<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
中文 哈文

باس بەت>>اۋىل شارۋاشىلىعىنا قىزمەت وتەۋ>>زاڭ – ءتۇزىم

ەلەكتروندى اقشا قاپشىعىڭىز حاۋىپسىز بە

تەلەگراف تورىنىڭ جاڭا تۇردەگى زاڭسىز الدامكوستىگىنەن ساقتانۋ ءۇشىن جۇڭگو حالىق بانكەسى جۋىردا «قولفون ارقىلى اقشا تولەپ ەسەپ ايىرۋدى باسقارۋدى كۇشەيتۋ جانە تەلەگراف تورىنىڭ جاڭا تۇردەگى زاڭسىز الدامكوستىگىنەن ساقتانۋداعى قاتىستى ىستەر جونىندەگى ۇقتىرۋىن» جاريالادى. 1 - جەلتوقساننان باستاپ قولفون ارقىلى اقشا تولەۋ قۇرىلىمدارى مەكەمە جانە جەكە قولفون ارقىلى اقشا تولەۋ جۇيەسىن اشتىرعان كەزدە، مەكەمە جانە جەكەلەرمەن كەلىسىم جاساسۋى، قولفون ارقىلى اقشا تولەۋ جۇيەسى مەن بانكە جۇيەسى ورتاسىنداعى كۇندەلىكتى اۋدارىلعان اقشا شەگى مەن ەسەبىن بەلگىلەۋ، شەك پەن ەسەپتەن اسىپ كەتسە، اقشا اۋدارۋ قىزمەتىن دەرەۋ توقتاتاتىندىعىن ەسكەرتتى. بۇل الداعى ۋاقىتتا قولفون ارقىلى اقشا تولەۋ، ءۇنحات ارقىلى اقشا تولەۋ سياقتى اقشا اۋدارۋ ەسەبىنە شەكتەۋ قويىلاتىنىن بىلدىرەدى.

    جاڭا بەلگىلەمە جىلجىمالى اقشا تولەۋدىڭ حاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتتى. جىلجىمالى اقشا تولەۋ قولايلى بولعانىمەن الايدا تۇتىنۋشىلار كوڭىل بولۋگە ءتيىستى قانداي ماسەلەلەر بار؟ وسى ءتۇيىن توڭىرەگىندە ءتىلشى كاسىپتىك ماماندارمەن سۇحپاتتا بولدى.

«ەلەكتروندى اقشا قاپشىعى» − اقشا تولەۋ  ءتاسىلىن وزگەرتتى

    اۋەلى كوزىڭىزدى جۇمىپ، الدىنعى جولى قاي كەزدە اقشا ىستەتكەنىڭىزدى ويلاپ كورىڭىزشى؟ تاماق ىشكەندە ءنومىر جايمالاپ اقشا تولەۋ، اۋرۋ كورسەتكەندە ءۇنحات ارقىلى اقشا تولەۋ، توك، سۋ اقىسىن قولفون ارقىلى تولەۋ...... قازىر كۇندەلىكتى تۇرمىستا كارتۋچكا ىستەتۋ ادەتكە اينالدى. قاعاز اقشادان تارتىپ، بانكە كارتۋچكاسىنا، ودان جىلجىمالى اقشا تولەۋگە دەيىن، اقشا تولەۋ تاسىلىندەگى وزگەرىس ادامداردىڭ تۇرمىس ادەتىن وزگەرتتى، سونىمەن بىرگە ساۋدانىڭ سالاسىن دا كەڭەيتتى. مامانداردىڭ مەجەلەۋىنشە، جۇڭگودا الداعى ون جىلدا حاۋىپسىز ءارى قولايلى كارتۋچكا تولەۋ بىرتە - بىرتە اقشا تولەۋدىڭ نەگىزگى تاسىلىنە اينالادى.

