۋحىن مۇقيات ۇيرەنىپ جانە دايەكتىلەندىرىپ، ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىنىڭ دۇرىس «بەس كوزقاراستى» بەرىك ورناتۋىنا، «ءۇشتىڭ ءبىر _ بىرىنەن ايىرىلا الماۋى يدەياسىن»، «بەس ورتاق تانىمدى» نىعايتۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋ. پارتيا 19_ قۇرىلتايى مەن رەفورما جاساپ، ەسىك اشۋدىڭ 40 جىلدىعىن توڭىرەكتەي وتىرىپ، پارتيانى، وتاندى، ءداۋىردى، حالىقتى، اتا _ مەكەندى جىرلاعان مادەني سارا تۋىندىلارىن جاراتۋ. 100 كۇندىك مادەنيەت الاڭى قيمىلىن كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، «شيزاڭ _ شينجياڭ ينجەنەرياسى»، «شىعىس جەلى ينجەنەرياسى»، «شارۋالار كىتاپحاناسى» سىندى نىسانداردى ويداعىداي اتقارىپ، مەملەكەتتىك الەۋمەتتىك مادەنيەتكە قىزمەت وتەۋ جۇيەسىنەن ۇلگى كورسەتەتىن رايون قۇرۋدى ىلگەرىلەتۋ. قورعاس تەلە فيلمدەردى اۋدارۋ _ جاساۋ ورتالىعىن قۇرۋدى مىقتى يگەرۋ. اۆتونوميالى رايوننىڭ مادەنيەت كاسىبىنەن ۇلگى كورسەتۋ بازاسىن بەلسەنە قۇرۋ. كۇرە بايىرعى قالاسىن قورعاۋ، پايدالانۋ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ ينجەنەرياسىن ءتۇيىن ەتكەن مادەني مۇرالاردى قورعاۋ مەن بەيزاتتىق مادەني مۇرالاردى قورعاۋ، مۇراگەرلىك ەتۋدى تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەپ، مادەني مۇرالار ارقىلى ءتۇسىندىرىپ، تاريح ارقىلى ءۇن قاتىپ، باس نىساناعا ءتىپتى دە ويداعىداي قىزمەت وتەۋ كەرەك.

(8) توعىسپالى دامۋدى جوعارى دەڭگەيدە ىلگەرىلەتۋ. قۇلجا _ شاۋەشەك _ التاي ايلانبالى ساياحات اۋە لەنياسىن بەلسەنە جەتىلدىرىپ، ءۇش ورىنعا قاتىنايتىن ارناۋلى ساياحات پويەز لەنياسىن اشۋدى جەدەلدەتىپ، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىڭ، تارباعاتاي، التاي ايماقتارىنىڭ ورنىقتىلىقتى قورعاۋ، دامۋدى ورتاق جەبەۋ، حالىق تۇرمىسىنا ورتاق تيىمدىلىك جاساۋ، ەكولوگيانى ورتاق قۇرۋ قىزمەت مەحانيزمىن قالىپتاستىرىپ، شەكارا قورعانىسىنداعى قۇرىش قورعاندى ورتاق بەكەمدەۋ كەرەك.

   «شەكارانى ورتاق قورعاپ، ىنتىماقتاسا جاڭالىق اشۋ، بايلىقتان تەڭ يگىلىكتەنۋ، ابزالدىقتارىمەن ءبىرىن _ ءبىرى تولىقتاۋ، مادەنيەتتى توعىستىرۋ، ورتاق گۇلدەنۋ» اۋقىمىن قالىپتاستىرۋدى توڭىرەكتەپ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ ستراتەگيالىق جوبانى اتقارۋىن سايكەستىرۋ جانە كەلەلى ماسەلەلەردى كەڭەسۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ توعىسپالى دامۋىن كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، وبلىسىمىزدا تۇراتىن بيڭتۋان ديۆيزيالارىنىڭ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋىن قولداپ، «تورتتەندىرۋدى» تەڭ قاداممەن دامىتۋدى جەدەلدەتىپ، شەكارانى ورنىقتىرۋ، قورعاۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

