<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>

وسى توراپتان ىزدەۋ

中文 哈文

باس بەت>>اتامۇرا- اسىل قازىنا>>تاريحي تۇلعالار

حالقىنا قادىرلى قالامگەر ەسكە الىنپ ەلەۋلى ەڭبەگى ۇلاعاتتاندى

جينالىستىڭ باستالۋ ءساتى

شينجياڭ جازۋشىلار قوعامى، ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق ادەبيەت- كوركەمونەرشىلەر بىرلەستىگى، شينجياڭ حالىق باسپاسى جانە « شۇعىلا» جۋرنال مەكەمەسى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان ايگىلى اقىن، جازۋشى، ادەبيەت زەرتتەرۋشى، كورنەكتى مادەنيەت قايراتكەرى ءجۇمادىل ماماننىڭ « ۇزىلمەس ءۇمىت» اتتى جەلىلەس كىتاپتارىنىڭ تاراتلۋ سالتى مەن مارقومنىڭ دۇنيەگە كەلگەندىگىنىڭ 75 جىلدىعىن ەسكە الۋ جينالىسى قازاننىڭ 24- كۇنى قۇلجا قالاسىنداعى دوستىق قوناق سايىندا وتكىزىلدى.  شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى راديوندىق ادەبيەت كوركەمونەشىلەر بىرلەستىگى، ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى، شينجياڭ حالىق باسپاسىى  قاتارلى ورىنداردىڭ باسشىلار مەن الىس- جاقىنىنان كەلگەن اقىننىڭ قالامداس دوستارى، ادەبيەت- مادەنيەت زەرتتەۋشىلەرى، اقىننىڭ تۋعان تۋىستارى، اقبارات تىلشىلەرى جانە ءار سالادان ۇسنىس ەتىلگەن سيلى قوناقتاردان ەكى جۇزگە تاياۋ ادام جينالىسقا قاتىناستى.

باسقارۋشى جينالىستىڭ ءمان– ماڭىزىن تانسىترا كەلىپ، شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايوندىق ساياسي كەڭەستىڭ ءتوراعاسى نۇرلان ءابىلماجىن ۇلى، اۆتونوميالى رايوندىق ساياسي كەڭەستىڭ بۇرىنعى ءتوراعاسى  اسحات كەرىمباي ۇلى، اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ ورىنباسار باستىعى تىلەبالدى ابدىرەشيت ۇلى قاتارلى ەل اعالارى مەن  التاي،  تاباعاتاي ايماقتارىنىڭ جانە الىس- جۋىقتاعى مادەنيەت ورىندارىمەن جەكەلەردىڭ قۇتتىقتاۋ تەلەگرامالىلارىن، لەبىز بىلدىرگەن حاتتارىن وقىپ، جاريالاپ ءوتتى.

جينالسىتا اۋەلى ءسوز كەزەگىن العان ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ ورىنباسار باس حاتشىسى سەرىك ماقات ۇلى  قىزمەت بابىمەن سىرتتا جۇرگەن ىلە وبلىسىنىڭ باستىعى مانەن زەينەل ۇلىنىڭ ىقىلاستى لەبىزىن جەتكىزدى. ونان كەيىن شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى راديوندىق ادەبيەت كوركەمونەشىلەر بىرلەستىگىنىڭ ورىنباسار ءتوراعاسى ەركەش قۇرمانبەك قىزى جۇمادىل مامان ۇلىنىڭ جاسامپازدىق بارسىنا توقتالىپ، ءجۇمادىل ماماندى ادەبيەت كوركەمونەردىڭ ءار جانرىندا قالام تەربەگەن كوسەم ءسوزدىڭ شەبەرى دەپ ءتۇيىن ءتۇيىپ، مارقومنىڭ رايونىمىز كولەمىندەگى ادەبيەتتىك، مادەنيەتتىك ماڭىزدى  قيمىلداردا  كورنەكتى ۇيىمداستىرۋشىسى بولىپ ەلەۋلى ەڭبەك ەتكەن ەسەسىن اتاپ ءوتتى .

