<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>

وسى توراپتان ىزدەۋ

中文 哈文

باس بەت>>ۇكىمەت ءىسىن جاريا ۇستاۋ>>ۇكىمەتىڭ قىزمەت بايانداماسى

ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما

اۆتونوميالى وبلىستىق 14 _ كەزەكتى حالىققۇرىلتايى ءبىرىنشى ءماجىلىسىنىڭ قۇجاتى  (1)

2017 _ جىلى اقپاننىڭ 16 _ كۇنى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق 14 _ كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ ءبىرىنشى ماجىلىسىندە جاسالدى

اۆتونوميالى وبلىستىڭ باستىعى     قۇرماش سىرجان ۇلى

ۋاكىلدەر:

قازىر مەن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى اتىنان ماجىلىسكە قىزمەتتەن بايانداما جاسايمىن، ۋاكىلدەردىڭ قاراپ شىعۋىن ءارى ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ پىكىر بەرۋىن سۇرايمىن.

ءبىرىنشى، وتكەن بەس جىلداعى قىزمەتتەرگە شولۋ

وتكەن بەس جىل __ اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ دامۋ تاريحىنداعى وزگەشە بەس جىل بولدى، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، پارتيا 18 _ قۇرىلتايىنىڭ، پارتيا 18 _ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى 3_، 4_، 5_، 6_ جالپى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن، باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ جەلىلەس ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن، اسىرەسە، ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى 2 _ رەتكى اڭگىمە ماجىلىسىندە سويلەگەن ماڭىزدى ءسوزىنىڭ جانە شينجياڭدا قىزمەت تەكسەرگەندە سويلەگەن ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن تىعىز ارقاۋ ەتىپ، ورنىقتىلىق پەن دامۋدا قوس «ءۇش مەزگىلدىڭ قاباتتاسۋى» قاتاڭ سايىسىنا كۇش سالا توتەپ بەرىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ قوعامدىق جالپى جاعدايىنىڭ ورنىقتى بولۋ، حالىق تۇرمىسى ۇزدىكسىز جاقسارۋ، حالىق شارۋاشىلىعى ورنىقتى ارتۋ سىندى تاماشا جاعدايدى قۇلشىنا جۇزەگە اسىردى.

1. قوعام ورنىقتىلىعى كۇش سالا قورعالدى. ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ ورنىقتىلىق قىزمەتى جونىندەگى ءبىرسىپىرا ورنالاستىرۋىن باتىلدىقپەن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، ىرىقتىلىقپەن شابۋىلعا ءوتىپ، قاتاڭ ساقتانىپ، قاتاڭ سوققى بەرۋ ارناۋلى ارەكەتىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، تەگەۋرىندى تەبىندى ساقتاپ، ءدال سوققى بەرىپ، زورلىقتى لاڭكەستىك ارەكەتتەر جورگەگىندە جويىلدى. شەكارا قورعانىسىنىڭ قاتتى بولشەك قۇرىلعىلارى، باسقارۋ، مەڭگەرۋ قۋاتى بەكەمدەلدى جانە جوعارىلادى، قوعامدىق باسقارۋ _ تىزگىندەۋ تورابى تىعىز قۇرىلىپ، ءتۇيىندى ادامدار، جىلجىمالى جان سانى جانە قاتەرلى بۇيىمدار سياقتى فاكتورلاردى باسقارۋ، مەڭگەرۋ ءتۇزىمى قاتاڭ تياناقتاندىرىلدى. قىستاقتا تۇرىپ «حالىقتىڭ جاعدايىن ۇعىسۋ، حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ، حالىقتىڭ تىلەگىن توعىستىرۋ» قىزمەتىنىڭ ناتيجەسى كورنەكتى بولدى، تىنىش ورىن قۇرۋ قيمىلى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەپ، بۇقارالىق وڭاۋ مەن بۇقارالىق ساقتانۋ جۇلگەسى بەكەمدەلىپ، بۇكىل وبلىسىمىزدىڭ قوعامدىق جاعدايىنىڭ باياندى، جاراسىمدى جانە ورنىقتى بولۋىنا كەپىلدىك ەتىلدى.

2. رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ بەلسەنە ىلگەرىلەتىلدى. «ۇكىمەت ورىندارىن ىقشامداپ، ۇقىقتى تومەنگە ءتۇسىرۋ، ۇقىقتى تومەنگە ءتۇسىرۋ مەن باسقارۋدى ۇشتاستىرۋ، قىزمەت وتەۋدى ساپالىلاندىرۋدى» ۇيتقى ەتكەن اكىمشىلىك باسقارۋ ءتۇزىلىسى رەفورماسى ىشكەرىلەي جۇرگىزىلدى، 5 جىلدا جيىنى وبلىس دارەجەلى 142 ءتۇرلى اكىمشىلىك رۇقسات ءىسى كۇشىنەن قالدىرىلدى جانە تومەنگە ءتۇسىرىلدى، ورتالىقتىڭ جەرگىلىكتى ورىننىڭ اتقارۋىنا بەلگىلەپ بەرگەن 44 ءتۇرلى اكىمشىلىك رۇقسات ءىسى كۇشىنەن قالدىرىلدى. ۇكىمەت قۇرىلىمى رەفورماسى مەن ءىسورىنداردىڭ تۇرگە ايىرۋ رەفورماسى ورنىقتى قاداممەن ىلگەرىلەتىلىپ، «بەس كۋالىكتى بىرىكتىرۋ، ءبىر كۋالىكتە ءبىر ءنومىر بولۋدى» تىزىمدەۋ ءتۇزىمى رەفورماسى جۇرگىزىلە باستادى. جالپىلىق مەجە ەسەپ باسقارۋ، ۇكىمەتتىڭ قارىزىن شەكتى سومادا باسقارۋ جانە «تيجارات ەتۋ باجىسىن ارتقان قۇن باجىسىنا وزگەرتۋدى» سىناق ءتۇيىن ەتۋ رەفورماسى جاپپاي اتقارىلدى. قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانىڭ ونىمدىلىگى كورنەكتى بولدى، اۋىل _ قىستاقتارداعى جەردى كوتەرمەگە بەرۋ تيجارات ۇقىعىن تۇراقتاندىرۋ، تىزىمگە الدىرۋ جانە تۇراقتى مال _ مۇلىكتى تىزىمگە الدىرۋ رەفورماسى ورنىقتى قاداممەن ىلگەرىلەتىلىپ، بازاردىڭ ومىرشەڭدىك قۋاتى ونان ارى ارتا ءتۇستى. ورگان، ءىسورىنداردىڭ زەينەتكەرلىكتى قامسىزداندىرۋ جانە قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەمدەلۋىن ءبىرتۇتاس قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمى رەفورماسى جۇرگىزىلە باستادى. ناپوس ءتۇزىمى رەفورماسى جەدەل ىلگەرىلەتىلىپ، ءار ۇلت بۇقاراسى رەفورما مەن دامۋدىڭ جەتىستىكتەرىنەن تەڭ يگىلىكتەندى.

3. حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ ءارى جاقسى، ءارى تەز دامۋى كۇش سالا ىلگەرىلەتىلدى. «بەس ءىرى دامۋ يدەياسى» بەرىك ورناتىلىپ، دامۋ تاسىلىنە بۇرىلىس جاساۋ، قۇرىلىمدى رەتتەۋ، ولقىلىقتاردى تولىقتاۋ، ساپا مەن ونىمدىلىكتى جوعارىلاتۋ كۇش سالا ىلگەرىلەتىلىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ ەكونوميكالىق قۋاتى كورنەكتى ارتتى. 2016 _ جىلى وبلىسىمىز بويىنشا ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنى 156 ميلليارد 230 ميلليون يۋانعا جەتىپ، 5 جىلدا جىلىنا ورتا ەسەپپەن %11.4 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 78 ميلليارد 200 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %11.5؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 56 ميلليارد 300 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %11.8؛ التاي ايماعىنىكى 21 ميلليارد 730 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %10.1 ارتاتىندىعى)؛ ءوندىرىستىڭ جان باسىندىق جالپى ءونىم قۇنى 33 مىڭ 229 يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %11 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 28 مىڭ 88 يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %10.6؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 44 مىڭ 121 يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %12.7؛ التاي ايماعىنىكى 33 مىڭ 873 يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %9 ارتاتىندىعى)؛ ادەتتەگى الەۋمەتتىك قازىنانىڭ مەجە ەسەپ كىرىسى 14 ميلليارد 840 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %10.4 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 7 ميلليارد 320 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %10.4؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 4 ميلليارد 380 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %11.2؛ التاي ايماعىنىكى 3 ميلليارد 140 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %9.4 ارتاتىندىعى) العاشقى قادامدا مەجەلەنىپ وتىر.

(1) ەگىن، مال شارۋاشىلىعىن وسى زامانداندىرۋ جەدەل دامىتىلدى. استىق حاۋىپسىزدىگى ءونىمدى تۇردە قامتاماسىزداندىرىلىپ، ەرەكشە ەگىمشىلىك پەن باعىمشىلىقتىڭ ساپاسى جوعارىلاپ ونىمدىلىگى ارتىپ، باستى ەگىن، مال شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ءونىم مولشەرى ءۇرتىس 5 جىل ارتتى. وبلىس دارەجەلى جانە ودان جوعارى اۋىل شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىرعان ءتۇيىندى باستاماشى كاسىپورىن 337 گە، مەملەكەت دارەجەلى جانە اۆتونوميالى رايون دارەجەلى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى ايگىلى ماركا 38 گە جەتتى. كاسىپورىندار مەن ديقانداردىڭ مۇددەسىن بىرلەستىرۋ مەحانيزمى، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ساپا حاۋىپسىزدىگىن تەكسەرۋ جۇيەسى ونان ارى كەمەلدەندى. اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ەلەكتروندى ساۋداسى جەدەل دامىدى، اۋىل _ قىستاق جەرلەرىن كوتەرمەگە الىپ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ ۇقىعىن زاڭ بويىنشا اينالىمعا سالۋ جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ۇيلەسىمدى كولەمدەگى تيجاراتى ورنىقتى ىلگەرىلەدى. جاڭاشا اۋىل _ قىستاق قۇرىلىسىنىڭ ناتيجەسى كورنەكتى بولىپ، اۋىل _ قىستاقتىڭ بەت _ بەينەسى ۇزدىكسىز جاقساردى.

(2) جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋ ورنىقتى قاداممەن ىلگەرىلەتىلدى. توقىماشىلىق، كيىم _ كەشەك سياقتى ەڭبەككۇش شوعىرلانعان كاسىپتەر جەدەل دامىدى، وسى زامانعى كومىر _ حيميا ونەركاسىبى، بيولوگيالىق ءدارى _ دارمەك جاساۋ، جاسىل ەنەرگيا سياقتى جاڭادان وركەندەگەن كاسىپتەر تەز قارقىنمەن دامىدى، جاسىل ازىق _ تۇلىك مانەرلەۋ، ءتۇستى مەتال قورىتۋ، قۇرىلىس ماتەريالدارى سياقتى ءداستۇرلى ابزال كاسىپتەردىڭ قۋاتى ورنىقتى قاداممەن جوعارىلادى. قازىر وبلىس بويىنشا مەملەكەت دارەجەلى 4 باقشا رايونى، اۆتونوميالى رايون دارەجەلى 18 باقشا رايونى بولىپ، ءتۇرلى باقشا رايونداردا ەڭبەككۇشتەردەن جيىنى 85 مىڭ ادام قابىلدانىپ كاسىپتەندى. 2016 _ جىلى وبلىس بويىنشا كولەمدەنگەن ونەركاسىپتىڭ ارتقان قۇنى 14 ميلليارد 680 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %13.2 ارتتى.

(3) جاڭاشا قالا _ قالاشىقتاندىرۋ ورەسى جوعارىلاتىلدى. قالا _ اۋىل قۇرىلىس جوباسى بۇكىلدەي جالپىلاستىرىلدى. «اۆتونوميالى وبلىستىڭ قوجالىق باسقارۋ ەرەجەسى» مەن «اۆتونوميالى وبلىستىڭ قالا _ قالاشىقتاردى جىلۋمەن قامداۋ ەرەجەسى» جاريالانىپ اتقارىلدى. قالا جولدارى، جاسىلداندىرۋ، سۋمەن قامداۋ، سۋ ىعىستىرۋ، قالا _ قالاشىقتارداعى تۇرمىستىق قوقىر _ قوقسىقتى ءبىرجاقتىلى ەتۋ سياقتى نىسانداردان ءبىر توبى سالىنىپ، ونىمدىلىگى ساۋلەلەندى. قالاداعى لاشىقتى وڭىرلەردى جانە كونە قالا رايونىن جاڭالاۋ اياق الىسى جەدەلدەدى. قۇلجا قالاسى مەن كۇيتىڭ قالاسى مەملەكەتتىك تازا قالا اتاعىنا يە بولدى. شاۋەشەك، التاي سياقتى ورتالىق قالالاردىڭ يقۋاتى جاپپاي جوعارىلادى. قورعاس قالا بولىپ قۇرىلدى ءارى تەز دامىدى. 5 جىلدا قالا _ قالاشىق نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسىنا جيىنى 18 ميلليارد 80 ميلليون يۋان قارجى جۇمسالدى، 39 اۋىل قالاشىققا وزگەرتىلدى، ناپوستاعى جان سانىنىڭ قالا _ قالاشىقتانۋ مولشەرى %46كە جەتتى.

(4) ينفورماتسيالاندىرۋ ۇزدىكسىز جەدەلدەتىلدى. 4G تورابى اشىلىپ، اۋدان، قالا رايوندارىندا وپتيكالىق كابەل تورابىنىڭ جالپىلاسۋ كولەمى كەڭەيدى. «ونەركاسىپتەندىرۋ مەن ينفورماتسيالاندىرۋدى» توعىستىرۋدان ۇلگى كورسەتەتىن كاسىپورىندار 74 كە جەتىپ، 3 باقشا رايون اۆتونوميالى رايون جاعىنان «ونەركاسىپتەندىرۋ مەن ينفورماتسيالاندىرۋدى» توعىستىرۋدان ۇلگى كورسەتۋ سىناق رايونىنا ەنگىزىلدى. قوعامدىق قىزمەت وتەۋ مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنا قاتىستى سالالاردىڭ ينفورماتسيالاندىرۋ ورەسى بارىنشا جوعارىلادى.

(5) وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ ومىرشەڭدىك قۋاتى كورنەكتىلەندى. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ساياحات ايگىلى ماركاسىن جاراتۋ قۇرىلىسى جەدەل ىلگەرىلەتىلىپ، كوكتوعاي، قاراجون مەملەكەتتىك 5A دارەجەلى كورىنىس رايونى بولىپ قۇرىلدى. نارات، بارلىق تاۋى كورىنىس رايونى، التاي قالاسى مەن بۋىرشىن اۋدانى تابىسپەن مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق ساياحاتتان ۇلگى كورسەتۋ رايونى بولىپ قۇرىلدى. تۇلپار مەكەنى حالىقارالىق ساياحات مەرەكەسى، شينجياڭ التاي حالىقارالىق قار _ مۇز مەرەكەسى، شيحۋ سىرا مەرەكەسى سياقتى ساياحات قيمىلدارىنىڭ ىقپالى ۇزدىكسىز كەڭەيە ءتۇستى. جۇڭگو _ موڭعۇليا، جۇڭگو _ قازاقستان شەكارالىق ساياحات لەنياسى اشىلىپ، التاي تاۋىن جەكەلەي اۆتوكولىكپەن اينالىپ ساياحاتتاۋ داعدىعا اينالدى. فينانستىق قىزمەت وتەۋدى قامتاماسىزداندىرۋ قۋاتى كورنەكتى تۇردە جوعارىلادى، مەملەكەتتىك اشۋ بانكەسى، قاتىناس بانكەسى، وركەندەتۋ بانكەسى سياقتى فينانس قۇرىلىمدارى ىركەس _ تىركەس ىرگە تەپتى. قارجى قۇراۋ سيپاتىنداعى كەپىلدىك ەتۋ جۇيەسى مەن الەۋمەتتىك سەنىمدىلىك جۇيەسى بىرتىندەپ كەمەلدەنىپ، شەكارا اتتاعان حالىق اقشاسىمەن ەسەپ جابۋدا جاڭالىق جاراتۋ كاسىبى جەدەل دامىدى. قالا _ اۋىل بازارلارى ۇزدىكسىز گۇلدەنىپ _ كوركەيىپ، ەلەكتروندى ساۋدا، دەنساۋلىقتى كۇتىمدەۋ، تەز جەتكىزۋ سياقتى جاڭادان وركەندەگەن قىزمەت وتەۋ كاسىپتەر جەدەل دامىپ، ۇقساماعان جىكتەگىلەردىڭ ءتۇرلى قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋ سىندى وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ جۇيەسى نەگىزىنەن قۇرىلدى. 2016 _ جىلى وبلىس بويىنشا قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسى 35 ميلليارد 340 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %12.1ارتتى.

4. حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋعا جانە جاقسارتۋعا ايانباي كۇش سالىندى. «حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسى جىلى» قيمىلى جالعاستى ورىستەتىلىپ، حالىق تۇرمىسىنا جۇمسالاتىن شىعىس ادەتتەگى قازىنا مەجە ەسەپ شىعىسىنىڭ %75 نەن جوعارى بولۋىنا باستان _ اياق كەپىلدىك ەتىلدى. 2016_ جىلى وبلىس بويىنشا قالا، قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ جان باسىندىق تيەسەلى كىرىسى 26 مىڭ 242 يۋان بولىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %13 ارتتى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 26 مىڭ 144 يۋان بولىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %12.8؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 26 مىڭ 628 يۋان بولىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %13.6؛ التاي ايماعىنىكى 26 مىڭ 60 يۋان بولىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن %13.1 ارتتى). ەگىنشى، مالشىلاردىڭ جان باسىندىق تازا كىرىسى 13 مىڭ 190 يۋان بولىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن 1032 يۋان ارتتى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 13 مىڭ 87 يۋان بولىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن 1055 يۋان؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 14 مىڭ 461 يۋان بولىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن 876 يۋان؛ التاي ايماعىنىكى 11 مىڭ 648 يۋان بولىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن 1184 يۋان ارتتى).

كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ كۇش سالا ىلگەرىلەتىلىپ، چاپچال، تولى، شىڭگىل اۋداندارىنىڭ كەدەيلىك قالپاعى الىندى، 5 جىلدا جيىنى 273 كەدەي قىستاق كەدەيلىكتەن قۇتىلۋ ولشەمىنە جەتىپ كەدەيلىك قاتارىنان شەگىنىپ شىعىپ، 210 مىڭ كەدەي جان سانى كەدەيلىكتەن قۇتىلدى. بەيقۇت ءۇي ارقىلى حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ ينجەنەرياسى بويىنشا 291 مىڭ، كوشپەندى مالشىلاردى وتىرىقتاستىرۋ ينجەنەرياسى بويىنشا 47 مىڭ، قالالاردا قامتاماسىزداندىرۋ سيپاتىنداعى بەيقۇت ءۇي ينجەنەرياسى بويىنشا 95 مىڭ ءۇي سالىندى، 854 مىڭ ەگىنشى، مالشىنىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى ماسەلەسى شەشىلدى. 31 مىڭ 753 شەكارا قورعاۋشىلاردىڭ وتباسى مەن ءبىرىنشى شەپتەگى شەكارا كەدەي تۇرعىندارى ەڭ تومەنگى تۇرمىسىن تۇبەگەيلى قامتاماسىزداندىرۋ كولەمىنە ەنگىزىلدى. شينجياڭ بويىنشا ۋاقىتتىق قۇتقارۋ _ كومەكتەسۋ ءتۇزىمى الدىمەن اتقارىلىپ، قالا، اۋىلدارداعى تومەن كىرىستى وتباسىلارىنىڭ تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ وبيەكتىلەرىنە جانە ناپاقا وبيەكتىلەرىنە بەرىلەتىن قوسىمشا قاراجات دەڭگەيى مەن ولشەمى ونان ارى جوعارىلادى. جالپى حالىقتى قامسىزداندىرۋعا قاتىناستىرۋ جوسپارى اتقارىلىپ، بەس ءتۇرلى قوعامدىق قامسىزداندىرۋدىڭ جالپىلاسۋ كولەمى ۇزدىكسىز كەڭەيىپ، جاڭاشا سەلبەسىپ ەمدەلۋگە قاتىناسۋ سالىستىرماسى %99 تەن ارتتى. 5 جىلدا اۋىل _ قىستاقتارداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردەن جيىنى 3 ميلليون 869 مىڭ ادام رەت سىرتقا ويىستىرىلدى، بىردە _ ءبىر ادامى كاسىپتەنبەگەن وتباسىلارىنىڭ كاسىپتەنۋ ماسەلەسى تۇگەلدەي شەشىم ەتىلىپ، قالا، قالاشىقتارداعى تىزىمدەلگەن جۇمىسسىزدىق مولشەرى %4 كولەمىندە تىزگىندەلدى. ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى جاعدايى ءۇرتىس ورنىقتى بولۋعا بەت الدى، ازىق _ تۇلىك، ءدارى _ دارمەكتى باقىلاپ _ باسقارۋ تەبىنى كۇشەيتىلىپ، ءتۇرلى توسىن ۋاقيعالارعا جانە جاراتىلىستىق اپاتتارعا ءونىمدى تۇردە توتەپ بەرىلىپ جانە ءبىرجاقتى ەتىلىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعى مەن مال _ مۇلىك حاۋىپسىزدىگى پارمەندى قامتاماسىزداندىرىلدى.

قوعامدىق ىستەر بارىنشا دامىدى. 5 جىلدا وقۋ _ اعارتۋ نىسانىنا جيىنى 6 ميلليارد 150 ميلليون يۋان قارجى قوسىلىپ، كەڭەيتىلىپ جانە جاڭادان سالىنعان مەكتەپ قۇرىلىس كولەمى 3 ميلليون 340 مىڭ شارشى مەترگە جەتتى. 13 اۋدان مەن قالا مىندەتتى وقۋ _ اعارتۋ ساتىسىنداعى مەكتەپتەردى ولشەمدەندىرۋ قۇرىلىسى مىندەتىن ورىندادى، 11 اۋدان مەن قالا مىندەتتى وقۋ _ اعارتۋدىڭ بىركەلكى  دامۋىن جۇزەگە اسىردى. قوبىقسارى موڭعۇل اۆتونوميالى اۋدانى 15 جىلدىق اقىسىز وقىتۋدى، قورعاس قالاسى مەن قۇلجا، نىلقى، كۇنەس، چاپچال، تەكەس، تولى، شاعانتوعاي اۋداندارى تولىق ورتا مەكتەپتەردە اقىسىز وقىتۋدى جۇزەگە اسىردى. ىلە وبلىستىق كاسىپتىك وقۋ _ اعارتۋ باقشا رايونى ىسكە قوسىلدى، التاي ايماقتىق كاسىپتىك وقۋ _ اعارتۋ باقشا رايونى قۇرىلىسىن باستادى، شيحۋ كاسىپتىك تەحنيكالىق مەكتەبى مەن قوبىقسارى كاسىپتىك تەحنيكالىق مەكتەبى قۇرىلدى. 3 ميلليون 250 مىڭ ادام دەنساۋلىعىن اقىسىز تەكسەرۋدەن يگىلىكتەندى. 152 اۋىل _ قالاشىق شيپاحاناسىن جانە 1332 قىستاق ەمحاناسىن ولشەمدەندىرۋ قۇرىلىسى مىندەتى تامامدالدى. «ەكى پەرزەنتتى بولۋ» ساياساتى جاپپاي اتقارىلىپ، يممۋنيتتەتتى كۇشەيتۋ، سالماقتى جۇقپالى اۋرۋلار مەن جەرگىلىكتى اۋرۋلاردان ساقتانۋ جانە ونى ەمدەۋ قىزمەتى تىڭعىلىقتى ورىستەتىلدى. «3 ساراي ءبىر پۋنكت» تۇگەلدەي تەگىن اشىق ۇستالىپ، شارۋالاردىڭ كىتاپ وقۋ ءۇيى تۇتاس جالپىلاستى. «قىستاق مادەنيەتىن وركەندەتۋ ينجەنەرياسى» ىشكەرىلەي ىلگەرىلەپ، اقىندار ايتىسى، ءجۇز كۇندىك مادەنيەت الاڭى سياقتى بۇقارانىڭ قىزىعا كورىپ، قۇمارتا تىڭدايتىن مادەنيەت، دەنەتاربيە قيمىلدارى كەڭ كولەمدە ورىستەتىلدى، راديو _ تەلە باعدارلامالارى بارلىق قىستاقتار مەن وتباسىلارىنا جەتكىزىلىپ، ۇلكەن لابا بۇكىلدەي جالپىلاستى. مەملەكەتتىك ءتۇيىندى مادەني مۇرالاردى قورعاۋ ورنىنان 14 ى تىڭنان قوسىلدى. ىلە اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم _ تەحنيكا باقشا رايونى مەملەكەتتىڭ تەكسەرىپ _ وتكىزىپ الۋىنان ءوتىپ، عىلىم _ تەحنيكادا جاڭالىق جاراتۋ جۇيەسى بىرتىندەپ كەمەلدەندى.

5. سىرتقا ەسىك اشۋ قادامى جەدەلدەدى. «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» ستراتەگياسىن مىقتى يگەرىپ، قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنداعى «ءبىر رايون، ءتورت باقشانىڭ» قۇرىلىسى جەدەل ىلگەرىلەتىلدى. جۇڭگو _ قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعى باتىس سولتۇستىك رايونىنداعى ەڭ ۇلكەن باجى الىنبايتىن رايونعا اينالدى، سەلبەستىك ورتالىعىنداعى جۇڭگو جاقتىڭ 1 _ مەرزىمدەگى تۇلعالاندىرىلعان رايون (جالپىلىق قورعامالى باجى رايونى) جابىق تيجارات جۇرگىزدى، وتكەل سىرتىنداعى فينانس سىناق ءتۇيىنى ورتالىعى، تەمىر جول وتكەلى، اۆتوكولىك يمپورت ەتۋ وتكەلى، استىق يمپورت ەتۋ وتكەلى، ۆيزا اشۋ سياقتى ساياساتتار ىركەس _ تىركەس اتقارىلىپ، قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايون قۇرىلىسى تەز دامۋ ارناسىنا ءتۇستى. تارباعاتاي شەكارا تۇرعىندارىنىڭ ءوزارا ساۋدا بازارىنداعى قازاقستان ازاماتتارىنىڭ «3 كۇندىك ۆيزاسىز» شەكارادان كىرۋ كولەمى كەڭەيتىلە ءتۇستى، التاي تاۋى باۋرايىنداعى «4 ەل، التى جاقتىڭ» ەل اتتاعان سەلبەستىك ۇلگى كورسەتۋ رايونى قۇرىلىسىنىڭ اياق الىسى ءساتتى بولدى، قۇلجا اۋەجايى مەملەكەتتىك كەڭەس جاعىنان سىرتقا اشىق ۇستالعان اۋەجاي بولىپ بەكىتىلدى. شەكارا اتتاعان ەلەكتروندى ساۋدا، عالامتورسىرتقى ساۋدازات اينالىم تارتىپپەن ورىستەتىلدى. باقتى، جەمەنەي وتكەلدەرىنىڭ كەدەننەن وتكەرمەلەۋ قۋاتى كورنەكتى تۇردە كۇشەيدى. 5 جىلدا يمپورت _ ەكسپورت ەتىلگەن ساۋدانىڭ سوماسى 39 ميلليارد 200 ميلليون دوللارعا جەتتى.

6. نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسىنىڭ تەبىنى ارتتى. 5 جىلدا تۇراقتى مۇلىككە قوسىلعان قارجى جيىنى 537 ميلليارد 150 ميلليون يۋانعا جەتتى، كەڭساي _ قورعاس، قارامايلى _ شاۋەشەك، بۋرىلتوعاي _ التاي سياقتى جوعارى قارقىندى تاس جولداردا اۆتوكولىك قاتىنادى، حانتەڭ _ تەكەس ءبىرىنشى دارەجەلى تاس جولىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى، مەملەكەت تاس جولىنىڭ 219_ لەنياسىنداعى چاپچال _ موڭعۇلكۇرە تاس جولىنىڭ قوناقاي تۋنەلى تۇتاستىرىلدى. بەيتۇن _ التاي تەمىر جولىنا تۇتاس رەلىس توسەلىپ بولدى، قارامايلى _ شاۋەشەك تەمىر جولىنىڭ ءبىر ءبولىم قۇرىلىسى تامامدالدى، التاي _ كوكتوعاي _ شىعىس جوڭعار تەمىر جولىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى. نارات اۋەجايىندا ءتورت ماۋسىمدا ۇشاق قاتىنادى، شاۋەشەك اۋەجايىن وزگەرتىپ كەڭەيتىپ سالۋ قۇرىلىسى باستالدى، كوكتوعاي اۋەجايىندا ۇشاق قاتىنادى، ىشكى ولكەلەرگە ۇشاتىن كوپ لەنيالى اۋە جولدارى اشىلىپ، سترولىق قاتىناس تورابى العاشقى قادامدا قالىپتاستى. ىلە _ فىڭحۋاڭ، ىلە _ كۇشار 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ، كەرنەۋ اۋىستىرۋ ينجەنەرياسى تامامدالدى، تارباعاتاي ايماعىنىڭ ءدام وزەنىنەن سۋ باستاۋ ينجەنەرياسى پايدالانۋعا بەرىلەدى، ىلە اڭعارىنىڭ جەرىن اشۋ جانە رەتكە سالۋ ينجەنەرياسىنىڭ اياق الىسى ءساتتى بولدى.

7. ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى جەدەلدەدى. «ورتانى قورعاۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋ، ەكولوگيالى وبلىس قۇرۋ» سىندى دامۋ يدەياسىنا تاباندى بولىپ، «ىلە اڭعارىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسى»، «التاي ايماعىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسى» جانە «قۇلىستاي ساحاراسىنىڭ ەكولوگياسىن قورعاۋ ەرەجەسى» جاريالانىپ اتقارىلدى. مەملەكەت بويىنشا ەكولوگيالىق وركەنيەتتە ۇلگى كورسەتەتىن رايون قۇرۋ قيمىلى جەدەلدەتىلىپ، توعىزتاراۋ، تەكەس، موڭعۇلكۇرە، قابا، بۋىرشىن اۋداندارى اۆتونوميالى رايون دارەجەلى ەكولوگيالى وركەنيەتتەن ۇلگى كورسەتۋ اۋدانى بولىپ قۇرىلدى، شاۋەشەك قالاسى، كۇنەس اۋدانى سياقتى 9 اۋدان مەن قالا مەملەكەتتىك ءتۇيىندى ەكولوگيالى يقۋاتتى رايونىنا ەنگىزىلدى، جيىنى مەملەكەت دارەجەلى 7 ەكولوگيالى اۋىل _ قالاشىق، اۆتونوميالى رايون دارەجەلى 57 ەكولوگيالى اۋىل _ قالاشىق قۇرىلدى، قاراجون مەن كولدەنەڭ شينجياڭ ءتاڭىر تاۋىنىڭ ماڭىزدى ءوڭىرى رەتىندە «دۇنيە جۇزىلىك جاراتىلىستىق مۇراعاتتار تىزىمدىگىنە» ەنگىزىلدى. ءتورت ءتۇرلى باستى لاس زاتتاردىڭ ىعىستىرىلۋىن ازايتۋ مىندەتى نەگىزىنەن ورىندالدى. ىلە وزەنى اڭعارىنداعى ميلليون مۋلىق ەكولوگيالىق ورمان وتىرعىزۋ، قۇنارسىز ەگىستىك جەرلەرگە ورمان وتىرعىزۋ، جايىلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ جانە ءۇش تەرىستىك 5 _ مەرزىمدىك ىقتاسىندى ورمان سياقتى ءتۇيىندى ەكولوگيالىق ورتانى قالپىنا كەلتىرۋ ينجەنەرياسى كۇش سالا اتقارىلىپ، «تازا ىلە»، كۇيتىڭ _ مايتاۋ _ شيحۋ وڭىرلەرىنىڭ اتموسفەراسىنىڭ لاستانۋىنىڭ الدىن الۋ جانە اۋىل _ قىستاق ورتاسىن جان _ جاقتى شوعىرلى وڭاۋ قىزمەتى ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىلىپ، قالا مەن اۋىلدىڭ ەكولوگيالىق ورتاسى جاقسارا ءتۇستى.

8. ۇلت، ءدىن قىزمەتى تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەلدى. ۇلتتار ىنتىماعى العا باسارلىعى ۇگىت _ تاربيەسى كەڭ كولەمدە ورىستەتىلىپ، «ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى» قيمىلى جاپپاي باستالدى. سوتسياليستىك وزەكتى قۇن كوزقاراسى جانە «بەس ورتاق تانىم»، «ءۇشتىڭ ءبىر _ بىرىنەن ايىرىلا الماۋ» يدەياسى جۇرت جۇرەگىنە تەرەڭ ۇيالادى،  وبلىسقا توتە قاراستى ورىندار، تارباعاتاي، التاي ايماعى مەملەكەت بويىنشا ۇلتتار ىنتىماعى العا باسارلىعىنداعى ۇلگى كورسەتەتىن وبلىستى (ايماقتى) ءبىر ۋاقىتتا تابىسپەن قۇردى، 5 جىلدا مەملەكەت بويىنشا ۇلتتار ىنتىماعىندا 11 ۇلگىلى ورىن، 25 ۇلگىلى جەكە جارىققا شىقتى. ءدىن ىستەرى زاڭ بويىنشا باسقارىلىپ، «ەكى ءتۇرلى ءتۇزىم» قاتاڭ اتقارىلىپ، «ءۇش ءتۇرلى زاڭسىزدىقتى» جونگە سالۋ جالعاستى كۇشەيتىلدى، «ۇشقارىلىقتى الاستاۋ» قىزمەتىنىڭ ناتيجەسى كورنەكتى بولدى، قىستاقتا تۇرىپ مەشت باسقارۋ قىزمەت اترەتى جالپى بەتتىك جىبەرىلدى، وتانشىل ءدىني قايراتكەرلەرگە كوڭىل ءبولۋ جانە ولاردى قورعاۋ ساياساتى ىشكەرىلەي تياناقتاندىرىلىپ، ءدىني ۇشقارى يدەيانىڭ ءوربۋى ءونىمدى تەجەلىپ، بۇقارانىڭ قارسىلىق قۋاتى بارىنشا ارتتى.

9. شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋدىڭ ەرەكشە رولى ساۋلەلەندى. ءبىز شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ قىزمەتىنە بەلسەنە سايكەسىپ جانە ونى كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، شينجياڭعا جان _ جاقتى، كىرىسپەلى كومەك بەرۋدىڭ ناتيجەسى كورنەكتى بولدى. 5 جىلدا شينجياڭعا كومەك بەرۋدە جيىنى 11 ميلليارد 600 ميلليون يۋان قارجى جۇمسالىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋعا، ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا جانە قوعامىنىڭ ورنىقتىلىعىنا كومەگىن تيگىزدى، شينجياڭعا كاسىپ جاعىنان كومەك بەرۋ قىزمەتىن ىشكەرىلەي جۇرگىزىپ، جياڭسۋ ولكەسىنىڭ 18 باقشا رايونى وبلىسقا توتە قاراستى 15 باقشا رايونىمەن بىرگە قۇرۋ قيمىلىن ورىستەتتى، لياۋنيڭ ولكەسى مەن تارباعاتاي ايماعى بىرگە قۇرعان باقتى وتكەلىندەگى لياۋنيڭ _ تارباعاتاي جاڭا رايونىنىڭ اياق الىسى ءساتتى بولدى، جيلين ولكەسى مەن حيلۇڭجياڭ ولكەسىنىڭ مەملەكەت دارەجەلى 6 اشۋ رايونى التاي ايماعىنىڭ 6 باقشا رايونىمەن سەرىكتەسىپ بىرگە قۇرۋ قيمىلىن ورىستەتتى.

10. ۇكىمەتتىڭ وزىندىك قۇرىلىسى كۇشەيتىلدى. «اۆتونوميالى وبلىستىڭ ج ك پ ورتالىق كوميتەتى مەن مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ <زاڭمەن جونگە سالىناتىن ۇكىمەت قۇرۋدىڭ اتقارۋ پروگرامماسى (2015 _ جىلدان 2020 _ جىلعا دەيىن)> اتقارۋ جوباسى» جاسالىپ اتقارىلىپ، «اۆتونوميالى وبلىستىڭ كەلەلى اكىمشىلىك ىستەرىنە زاڭ بويىنشا شەشىم جاساۋ ءتۇزىمى» مەن «اۆتونوميالى وبلىستىڭ كەلەلى اكىمشىلىك شەشىم جاساۋ، كەڭەس سۇراۋ، دالەلدەۋدى سىناق رەتىندە اتقارۋ ءادىسى» قاتاڭ تياناقتاندىرىلدى. اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنە ۇكىمەتتىڭ مىندەت وتەۋ احۋالى جانە زاڭدار مەن زاڭ _ ەرەجەلەردىڭ اتقارىلۋ احۋالىنان زاڭ بويىنشا دوكلاد جاسالدى، اۆتونوميالى وبلىستىق ساياسي كەڭەسكە اۆتونوميالى وبلىستىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋ جاعدايى مەرزىمدى تۇردە حابارلاندىرىلدى، 5 جىلدا حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ 14 كەڭەستىك جوباسى، 1488 ۇسىنىسى جانە ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ 1919 ۇسىنىس جوباسى ءبىرجاقتى ەتىلىپ، جاۋاپ قايتارۋ مولشەرى %100 بولدى. اۆتونوميالى وبلىس دارەجەلى 52 تاراۋدىڭ (ورىن) 2719 ءتۇرلى بيلىك ءتىزىمى جانە جاۋاپكەرشىلىك ءتىزىمى زاڭ بويىنشا بۇكىل قوعامعا اشىق جاريالانىپ، نەگىزىنەن جالپىلاستىرىلدى. تارباعاتاي، التاي ايماقتارىنىڭ قىزمەتتەرىنە كۇش سالا قولداۋ كورسەتىپ، ولاردىڭ جوعارىعا جولدانعان ىستەرىن بىتىرۋگە بەلسەنە سايكەستىك. پارتيانىڭ بۇقارالىق لۋشيان تاربيەسى جانە امالياتتان وتكىزۋ قيمىلى، «ۇشتە قاتاڭ، ۇشتە شىنايى بولۋ» ارناۋلى تاربيەسى، «ەكىنى ۇيرەنۋ، بىردە تولىمدى بولۋ» ۇيرەنۋ تاربيەسى تىڭعىلىقتى ورىستەتىلىپ، «ءتورت ءتۇرلى بۇرىس ستيلگە» قارسى تۇرۋعا جانە «جاڭا سالت» ورناتۋعا كۇش سالىندى، ءار دارەجەلى ۇكىمەتتەردىڭ جانە قىزمەتكەرلەردىڭ «ءتورت تانىمى» كورنەكتى تۇردە كۇشەيتىلىپ، ستيلى ايتارلىقتاي جاقسارتىلدى. پاكتىك قۇرىلىسى ۇزدىكسىز كۇشەيتىلىپ، زاڭعا قايشىلىق جاساعان دەلولار زاڭ بويىنشا قاتاڭ ءبىرجاقتىلى ەتىلدى.

سىرتقى ىستەر، مۇھاجىرلار، ءتىل _ جازۋ، اقپارات _ باسپا ءسوز، اۋا رايى، سۋ رايى، جەر سىلكىنىسىن باقىلاۋ، ساپانى تەحنيكا جاقتان باقىلاۋ، ونەركاسىپ _ ساۋدانى اكىمشىلىك جاقتان باسقارۋ، قازىنالىق باقىلاۋ، ساناق، حالىقتىق اۋە قورعانىسى، ارحيۆ، شەجىرە، ايەلدەر مەن بالالار، قارتتار، مۇگەدەكتەر جانە قىزىل كرەست سياقتى قىزمەتتەردە تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزىلدى.

بيڭتۋاننىڭ وبلىسىمىزداعى ديۆيزيالارى رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋعا جانە جاقسارتۋعا كۇش سالىپ، ورنىقتىلىقتى، شەكارانى قورعاۋ قۋاتىن ۇزدىكسىز كۇشەيتتى، بەيتۇن قالاسى مەن كوكدالا قالاسىن قۇرىپ، قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنداعى بيڭتۋان باقشا رايونىن تەز قارقىنمەن دامىتىپ، شارۋا جۇمىسشىلاردىڭ  تۇرمىس ورەسىن ونان ارى جوعارىلاتىپ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ توعىسپالى دامۋىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزىپ، «ورنىقتىرعىش جانە دومنا پەشتىك» رولدارىن ءونىمدى تۇردە ساۋلەلەندىردى. 2016 _ جىلى ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنى 85 ميلليارد 90 ميلليون يۋانعا جەتىپ، 5 جىلدا جىلىنا ورتا ەسەپپەن %14.5 ارتاتىندىعى مەجەلەندى.

ۋاكىلدەر! وتكەن 5 جىلداعى قول جەتكىزگەن تابىستار وڭاي _ وسپاق قولعا كەلمەدى. بۇل شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ ايرىقشا قامقورلىعىنىڭ ناتيجەسى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىنىڭ ءارى شينجياڭعا كومەكتەسكەن ولكەلەردىڭ قالتقىسىز كومەك بەرۋىنىڭ ناتيجەسى، سونداي _ اق، وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىنىڭ قۇلشىنا كۇرەس جۇرگىزۋىنىڭ ناتيجەسى. بۇعان حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرى مەن ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ اقىل _ پاراساتى، وبلىسىمىزدا تۇراتىن بيڭتۋان ديۆيزيالارىنىڭ، اسكەري قوسىندار مەن ورىنداردىڭ توعىسپالى دامىپ ورنىقتىلىقتى بىرگە قورعاۋداي قۇدىرەتتى كۇش قۋاتى شوعىرلانعان، شينجياڭعا كومەك بەرگەن ولكەلەردەگى حالىقتىڭ تەرەڭ سۇيىسپەنشىلىگى مەن شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلاردىڭ قاجىرلى ەڭبەگى سىڭگەن. وسى ورايدا مەن اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى اتىنان ءارقايسى شەپتە كۇرەس جاساپ جاتقان ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىنا، قوعام حاۋىپسىزدىگى حالىق ساقشىلارىنا، بيڭتۋانداعى جۇمىسشى _ قىزمەتشىلەرگە، قوعامداعى ءار ۇلت، ءار سالا قايراتكەرلەرىنە، وبلىسىمىزدا تۇراتىن ازاتتىق ارمياعا، قارۋلى ساقشى وفيتسەر _ جاۋىنگەرلەرىنە، ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ وبلىسىمىزدا تۇراتىن ورىندارداعى كادرلارىنا، جۇمىسشى _ قىزمەتشىلەرىنە جانە شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلارعا شىنايى العىس ايتامىن ءارى وسكەلەڭ قۇرمەت بىلدىرەمىن.

وتكەن 5 جىلداعى قىزمەتتەردى ەسكە الار بولساق، ساقتالىپ وتىرعان قيىنشىلىقتار مەن جەتەرسىزدىكتەردى دە سەرگەكتىكپەن كورە ءبىلۋىمىز كەرەك. بىرىنشىدەن، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ جاعدايى ءالى دە سالماقتى، كۇردەلى بولۋدا، «ءۇش مەزگىلدىڭ قاباتتاسقان» جاعدايىندا ءتۇبىرلى وزگەرىس بولا قويمادى؛ ەكىنشىدەن، ەكونوميكانىڭ جالپى مولشەرى تومەن، قۇلدىراۋ قىسىمى زور، قۇرىلىم ۇيلەسىمسىز بولىپ، دامۋدىڭ بىركەلكى بولماۋ، سايكەسپەۋ، باياندى بولماۋ ماسەلەسى ءبىرشاما كورنەكتى بولىپ وتىر؛ ۇشىنشىدەن، بۇقارانىڭ كىرىسى ماردىمسىز، نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدەگى قامداۋ جەتكىلىكسىز، قوعامدىق ىستەردىڭ دامۋى كەنجە، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋ مىندەتى اۋىر بولىپ وتىر؛ تورتىنشىدەن، نەگىزگى ساتىنىڭ نەگىزى ءالسىز، ءىشىنارا كادرلاردىڭ ستيلىندە قاتاڭ، شىنايى، جاۋاپكەرشىلىك سەزىمى مەن كوكەيتەستىلىك سەزىمى كۇشتى بولماۋ سياقتى ماسەلەلەر ۇقساماعان دارەجەدە ورىن تەۋىپ وتىر. وسى ماسەلەلەر مەن قيىنشىلىقتارعا قاراتا، ءبىز ماسەلە، جاۋاپكەرلىك جانە ونىمدىلىك بەتالىستان جازباي، جاۋاپكەرشىلىكتى باتىل ارقالاپ، قيىندىقتاردان تايسالماي العا ۇمتىلىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ رەفورما، دامۋ، ورنىقتىلىق ىستەرىندە تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزۋگە كۇش سالۋىمىز كەرەك.

ەكىنشى، الداعى 5 جىلداعى قىزمەتتىڭ جالپى تالابى جانە باستى نىساناسى

الداعى 5 جىل __ اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن جۇزەگە اسىرۋداعى 5 جىل، سونداي _ اق، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋداعى ءارى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ شايقاسىندا جەڭىسكە قول جەتكىزۋدەگى ماڭىزدى 5 جىل. اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ قىزمەت جالپى تالابى: باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ جەلىلەس ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن، اسىرەسە، ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى ەكىنشى رەتكى اڭگىمە ماجىلىسىندە سويلەگەن ماڭىزدى ءسوزىنىڭ جانە شينجياڭدا قىزمەت تەكسەرگەندە سويلەگەن ماڭىزدى ءسوزىنىڭ رۋحىن، شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جالپى جوباسىن جانە ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 9 _ قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن تىعىز ارقاۋ ەتىپ، «بەستى ءبىر تۇلعالاندىرۋ» جالپىلىق ورنالاستىرۋىن ءبىر تۇتاس ىلگەرىلەتىپ جانە «ءتورتتى جاپپاي ورىنداۋ» ستراتەگيالىق ورنالاستىرۋىن سايكەستى ىلگەرىلەتىپ، جونگە سالۋ جۇيەسى مەن قابىلەتىن وسى زامانداندىرۋدى جەتەكشى ەتۋدەن، ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەۋ نەگىزگى اۋەنى سىندى مەملەكەتتى باسقارىپ، اكىمشىلىكتى جونگە سالۋدىڭ ماڭىزدى پرينسىبىنەن جازباي، جاڭا دامۋ يدەياسىن بەرىك ورناتىپ جانە دايەكتىلەندىرىپ، ەكونوميكانى دامىتۋ مەن حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋدى نەگىز، وتان تۇتاستىعىن قورعاۋ، ۇلتتار ىنتىماعىن جەبەۋ جانە ءدىني ۇشقارى يدەيانىڭ ءوربۋىن تەجەۋدى ءتۇيىن ەتىپ، وبلىستى زاڭمەن جونگە سالۋدان، ىنتىماقتاسا ورنىقتىرۋدان جانە باياندى كوركەيتۋدەن جازباي، ىنتىماقتى دا جاراسىمدى، باي دا كوركەيگەن، وركەنيەتتى دە العا باسار، حالىق تىنىش الاڭسىز تىرشىلىك ەتكەن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىن قۇرۋعا كۇش سالۋ.

باستى نىسانا: قوعامنىڭ جالپى جاعدايىنىڭ جاراسىمدىلىعى مەن ورنىقتىلىعىن ساقتاپ، لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ ورنىقتىلىقتى قورعاۋدا «ءبىر جىلدا ورنىقتىرۋ، ەكى جىلدا بەكەمدەۋ، ءۇش جىلدا قالىپقا ءتۇسىرۋ» سىندى جاعدايدى قۇلشىنا جۇزەگە اسىرىپ، ۇلتتار ىنتىماعىن جەبەۋ، ءدىن ىستەرىن باسقارۋ، قوعامدىق اۋقىمدى مەڭگەرۋ جاقتارىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزىپ، باياندى تىنىشتىق نەگىزىن ونان ارى بەكەمدەۋ. جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرىپ، ەكونوميكانىڭ ورتا، جوعارى قارقىنمەن ارتۋىن، ءوندىرىس جالپى قۇنىنىڭ ارتۋ قارقىنىن جىلىنا ورتا ەسەپپەن %8 تەن تومەندەتپەۋ، ەكونوميكالىق قۇرىلىمدى ونان ارى ساپالىلاندىرىپ، قالا _ اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جان باسىندىق تيەسەلى كىرىسىن، نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋىن بۇكىل ەلدىڭ ورتاشا ورەسىنە جەتكىزىپ، بۇكىل ەلمەن جانە بۇكىل شينجياڭمەن ءبىر ۋاقىتتا جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋ. كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ شايقاسىنىڭ جەڭىسىنە قول جەتكىزىپ، قازىرگى ولشەم نەگىزىندە، كەدەيلەردى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرىپ، كەدەي اۋدانداردىڭ كەدەيلىك قالپاعىن تۇگەل الىپ، كەدەيلەردىڭ «ەكىدەن ۋايىمداماۋىن، ۇشتە قامتاماسىز بولۋىن» ورنىقتى تۇردە جۇزەگە اسىرۋ. تاماشا ەكولوگيالىق ورتانى ساقتاپ، مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق وركەنيەتتە ۇلگى كورسەتەتىن رايوندى قۇرىپ، باتىس وڭىردەگى جاسىل ەكولوگيالىق قورعاندىق رولىمىزدى ءونىمدى ساۋلەلەندىرىپ، ەنەرگيا مەن سۋدى ۇنەمدەپ، لاس زاتتاردى ازايتۋ نىساناسىن جاپپاي ورىنداپ، بايلىقتان پايدالانۋ ونىمدىلىگىن بارىنشا جوعارىلاتىپ، دامۋدى قامتاماسىزداندىرۋ جانە باياندى دامۋ قۋاتىن كورنەكتى تۇردە كۇشەيتۋ.