    جىلجىمالى اسپاپ ارقىلى اقشا تولەۋ 2013 - جىلى ماۋسىمدا رەسمي ىسكە قوسىلعاننان بەرى ءارءتۇرلى ورتاعا تەز جالپىلاستى ءارى بارلىق سالالاردىڭ دامۋىن ىلگەرىلەتتى. جۇڭگو ەسەپ انىقتاۋ قوعامى جاريالاعان «جۇڭگو ەسەپ انىقتاۋ سالاسىنىڭ جۇمىس جۇرگىزۋ دوكلادىندا» 2015 - جىلعى ەل ىشىندەگى بانكەلەردىڭ ءبىر جاقتى ەتكەن جىلجىمالى اقشا تولەۋ كاسىبى 13 ميلليارد 837 ميلليون رەتكە، جالپى سوماسى 108 تريلليون 220 ميلليارد يۋانعا جەتىپ، ۇقساس مەزگىلدەگىمەن سالىستىرعاندا جەكە -جەكە %205.86 جانە %397.06 ارتقان؛ بانكەگە جاتپايتىن اقشا تولەۋ قۇرىلىمدارىنىڭ ءبىر جاقتى ەتكەن جىلجىمالى اقشا تولەۋ كاسىبى 39 ميلليارد 861 ميلليون رەتكە، جالپى سوماسى 21 تريلليون 960 ميلليارد يۋانعا جەتىپ، ۇقساس مەزگىلدەگىمەن سالىستىرعاندا جەكە - جەكە %160 جانە %166.5 ارتقان.

    ءۇنحات شاشۋى مەن اقشا اۋدارۋ ءۇنحات ىستەتۋشىلەردىڭ «ناق اقشاسىز» تۇرمىستى باستاعاندىعىنىڭ بەلگىسى. ءۇنحات شاشۋى مەن اقشا اۋدارۋدان تىس، ءۇنحات ارقىلى اقشا تولەۋ حالىقتىڭ تۇرمىستىق تۇتىنۋى سياقتى كوپتەگەن ورتالارعا جالپىلاسا باستادى. تەك ادەتتەگى تاكسيگە وتىرۋدا جىلجىمالى اقشا تولەۋ كۇنىنە ورتا ەسەپپەن 8 ميلليون رەت ناق اقشا تولەۋدى ازايتىپ وتىرعان، ءۇنحاتتا اقشا تولەۋ ءتاسىلىن ىستەتەتىن دۇكەندەر كۇنىنە 150 مىڭ رەت ادام قابىلداعان.

    ساندىق مالىمەتكە نەگىزدەلگەندە، ەلىمىزدە 352 قالا قولفون ارقىلى اقشا تولەۋ قىزمەت تەكشەسىن پايدالاناتىن بولىپ، 150 ميلليوننان استام قاريدارعا قاراپايىم، قولايلى قىزمەت وتەگەن.

اقشا تولەۋ تاسىلىندەگى وزگەرىس ەكونوميكاعا ەرەكشە ىقپال جاسادى. ورتالىق قازىنا - ەكونوميكا ۋنيۆەرسيتەتى جۇڭگو بانكە سالاسىن زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى گو تيانيۇڭ بىلاي دەپ قارايدى: «كەزەكتەگى ءار ءتۇرلى اقشا تولەۋ تاسىلدەرى ءوزارا باسەكەگە ءتۇسىپ، اقشا تولەۋ ورتاسىن جاقسارتىپ، تۇتىنۋ سەزىمتالدىعىن جوعارىلاتىپ قالماستان، فينانىس سالاسىنداعى قامداۋعا بۇرىلىس الا كەلدى».

    جىلجىمالى اقشا تولەۋ ءتاسىلى ءداستۇرلى ساۋدا فورماسىن وزگەرتتى. ءۇنحات توبىنىڭ تۇسىندىرۋىنشە، ءداستۇرلى ساۋدا - ساتىقتا ءار جولعى ەسەپ ايىرۋ ءبىر رەتكى ساۋدانىڭ اياقتالعانىن بىلدىرەدى، جىلجىمالى اقشا تولەۋدە دۇكەنگە بارعان ءاربىر الارمان ءبىر ءۇنحات ىستەتۋشىگە ۋاكىلدىك ەتكەنىمەن، ساۋدا ىستەۋشى ءۇنحاتتان پايدالانىپ ۇگىت جۇرگىزىپ، ساۋداسىن جالعاستى ىستەي الادى، بۇل ساۋداگەردىڭ ساۋداسىنىڭ باستاماسى ەسەپتەلەدى.

