<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>

وسى توراپتان ىزدەۋ

中文 哈文

باس بەت>>اۋىل شارۋاشىلىعىنا قىزمەت وتەۋ>>دەنساۋلىق ساقتاۋ

حالقىمىزدىڭ ەرەكشە تاعامى – ۋىز

جاڭادان تولدەگەن مالدىڭ ءسۇتى «ۋىز» دەپ اتالادى. ءبىر اپتاعا دەيىن مالدىڭ ءسۇتى ۋىز قالپىندا بولادى. ۋىزدا دارۋمەندەر كوپ بولعاندىقتان، ادامعا دا، تولدەرگە دە وتە پايدالى.

ۋىز «سارى ۋىز»، «اق ۋىز» دەپ ەكىگە بولىنەدى. سارى ۋىز ءارى قويۋ، ءارى جەلىم سياقتى جابىسقاق بولادى. اق ۋىزدىڭ ءوڭى سارى ۋىزعا قاراعاندا اقشىل، ءارى سۇيىقتاۋ كەلەدى. سارى ۋىزدى ءتولدىڭ وزىنە ەمىزىپ، اق ۋىزدى ساۋىپ الىپ پايدالانادى. ىنگەن مەن بيەنىڭ ۋىزىن بوتا مەن قۇلىنعا ەمىزەدى. ال سيىردىڭ، قويدىڭ، ەشكىنىڭ اق ۋىزدارىنان ءار ءتۇرلى تاعامدار پىسىرەدى.

قاتىرعان ۋىز - ۋىزدى بۇيەنگە، اشى ىشەككە نەمەسە مەتالل ىدىسقا قۇيىپ، قايناپ جاتقان سۋدىڭ ىشىنە سالىپ پىسىرەدى. ءبىر بۇرق ەتىپ قايناعاندا ىدىسقا قۇيىلعان ۋىز شەمىرشەكتەنىپ قاتا باستايدى. ودان سوڭ ونى ىدىسىمەن بىرگە ىستىق سۋدان الىپ، سالقىن سۋعا سالادى. سوندا ۋىز قايناپ پىسكەن جۇمىرتقاداي بولىپ شىعادى. قاتىرعان ۋىزدى ءسۇر ەتتىڭ ۇستىنە تۋراپ سالادى. ءتولباسى (العاشقى ءتول) تۋعان كۇنى سوعىمنىڭ ەتىنەن، شۇجىق اسىپ، ۋىز قاتىرىپ، كورشى- قولاڭدى شاقىراتىن ءداستۇر بولعان.

پىسىرىلەنگەن ۋىز - ۋىزعا ءسۇت قوسىپ سۇيىلتىپ پىسىرەدى. ۋىز ءىرىپ كەتپەۋ ءۇشىن ونى وجاۋمەن ساپىرىپ وتىرۋ كەرەك. ۋىزعا تارى سالىپ پىسىرۋگە بولادى.

ۋىز شايعا قۇيۋعا جارامسىز. سوندىقتان ونى قايناتىپ، سۋسىن رەتىندە ىشەدى. ءبىر اپتا نەمەسە ون شاقتى كۇن وتكەن سوڭ مالدىڭ ءسۇتى سۇيىلىپ، كادىمگى قالپىنا كەلەدى.

تۇيەنىڭ ۋىزىنا تايلاقتى تۇيەنىڭ ءسۇتىن قوسىپ، ءىرىپ كەتپەۋ ءۇشىن ساپىرىپ وتىرىپ پىسىرەدى. تۇيەنىڭ ءسۇتى باسقا مالدىڭ سۇتىنەن گورى قويۋىراق، كالورياسى كوبىرەك بولادى. بۇزاۋلاعانىنان ەكى- ءۇش كۇن وتكەننەن كەيىن سيىردىڭ ۋىزىنان كەيبىر وڭىرلەردە ىرىمشىك جاسايدى.