    التىنى بۇلجىتپاي اتقارۋعا تاباندى بولۋ تالابى بويىنشا، كەڭ كولەمدە ورىستەتۋ، ىشكەرىلەي اشۋ، تەبىندى ارتتىرۋ جاعىنا كۇش سالىپ، شينجياڭعا باعىتتامالى كومەك بەرۋدىڭ ۋنيۆەرسالدى ونىمدىلىگىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ. جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋ مەن كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ قىزمەتىن ىلگەرلەتۋگە تاباندى بولىپ، ميننيڭنىڭ (فۋجيان) سالالار بويىنشا سەلبەستىك ورناتىپ، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدەن قامال الۋ ۇلگىسىنەن ۇيرەنىپ، شينجياڭعا كومەك بەرۋ نىساندارى مەن قارجىنى قيىنشىلىعى ەڭ اۋىر رايوندارعا، قيىنشىلىعى ەڭ اۋىر بۇقاراعا بەيىمدەۋ مەن كاسىپتىك جاقتان سۇيەمەلدەۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، كەدەي وڭىرلەردىڭ الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ قۋاتى مەن ءوزىن دامىتۋ قۋاتىن جەدەل جوعارىلاتۋ. كاسىپتەندىرۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، شينجياڭعا كاسىپ جاقتان كومەك بەرۋگە نازار اۋدارۋدان جازباي، كاسىپ باقشا رايوندارىن ورتاق قۇرىپ، كاسىپتەردىڭ ويىسۋىن جەبەپ، كومەك بەرۋشى جەرلەردەگى كاسىپورىنداردىڭ اۆتونوميالى وبلىسىمىزدا دامىپ زورايۋىنا قولداۋ كورسەتۋ كەرەك. نازاردى حالىق ساپاسىن جوعارىلاتۋعا شوعىرلاندىرۋدان جازباي، وقۋ _ اعارتۋ ارقىلى شينجياڭعا كومەك بەرۋدى جەبەپ، ءار دارەجەلى وقىتۋشىلاردىڭ قوس باعىتتا اۋىس _ كۇيىس جاساۋىن، ءار دارەجەلى وقۋشىلاردىڭ ءوزارا كومەكتەسۋىن، ءوزارا ۇيرەنۋىن ىلگەرىلەتىپ، كاسىپتىك اعارتۋدى ۇشتاستىرىپ بىرلىكتە قۇرۋىن جەبەپ، وقىتۋ ساپاسىن كۇش سالا جوعارىلاتۋ. نازاردى ناقتى ونىمدىلىكتى كۇشەيتۋگە شوعىرلاندىرۋدان جازباي، كادر _ دارىندىلار ارقىلى شينجياڭعا كومەك بەرۋدى ىلگەرىلەتىپ، ۇيىم، ۇيىرمە ۇلگىسىندە تاربيەلەۋ، ەمدەۋ دارىندىلارى مەن يكەمدى دارىندىلاردى ەنگىزۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، كادر _ دارىندىلاردى تاربيەلەۋدى جانە ولاردىڭ اۋىس _ كۇيىس جاساۋىن كۇشەيتىپ، شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادر_ دارىندىلارعا شىنايى كوڭىل ءبولىپ، ويداعىداي ىستەتىپ، ولاردى قولداپ _ قۋاتتاپ، ولاردىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىقتى ىلگەرىلەتۋدەگى ەرەكشە رولىن تولىق ساۋلەلەندىرۋ كەرەك. نازاردى ۇلتتار ىنتىماعىنا شوعىرلاندىرۋدان جازباي، اۋىس _ كۇيىستى، ىشتەسۋدى، توعىسۋدى ىلگەرىلەتىپ، ساياحات ارناۋلى پويەزىن، ساياحات ۇشاعىن ۇزدىكسىز ىسكە قوسىپ، شينجياڭعا كومەك بەرىپ جاتقان ورىندارداعى بۇقارانى اۆتونوميالى وبلىسىمىزعا ساياحاتتاي كەلۋگە كوپتەپ ۇيىمداستىرىپ، كوپ ساتىلى ارالاسۋ، ىشتەسۋ، توعىسۋ تەكشەسىن قۇرىپ، قارىم _ قاتىناستى ونان ارى قويۋلاتۋ ارقىلى ءتىپتى دە جوعارى ساتىلى توعىسۋدى جەبەۋ كەرەك. نازاردى نەگىزدى بەكەمدەۋگە شوعىرلاندىرۋدان جازباي، نەگىزگى ساتى قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، نەگىزگى ساتى كادرلارىن ءتىپتى دە كەڭ كولەمدە تاربيەلەپ، نەگىزگى ساتى ۇيىمدىق بازاسىن قۇرىپ جانە الۋەتتەندىرىپ، ۇيىستىرۋ قۋاتى مەن جاۋىنگەرلىك قۋاتىن كۇشەيتۋ كەرەك.