جوعارىداعى نىسانالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن، ءبىز باستان _ اياق، پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ شينجياڭدى جونگە سالۋ جونىندەگى جالپى جوباسىنان جازباي، شينجياڭ قىزمەتى جونىندەگى نەگىزگى تالاپتارىنا، وبلىستى زاڭمەن جونگە سالۋعا، وبلىستى ىنتىماقتاسا ورنىقتىرۋعا، وبلىستى باياندى كوركەيتۋگە تاباندى بولىپ، كوپ تاراۋ بىرگە كىرىسىپ، قادام سايىن بەكىنىس قۇرىپ، بولماشى جەڭىستى زور جەڭىسكە، كوز الداعى تابىستى بولاشاقتىق تابىسقا اينالدىرۋىمىز كەرەك. ءبىز باستان _ اياق قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىنان جازباۋدى اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ ءتۇرلى قىزمەتتەرىنە ءبىرتۇتاس باسشىلىق ەتۋدەگى جالپى پروگرامماسى جانە وزەكتى مىندەتى، سونداي_ اق، بارلىق قىزمەتىمىزدىڭ كۇش سالۋ ءتۇيىنى جانە تابان تىرەر تياناعى ەتىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ جاراسىمدى دا باياندى جانە جاپپاي ورنىقتى بولۋىنا كەپىلدىك ەتۋىمىز كەرەك. ءبىز ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەۋ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى اۋەنىنە تاباندى بولىپ، ەكونوميكانى ورنىقتى ارتتىرۋ، رەفورمانى جەبەۋ، قۇرىلىمدى رەتتەۋ، حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋ، حاۋىپ _ قاتەردەن ساقتانۋ قىزمەتتەرىن كۇش سالا ويداعىداي ىستەپ، ساپالى دا ءونىمدى، عىلمي دامۋ جولىمەن جۇرۋگە قۇلشىنۋىمىز كەرەك. ءبىز باستان _ اياق حالىق بۇقاراسىن كوكەيىمىزگە بەرىك ساقتاپ، حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسىن جالعاستى جۇرگىزىپ، ەل قالاۋىنان شىعاتىن، ناقتى دا يگى ىستەردى كوپ ىستەپ،  ءار ۇلت بۇقاراسىن مۇنان دا جاقسى تۇرمىسقا كەنەلتۋگە قۇلشىنۋىمىز كەرەك. ءبىز باستان _ اياق يدەيانى ازات ەتىپ، كوزقاراستاردى جاڭالاپ، جاڭالىقتارعا ۇمتىلىپ، ءورىس اشا العا ىلگەرىلەپ، وزاتتارمەن سانالى تۇردە سالىستىرىپ، وزىق كوزقاراستاردى قابىلداپ، ءتىپتى دە زور باتىلدىق جانە سەنىمدە بولا وتىرىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ رەفورما، دامۋ جانە ورنىقتىلىعىندا جاڭا جاعداي جاراتۋىمىز كەرەك. ءبىز باستان _ اياق قاتاڭ جونگە سالۋ، ستيلگە بۇرىلىس جاساۋعا تاباندى بولىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق ۇكىمەت سالالارىنىڭ بەرىك پارمەندىلىگىنە، ۇكىمەتتەگى ءار دارەجەلى قىزمەتكەرلەرىنىڭ ادال دا پاك جاۋاپكەرلىكتى ارقالاۋىنا كەپىلدىك ەتىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعى ۇلى ءىسىن ۇزدىكسىز العا باستىرۋعا كۇش سالۋىمىز كەرەك.

 

ءۇشىنشى، 2017 _ جىلعى باستى قىزمەتتەر

ۋاكىلدەر، ۇستەگى جىلى پارتيا 19 _ قۇرىلتايى جەڭىسپەن اشىلاتىن جىل، پارتيا 18_ كەزەكتى ورتالىق كوميتەتى 6 _ جالپى ءماجىلىسىنىڭ جانە ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 9 _ قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن دايەكتى تياناقتاندىراتىن شەشۋشى جىل، ءارى كەدەيلىكتەن قامال الۋدا ءسوزسىز جەڭىسكە قول جەتكىزىپ، جالپى حالىق دوڭگەلەك داۋلەتتى ورەگە ۇمتىلۋداعى ماڭىزدى جىل، ۇستەگى جىلعى قىزمەتتى ويداعىداي ىستەۋ ايرىقشا مانگە يە بولىپ، جاۋاپكەرلىگى اۋىر. ۇستەگى جىلى اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋىنىڭ باستى مەجەدەگى نىسانالارى: ءوندىرىستىڭ جالپى ءونىم قۇنىن %8.6 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %8.5، تارباعاتاي ايماعىنىكىن %9، التاي ايماعىنىكىن %12 ارتتىرۋ)؛ ادەتتەگى الەۋمەتتىك مەجە ەسەپ كىرىسىن %8.5 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %10، تارباعاتاي ايماعىنىكىن %5، التاي ايماعىنىكىن %9.9 ارتتىرۋ)؛ جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ تۇتاس قوعامدىق تۇراقتى مۇلىككە قوسىلاتىن قارجىسىن %50 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %50، تارباعاتاي ايماعىنىكىن %50، التاي ايماعىنىكىن %50ارتتىرۋ)؛ قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسىن %11.6 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %10، تارباعاتاي ايماعىنىكىن %12، التاي ايماعىنىكىن %15 ارتتىرۋ)؛ قالا _ قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ جان باسىندىق تيەسەلى كىرىسىن%8 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن %8، تارباعاتاي ايماعىنىكىن %3.8، التاي ايماعىنىكىن %12 ارتتىرۋ)؛ ەگىنشى، مالشىلاردىڭ جان باسىندىق تازا كىرىسىن 950 يۋان ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن 900 يۋان، تارباعاتاي ايماعىنىكىن 800 يۋان، التاي ايماعىنىكىن 1280 يۋان ارتتىرۋ)؛ تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ باعاسىنىڭ جوعارىلاۋىن %3.5، قالا _ قالاشىقتارداعى تىزىمدەلگەن جۇمىسسىزدىق مولشەرىن %4 كولەمىندە تىزگىندەۋ.

ۇستەگى جىلعى نىسانالىق مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن، تومەندەگى قىزمەتتەردى كۇش سالا ويداعىداي ىستەۋىمىز كەرەك:

 1. باس نىسانانى كوزدە ۇستاپ، لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ ۇزاق ءونىمدى مەحانيزمىن بەلسەنە ورناتۋ. ءبىز لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋدى باستان _ اياق بارلىعىن باسىپ تۇسەتىن ساياسي مىندەت، تايشان تاۋىنان قادىرلى ساياسي جاۋاپكەرلىك تۇرعىسىنان قاراپ، اۆتونوميالى رايوننىڭ ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ 9 ءتۇرلى شاراسىن بۇلجىتپاي دايەكتىلەندىرىپ، «التىنى ويداعىداي يگەرۋ» ، «بەستى باسقارۋ» جانە «ءتورتتى جالپىلاستىرۋدى» باتىل ورىنداپ، «ءبىرىنشى جىلى ورنىقتىرۋ، ەكىنشى جىلى بەكەمدەۋ، ءۇشىنشى جىلى قالىپقا تۇسىرۋدەي» كەزەڭدىك نىسانالاردى ىسكە اسىرۋعا بەرىك نەگىز قالاۋ. قاتاڭ سوققى بەرۋ كۇرەسىن شىنايى ويداعىداي يگەرىپ، تەگەۋرىندى تەبىنىن ساقتاپ، قىزمەتتى ەرتە، كىشى _ كىرىم ىستەن باستاپ، تەز، ويداعىداي يگەرىپ، ىرىقتىلىقپەن ءدال سوققى بەرىپ، ساقتالىم مولشەرىن انىقتاپ، ارتۋ مولشەرىن ازايتىپ، ءوربۋىن الاستاپ، زورلىقتى لاڭكەستىك ارەكەتتى قيمىل جاساۋدان بۇرىن باتىل جويۋ. پارتيا، ۇكىمەت، ارميا، ساقشى، بيڭتۋان، حالىق بۇقاراسى سايكەسە بىرلەسىپ ارەكەتتەنۋ مەحانيزمىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ، قالا _ قالاشىقتارداعى توراپتاندىرىپ باسقارۋدى كۇشەيتىپ، ساقشىلاردىڭ شارلاۋ جۇرگىزۋ مولشەرىن ارتتىرىپ، قوعامدىق باسقارۋ _ مەڭگەرۋدى، ءتۇيىندى وڭىرلەردىڭ ساقتىعىن، ءتۇيىندى فاكتورلاردى باقىلاۋ _ تىزگىندەۋدى كۇشەيتىپ، شەكارانى باسقارۋ _ مەڭگەرۋدەگى قاتتى بولشەك شارت _ جاعدايى مەن جابدىقتالۋ دەڭگەيىن كۇش سالا جوعارىلاتىپ، ينتەرنەت تورابى حاۋىپسىزدىگىن باسقارۋدى كۇشەيتىپ، ساڭىلاۋ، بوستىق، اق تاڭداق قالدىرماۋ قاجەت. قىستاقتا تۇرىپ «حالىق جاعدايىن ۇعىسۋ، حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ، حالىقتىڭ تىلەگىن توعىستىرۋ» سياقتى قىزمەت گرۋپپالارىنىڭ رولىن ساۋلەلەندىرىپ، نەگىزگى ساتىنىڭ نەگىزىن بەكەمدەپ، بۇقارالىق قىزمەتتى جاقسى ىستەپ، حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتتارىن تياناقتاندىرىپ، اۋقاتتانۋ ارنالارىن كەڭەيتىپ، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدەن قامال الۋدى ىلگەرىلەتىپ، ناقتى يگى ىستەردى ىستەۋ. نەگىزگى ساتىداعى 12 ءتۇرلى بۇقارالىق قىزمەتتى تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەپ، بۇقاراعا ىشكەرىلەي ۇگىت جۇرگىزىپ، بۇقاراعا شىنايى قىزمەت وتەپ، بۇقارانى بەلسەنە ۇيىمداستىرىپ جانە كەڭ كولەمدە جۇمىلدىرىپ، لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋداعى حالىقتىق شايقاستا ىرىقتىلىقتى كۇش سالا يگەرىپ، قۇرىش قورعاندى بەكەمدەۋ. تىنىش اۆتونوميالى وبلىس قۇرۋ قۇرىلىسىن تىڭ ساتىعا كوتەرىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ حاۋىپسىزدىك جانە قاناعاتتانۋ سەزىمىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

2. باس نىسانانى كوزدە ۇستاپ، ەكونوميكانىڭ ٴارى جاقسى، ٴارى تەز دامۋىن جەبەۋ. ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەۋ قىزمەتىنىڭ نەگىزگى اۋەنىنەن جازباي، تىڭ دامۋ يدەياسىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورما سىندى نەگىزگى جەلىنى مىقتى يگەرىپ، «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» ستراتەگياسىنان ويداعىداي پايدالانىپ، ەكونوميكانىڭ ٴارى جاقسى، ٴارى تەز دامۋىن بارىنشا جەبەۋ كەرەك.

بىرىنشىدەن، قارجى قوسۋدى جەبەۋ ينجەنەرياسىن اتقارۋ. قارجى قوسۋدىڭ ەكونوميكالىق ارتۋداعى شەشۋشى، جەتەلەۋ رولىن بەلسەنە ساۋلەلەندىرىپ، قۇرىلىمدى رەتتەۋ، ولقىلىقتاردى تولتىرۋ، حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋدى توڭىرەكتەپ، تۇراقتى مۇلىككە قارجى قوسۋ تەبىنىن اناعۇرلىم ارتتىرىپ، تۇتاس جىلدا تۇراقتى مۇلىككە قوساتىن قارجىنى %50 تەن ارتتىرۋعا كۇش سالۋ.

نەگىزدىك قۇرىلعىلارعا قارجى قوسۋدىڭ كومەسكى كۇشىن تولىق اشۋ. ءبىرتۇتاس جوسپارلاپ ورنالاستىرۋعا، ءوزارا بايلانىس جاساپ توعىستىرۋعا، قالىپتى العا ىلگەرىلەۋگە تاباندى بولىپ، وسى زامانعى جالپىلىق قاتىناس _ تاسىمال جۇيەسىن بەلسەنە قۇرۋ. ءدوڭمازار _ نارات جوعارى قارقىندى تاس جولى، التاي (بەيتۇن) _ ءتۇستى كەرىش جوعارى قارقىندى تاس جولى، مەملەكەت تاس جولىنىڭ 577 _ لەنياسىنداعى حانتەڭ _ تەكەس 1 _ دارەجەلى تاس جولى، مەملەكەت تاس جولىنىڭ 219 _ لەنياسى مەن قوبىقسارى _ الاتاۋ ساعاسى سياقتى ءتۇيىندى تاس جول قۇرىلىستارىن جەدەلدەتۋ. بەيتۇن _ التاي تەمىر جول قۇرىلىسىن تامامداتىپ پويەز قاتىناۋىنا كۇش سالىپ، التاي _ كوكتوعاي _ شىعىس جوڭعار تەمىر جولى مەن قارامايلى _ شاۋەشەك تەمىر جولى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. ءۇرىمجى _ قۇلجا _ قورعاس جوعارى قارقىندى تەمىر جولى، قۇلجا قالاسىنىڭ جەڭىل رەلىستى قۇرىلىسىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتتەرىن تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەۋ. قۇلجا اۋەجايىن حالىقارالىق اۋەجايعا وزگەرتۋ جانە شاۋەشەك اۋەجايى، التاي اۋەجايىن كەڭەيتىپ سالۋ قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، موڭعۇلكۇرە حالىقتىق اۋەجايى، شيحۋداعى ارميا، حالىق تەڭ پايدالاناتىن اۋەجاي جانە كۇيتىڭ، جەمەنەي سياقتى ورتاق پايدالاناتىن اۋەجايدىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن بەلسەنە جەبەۋ. اۆتونوميالى رايوننىڭ ءتۇيىندى سۋ يگىلىگى ينجەنەريا نىساندارىن ويداعىداي ىستەۋگە سايكەسىپ، چاپچال سىبە اۆتونوميالى اۋدانىنىڭ قوناقاي سۋ قويماسى، شىڭگىل اۋدانىنىڭ سارتوعاي سۋ يگىلىگى تورابى، شاۋەشەك قالاسىنىڭ ابدىرا سۋ قويماسى سياقتى ءتۇيىندى سۋ يگىلىگى ينجەنەريا قۇرىلىستارىن مىقتى يگەرىپ، ءىرى، ورتا تيۆتەگى سۋارمالى رايونداردا سۋ ۇنەمدەۋ، وزگەرتۋ، قاتەرلى سۋ قويمالارىن جوندەۋ، بەكەمدەۋ جانە ەگىن، مال شارۋاشىلىعىنداعى سۋ يگىلىگى سياقتى حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى سۋ يگىلىگى ينجەنەريا قۇرىلىستارىن ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ. «شينجياڭدى ەلەكترلەندىرۋدى» ىلگەرىلەتۋدى توڭىرەكتەپ، بۋىرشىن 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ كەرنەۋ اۋىستىرۋ ينجەنەرياسىن ولشەمگە جەتكىزۋگە كۇش سالىپ، ەلەكترمەن قامداۋ نەگىزگى توراپ جۇلگەسىنىڭ، قالالارعا ەلەكتر جەتكىزۋ تورابى قۇرىلىسىنىڭ تەبىنىن ارتتىرىپ، جاڭا كەزەكتەگى اۋىل _ قىستاق ەلەكتر تورابىن وزگەرتۋ جانە دارەجەسىن جوعارىلاتۋ جۇمىسىن اتقارۋ، «ەلەكتردەن جىلىنۋ» مەن جاڭا ەنەرگيالى اۆتوموبيلدەردى جالپىلاستىرۋدى جەدەلدەتۋ.

ساۋداگەر تاڭداپ قارجى ەنگىزۋ تەبىنىن جالعاستى ارتتىرۋ. بايلىق ابزالدىلىعىن، ەرەكشە ساياسات ابزالدىلىعىن، ءوڭىر ابزالدىلىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، شينجياڭعا كومەك بەرەتىن ولكە، قالالارمەن، ورتالىققا قاراستى كاسىپورىندارمەن، حالىق باسقارۋىنداعى ايگىلى كاسىپورىندارمەن سەلبەسۋدى كۇشەيتىپ، قارجىسى مول، جەلىسى ۇزىن، ونىمدىلىگى جاقسى، تەحنيكالىق قامتىلىمى جوعارى، كاسىپتەنۋدى كوبىرەك جەبەيتىن جانە ورتانى قورعاۋدا ولشەمگە جەتكەن نىسانداردان ءبىر توبىن كۇش سالا ەنگىزۋ.