شينجياڭ حالىق باسپاسىنىڭ ورىنباسار باس رەداكتورى،  قازاق رەداكسياسىنىڭ جاۋاپتىسى اسان ابەۋ ۇلى تۇڭعىش تاراتىلۋ سالتى بولىپ وتىرعان « ۇزىلمەس ءۇمىت »اتتى جەلىلەس كىتاپتى شىعارۋشى ورىن ءارى كىتاپتىڭ جاۋاپتى رەداكتورى تۇرعىسىنان كىتاپتى باسپاعا دايىنداۋ، شىعارۋ بارسىن بايانداي كەلىپ، وسى كەسەك تۋىندىلاردىڭ اجار- كوركىنە توقتالدى.

ونان سوڭ توقتار ءالباتىر ۇلى، شامىس قۇمار ۇلى، ءابداقىمەت مەدەلقان ۇلى، گۇلي اۋكەن قىزى قاتارلى اقىن جازۋشى زەرتتەۋشىلەر، جۇكەڭنىڭ قالامداس دوستارى، قىزمەتتەستەرى ارت- ارتىنان ءسوز الىپ؛ جۇكەڭىنىڭ جاسامپازدىق مۇرات- ماقساتى مەن قالامگەرلىك قىرىنا، وسكەلەڭ ادامگەرشىلىك مورالى مەن باۋىرمال، كوپشىل، قورمال ازاماتتىعىنا، ادەبيەتىمىزبەن مادەنيەتىمىزدى دامىتۋعا قوسقان ەسەلى ەڭبەكتەرىنە ءار قىرىنان  توقتالىپ، ارامىزدان كەتكەنىنە 3 جىل بولعان ارسىن ساعىنا ەسكە الىپ،  قالامگەردىڭ ۇشان تەڭىز ەڭبەكتەرى مەن ارتىندا قالعان ولمەس مۇراسىن ۇلىقتاۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن باياندادى.

ءسوز كەزەگىن العاندار؛  ءجۇمادىل ماماننىڭ اياۋلى جارى مەملەكەتتىك 1- دارەجەلى ارتيىس كۇلمان شۇلەنباي قىزى مەن بالا- شاعالارىنىڭ  جۇكەڭىنىڭ جارىق كورسەتۋگە ۇلگىرمەگەن ەڭبەكتەرىن جيناپ، رەتتەپ باسپاعا ۇسىنىپ، عىلمي تالقى جينالسىن ۇيىمداستىرعاندىعىنا جانە قاتىستى ورىنداردىڭ قولداپ قۋاتتاعاندىعىنا  العىس ايتتى.

ىلە وبلىستىق ادەبيەت– كوركەمونەرشىلەرى بىرلەستىگىنىڭ بۇرىنعى ءتوراعاسى مارقوم جۇمادىل مامان كوزىنىڭ تىرىسىندە جارتى عاسىردان استام ءومىرىن  ادەبيەت- كوركەمونەر، اقپارات- باسپا ءسوز سالاسىنىڭ گۇلدەنىپ– كوركەيۋىنە ارنادى.  « ىلە ايدىنى »، « ىلە جاستارى» جۋرنالدارى، « ىلە ورەندەرى » گازەتى سىندى باسلىمداردىڭ شاڭىراعىن كوتەرىسىپ، ۋىعىن شانشىسىپ، كەمەلدەنۋىنە ءوزىندىك ەسەسىن قوستى. تاريحتى قازىپ، كومىلىپ قالعان ادەبيەت- كوركەمونەر الىپتارىنىڭ ەڭبەگىن زەرتتەۋگە دەن قويىپ، « ءانشى اسەت »، « اقىن كودەك »، « اقىن تاڭجارىق »، « كۇيشى ءاشىم » قاتارلى دارا تۇلعالاردىڭ ءومىرىنە ۇڭىلىپ، مول ەڭبەكتەر جازدى.