 (9) ۇكىمەتتىڭ وزىندىك قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ.

    بىرىنشىدەن، پارتيانىڭ ورتالىقتانعان ءبىرتۇتاس باسشىلىعىن باتىل قورعاۋ. پارتيا 19_ قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن ۇزدىكسىز ىشكەرىلەي ۇيرەنىپ، شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىمەن قارۋلانۋدان جازباي، مۇقيات ۇيرەنۋ، جەتە يگەرۋ، شىنايى ىستەۋ جاعىنا بارىنشا كۇش سالۋ كەرەك. ساياسي تانىمدى، جالپى جاعداي تانىمىن، ۇيتقى تانىمىن، ساپ تۇزەۋ تانىمىن اناعۇرلىم بەرىك ورناتىپ، قاي _ قاشان دا، ءارقانداي جاعدايدا شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىمەن وسكەلەڭ ءبىر اۋىزدىلىقتى ساقتاپ، يدەيادا ۇيتقىنى مويىنداپ، ساياسيدا ۇيتقىنى قورعاپ، ۇيىمدىق جاقتا ۇيتقىعا بويسۇنىپ، ارەكەتتە ۇيتقىعا تىعىز ىلەسىپ، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ بەدەلى مەن ورتالىقتانعان ءبىرتۇتاس باسشىلىعىن باتىل قورعاۋ. « ەكىنى ۇيرەنۋ، بىردە تولىمدى بولۋ» ۇيرەنۋ _ تاربيەسىن ۇدايىلاندىرۋدى، تۇزىمدەندىرۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، «اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاي، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاۋ» تاقىرىپتىق تاربيەسىن تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ، جۇڭگوشا سوتسياليزم جولى سەنىمىن، نازاريا سەنىمىن، ءتۇزىم سەنىمىن، مادەنيەت سەنىمىن اناعۇرلىم كۇشەيتۋ. پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسى مەن اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ شەشىم _ ورنالاستىرۋلارىن باتىل تياناقتاندىرىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قىزمەتىن جاپپاي ويداعىداي ىستەپ، اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكوم بەلگىلەگەن نىسانا _ مىندەتتەردى ءوز ۋاعىندا ءساتتى جۇزەگە اسىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