    قوعام حاۋىپسىزدىگى تاراۋىنىڭ بارلاۋ مەكەمەسى مەن توراپ حاۋىپسىزدىگى مەكەمەسىنىڭ جەتەكشىلىگىندە جۇڭگو بانكە بىرلەستىگى جاريالاعان «2015 - جىلعى جىلجىمالى ينتەرنەت اقشا تولەۋ حاۋىپسىزدىگىن تەكسەرۋ دوكلادىندا» ءمالىم مولشەردە حاۋىپسىزدىك ماسەلەسى ساقتالعانىمەن، الايدا تۇتىنۋشىلاردىڭ جىلجىمالى اقشا تولەۋ ءتاسىلىن قولدانۋى بىرتە - بىرتە داعدىعا اينالىپ، جىلجىمالى اقشا تولەۋ سوماسى مەن جيىلىگى ۇزدىكسىز جوعارىلاعان. ونىڭ ۇستىنە مەيلى ناقتى زات تۇرىندەگى تۇتىنۋ بولسىن الدە جورامال تۇرىندەگى تۇتىىنۋ بولسىن وتكەن جىلداعىدان كورنەكتى ارتقان.

    زاڭسىز ەلەمەنتتەر تۇتىنۋشىلاردىڭ ەلەكتروندى اقشا قاپشىعىنا قول سۇقتى

    ءۇشىنشى جاق ارقىلى اقشا تولەۋدىڭ تەز قارقىنمەن دامۋىنا ىلەسىپ، حاۋىپتەردە جارىققا شىقتى. جۋىرىق جىلداردان بەرى كەيبىر زاڭسىز ەلەمەنتتەر الدامكوستىكتى ءورشىتىپ، بانكە ەسەپ ءنومىرىن ۇرلاۋ نەمەسە اعاش ات ۆيرۇسى سياقتى تەحنيكالىق تاسىلدەرمەن تۇتىنۋشىلاردىڭ ەلەكتروندى اقشا قاپشىعىنا قول سۇقتى.

   « 360 حاۋىپسىزدىك ورتالىعىنىڭ» مامانى ليۋ ياڭنىڭ تانىستىرۋىنشا وسى زامانعى توراپ تولەم ءادىسىنىڭ دامۋىنا ساي الدامكوستەردىڭ ءادىس - امالى دا كوبەيگەن. مىسالى، ءۇنحات شاشۋى الدامكوستىگى، ءۇنحات ەكى A شاشۋى الدامكوستىگى، ءۇنحات جالعان الەۋمەتتىك ءنومىر الدامكوستىگى، ءۇنحاتتا بەلەت تاستاۋ، ءتۇرتىپ باعالاۋ الدامكوستىگى، ءۇنحاتتا ءنومىر جايمالاپ نازار اۋدارۋ الدامكوستىگى، جالعان ءۇنحات ساۋدا الدامكوستىگى سياقتىلار. بۇلاردىڭ امالى تەز باۋرايتىندىقتان ادامدار وڭاي الدانادى.

    تىڭشۇن ساندى مالىمەتىنە تالداۋ جاساعاندا ءبىر جىلدان بەرى الدامكوستەردىڭ قولفون اعاش ات ۆيرۇسىن قولدانىپ تۇتىنۋشىلاردى الداۋى اۋقىمعا اينالعان. قولفون اعاش ات ۆيرۇسىمەن جۇعىمدالا قالسا، ۆيروس وزدىگىنەن تۇتىنۋشىنىڭ تۇتاس بايلانىس داپتەرشەسىنە كوشىرىلەدى دە، تۇتىنۋشىنىڭ اتىمەن بايلانىس داپتەرشەسىندەگى ادامدارعا ۆيرۇستى كەلتە حات جولداپ، كوپتەگەن ادامداردىڭ الدانۋىنا اپارىپ سوعادى.

تۇتىنۋشىنىڭ جەكە ينفورماتسياسىنىڭ ۇرلانۋى

    ليۋ ياڭنىڭ تانىستىرۋىنشا، الدامكوستەر كەيبىر جاڭا تيپتەگى جاسىرىن شابۋىلداۋ تەحنيكاسى ارقىلى تۇتىنۋشىنىڭ جەكە ينفورماتسياسىن ۇرلاعان. مىسالى، جالعان حابارلاسۋ بەكەتتەرى جالعاننان بەتالدى نومىرمەن قولفون ىستەتۋشىگە الدامشىلىق كەلتە حات جولدايدى ءارى قولفون ىستەتۋشىنى بالىق اۋلاۋ تورىنا شىعۋعا ەلىكتىرەدى، بالىق اۋلاۋ سىمسىز تورى وسى تورعا كىرگەن تۇتىنۋشىنىڭ تورعا شىققانداعى بارلىق قيمىلىن تىكەلەي باقىلاي الادى. بۇدان سىرت، سەميادا قولدانىلاتىن جول بولگىش اسپابىن بۇرمالاۋ، زەردەلى قولفون مەن توراپ تەلەۆيزورىن الىس ارالىقتان مەڭگەرۋ سياقتى سۇعاناقتىق جاساۋ ءادىسى تۇتىنۋشىنىڭ ينفورماتسيا حاۋىپسىزدىگىنە اۋىر حاۋىپ تۋدىردى. ال NFS «جىلدام تولەۋ» ءتاسىلى ەرەكشە جاسالعان كارتۋچكا وقۋ اسپابىنان پايدالانىپ، قالىڭ اقشا قاپشىعى مەن كيىمنىڭ ىشىندەگى بانكە كارتۋچكاسىن دا تاني الادى. وسىنداي جاڭا تيپتەگى سۇعاناقتىق جاساۋعا بولعان ساقتىقتى، ءسوزسىز، جوعارىلاتۋىمىز كەرەك.