قارجى قوسۋدىڭ ءتۇزىلىس مەحانيزمىن ساپالىلاندىرۋدى اناعۇرلىم ارتتىرۋ. كاسپورىنداردىڭ قارجى قوسۋ تۇلعالىق ورنىن تياناقتاندىرىپ، كىرۋگە رۇقسات ەتۋ شارتتارىن كەڭ ۇستاپ، قارجى قوسۋ نىساندارىن جەلىدە تەكسەرىپ بەكىتىپ اتقارىپ، قارجى قوسۋدىڭ ونىمدىلىگىن ارتتىرۋ. ءتۇرلى قارجى قۇراۋ تەكشەسىنەن تولىق پايدالانىپ، قارجى قۇراۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ بولاشاقتىق دامۋىنا، باياندى دامۋىنا قاتىستى ءىرى نەگىزدىك قۇرىلعىلار، الەۋمەتتىك ىستەر سياقتى نىسانداردان ءبىر توبىن الدىمەن جەدەل اتقارۋ. كاسىپتىڭ دامۋىن جەتەلەۋ قورىن ورناتىپ، قوعامداعى ءتۇرلى كاپيتالداردى PPP نىسانى قۇرىلىسىنا اتسالىسۋعا بەلسەنە جەتەلەۋ. نىسانداردى زاپاس ساقتاۋدى كەڭەيتىپ، نىسانداردىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ، ماڭىزدى نىسانداردى ءبولىسىپ جاۋاپتى بولۋ ءتۇزىمىن جالعاستى اتقارىپ، وكشەلەي قىزمەت وتەۋدى كۇش سالا ويداعىداي ىستەپ، نىسانداردىڭ كۇنى بۇرىن تياناقتاندىرىلۋىنا، سالىنۋىنا، وندىرىسكە قوسىلۋىنا، ونىمدىلىك جاراتۋىنا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

ەكىنشىدەن، رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدى تاباندىلىقپەن ىلگەرىلەتۋ. اكىمشىلىك تەكسەرۋ _ بەكىتۋ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال _ مۇلىك، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار، قازىنا _ باجى، فينانس، اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل _ قىستاق، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ، ەلەكتر كاسىبى ءتۇزىلىسى، باعا مەحانيزمى، قارجى قوسۋ، قارجى قۇراۋ ءتۇزىلىسى سياقتى ءتۇيىندى سالالارداعى رەفورمانى تىڭعىلىقتى ويداعىداي جۇرگىزىپ، رەفورما تاسىلىنەن شىنايى پايدالانىپ، دامۋداعى قيىن ماسەلەلەردى شەشۋ. قامداۋ جاعىنداعى قۇرىلىمدىق رەفورمانى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، ارتىپ قالعان ءوندىرىس قۋاتىن ازايتۋعا، قامبادا باسىلىپ قالۋدى ازايتۋعا، سۇيمەندى ازايتۋعا، وزىندىك قۇندى تومەندەتۋگە، ولقىلىقتاردى تولتىرۋعا كۇش سالىپ، ۇتىمدى قامداۋدى ۇلعايتۋ، ۇتىمدى سۇرانىستى كەڭەيتۋ. «بەس كۋالىكتى بىرىكتىرۋ، ءبىر كۋالىكتە ءبىر ءنومىر بولۋ» سىندى تىركەۋ ءتۇزىمى رەفورماسىن جاپپاي اتقارىپ، جالپىلىق مەنشىككە جاتپايتىن شارۋاشىلىقتى بەلسەنە دامىتىپ، ورتا، شاعىن كاسپورىنداردى جەتىلدىرۋ ينجەنەرياسىن اتقارۋ. بايلىقتى باسقارۋدى زاڭ _ بەلگىلەمە بويىنشا كۇشەيتىپ، بايلىقتى اشۋدىڭ باسقىشتارىن ارناعا ءتۇسىرىپ، بايلىقتى جىنتىكتەي وڭدەۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، كاسىپ جەلىسىن ۇزارتىپ، ونىمدەردىڭ ۇستەمە قۇنىن ارتتىرىپ، جەرگىلىكتى كاسپورىنداردىڭ اتسالىسۋ قىزعىندىلىعىن جوعارىلاتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىن بايلىقتى اشۋ بارىسىندا يگىلىككە كەنەلتۋ، جاڭالىق اشۋ ارقىلى دامۋعا دەم بەرۋ ستراتەگياسىن بارىنشا اتقارىپ، جىلقى شارۋاشىلىعى، وسى زامانعى اۋىل شارۋاشىلىعى، ۇلتتىق ءدارى _ دارمەك، ەكولوگيانى قورعاۋ سياقتى سالالاردا ءبىر توپ عىلمي جەتىستىكتەردى قۇلشىنا قالىپتاستىرىپ، عىلىم _ تەحنيكادان جاڭالىق اشۋعا قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، «كوپ بولىپ شارۋاشىلىق قۇرۋ، جالپى حالىق جاڭالىق اشۋ» بازاسىنان ءبىر توبىن قۇرىپ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

ۇشىنشىدەن، 1_ كاسىپتىڭ ورەسىن كوتەرۋگە تاباندى بولىپ، ەگىنشى، مالشىلاردىڭ كىرىسىن جالعاستى ارتتىرۋدى جەبەۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىن كۇشەيتۋ، اۋىل شارۋاشىلىعىنا تيىمدىلىك جاساۋ، شارۋالاردى اۋقاتتاندىرۋ ساياساتىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى قامداۋ قۇرىلىمدىق رەفورماسىن ىشكەرىلەي جۇرگىزىپ، وسى زامانعى ەگىن، مال شارۋاشىلىق جۇيەسىن قۇرۋدى جەدەلدەتىپ، ەگىنشى، مالشىلاردىڭ كىرىسىن جالعاستى ارتتىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ. استىقتى قامبادا جانە تەحنيكالىق نەگىزدە ساقتاۋ ستراتەگياسىن تياناقتاندىرىپ، استىقتىڭ امبەباپ ءوندىرىس قۋاتىن جوعارىلاتىپ، استىق حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتۋ. جايىلىم مال شارۋاشىلىعىن ورنىقتىرىپ، ەگىنشىلىك رايوندارىنداعى مال شارۋاشىلىعىن زورايتىپ، ەگىمشىلىك قۇرىلىمىن تەڭشەۋدى جەتەلەپ، مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ، ىندەتتەردىڭ الدىن الۋ، ساقتانۋ، جەم – ءشوپ بازاسى قۇرىلىسىن، ۋلى ءشوپتى جويۋ جانە كاسىپ سالالاندىرىپ تيجارات ەتۋ سياقتى قىزمەتتەردى تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدى مال شارۋاشىلىعىنداعى ءىرى وبلىستان مال شارۋاشىلىعىندا مىعىم وبلىسقا قاراي ويىستىرۋ. كولەمدەندىرۋ، ولشەمدەندىرۋ، بازالاندىرۋدا تاباندى بولىپ، باستاماشى كاسىپورىنداردى جەتىلدىرىپ جانە ەنگىزىپ، ەت، ءسۇت، جىلقى شارۋاشىلىق ونىمدەرى، بال، مايلى داقىل، ءدارى _ دارمەك، حوش ءيىستى وسىمدىك سياقتى ەرەكشە ەگىمشىلىك، باعىمشىلىق جانە جىنتىكتەي مانەرلەۋ كاسىبىن بارىنشا دامىتىپ، ابزال اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرى شوعىرىن قالىپتاستىرۋ. اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ساپا حاۋىپسىزدىگىن باقىلاپ باسقارۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ابزال ونىمدەردىڭ ماركاسىن بىرىكتىرۋدى ءبىرتۇتاس جوسپارلاپ، «ىلەنىڭ» ناعىز جاسىل ورگانيكالى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ماركاسىن ايگىلەۋ. «ينتەلەكتتى اۋىل شارۋاشىلىعى» قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن تيجارات ەتۋدىڭ ىركىلىسسىز، تەز، ءونىمدى جولدارىن اشۋ. اۋىل _ قىستاق جەرلەرىن كوتەرمەگە الىپ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ ۇقىعىن تۇراقتاندىرۋ، تىزىمگە الۋ، كۋالىك تاراتۋ جانە اۋىل _ قىستاق مال _ مۇلىك ۇقىعى ساۋداسىنىڭ سىناق ءتۇيىنى قىزمەتىن جالعاستى ويداعىداي ىستەپ، اۋىل _ قىستاق جەرلەرىنىڭ شارۋاشىلىق جۇرگىزۋ ۇقىعىن زاڭ بويىنشا اينالىمعا سالۋعا جەتەلەپ، الۋان ءتۇرلى فورمالار ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ۇيلەسىمدى كولەمدەگى تيجاراتىن ىلگەرىلەتىپ، نەگىزگى اۋىل شارۋاشىلىق داقىلدارىنىڭ ءوندىرىس بارىسىن ماشينالاندىرۋ ارەكەتىن ورىستەتۋ. ەڭبەككۇش شارۋاشىلىعىن بارىنشا دامىتىپ، اۋىل _ قىستاقتارداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردى كاسىپتەندىرۋگە ويىستىرۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، ءتۇرلى جولدار ارقىلى ەگىنشى، مالشىلاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋ. ساياسات سيپاتىنداعى اۋىل شارۋاشىلىعىن قامسىزداندىرۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەپ، ەگىن، مال شارۋاشىلىعىنىڭ اقاۋسىز دامۋىن قامتاماسىزداندىرۋ كەرەك.

تورتىنشىدەن، 2 _ كاسىپتى ءتۇيىندى يگەرۋگە تاباندى بولىپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى جەدەلدەتۋ. توقىماشىلىق، كيىم _ كەشەك سياقتى ەڭبەككۇش شوعىرلانعان كاسىپتى زورايتىپ، قۋاتتاندىرىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن مانەرلەۋ، قۇرىلىس ماتەريالدارى، ءتۇستى مەتالدى مانەرلەۋ سياقتى ءداستۇرلى كاسىپتىڭ تەحنيكاسىن جاڭالاپ، ورتا، جوعارى ساتىعا قاراي قادام تاستاۋدى جەدەلدەتۋ؛ وسى زامانعى كومىر _ حيميا، كومىر _ ەلەكتر سياقتى ەنەرگيا كاسىبىن عىلمي جەبەپ، ورتانى قورعاۋداعى رۇقسات ەتۋ، بەكىتۋ ولشەمىن اناعۇرلىم جوعارىلاتىپ، بايلىقتان ءونىمدى پايدالانۋدى ىلگەرلەتۋ؛ بيولوگيالىق ءدارى_ دارمەك، ەلەكتروندى ينفورماتسيا، ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ، ورتانى قورعاۋ، ماشينالاستىرىپ مانەرلەۋ _ ءوندىرۋ، جاڭا ەنەرگيا، جاڭا ماتەريال سياقتى ستراتەگيالىق جاڭادان وركەندەگەن كاسىپ سالالارىن بارىنشا دامىتۋ. باقشا رايونى تەكشەسىن زورايتىپ، ساپالى ورنالاستىرىپ، يقۋاتىن كەمەلدەندىرىپ، جەردەن پايدالانۋ مولشەرىن، قارجى قوسىپ ءونىم الۋ مولشەرىن شىنايى جوعارىلاتىپ، باقشا رايونىن دامىتۋداعى ءتۇزىلىس مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. ءوندىرىس تەحنولوگياسى ارتتا قالعان، ورتانى قورعاۋ ولشەمىنە تولمايتىن مەشەۋ ءوندىرىس قۋاتىن باتىل توقتاتىپ، بولات _ تەمىر، كومىر سياقتى سالالاردىڭ ارتىق ءونىمىن بەلسەنە ءبىرجاقتى ەتۋ. باجىنى كەمەيتۋ، سالىقتى جەڭىلدەتۋ، ماڭىزدى بولەكتەردىڭ وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋ تەبىنىن اناعۇرلىم ارتتىرىپ، كاسىپورىنداردىڭ اۋىرتپالىعىن شىنايى جەڭىلدەتۋ. «ءبىر كاسىپورىنعا ءبىر ساياسات بەرۋدى» اتقارىپ، ۇكىمەت، بانكە، كاسىپورىندى سايكەستىرۋ، ءوندىرۋ، قامداۋ، ساتۋدى ۇشتاستىرۋداي ەكى تەكشەنى ويداعىداي قۇرىپ، تۇلعالىق ەكونوميكانى قولداۋ تەبىنىن كۇشەيتۋ كەرەك.

بەسىنشىدەن، 3 _ كاسىپتى بارىنشا دامىتۋعا تاباندى بولىپ، وسى زامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبىن گۇلدەندىرۋ. ساياحات كاسىبىن دامىتۋدى اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ ستراتەگيالىق تىرەكتى كاسىپ سالاسىنا اينالدىرۋعا قۇلشىنىپ، ساياحات كاسىبىن دامىتۋ جوبالارىن كەمەلدەندىرىپ، ىلە – تارباعاتاي – التاي ايلانبالى اۋە جولىن اشۋدى جەدەلدەتىپ، وبلىسقا توتە قاراستى ورىندار، تارباعاتاي، التاي سىندى ءۇش جەردىڭ ساياحات جەلىسىن ءوزارا تۇتاستىرۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، ساياحاتتان مەملەكەت بويىنشا ۇلگى كورسەتەتىن رايون قۇرۋ قىزمەتىن جەدەلدەتىپ، شاتى، قورعاس جۇڭگو _ قازاقستان حالىقارالىق مادەنيەت ساياحات رايونى، كولدەنەڭ، ۇلىڭگىر سياقتى 5A دارەجەلى كورىنىس رايونىن قۇرۋ قىزمەتىن مىقتى يگەرۋ. «ساياحات +» ستراتەگياسىن اتقارىپ، قىسقى ساياحات، شەكارا اتتاعان ساياحات، دەنساۋلىقتى كۇتىمدەۋ، مادەنيەت، ساياحات سياقتى جاڭا كاسىپتەردى ىلگەرىلەتۋ. ۇگىتتەۋ، تانىستىرۋدى كۇشەيتىپ، «شەكاراداعى ىرىستى مەكەن كورىكتى ىلە»، «جەر ءجانناتى قاناس» سياقتى ساياحاتتاعى ايگىلى ورىنداردى كورنەكتىلەندىرۋ. ساياحات پەن ونەركاسىپ، ەگىن، مال شارۋاشىلىعى، مادەنيەت، دەنە تاربيە، قالا قۇرىلىسى، كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ سياقتىلاردىڭ توعىسپالى دامۋىن جەدەلدەتىپ، ەگىنشى، مالشىلاردى ساياحات ارقىلى كىرىسىن ارتتىرىپ، تۇرمىسىن شىنايى جاقسارتۋ. فينانس كاسىبىن دامىتۋدى جەدەلدەتىپ، ءتۇرلى فينانس قۇرىلىمدارىن اۆتونوميالى وبلىسىمىزدا بولىمشە قۇرىلىمدارىن قۇرۋعا بەلسەنە باۋراپ، قىستاق، قالاشىقتاردا بانكە قۇرۋ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، بانكە، اكتسيا، قامسىزداندىرۋ سياقتى فينانس نەگىزگى تۇلعاسىن كوبەيتىپ جانە كۇشەيتىپ، قارجى قوسۋ تەكشەلەرىن زورايتىپ، ورتا، شاعىن، كىشى كاسىپورىنداردىڭ كەپىلدەندىرۋ جۇيەسى مەن قوعامدىق سەنىمدىلىك جۇيەسىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرىپ، فينانس ونىمدەرى مەن فينانستىق قىزمەت وتەۋدەن جاڭالىق اشىپ، كاسىپورىنداردىڭ جارناسىن بازارعا سالۋ قىزمەتىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، قارجى قۇراۋ قيىن بولۋ ماسەلەسىن شىنايى شەشۋ. سەلبەستىك ورتالىعىنىڭ حالىق اقشاسىمەن ەسەپ جابۋ كاسىبىندە جاڭالىق جاراتۋ جانە وتكەل ارالىعىندا فينانستان ۇلگى كورسەتۋ رايونىن قۇرۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتۋ. زاڭسىز قارجى توپتاۋدى ءبىرجاقتى ەتۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، فينانس قاتەرىنەن ساقتانۋ. ينفورماتسيالاندىرۋ قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، مەملەكەتتىڭ «سيفىرلى جىبەك جولى» قۇرىلىسىن بەلسەنە توعىستىرىپ، 4G تورابىن جانە وپتيكالى كابەلدى قالا، اۋىلدارعا جالپىلاستىرۋعا كۇش سالىپ، «ينتەرنەت+» قيمىلىن بارىنشا ىلگەرىلەتىپ، «ەكىلەندىرۋدى» توعىستىرۋدى ىشكەرىلەي اتقارۋ. قورعاس قالاسى، قۇلجا قالاسىنىڭ ەلەكتروندى ينفورماتسيا كاسىبى بازاسى مەن اليبابا _ شاۋەشەك كاسىپ جەلىسى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. ەلەكتروندى ساۋدانى اۋىل _ قىستاقتارعا جەتكىزۋدى جاپپاي ىلگەرىلەتىپ، شەكارا اتتاعان ەلەكتروندى ساۋدانى بەلسەنە دامىتۋ. ساۋدا _ ساتتىق، زات اينالىمى كاسىبىن بارىنشا دامىتىپ، ورتالىق قالالاردىڭ ساۋدا _ ساتتىق، زات اينالىمى بازاسى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، اۋىل، قالاشىقتاردىڭ زات اينالىمى باقشا رايوندارىن عىلمي ورنالاستىرىپ، گۋاڭدۇڭ لۇڭحاۋ اۆياتسيا زات اينالىمى كۇيتىڭ تورابى بازاسى سياقتى ءتۇيىندى نىسانداردىڭ قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، قالالاردىڭ زات اينالىمى، زات جەتكىزۋ جانە قالا، اۋىلداردىڭ حالىققا قولايلى ەت، كوكونىس تىكە ساتىلاتىن ساۋدا دۇكەندەرى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. تىزبەكتى تيجارات جۇرگىزۋ، زات اينالىمى جانە زات  جەتكىزۋ، ءتۇرلى تاسىلمەن بىرلەسىپ تاسىمالداۋ سياقتى وسى زامانعى زات اينالىمى كاسىپورىندارىنان ءبىر توبىن ەنگىزۋدى قولداۋ كەرەك.