    ەكىنشىدەن، زاڭ بويىنشا اكىمشىلىك جۇرگىزۋدە تاباندى بولۋ. «زاڭدا رۇقسات ەتىلمەگەندەرىن، استە، ىستەمەۋ، زاڭدا بەلگىلەنگەن جاۋاپكەرشىلىگىن، ءسوزسىز، اتقارۋ» پرينسيبى بويىنشا، ۇكىمەت يقۋاتىن زاڭ بويىنشا جاپپاي اتقارۋ. امبەباپ زاڭ اتقارۋ ءتۇزىلىسى رەفورماسى سىناق ءتۇيىنىن جۇرگىزىپ، ۇكىمەتتىڭ زاڭ شىعارۋ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، عىلمي دا دەموكراتيالى زاڭ بويىنشا شەشىم جاساۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنە مەرزىم بويىنشا قىزمەتتەن بايانداما جاساپ، اۆتونوميالى وبلىستىق ساياسي كەڭەستىڭ مىندەتىن اتقارۋدى بەلسەنە قولداپ، اۆتونوميالى وبلىستىق باقىلاۋ _ تەكسەرۋ كوميتەتىنىڭ باقىلاۋىن ىرىقتىلىقپەن قابىلداپ، حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ كەڭەستىك جوباسى مەن ۇسىنىسىن جانە ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ۇسىنىس جوباسىن ءبىرجاقتى ەتۋ قىزمەتىن شىنايى ويداعىداي ىستەۋ. جالپى حالىقتىق زاڭ جالپىلاستىرۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، اۆتونوميالى رايوننىڭ «7_ بەس جىلدىق» زاڭ جالپىلاستىرۋ جوباسىن جانە «قايسى تاراۋ زاڭ اتقارسا سول تاراۋ زاڭ جالپىلاستىرۋ» جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن تياناقتاندىرىپ، تۇتاس قوعامدا زاڭعا قۇرمەت ەتەتىن، زاڭدى ۇيرەنەتىن، زاڭعا بويسۇناتىن، زاڭدى قولداناتىن تاماشا اۋقىم قالىپتاستىرۋ كەرەك.

    ۇشىنشىدەن، حالىق رازى بولاتىن ۇكىمەت قۇرۋ. زاڭ بويىنشا ۇكىمەت ىستەرىن جاريا ۇستاۋدى ىلگەرىلەتىپ، ۇقىق پەن جاۋاپكەرشىلىكتى اداقتاۋدى جاريالى باسقارۋ جانە اۋقىمعا قاراي رەتتەۋ مەحانيزمىن جاپپاي اتقارىپ، «ۇنامسىز تىزىمدىگىن اداقتاۋ» ۇلگىسىن قاراستىرىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ شەشىم جاساۋ، اتقارۋ، باسقارۋ، قىزمەت وتەۋ جانە ناتيجەسى سىندى «5 تى جاريالى ۇستاۋدى» ىلگەرىلەتىپ، ۇقىقتىڭ جاريالى جۇرگىزىلۋىنە كەپىلدىك ەتۋ.

   «ينتەر تورابى + ۇكىمەت ىستەرىنە قىزمەت وتەۋدى» ىلگەرىلەتىپ، جان جاقتى، تولىق جالپىلاسقان، بارلىق سالانى قامتىعان، مازمۇنى كەمەلدى، قىزمەت وتەۋى ارنايىلانعان ۇكىمەت ىستەرىنە قىزمەت وتەۋ «تورابىن» جەدەل قۇرىپ، ۇكىمەت ىستەرىنە قىزمەت وتەيتىن ءبىرتۇتاس ىستىق لەنياسىن ورناتۋ، بۇقارانى اۋرەلەيتىن ورىنسىز تانىستىرۋدىڭ، قايتالانعان تانىستىرۋدىڭ، اينالمالى تانىستىرۋدىڭ بارلىعىن كۇشىنەن قالدىرىپ، اكىمشىلىك تەكسەرىپ بەكىتۋ ۋاقىتىن ۇزارتۋ، كوپ تاڭبا باسۋ، ارتىق اقى الۋ، دەلدال كوپ بولۋ، ماتەريال كوپ بولۋ ماسەلەلەرىن شوعىرلى وڭاپ، كاسىپورىندار مەن بۇقارانىڭ ارتىق جول باسۋىن، رەتكە تۇرۋىن، ماتەريال تاپسىرۋىن ازايتىپ، كاسىپورىندى، بۇقارانى، بازاردى رازى ەتۋ كەرەك.