    قولفون نەمەسە ءنومىر الماستىرۋ ەلەكتروندى اقشا قاپشىعىنىڭ حاۋىپسىزدىگىنە وڭاي اسەر ەتەدى

«  بارلىق ادام قولفون تولەمىن قولدانادى، ءمۇبادا قولفون جوعالسا، اقشانى قايتۋ كەرەك؟» دەگەن ءتىلشى سۇحپاتىنداعى كۇدىكتى سۇراۋ كوپتەگەن ادامداردى الاڭداتادى. تۇتىنۋشى الدا - جالدا قولفون ءنومىرىن الماستىرسا، ءۇستى - ۇستىنە ءتۇرلى قولايسىزدىقتار تۋىلادى. مىسالى، بىلتىر قاراشانىڭ 11 - كۇنى فوشاندىق جۋ بيكەش جاڭا قولفون نومىرىمەن تولەم ءاميانىن اشىپ، كونە تولەم ءاميان تىركەلگىسىندەگى 10 مىڭ يۋاندى جاڭا تىركەلگىسىنە جوتكەگەن. ويلاماعان جەردەن ونىڭ جاڭا ءنومىرى «ەكىنشى رەتكى ىستەتىلگەن نومىرگە» تاۋەلدى بولعاندىقتان، جۋ بيكەش قايتادان تىزىمگە الدىرعان تولەم ءاميانىندا تىركەلۋ قۇپيا ءنومىرىن ورناتقانىمەن تولەم قۇپيا ءنومىرى بۇرىنعى ءنومىردى ىستەتكەن ادام جاعىنان ورناتىلعاندىقتان، ول جوتكەپ اكەلگەن اقشانى ىستەتۋگە امالسىز قالعان.

    ليۋ ياڭنىڭ تانىستىرۋىنشا، ەكىنشى قول قولفوندى ىستەتۋدە جاسىرىن حاۋىپ ساقتالادى. مىسالى، قولفونداعى تولەم ءاميانى، تاۋباۋ سياقتى قولدانۋ قۇرىلىمدارىندا كەيبىر ءنومىر ۇرلايتىن دەتال ورناتىلعان نەمەسە ارناۋلى دەتال ارقىلى قولفوندى قالپىنا كەلتىرە الادى.

    جۇڭگو ينتەرنەت قوعامىنىڭ «2015 جىلجىمالى توراپتاعى تولەم حاۋىپسىزدىگىن تەكسەرۋ دوكلادىندا» توراپ الدامكوستەرىنە الدانعان %90 كە جۋىق تۇتىنۋشى ءونىمدى تولەمگە يە بولماعان. توراپ الدامكوستەرىنە زياندالعانداردىڭ سوماسى ءبىرشاما قوماقتى بولعانىمەن زياننىڭ جالپى سوماسىنىڭ تەك %4 قانا قايتارىلىپ الىنعان.

    قايتكەندە «ەلەكتروندى اقشا قاپشىقتىڭ» حاۋىپسىزدىگىن كۇشەيتۋگە بولادى

    تىڭشۇن تولەم حاۋىپسىزدىگىنىڭ جاۋاپتىسى شۇي گو - اي بىلاي دەدى: كوپ ساندى ابونتتاردىڭ حاۋىپ - قاتەردەن ساقتانۋ تانىمى تومەن بولعاندىقتان، جاسىرىن حاۋىپكە ۇشىرايدى. دوكلادتاعى تەكسەرۋ - زەرتتەۋگە قاراعاندا٪%75 تۇتىنۋشىنىڭ تىركەلۋشىسى ۇقساس قۇپيا ءنومىر قولدانعانى، ٪%80 ادامنىڭ تەگىن الەۋمەتتىك سىمسىز توردى قالاعانىنشا جالعاپ ىستەتەتىنى بايقالعان.