ال قويدىڭ، ەشكىنىڭ ۋىزىن بۇيەنگە قۇيىپ، كادىمگى قازى سەكىلدى سۋعا سالىپ قايناتادى. سوندىقتان قوي سويعاندا ونىڭ بۇيەن ىشەگىن ۋىزعا دەپ الىپ قويعانىڭىز ءجون. ىشەكتە پىسىرىلگەن ۋىز قويۋلانىپ قالادى. ەتسىز قوناق جونەلتە المايتىن اپالارىمىز قوناقتارىنا سوعىمنان قالعان سۇرمەن قوسىپ، ۇسىنادى.

ۋىزدىڭ نارلىلىك قاسيەتى كادىمگى ءسۇتتى ەكى وراپ الادى. ۋىز قۇرامىندا انتيوكسيدانتتار وتە كوپ. سوندىقتان ول اعزانىڭ قورعانىش قاسيەتتەرىن ارتتىرىپ، اس قورىتۋ جۇيەسىن رەتكە كەلتىرەدى. اناسىنىڭ ۋىزىن تويىپ ەمگەن ءتول مىقتى بولىپ ءوسىپ، تەز شيرايدى. سوندىقتان قازاقتا «ۋىزىنا جارىماعان» دەگەن ءسوز قالعان. بۇل ءالسىز جانە اۋىرشاڭ بالالارعا جانە ءتورت تۇلىكتىڭ ءالسىز تولدەرىنە دە قاتىستى ايتىلادى.

 سيىر سۇتىنەن جاسالعان ۋىزدىڭ ادام اعزاسىنا پايداسى وتە زور. اتاپ ايتساق، تومەندەگى اۋرۋلاردىڭ الدىن الادى:

 يمۋننيتەتتى نىعايتۋ

شارشاعاندى باسادى

 اللەرگيا

استما

 كۇيزەلىستەن ارىلتادى

التسگەيمەر اۋرۋى

باس اۋرۋى

 ۇمىتشاقتىق

فارينگيت

وكپەنىڭ قابىنۋى

 قانت ديابەتى

گيپوگليكەميا

بايقاعانىمىزداي، ۋىزدىڭ ەمدىك قاسيەتتەرى بارشىلىق. قازىرگى كەزدە پايدالىلىعىن بىلسە دە، ۋىزدى ءۇي- ۇيلەردە وتە سيرەك دايىنداپ ءجۇر.

ال شەتەلدىك عالىمدار بولسا ۋىزدىڭ مىڭ ءتۇرلى دەرتكە داۋا ەكەنىن بىلگەن سوڭ- اق ونى كادەگە اسىرا باستاعان. قالاي دەيسىزدەر عوي؟ كادىمگى سيىردىڭ سۇتىنەن جاسالعان ۋىزدان ءدارى- دارمەك جاسادى. كاپسۋلاعا سالىنعان ۋىز بيولوگيالىق بەلسەندى قوسپا رەتىندە ءتۇرلى ەلدەرگە تارالىپ ساتىلۋدا. ونىڭ ىشىندە قازاقستاندا دا ساتىلىپ جاتىر. باعاسى دا ارزان ەمەس، 60 كاپسۋلا 4700 -5000 تەڭگە شامالاس.

 ول تۋرالى ىزدەستىرە كەلسەك، قازاق قاسيەتىن ەرتە زاماننان بىلگەن ۋىزدى انگليادا 1981 -جىلى گيل ەسىمدى دارىگەر ونىڭ پايداسىن جاڭالىق رەتىندە جاريالاپتى. ول ول ما، 1983 -جىلى نيۋ- يورك مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى ۋىزدى «مەنينگيت، برونحيت، پنيەۆمونيا، كانديدوز، حولەرا، ديارەيا، ديزەنتەريا، ديفتەريا، پوليوميەليت» سىندى اۋرۋلارعا قارسى ەم رەتىندە پايدالانۋعا بولاتىنىن ايتتى. 1995 -جىلى شۆەتسياداعى ۋلمەيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماماندارى ۋىز اسقازان جاراسىن ەمدەۋدە بىردەن- ءبىر قولداناتىن تاعام دەپ اتادى.

ءبىز بىلەتىن ۋىزدىڭ قاسيەتتەرى، مىنە، وسىنداي.

كەلۋ قاينارى: قازاقپارات اگەنتتىگى

 

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ
E-mail: kazak@xjyl.gov.cn