التىنشىدان، جاڭاشا قالا _ قالاشىقتاندىرۋدى كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ. جۇلگەسى كەڭ، ەرەكشەلىگى كورنەكتى، جاندى دا تارتىمدى بولۋدى توڭىرەكتەپ، قالا، قالاشىق جۇيەسىن جوعارى ورەدە جوبالاۋ. قۇلجا قالاسى، قۇلجا اۋدانى، قورعاس اۋدانى، چاپچال سىبە اۆتونوميالى اۋدانى سياقتى «ءبىر قالا، ءۇش اۋداندى» ءبىر تۇلعالاندىرىپ دامىتۋدى جەدەل ىلگەرىلەتىپ، كۇيتىڭ _ شيحۋ ءوڭىرىن سايكەستىرىپ دامىتىپ، ورتالىق قالا قۇرىلىسىن باسقارۋدى كۇشەيتىپ، نەگىزدىك قۇرىلعى، كاسىپتى ورنالاستىرۋ، الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ سياقتى قۇرىلىستاردى ءبىرتۇتاس جوسپارلاپ، قالانىڭ يقۋاتىن كۇشەيتىپ، جاراسىمدى، قونىستانۋعا قولايلى قالا قۇرۋ. مەملەكەتتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ ەرەكشە شاعىن قالا، قالاشىقتاردىڭ دامۋىن قولداۋداي ءتيىمدى ورايىن مىقتى يگەرىپ، تاريحي ەستەمەگە، وڭىرلىك ەرەكشەلىككە، كاسىپتىك نەگىزگە يە ەرەكشە اۋىل _ قالاشىقتاردان ءبىر توبىن جوعارى دەڭگەيدە جوبالاپ،  اۋدان، قالالار ەرەكشە، شاعىن اۋىل _ قالاشىق قۇرىلىسىنان كەم دەگەندە بىرەۋىن قۇرۋ جۇمىسىن باستاۋ. ۇكىمەت جەتەكشىلىك ەتەتىن، بازار بويىنشا اينالىس جاسايتىن، قوعام اتسالىساتىن قارجى قوسۋ اۋقىمىن قالىپتاستىرىپ، «شەبەرلىك رۋحپەن» قالا، قالاشىق قۇرىلىسىن ءبىرتۇتاس سايكەستى ىلگەرىلەتىپ، قالا، قالاشىقتاردىڭ سۋ، ەلەكتر، جول، گاز، پار سياقتى نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن كەمەلدەندىرىپ، جاسىلدانۋى بولەكشە، جارىقتاندىرىلۋى ەرەكشە، تازالىعى ولشەمدى، كورىكتەندىرىلۋى وزگەشە ورەنى جۇزەگە اسىرۋ. قوراجاي كاسىبىندە ىركىندى قالتىرماۋ ساياساتىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، اشۋ، ساتۋ، مايعا بەرۋ سياقتى قيمىلداردى جۇيەلەندىرىپ، قوراجاي كاسىبىن ورنىقتى اقاۋسىز دامۋعا جەتەلەۋ. قالا مەن اۋىلدى ءبىر تۇلعالاندىرۋ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، الەۋمەتتىك قۇرىلعىلار مەن الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ اۋىل _ قالاشىقتارعا قاراي ويىسۋىن  جەبەۋ. قالا، اۋىلداردىڭ ورتاسىن جان _ جاقتى وڭاۋدى كۇشەيتىپ، قالالاردىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن جاقسارتىپ، كورىكتى، قونىستانۋعا قولايلى اۋىل _ قىستاق قۇرىلىسىن اتقارىپ، قالا، اۋىل تۇرعىندارىنا تۇرمىستىق ورتادان كوڭىلدىلىكتى، كوركەمدىكتى سەزىندىرۋ كەرەك.

جەتىنشىدەن، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى وزەكتى ءوڭىردىڭ ماڭىزدى تۇيىندەرىن قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. مەملەكەتتىڭ «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» ستراتەگياسىنا جانە اۆتونوميالى رايوننىڭ جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى وزەكتى ءوڭىر قۇرىلىسىنا بەلسەنە اتسالىسىپ، قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىن باستاماشى ەتىپ، اشىق ۇستالعان ەكونوميكالىق جۇيە قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنىڭ ساياساتتىق ابزالدىلىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، «قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونى ەرەجەسىن» بەلگىلەۋدى جەدەلدەتىپ، رۇقسات ەتۋدەن بۇرىن ازاماتتىق مامىلەگە بولىمسىز جاعدايلاردى جۇكتەۋدەي شەتەلدىك قارجىگەرلەردى باسقارۋ ءتاسىلىن سىناقتان وتكىزىپ، ويىستىرىلعان كاسىپ سالالارىن بەلسەنە قابىلداپ، جان _ جاقتى مانەرلەۋ، ساۋدا _ ساتتىق اينالىمى، وسى زامانعى زات اينالىمى، مادەنيەت، ساياحات، ەمدەۋ سياقتىلار شوعىرلى ءبىر تۇلعالاندىرىلعان شەكارالىق ەكونوميكالىق ارتۋ شەگىن قۇرۋ. التاي تاۋى باۋرايىنداعى «ءتورت ەل، التى جاقتىڭ» سەلبەستىك مەحانيزمىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، جۇڭگو _ قازاقستان «تارباعاتاي» حالىقارالىق سەلبەستىك سىناق رايونى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، قۇلجا قالاسىنىڭ قورعامالى باجى زات اينالىم ورتالىعىن مەملەكەتتىڭ تەكسەرىپ وتكىزىپ الۋىنان وتكىزۋگە كۇش سالىپ، كۇيتىڭ قالاسىنىڭ قورعامالى باجى زات اينالىمى ورتالىعىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، مەملەكەت دارەجەلى جالپىلىق قورعامالى باجى رايونىنا وزگەرتۋ. دۋلات، باقتى، جەمەنەي، تايكەشكەن وتكەلدەرىنىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن كەمەلدەندىرۋدى جەدەلدەتىپ، باتىسقا جونەلتەتىن حالىقارالىق زات تاسىمال كەزەگىنىڭ قالىپتى اينالىمىن اناعۇرلىم ىلگەرىلەتۋ. سىرتقا باعىتتالعان باستاماشى كاسىپورىنداردى زورايتۋدى بەلسەنە سۇيەمەلدەپ، شەكارا اتتاعان ەلەكتروندى ساۋدا تەكشەسى مەن سىرتقى ساۋداعا جان _ جاقتى قىزمەت وتەۋ تەكشەسى قۇرىلىسىن قولداۋ. قورعاس وتكەلىنىڭ «ءۇش ءوزارا» كەدەننەن وتكەرمەلەۋ جانە ەلەكتروندى وتكەل قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، جۇڭگو _ قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن وتكەلدەن تەز وتكەرمەلەۋدىڭ «ىركىلىسسىز ارنا» ۇلگىسىندەگى سىناق ءتۇيىنىن جالپىلاستىرىپ، «ءبىر وتكەلدە جان _ جاقتى تەكسەرۋدەي» ءبىر جەردەن وتكەرمەلەۋگە قىزمەت وتەۋدى جۇزەگە اسىرۋ. جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ جاعالاۋىنداعى ەلدەرمەن بولعان سەلبەستىك، قارىم _ قاتىناستى كۇشەيتىپ، جەرگىلىكتى ورىندارمەن كەزدەسۋ، كەڭەسۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، قوعامدىق سەلبەستىك ورناتۋ مەن مادەنيەتتەن اۋىس _ كۇيىس جاساۋدى بەلسەنە ورىستەتىپ، كورشىلەس ەلدەرمەن ەمدەلۋگە قىزمەت وتەۋ، ساياحات، دەنساۋلىقتى كۇتىمدەۋ سياقتى جاقتارداعى سەلبەستىكتى ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

3. باس نىسانانى كوزدە ۇستاپ، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋعا جانە جاقسارتۋعا كۇش سالۋ. ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ قام _ قايعىسىن، مۇڭ _ مۇقتاجىن قاشاندا كوڭىلىمىزدىڭ تۇكپىرىندە بەرىك ساقتاپ، ادەتتەگى قازىنا مەجە ەسەپ شىعىنى مەن شينجياڭعا كومەككە كەلگەن قارجىنىڭ %70 تەن استامىن حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ مەن جاقسارتۋعا جۇمساۋعا تاباندى بولىپ، حالىققا تيىمدىلىك جاسايتىن 9 ءىرى ينجەنەريانى جالعاستى ىلگەرىلەتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ يگىلىككە كەنەلۋ، باقىتقا بولەنۋ سەزىمىن ۇزدىكسىز ارتتىرۋ كەرەك.

__ كاسىپتەندىرۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدا تاباندى بولۋ. توقىماشلىق، كيىم _ كەشەك سالاسىن، قىسقا مەرزىمدە تەز ءونىم بەرەتىن نىسانداردى، كاسىپتەندىرۋ ورىندارىن، شەبەرحانالاردى، ساياحات كاسىبىن، اس _ سۋ كاسىبىن كۇش سالا دامىتىپ، كاسىپورىنداردىڭ ەڭبەككۇش قابىلداۋ يقۋاتىن مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا كۇشەيتۋ. شينجياڭعا كومەك بەرۋ ابزالدىلىعىن ساۋلەلەندىرىپ، ىشكى ولكەلەردە كاسىپتەنۋگە شابىتتاندىرۋ جانە قولداۋ. ءار ۇلت بۇقاراسىن قالالارعا بارىپ كاسىپتەنۋگە، سول جەردىڭ وزىندە، جاقىن ماڭدا كاسىپتەنۋگە، اۋىلعا كەلىپ يگىلىك جاراتۋعا ءتارتىپتى جەتەلەۋ. جوعارى مەكتەپ تاۋىسقان وقۋشىلاردى كاسىپتەندىرۋگە، يگىلىك جاراتۋعا جەبەيتىن ءبىرقىدىرۋ ارەكەت جوسپارىن اتقارىپ، كاسىپتەندىرۋ، يگىلىك جاراتۋدى قولداۋ ساياساتىن تياناقتاندىرۋ. ءتۇرلى بايلىقتى ءبىرتۇتاس جوسپارلاپ، كاسىپتەندىرۋگە قىزمەت وتەۋ تەكشەسى مەن يگىلىك جاراتۋعا قىزمەت وتەۋ تەكشەسىن ويداعىداي قۇرىپ، كاسىپتىك تەحنيكالىق ونەرگە باۋلۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. ۇستەگى جىلى، قالا، قالاشىقتاردان 93 مىڭ ادامدى تىڭنان كاسىپتەندىرىپ، اۋىل _ قىستاقتارداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردەن 950 مىڭ ادامدى (رەت) باسقا كاسىپ سالالارىنا ويىستىرىپ، كاسىپتەنبەگەن وتباسى بولماۋ جاعدايىن جۇزەگە اسىرۋ كەرەك.

__ وقۋ _ اعارتۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدا تاباندى بولۋ. «قابىلداۋعا تيىستىلەرىن مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا قابىلداۋ، قۇرۋعا تيىستىلەرىن مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا قۇرۋ» تالابى بويىنشا، 572 قوس ءتىل بالالار باقشاسىنىڭ قۇرىلىسىن تامامداپ، وقىتۋشىلاردى تولىقتاپ، وقۋعا تۇسەردەن ىلگەرگى ءۇش جىلدا قوس تىلدە اقىسىز وقىتۋدى جالپىلاستىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ. قۇلجا قالاسىنىڭ، قوبىقسارى موڭعۇل اۆتونوميالى اۋدانىنىڭ، قابا اۋدانىنىڭ، شىڭگىل اۋدانىنىڭ مىندەتتى وقۋ _ اعارتۋىنىڭ بىركەلكى دامۋىن بەكىتۋدى مەملەكەتتىڭ ماقۇلداۋىنان وتكىزىپ، كۇيتىڭ قالاسى، التاي قالاسى، نىلقى اۋدانى، بۋىرشىن قالاسىنىڭ مىندەتتى وقۋ _ اعارتۋىنىڭ بىركەلكى دامۋىن قايتالاي تەكسەرىپ وتكىزىپ الۋ. 15 جىلدىق اقىسىز وقىتۋدى بارىنشا ىلگەرىلەتىپ، تولىقسىز ورتا مەكتەپ تاۋىسقان وقۋشىلاردىڭ تولىق ورتاعا ءتۇسۋ مولشەرىن جوعارىلاتۋ. كاسىپتىك اعارتۋدى بەلسەنە دامىتىپ، كاسىپتىك اعارتۋدىڭ كولەمىن كەڭەيتىپ، وبلىستىق كاسىپتىك اعارتۋ باقشا رايونى، التاي ايماقتىق كاسىپتىك اعارتۋ باقشا رايونىنىڭ قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. ۇستەگى جىلى ىلە داشۋەسىن قۇرۋدىڭ اياق الىسىن جەدەلدەتۋگە كۇش سالۋ. وقىتۋشىلار قوسىنى قۇرىلىسىن جاپپاي كۇشەيتىپ، «تورتكە يە» وقىتۋشىلار قوسىنىن قۇرۋ كەرەك.

__ ەمدەۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدا تاباندى بولۋ. قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ دەنساۋلىعىن اقىسىز تەكسەرۋدى ۇدايىلاندىرۋ جانە جالپىلاستىرۋ. ءتورت دارەجەلى ەمدەلۋگە قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋدى جەدەلدەتىپ، ۇستەگى جىلى اۋىل _ قالاشىق جانە قىستاق شيپاحانالارىن تولىق ولشەمگە جەتكىزۋ قۇرىلىسىن جالپىلاستىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ. اۋدان دارەجەلى ۇكىمەت شيپاحانالاردىڭ جالپىلىق رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، نەگىزگى ەمدەلۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرۋ. جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى تۇلعالىق رايوننىڭ ەمدەلۋگە قىزمەت وتەۋ ورتالىعىنىڭ قۇرىلىسى مەن ەمدەۋ دارىندىلار توبى تاسىلىمەن شينجياڭعا كومەكتەسۋ قىزمەتىن جالعاستى ىلگەرىلەتۋ. اۋىل – قىستاق ەمدەۋ قوسىنىن تاربيەلەۋ، جەتىلدىرۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋعا قىزمەت وتەۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ. جان سانى جانە جوسپارلى تۋىت قىزمەتىن ءبىرتۇتاس ورنالاستىرىپ، ساۋ دەنەلى ۇرپاق كورۋ جانە ساپالى تاربيەلەۋگە قىزمەت وتەۋدى كۇشەيتىپ، تۋىلعان جان سانىنىڭ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، جان سانىنىڭ تابيعي ارتۋ مولشەرىن ‰11 اينالاسىندا تىزگىندەۋ كەرەك.

__ قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدا تاباندى بولۋ. قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ەڭ تومەنگى تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ كولەمى مەن قالا، اۋىلداردىڭ ەمدەلۋگە كومەك بەرۋ، قۇتقارۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، كەدەيلىكتەن تۇبەگەيلى قۇتىلدىرۋداعى قامتاماسىزداندىرۋ مىندەتتەرىن كۇش سالا ورىنداۋ. «بەستە كەپىلدەندىرىلەتىن قارتتاردى» شوعىرلى كۇتىمدەۋ، جەتىم بالالاردى شوعىرلى باعۋدى بىرتىندەپ جۇزەگە اسىرىپ، قايىر _ ساحابات جانە مۇگەدەكتەر ىستەرىن بەلسەنە دامىتۋ. قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ نەگىزگى ەمدەلۋىن قامسىزداندىرۋدى بىرلىككە كەلتىرۋ قىزمەتىنىڭ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، ورگان، ءىس ورىندارىنداعى قىزمەتكەرلەردىڭ قارتايعاندا كۇتىمدەلۋىن قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمى رەفورماسىن ورنىقتى ىلگەرىلەتىپ، «بەس ءتۇرلى قامسىزداندىرۋدىڭ» جالپىلاسۋىن كەڭەيتۋ كەرەك.