«جۇڭگو ەلەكتروندى ساۋدا زەرتتەۋ ورتالىعى» ينتەرنەتتىك فينانس ءبولىمىنىڭ زەرتتەۋشىسى چىن ليدىڭ بىلاي دەدى: كاسىپورىن حاۋىپ - قاتەردەن ساقتانۋ قىزمەتىن جاقسى ىستەۋى، ءتارتىپتى، زاڭدى ساۋدا جاساۋى، تەحنيكانىڭ جەتەرسىزدىگى كەلتىرىپ شىعاراتىن قارجى حاۋىپسىزدىگى حاۋىپ - قاتەرىنىڭ الدىن الۋ ءتيىس. تۇتىنۋشى دا جەكە يىنفورماتسياسىنىڭ حاۋىپسىزدىگىنە كوڭىل ءبولۋى، بەلگىسىز توراپ، كەلتە حات، تەلەفون سياقتىلارعا وڭاي سەنبەۋى ءتيىس.

    الدا مەيلى تولەم ءاميانى، مەيلى ءۇنحاتتا اقشا تولەۋ بولسىن بارلىق قولفونداعى تولەمگە «تۇتاس سومالى تولەم» ءتۇزىمى بەلگىلەندى ءارى ەسەپ قامسىزداندىرۋى جۇزەگە اسىرىلدى. ءبىراق، تۇتىنۋشىلار جونىنەن العاندا، ءۇشىنشى جاق تولەم تەحنيكاسىن قالاي ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ، الاڭسىز تۇتىنۋ ورتاسىن جاراتۋ، تۇتىنۋشىنىڭ ەكونوميكالىق مۇددەسى زيانعا ۇشىراعاندا قاتىستى ورىندار قىسقا ۋاقىت ىشىندە دۇرىس شەشىم ەتۋ دەگەن سياقتى ماسەلەلەر ەلەكتروندى تولەم قۇرالدارىنا قوياتىن باستى تالابى بولىپ تابىلادى.

    شاڭحاي قوعامدىق عىلىم اكادەمياسى ينتەرنەت زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ باس اعا زەرتتەۋشىسى لي - ي بىلاي دەدى: تەلەگراف الدامكوستىگىنەن ساقتانۋ جانە وعان سوققى بەرۋمەن بىرگە توراپ باقىلاپ - باسقارۋىن دا كۇشەيتۋ كەرەك. ورتالىق بانكە، ينتەرنەت جانە ينتەرنەت حاۋىپسىزدىگى سياقتى كاسپورىندار ءوزارا سەلبەسىپ، قارسى شارالاردى بىرلىكتە زەرتتەۋلەرى ءتيىس.

    ماماندار بىلاي دەدى: جىلجىمالى تولەم بارىسىن باقىلاپ - باسقارۋ جۇيەسىن ىشكەرىلەي جونگە سالىپ ءارى بانكە كاسىبىن باقىلاۋ، ونەركاسىپ جانە ينفورماتسيالاندىرۋ سياقتى تاراۋلاردىڭ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، باقىلاپ - باسقارۋدى ءبىر تۇلعالاندىرۋ ءتيىس. ساۋدا اينالىمى جانە ءۇشىنشى جاق تولەم تەكشەسىنە بولعان كۇندەلىكتى باقىلاپ - باسقارۋدى كۇشەيتىپ، جىلجىمالى تولەمگە قاتىستى كاسپورىنداردى مەرزىم بويىنشا تەكسەرۋ مەحانيزمىنە ەنگىزۋ كەرەك. باقىلاپ - باسقارۋدىڭ بەدەلى مەن كاسىپتىك سيپاتىن كورنەكتىلەندىرىپ، زاڭ اتقارۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ، سونداي - اق جىلجىمالى تولەمدەگى زاڭسىز كاسىپ تىزبەكتەرىنە سوققى بەرۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، تۇتىنۋشىلاردىڭ قارجى حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتۋ، ەسەپتى شىن اتى - ءجونى مەن تۇرگە ايىرۋ سياقتى ساياساتتاردى شىنايى تياناقتاندىرۋ كەرەك.

    اۋدارعان نۇرمۇقامەت كامان ۇلى

كەلۋ قاينارى: شينجياڭ زاڭ جانە تۇرمىس گازەتى

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