    تورتىنشىدەن، ستيلدى دۇرىستاپ، ءتارتىپتى قاتاڭداستىرۋعا باستان _ اياق تاباندى بولۋ. ءىرىپ _ شىرۋگە قارسى تۇرۋ كۇرەسىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋدا شەكتەلگەن رايون بولماۋعا، تەگىس قامتۋعا، استە، راقىم ەتپەۋگە تاباندى بولىپ، شىرىكتەسۋگە بارعىزبايتىن تىكسىندىرۋدى نىعايتىپ، شىرىكتەسۋگە كەلتىرمەيتىن تەجەمدى بەكەمدەپ، شىرىكتەسۋدى ويلاتبايتىن سانالىلىقتى كۇشەيتۋ كەرەك. ساياسي ءتارتىپ پەن ۇيىمدىق ءتارتىپتى ءتۇيىندى كۇشەيتىپ، پاكتىك ءتارتىبىن، بۇقارالىق ءتارتىپتى، قىزمەت ءتارتىبىن، تۇرمىس ءتارتىبىن قاتاڭداستىرۋدى جەبەۋ كەرەك. «پارتياعا قالتقىسىز ادال بولۋ» تاربيەسىن تەرەڭدەتىپ، «ەكىبەتكەيلەردى»، «ەكىبەتكەيلىكتى» باتىل الاستاۋ. ءتارتىپ تەكسەرۋ گرۋپپاسىن جىبەرۋ قىزمەتىن قولداۋ. قىزمەت بولمەسىن، اۆتوكولىك ىستەتۋ بەلگىلەمەسىن قاتاڭ اتقارىپ، اكىمشىلىك سيپاتتى قاراجات شىعىمىن اناعۇرلىم ازايتۋ. ورتالىقتىڭ سەگىز ءتۇرلى بەلگىلەمەسىن جانە اتقارۋ ەرەجەسىن باتىل اتقارىپ، «وندى جاقسارتۋ، ونعا جول قويماۋ» تالابىن قاتاڭ اتقارىپ، مىزعىماس سەنىم، قاتاڭ شارا، ۇتىمدى ءادىس، تەگەۋرىندى تەبىن ارقىلى كادرلار ستيلىنە باتىل بۇرىلىس جاساپ، نازاردى باس نىساناعا شوعىرلاندىرماۋ، قىزمەت ىستەمەۋ، قىزمەتتى اقساتۋ، جۇمىسقا دەن قويماۋ، قاز _ قالپىندا اتقارماۋ ماسەلەلەرىن باتىل تۇزەتىپ، «ءتورت بۇرىس ستيل» مەن «ءتورت بۇرىس نىسايدى» كۇش سالا جويۋ كەرەك. «قاۋىرت ۇيرەنۋ، كەڭ كولەمدە تالقى جۇرگىزۋ، زور قورىتىندىلاۋ، تەرەڭ تولعانۋ، جۇيەلى جوسپار جاساۋ، بارىنشا امالياتتا ايگىلەۋ» قيمىلىن ۇزدىكسىز ورىستەتىپ، يدەيانى ازات ەتۋدەن جازباي، جىگەردى تىنباي شىڭداپ، ستيلدى تاباندىلىقپەن جاقسارتىپ، حالىق ءۇشىن قىزمەت وتەۋ يدەياسىنان جازباي، شىندىققا جۇگىنىپ ناقتى ىستەۋگە تاباندى بولىپ، تىڭ كوزقاراس، ۇتىمدى شارا، جاڭا ستيل ارقىلى اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قىزمەتىن ىلگەرىلەتۋدە تىڭ ناتيجەگە قول جەتكىزۋ كەرەك.

    ۋاكىلدەر، ءبىز شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە ءتىپتى دە تىعىز ىنتىماقتاسىپ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، شي جينپيڭنىڭ جاڭا ءداۋىر جۇڭگوشا سوتسياليزم يدەياسىن جەتەكشى ەتىپ، اۋەلگى ماقساتتى ۇمىتپاي، العاشقى ويدى وزگەرتپەي، بورىشتى ەستە بەرىك ساقتاپ، ۇزدىكسىز العا ىلگەرىلەپ، قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق جاڭا جاعدايىن جاراتىپ، «جەر ۇيىعى» _ جاڭا ىلەنى قۇرۋ ءۇشىن قاجىماي _ تالماي كۇرەس جاسايىق!

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