__  كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدا تاباندى بولۋ. 2016 _ جىلعى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋدان قامال الۋ ناتيجەسىن بەكەمدەپ، «التىنى دالمە _ ءدال سۇيەمەلدەۋ»، «بەس ءبىر توپتى» جاپپاي تياناقتاندىرىپ، ساياساتتىق جاقتان قامتاماسىزداندىرۋ، قارجى قوسۋ، كاسىپ سالاسى بويىنشا جەتەكشىلىك ەتۋ، نىسانداردى ورنالاستىرۋ، حالىق تۇرمىسىنا قىزمەت وتەۋ، قوعامدىق كومەك بەرۋ، سۇيەمەلدەۋ، شينجياڭعا بەرىلەتىن كومەكپەن قولداۋ كورسەتۋ، بۇقارا اتسالىسۋ، ۇگىت تاربيە جۇرگىزۋ سياقتى «توعىزدى» تياناقتاندىرىپ، نىلقى، شاعانتوعاي، جەمەنەي اۋداندارىنىڭ كەدەيلىك قالپاعىن الۋعا، 83 كەدەي قىستاقتى كەدەيلىكتەن قۇتىلدىرۋ ولشەمىنە جەتكىزۋگە، 65 مىڭ 800 كەدەي جان سانىن كەدەيلىكتەن ورنىقتى قۇتىلدىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

__ بەيقۇت ءۇي سالۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدا تاباندى بولۋ. 61 مىڭ 800 ديقان وتباسىلارىنا ساپالى بەيقۇت ءۇي سالۋ، 6 مىڭ 304 كوشپەندى مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى ەگىن، مال شارۋاشىلىق الاڭدارىنداعى 4 مىڭ 980 قاتەرلى ءۇيدى، لاشىق رايوندارىنداعى 36 مىڭ 800 ءۇيدى جاڭالاۋ مىندەتىن ورىنداۋ. سۋ، ەلەكتر، جول سياقتى تۇلعالاندىرۋ قۇرىلعى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، ارناۋلى قارجىعا قازىنالىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ، باقىلاپ تەكسەرۋدى قاتايتىپ، قامتاماسىزداندىرۋ سيپاتىنداعى تۇرعىن ۇيلەردى ويداعىداي ءادىل ۇلەستىرىپ، قالا، اۋىل تۇرعىندارىن تۇرار جايدان يگىلىكتەندىرۋگە قۇلشىنۋ كەرەك.

__ مەيىر باعىشتاۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدا تاباندى بولۋ. ەگىنشى، مالشىلاردىڭ ءوندىرىس، تۇرمىس شارت _ جاعدايىن اناعۇرلىم جاقسارتىپ، «شارۋالار وتباسىنا توعىزدى جەتكىزۋ» ينجەنەرياسىن اتقارىپ، اۋىل _ قىستاقتاردا مىندەتتى  ەڭبەكتى جاپپاي كۇشىنەن قالدىرۋ. 7 مىڭ 488 كيلومەتر اۋىل _ قىستاق تاس جولىن جاڭادان سالىپ، بۇقارانىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگىن بەكەمدەۋ. وسى زامانعى الەۋمەتتىك مادەنيەتكە قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، اكىمشىلىك قىستاقتاردىڭ جالپىلىق مادەنيەتكە قىزمەت وتەۋ ورتالىعى، اۋىل _ قالاشىقتارداعى ەگىنشى، مالشىلاردىڭ دەنە تاربيە، دەنە شىنىقتىرۋ، الەۋمەتتىك اۋماقتىڭ ۋنيۆەرسالدى قيمىل الاڭى سياقتى ينجەنەريا قۇرىلىسىن جالعاستى اتقارىپ، «ءۇش ساراي، ءبىر پۋنكتتى» تەگىن اشىق ۇستاپ قىزمەت وتەۋدەگى رولىن ارتتىرىپ، بۇقارا قىزىعا كورىپ قۇمارتا تىڭدايتىن مادەنيەت، دەنە تاربيە قيمىلدارىن ويداعىداي وتكىزىپ، رۋحاني وركەنيەت ونىمدەرىمەن ءونىمدى قامداۋعا قۇلشىنۋ كەرەك.

__ شەكارانى كوركەيتۋ ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدا تاباندى بولۋ. شەكارا قورعايتىن وتباسىلارى مەن الدىڭعى شەپتەگى كەدەي شەكارا تۇرعىندارىن تۇگەلدەي قامتاماسىزداندىرۋ ساياساتىن باتىل تياناقتاندىرىپ، بىردە _ ءبىر وتباسىن قاعىس قالدىرماۋ. شەكارانى كوركەيتىپ حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ ينجەنەرياسىن جالعاستى اتقارىپ، شەكارا رايونداردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، شەكارا رايونداردىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋىن جاقسارتۋ كەرەك.

__ حاۋىپسىزدىك ارقىلى حالىققا تيىمدىلىك جاساۋدا تاباندى بولۋ. اپاتتان ساقتانۋ، اپات زيانىن ازايتۋ، اپاتتان قۇتقارۋ جۇيەسىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرىپ، اۋا رايىنان الدىن الا مالىمەت بەرۋ ينفورماتسياسىن جالپىلاستىرۋدى كۇشەيتىپ، وبلىس، ايماق، اۋدان، قالالاردىڭ اپاتتان قۇتقارۋ زاتتىق ماتەريال زاپاس قامباسى مەن اپاتتان ساقتانۋ، پانالانۋ ورنى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، اپاتتان قۇتقارۋدى قامتاماسىزداندىرۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ. ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ، زاڭ بويىنشا وڭاۋدى كۇشەيتىپ، كومەسكى كىناراتتاردى ءبىر _ بىرلەپ تەكسەرۋ، وڭاۋ جانە ارناۋلى وڭاۋدى شوعىرلى ورىستەتىپ، ءىرى، ەرەكشە وقيعالاردى باتىل تىزگىندەۋ. ازىق _ تۇلىك، ءدارى _ دارمەكتى باقىلاپ باسقارۋدى كۇشەيتىپ، جالپى بارىستى ەستەلىككە الۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ باس اماندىعى مەن مال _ مۇلىك اماندىعىنا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

4. باس نىسانانى كوزدە ۇستاپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن بارىنشا اتقارۋ. مەملەكەتتىك ەكولوگيالىق وركەنيەتتەن ۇلگى كورسەتەتىن رايون قۇرۋ قىزمەتىن جوعارى ورەدە ىلگەرىلەتىپ، «ءۇش جەرگىلىكتى ورىن مەن ءتورت ديۆيزيانىڭ» سايكەسۋىن كۇشەيتىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەتتى ورىن قۇرۋداعى «كلەتكا ينجەنەرياسىن» ناقتى يگەرىپ، موڭعۇلكۇرە، تەكەس، توعىزتاراۋدى مەملەكەت دارەجەلى ەكولوگيالىق وركەنيەتتەن ۇلگى كورسەتەتىن اۋدان ەتىپ قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. ىلە، ەرتىس وزەندەرىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، ەمىل وزەنى اعارىن وزگەرتۋ ينجەنەرياسىن جەدەلدەتىپ، قۇلىستاي ساحاراسىنىڭ ەكولوگياسىن قالپىنا كەلتىرۋ ينجەنەرياسىن ىلگەرىلەتۋ. تەكەس وزەنى، بۇلعىن وزەنى، ەمىل وزەنىنىڭ سازدى جەرلەرى، ەرتىس وزەنىنىڭ كوكتوعاي جاراتىلىستىق قورعاۋ رايونى سياقتى ءتۇيىندى ەكولوگياسىن ساقتاۋ رايونىن قورعاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. يەن جەر، تاقىر تاۋ، ءشول دالادان تولىپ پايدالانىپ، ەگۋگە تيىستىلەرىن ەگىپ، ورماندى قاۋىرت وتىرعىزىپ، ىلە اڭعارىندا ميلليون مۋلىق ەكولوگيالىق ورمان وتىرعىزۋ، قۇنارسىز ەگىستىك جەرگە ورمان وتىرعىزۋ، جايىلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ سياقتى ەكولوگيالىق ينجەنەريا قۇرىلىسىن بارىنشا ىلگەرىلەتىپ، ۇرپاقتارىمىز ءۇشىن باياندى دامىعان «جاسىل» بايلىق قالدىرۋ. قالا، اۋىلداردىڭ ورتا تازالىعىن جان _ جاقتى وڭاۋ قىزمەتىن ۇدايى ورىستەتىپ، سۋ، اتموسفەرا، توپىراقتىڭ لاستانۋىنان ساقتانۋدى بارىنشا ىلگەرىلەتىپ، «كۇيتىڭ – مايتاۋ – شيحۋدىڭ»، «قۇلجا قالاسى – قورعاس اۋدانى – قۇلجا اۋدانى – چاپچال اۋدانىنىڭ» اتموسفەراسىنىڭ بىلعانۋىنان بىرلەسىپ ساقتانۋ، تىزگىندەۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەپ، ورتانىڭ لاستانۋىن ءونىمدى تىزگىندەپ، تازا، رەتتى، ءتارتىپتى، كوركەم قونىستانۋ ورتاسىن جاراتۋ. ىلە وزەنى، ەرتىس وزەنى اعارىنىڭ ورتا قاتەرىنەن ساقتانۋ قىزمەتىن شىنايى كۇشەيتىپ، وزەن باستىعى ءتۇزىمىن باسقارۋدى جولعا قويىپ، توسىن تۋىلعان وقيعالاردى ءبىرجاقتى ەتۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ. ەكولوگيانى قورعاۋداعى قىزىل سىزىقتى قاتاڭ شەكتەمەنى كۇشەيتىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ جاۋاپكەرلىگىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ، «ءبىر بەلەتپەن تەرىستەۋدى» اتقارىپ، جاۋاپكەرلىكتى قۋزاستىرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، نىسانداردى كىرگىزۋگە رۇقسات ەتۋ وتكەلىن قاتاڭ مەڭگەرىپ، كوركەم تابيعاتتى ويداعىداي قورعاۋ كەرەك.

5. باس نىسانانى كوزدە ۇستاپ، ۇلتتاردىڭ ىنتىماعى مەن ءدىننىڭ جاراسىمدىلىعىن جەبەۋ. پارتيانىڭ ۇلت ساياساتىن جاپپاي دايەكتىلەندىرىپ، ءار ۇلتتىڭ ءوزارا قۇرمەت ەتىپ، ٴوزارا سيلاسىپ، ءوزارا كومەكتەسىپ، ءوزارا ۇيرەنىپ، ىنتىماقتاسا ورتاق كۇرەس جۇرگىزىپ، ورتاق گۇلدەنىپ دامۋىن جەبەۋ. مەملەكەت بويىنشا ۇلتتار ىنتىماعى العا باسارلىعىنان ۇلگىلى وبلىس قۇرۋ جەتىستىگىن بەكەمدەپ، ۇلتتار ىنتىماعى ۇگىت _ تاربيەسىن ورگاندارعا، مەكتەپتەرگە، كاسىپورىندارعا، الەۋمەتتىك اۋماقتارعا، اۋىل _ قىستاقتارعا، اسكەري لاگەرلەرگە، پولىكتەرگە، الاڭدارعا، روتالارعا، اترەتتەرگە، ءدىني قيمىل ورىندارىنا دەيىن جەتكىزۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ وزاتتارىن سارالاپ تىكتەۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەپ، ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىن «ءۇشتىڭ ءبىر _ بىرىنەن ايىرىلا الماۋى» يدەياسىن بەرىك ورناتۋعا جەتەلەپ، «بەس ورتاق تانىم» تاربيەسىن كۇشەيتۋ. «ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ بەرەكەلى شاڭىراعى» قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، ۇلتتار ارالاس قونىستانعان قوعامدىق قۇرىلىم مەن الەۋمەتتىك اۋماق ورتاسىن قۇرۋدى ىلگەرىلەتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ۇيرەنۋدە، تۇرمىستا، قىزمەتتە بىرگە بولۋىنا مۇمكىندىك جاساۋ.

پارتيانىڭ ءدىن قىزمەتى جونىندەگى نەگىزگى باعىتىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، زاڭدىلارىن قورعاپ، زاڭسىزدارىن تەجەپ، ۇشقارىلىقتى تيىپ، كەۋلەپ كىرۋدى شەكتەپ، قىلمىستىلارعا سوققى بەرىپ، ءدىن ىستەرىن زاڭ بويىنشا باسقارۋ. بۇقارانىڭ دىنگە سەنۋ جانە دىنگە سەنبەۋ ەركىندىگىنە قۇرمەت ەتىپ، دىنگە سەنەتىن بۇقارانىڭ ءدىني بىلىمدەردى دۇرىس مەڭگەرۋدەگى زاڭدى ارناسىن ورنىقتى كەڭەيتىپ، دۇرىس سەنىم ارقىلى ۇشقارىلىقتى توسۋ. جاراسىمدى مەشت جانە وزات وتانشىل ءدىني قايراتكەرلەردى باعالاۋ _ تاڭداۋ قيمىلىن كەڭىنەن ورىستەتىپ، وتانشىل ءدىني قايراتكەرلەردى باۋلۋ، تاربيەلەۋدى كۇشەيتىپ، سۋ، ەلەكتر، جول، تابيعي گاز، حابارلاسۋ، راديو _ تەلەۆيزور، گازەت _ جۋرنال، مادەنيەت ءۇيى، ساياسات، زاڭ _ ەرەجە سياقتىلاردى مەشتتەرگە جەتكىزۋدى ىلگەرىلەتۋ. «ۇشقارىلىقتى الاستاۋ» جانە قىستاقتا تۇرىپ مەشت باسقارۋ قىزمەتىن جالعاستى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، زاڭسىز ءدىني قيمىلدارعا جانە ءدىن تونىن جامىلعان قىلمىستى ارەكەتتەرگە قاتاڭ سوققى بەرۋ كەرەك.

6. باس نىسانانى كوزدە ۇستاپ، كوپ جاقتىلى توعىسپالى دامۋدان ورتاق يگىلىكتەنۋ اۋقىمىن كۇش سالا قالىپتاستىرۋ. وبلىسقا توتە قاراستى ورىندار، تارباعاتاي، التاي سىندى ءۇش جەردىڭ ءوزارا ۇيرەنىپ، ءوزارا كومەكتەسۋ، ورتاق قۇرۋ، جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ ورنىقتىلىقتى قورعاۋ، دامۋدى جەبەۋ، حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋ سىندى قىزمەت مەحانيزمىن بەلسەنە ورناتىپ، شەكارا قۇرىش قورعانىن، تىنىش تا جاراسىمدى اۆتونوميالى وبلىسىن، ۇلتتار ىنتىماعى العا باسارلىعىنداعى، ەكولوگيالىق وركەنيەتتەن جانە بۇكىل رايون بويىنشا ساياحاتتان ۇلگى كورسەتەتىن وبلىستى ورتاق قۇرىپ، جۇڭحۋا ۇلتىنىڭ ۇلى كوركەيۋى سىندى جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ۇلەس قوسۋ. بيڭتۋاننىڭ وبلىسىمىزدا تۇراتىن ديۆيزيالارىنىڭ رەفورمانى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋىن قولداپ، «ۇكىمەتتىڭ» فۋنكتسيالارىن كەمەلدەندىرىپ جانە بۇرىلىس جاساپ، قازىنا باسقارۋ تۇزىلىسىنە رەفورما جۇرگىزىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال _ مۇلىك، مەملەكەت مەنشىگىندەگى كاسىپورىندار رەفورماسى مەن تۋان الاڭدارىنىڭ جالپىلىق رەفورماسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، ورنىقتىلىقتى، شەكارانى قورعاۋ قۋاتىن شىنايى جوعارىلاتۋ. بيڭتۋاننىڭ وبلىسىمىزدا تۇراتىن ديۆيزيالارىنىڭ «بەستەندىرۋدى» دامىتۋىن قولداپ، جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋى وزەكتى رايونىنىڭ ماڭىزدى ءتۇيىن قۇرىلىستارىنا اتسالىستىرىپ، حالىق تۇرمىسىن جالعاستى قامتاماسىزداندىرىپ جانە جاقسارتىپ، بيڭتۋاننىڭ ورنىقتىرعىش، دومنا پەش جانە ۇلگى كورسەتۋ رايونى بولۋداي ەرەكشە رولىن شىنايى ساۋلەلەندىرۋ. «شەكارانى ورتاق قورعاۋ، ىنتىماقتاسا جاڭالىق اشۋ، بايلىقتان تەڭ يگىلىكتەنۋ، ابزالدىلىقتارىمەن ءبىرىن _ ءبىرى تولىقتاۋ، مادەنيەتتى توعىستىرۋ، ورتاق گۇلدەنۋ» اۋقىمىن قالىپتاستىرۋدى توڭىرەكتەپ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ جوبانى اتقارۋداعى سايكەستىگى مەن كەلەلى ماسەلەلەردەگى سايكەستى مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ توعىسپالى دامۋىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ.

شينجياڭعا باعىتتامالى كومەك بەرۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ىستەۋ. كومەك بەرىلەتىن ورىنداردىڭ تۇلعالىق رولى مەن كومەك بەرەتىن ولكەلەردىڭ نەگىزگى رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، ولاردىڭ اۋىس _ كۇيىس جاساۋى مەن سەلبەستىگىن ونان ارى كۇشەيتىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ مەن دامۋدى جەبەۋ، كاسىپ سالاسى جاعىنان كومەك بەرۋ مەن كاسىپتەندىرۋ جاعىنان كومەك بەرۋ، نىسان جاعىنان كومەك بەرۋ مەن اقىل _ پاراسات جاعىنان كومەك بەرۋدەي «ءۇشتى ۇشتاستىرۋدى» كۇش سالا يگەرىپ، حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋدى ءتۇيىن ەتكەن 471 ءتۇرلى شينجياڭعا كومەك بەرۋ نىسانى قۇرىلىستارىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، شينجياڭعا كومەك بەرۋ نىسانىن تەكسەرىپ بەكىتۋدىڭ «ىركىلىسسىز ارنا» ءتۇزىمىن جالعاستى اتقارىپ، شينجياڭعا كومەك بەرۋ نىساندارىنىڭ ءوز ۋاعىندا تامامدالۋىن قامتاماسىزداندىرۋ. كاسىپ جاقتان شينجياڭعا كومەك بەرۋدى كۇش سالا جەبەپ، «ءوزىن سەرپىلتۋ» قۋاتىن بارىنشا جوعارىلاتىپ، جەرگىلىكتى ورىندارداعى بۇقارانى سول جەردىڭ وزىندە، جاقىن ماڭدا كاسىپتەنۋگە، ىشكى ولكەلەردە كاسىپتەنىپ يگىلىك جاراتۋعا جەتەلەۋ. شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلارعا كوڭىل ءبولىپ جانە قامقورلىق جاساپ، ولاردىڭ قىزمەتىن كۇش سالا قولداۋ كەرەك.

7. باس نىسانانى كوزدە ۇستاپ، ۇكىمەتتىڭ قىزمەت وتەۋ ورەسىن اناعۇرلىم جوعارىلاتۋ. جاڭا كەزەكتى ۇكىمەت قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق باس نىساناسىن تىعىز توڭىرەكتەپ، سەنىمدى بەكەمدەپ قىزمەت ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا كۇش سالىپ، قيىن ءتۇيىندى ماسەلەلەردى شەشۋ، مەحانيزمدى ساپالىلاندىرۋ جاعىندا ناقتى ءادىس _ امال تاۋىپ، قاتاڭ وڭاۋ، جاڭالىق جاراتىپ ساپالى قىزمەت وتەۋ جاعىندا ناقتى ونىمدىلىككە قول جەتكىزىپ، زاڭمەن جونگە سالىناتىن ۇكىمەت، پاك ۇكىمەت جانە  قىزمەت وتەگىش ۇكىمەت  قۇرۋعا كۇش سالۋ كەرەك.

بىرىنشىدەن، پارتيانىڭ باسشىلىعىندا تاباندى بولۋ. ساياسي تانىمدى، جالپىلىق تانىمىن، ۇيتقىلىق تانىم، ساپ تۇزەۋ تانىمىن بەرىك ورناتىپ،  يدەيا، ساياسي، ارەكەت جاقتارىنان باستان_ اياق شي جينپيڭ جولداستى ۇيىتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىمەن وسكەلەڭ ءبىر اۋىزدىلىقتى ساقتاپ،  ۇكىمەتتىڭ بارلىق قىزمەتىن پارتيانىڭ باسشىلىعىنا باعىندىرىپ، دۇرىس ساياسي باعىتقا كەپىلدىك ەتۋ. پارتيا ىشىندەگى ساياسي تۇرمىس ەرەجەسىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ، مىندەتتى زاڭ بويىنشا مۇقيات اتقارىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكوممەن باستان _ اياق تىلەكتەس، باعىتتاس، قادامداس بولۋ كەرەك.

ەكىنشىدەن، زاڭ بويىنشا اكىمشىلىك جۇرگىزۋدە تاباندى بولۋ. ج ك پ ورتالىق كوميتەتىنىڭ، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ « زاڭمەن جونگە سالىناتىن ۇكىمەت قۇرۋدىڭ اتقارۋ پروگرامماسىن (2015 _ جىلدان 2020 _ جىلعا دەيىنگى)» مۇقيات دايەكتى تياناقتاندىرىپ، زاڭمەن جونگە سالىناتىن ۇكىمەت قۇرۋدىڭ كەزەڭدىك نىساناسىنا جاپپاي قول جەتكىزۋ. كەلەلى اكىمشىلىك شەشىمدەرىنىڭ زاڭدا بەلگىلەنگەن تارتىپتەرىن قاتاڭ اتقارىپ، كەلەلى شەشىمدەرىنىڭ جاۋاپكەرلىگىن ءومىر بويى قۋزاستىرۋ ءتۇزىمىن جانە جاۋاپكەرلىگىن قايتا تەكسەرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ. ءادىل، مادەنيەتتى زاڭ اتقارۋدى قاتاڭ جۇيەلىلەندىرىپ، قالالاردا جالپىلىق زاڭ اتقارۋ سىناق ءتۇيىنىن جالعاستى اتقارىپ، اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋ جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن جاپپاي تياناقتاندىرۋ. جاڭا كەزەكتى ۇكىمەت قۇرىلىم رەفورماسى ارقىلى تاراۋلاردىڭ فۋنكتسياسىن رەتتەۋدىڭ وتكىزىپ بەرۋ، وتكىزىپ الۋ جۇمىستارىن تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەپ، ۇقىق پەن جاۋاپكەرلىك بايلانىسىن جونگە سالۋ. اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنە قىزمەتتەن مەرزىمدى تۇردە دوكلاد بەرىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق ساياسي كەڭەستىڭ فۋنكتسياسىن اتقارۋىن بەلسەنە قولداپ، حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ كەڭەستىك جوبالارى، ۇسىنىستارى جانە ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ۇسىنىس جوباسىن ءبىرجاقتى ەتۋ قىزمەتىن شىنايى ويداعىداي ىستەۋ كەرەك.

ۇشىنشىدەن، قىزمەت وتەگىش ۇكىمەت قۇرۋ. «اكىمشىلىك قۇرىلىمدى ىقشامداپ، ۇقىقتى تومەنگە ءتۇسىرۋ، ۇقىقتى تومەنگە ءتۇسىرۋ مەن باسقارۋدى ۇشتاستىرۋ، قىزمەت وتەۋدى ساپالىلاندىرۋ» رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ اكىمشىلىك قاراپ بەكىتۋدى قاراپايىمداستىرۋ ءتۇزىمى رەفورماسىن جۇرگىزۋدىڭ ءتۇرلى ورنالاستىرۋلارىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، كۇشىنەن قالدىرۋعا تيىستىلەرىن باتىل كۇشىنەن قالدىرىپ، تومەنگە تۇسىرۋگە تيىستىلەرىن باتىل تومەنگە ءتۇسىرۋ. «ەكىنى كەزدەيسوق جىبەرۋ، ءبىردى اشىق جاريالاۋ» سىندى باقىلاپ باسقارۋ رەفورماسىن جاپپاي جولعا قويىپ، عىلمي ءونىمدى «باسقارۋ» ارقىلى ۇقىقتى تومەنگە «ءتۇسىرۋ» تەبىنىن ارتتىرىپ، ءادىل باسەكەلەسەتىن بازار ورتاسى مەن زاڭدى، قولايلى ساۋدا ورتاسىن كۇش سالا قۇرۋ. «ينتەرنەت + ۇكىمەتتىڭ قىزمەت وتەۋىن» بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، ۇكىمەتتىڭ تورابىن ويداعىداي قۇرىپ، ۇكىمەت ىسىندەگى ميكرو بلوگ، ءۇنحات سياقتى بارلىق دانەكەرلەردىڭ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، اكىمشىلىك قاراپ بەكىتۋ مەن ۇكىمەت جۇمىسىنا قىزمەت وتەۋدە كەڭەس سۇراۋ، توردا ءبىرجاقتى ەتۋ، ەلەكتروندى باقىلاپ تەكسەرۋدى ىلگەرىلەتىپ، ۇكىمەت تاراۋلارىنىڭ ينفورماتسيادان ورتاق يگىلىكتەنۋ، ءوزارا بايلانىس جاساپ توعىستىرۋ، كاسىپتى سايكەستىرۋ مەحانيزمىن جەدەل ورناتىپ، بۇقارانىڭ جۇمىس بىتىرۋىندەگى «كەدەرگىلەردى» جويىپ، حالىق ءۇشىن قىزمەت وتەۋدىڭ «ەڭ سوڭعى شەشۋشى كەزەڭىن» ىركىلىسسىزدەندىرۋ. اكىمشىلىك ىستەردى جاريا ۇستاۋدى بارىنشا ىلگەرىلەتىپ، ۇكىمەت تاراۋلارىنىڭ ۇقىقتارىنىڭ تىزىمدىگىن جانە جاۋاپكەرلىك تىزىمدىگىن اۋقىمدىق باسقارۋ مەحانيزمىن ورناتىپ، ءبىرتۇتاس رۇقسات ەتۋدەگى بازارعا كىرۋگە كەرى ىقپال جاسايتىن تىزىمدىكتەردى اداقتاۋ ءتۇزىمىن ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ. «جاريالاۋعا بولمايتىن ەرەكشە ىستەردەن باسقا بارلىق قىزمەتتى اشىق جاريالاۋدى داعدىعا اينالدىرۋدا» تاباندى بولىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ شەشىمدەرى، اتقارۋلارى، باسقارۋى، قىزمەت وتەۋى جانە ناتيجەسى سىندى «بەستە جاريا بولۋدى» ىلگەرىلەتىپ، ۇقىقتىڭ جاريا جۇرگىزىلۋىنە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

تورتىنشىدەن، پاكتىك قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. پارتيا ستيلى پاكتىك قۇرىلىسىنداعى «ەكى جاۋاپكەرلىك»، «ءبىر قىزمەت ورنىندا قوس جاۋاپكەرشىلىك» ءتۇزىمىن باتىل دايەكتى تياناقتاندىرىپ، «ءۇشتى جونگە سالۋدى» ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ، زاڭ، تارتىپكە قايشى دەلولاردى قاتاڭ تەكسەرىپ ءبىرجاقتى ەتۋ. ورتالىقتىڭ «8 ءتۇرلى بەلگىلەمەسى»، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ «10 تارماقتى بەلگىلەمەسى» مەن اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ 12 تارماقتى بەلگىلەمەسىن قاتاڭ اتقارۋ. «ۇكىمەتتىڭ ءۇش ءتۇرلى» قاراجاتىن قاتاڭ تىزگىندەپ، اكىمشىلىك وزىندىك قۇنىن ونان ارى تومەندەتۋ. اكىمشىلىك باقىلاپ تەكسەرۋ مەن قازىنالىق باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى مەن ونىڭ تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭدىق باقىلاۋىن، قىزمەتتى باقىلاۋىن جانە اۆتونوميالى وبلىستىق ساياسي كەڭەستىڭ دەموكراتيالىق باقىلاۋىن سانالى قابىلداپ، قوعامنىڭ باقىلاۋى مەن جاماعات پىكىرىندىك باقىلاۋدى ىرىقتى قابىلداۋ كەرەك.

بەسىنشىدەن، ستيل قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. «ستيلدىڭ شىنايى بولماۋى __ ەڭ زور حاۋىپ» ەكەندىگىن جەتە تانىپ، قاي _ قاشاندا اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ «زاڭعا بويسىنۋداعى 10 تارماقتى ەرەجەسى» مەن «توعىز ءتۇرلى تالابىن» ولشەم ەتىپ، «ءسوزدى ۇيرەنۋ، ستيلدە بۇرىلىس جاساۋ، تياناقتاندىرۋدى جەبەۋ» قيمىلىن تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ، فورماشىلدىق، تورەشىلدىك، راقاتقۇمارلىق، سىراپشىلدىق ستيلىن قاتاڭ رەتكە سالىپ، «الاياقتىق»، مىندەت اتقارماۋ، تۇرلاۋسىزدىق، «ەكى بەتكەيلىك» پيعىلدارىن باتىل جويىپ، تىڭعىلىقتى ستيل ارقىلى ورتالىق كوميتەتتىڭ شەشىمدەرىن، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنالاستىرۋلارىن جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ قىزمەت تالاپتارىن بۇلجىتپاي تياناقتاندىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ. ستيلدى جاقسارتۋعا تاباندى بولىپ، «بەستى جويىپ، بەستى ورناتا» ءبىلۋ. ياعني سەنىمدىلىكتەگى جۇتاڭدىقتى، پوزيتسياداعى كۇڭگىرتتىكتى جويىپ، سەنىمدى ساياسي مايداندى بەكەمدەپ، ساياسي تارتىپكە، ساياسي بەلگىلەمەلەرگە قاتاڭ بويسىنىپ، بارلىق ارەكەتتە پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ ۇندەۋلەرى مەن بۇيرىعىنا قۇلاق اسۋ؛ قىزمەتتەگى بويكۇيەزدىكتى، سالعىرتتىقتى جويىپ، باستاماشىلدىقپەن ۇلگى _ ونەگە بولۋ؛  شىنايى مويىن بۇرىپ، پەيىل بەرىپ، قىزمەت ورىندى _ بازا، قىزمەتتى _ ءىس، ۇلەس قوسۋدى _ بورىش دەپ ءبىلىپ، قوعامدىق ورنىقتىلىق پەن باياندى تىنىشتىق سىندى ۇلى امالياتقا ىشكەرىلەي ارالاسۋ؛ تۇرلاۋسىزدىقتى، جالعاندىقتى، كوز بوياۋشىلىقتى جويىپ، شىندىققا جۇگىنىپ، ناقتى ىستەپ، شىن سويلەپ، ءادىس _ امال تاۋىپ، قايراتتانا ىستەپ، العان بەتتەن قايتپاي، كوزدەگەن نىسانانى قويماي تياناقتاندىرۋ؛ رولىن ساۋلەلەندىرە الماۋدى، ءبىر _ بىرىنە يتەرمەلەۋدى جويىپ، مىندەتتى باتىل ارقالاپ، كۇرەس جاساۋعا شەبەر بولىپ، جاۋاپكەرلىك، بورىشتىلىق، كوكەيتەستىلىك تانىمىن كۇشەيتىپ، شەشۋشى ساتتە العا شىعۋدى، توتەپ بەرۋدى، جەڭىسكە جەتۋدى باتىل ورىنداپ، ءداۋىردىڭ، ۇيىمنىڭ جانە حالىقتىڭ ءۇمىتىن اقتاۋ؛ كوسەمسۋدى، نەمقۇرايدىلىق ىستەۋدى جويىپ، مۇقيات دەن قويىپ، ءوزى قول سالىپ ىستەپ، جاۋاپكەرلىكتى، قىزمەتتى ويدان شىعارماي، قىزمەتتى ءبىر _ بىرلەپ ىلگەرىلەتەتىن، بۋىن _ بۋىن سايىن مىقتى يگەرەتىن، ماسەلەنى ءبىر _ بىرلەپ شەشەتىن، جۇمىستى ءبىر _ بىرلەپ جاقسى ىستەيتىن بولۋىمىز كەرەك.

ۋاكىلدەر، اۆتونوميالى وبلىستىڭ قوعامدىق ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىن جۇزەگە اسىرۋداعى مىندەت جاپالى، بورىشىمىز داڭقتى.  ءبىز شي جينپيڭ جولداستى ۇيتقى ەتكەن پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ توڭىرەگىنە تىعىز ىنتىماقتاسىپ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ، اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، باس نىسانانى كوزدە ۇستاپ، باس نىسانانى قاداعالاپ، باس نىسانانى تياناقتاندىرىپ، ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكتە بولىپ، ىنتىماقتاسا العا باسىپ، جاڭالىق اشا ناقتى قىزمەت ىستەپ، قيىنشىلىقتاردى جەڭىپ، ىنتىماقتى، جاراسىمدى، گۇلدەنگەن، باي، وركەنيەتتى، العا باسقان، حالقى الاڭسىز تىرشىلىك ەتكەن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىن قۇرۋ ءۇشىن قۇلشىنا كۇرەس جاسايىق!

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ
E-mail: kazak@xjyl.gov.cn