جۇمادىل ەلىمىز قازاق ادەبيەتىندەگى بيىك تۇلعالاردىڭ ءبىرى. ول قاربالاس قىزمەتتەردىڭ سىرتىندا مايەگى مول، مانەرلى قىرۋار ولەڭ جازىپ، « تاۋ جالىنى»، « تۇنىق داۋىس» اتتى ولەڭدەر جيناعىن، « اكبار– سەيىت » اتتى ولەڭمەن جازىلعان رومان، « اسقار تاۋلار» ، « كۇمبەزگە تۇسكەن كۇنشۋاق »، « ەكى بىردەي بوزداعىم »، « اۋىلداعى تاستۇلەك» اتتى رومان جانە پوۆەست، ەسسە، زەرتتەۋ ماقالالاردان بولىپ، 20 دان ارتىق پىروزالىق كىتابتاردى باسپادان شىعاردى. ونىڭ «قاراتۇيعىن» اتتى پوۆەستتەر جيناعى مەن « ەكى بىردەي بوزداعىم» اتتى رومانىن قازاقىستاننىڭ « اتا جۇرىت»، « ورحون» باسپالارى باسىپ تاراتتى. 20 دان ارتىق ءان تەكىسن جانە ساحىنالىق شىعارمالاردى جاراتتى. ونىڭ بىرقىدىرۋ ادەبي ەڭبەكتەرى جانزۋ، ۇيعۇر، جاپون تىلدەرىنە اۋدارىلدى. توعىز شىعارماسى مەملەكەت، اۆتونوميالى رايون جانە ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسى جاعىنان « تۇلپار» سيىلىعى سياقتى سيلىقتاردى ەنشىلەدى. « دۇنيەدەگى ايگلى ادامدار»، « 20-عاسىر قازاقستان جازۋشىلارى» ،« عاسىر اتتاعان جۇڭگو قازاق جازۋشىلارى»، « جۇڭگو شينجياڭ از ۇلت ادەبيەتشىلەرى»، « جۇڭگو ماماندارى » قاتارلى كىتاپتارعا جۇكەڭنىڭ ەسىمى كىرگىزلىپ، وسەلى ەڭبەكتەرى ايشىقتاپ جازىلدى.

جۇكەڭنىڭ ءومىرىنىڭ سوڭىندا جازعان ءبىر ءبولىم شىعارمالارى وسى رەت « ۇزىلمەس ءۇمىت»، << قىران عۇمىر>>، «ارىس جاتىر الاتاۋدىڭ بوكتەرىندە »، « كۇنىمىز كۇلە بەرسىن كوكتەمدەگى » دەگەن اتتارمەن جەلىلەس ءتورت كىتاب بولىپ باسپادان شىعارلىپ، تۇڭعش تاراتىلدى. ءارى  جۇكەڭنىڭ جاسامپازدىعى جونىندە عىلىمي تالقى بولىپ سوڭى جۇكەڭنىڭ دۇنيەگە كەلگەندىگىنىڭ 75 جىلدىعىن ەسكە الۋ كەشى داستارقانىنا ۇلاستى. داستارقان باسىندا دا جۇكەڭنىڭ قالامداس دوستارى ەسكە الۋ سوزىن سويلەپ، ەسكە الۋ ولەڭدەر وقىلىپ، جۇكەڭ جازعان نازدى ءاندەرى ورىندالىپ، قالامگەرگە دەگەن ساعىنىش اۋەندەرى اۋەلەپ قيمىل ءوز مارەسىنە جەتىپ ءساتتى تامامدالدى.

ىلە وبلىستىق ادەبيەت- كوركەمونەرشىلەر بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى باقىت مۇقامەتقان ۇلى جينالىستى باسقاردى.

جينالىسقا قاتىناسقان ءار سالا ۋاكىلدەرى

اۆتونوميالى رايوندىق ادەبيەت- كوركومونەرشىلەر بىرلەستىگىنىڭ ورىنباسار توراعاسى ەركەش قۇرمانبەك قىزى ءسوز كەزەگىندە

وبلىستىق حالىق وكىمەتىنىڭ ورىنباسار باس حاتشىسى سەرىك ماقات ۇلى، وبلىس باستىعى مانەن زەينەل ۇلىنىڭ جۇكەڭدى ساعىنا ەسكە العان ىقىلاستى لەبىزىن جەتكىزۋدە

جالىلەس كىتابتاردىڭ تۇڭعىش تاراتلۋ سالتى ءوتتى

اسان ابەۋ كىتاپتاردىڭ دايىندالۋ، باسپادان شىعارلۋ بارسىن بايانداۋدا

اقىن توقتار الباتىر ۇلى سوزىندە جۇكەڭنىڭ ومىردەگى ادالدىعى مەن ازاماتتىعىن مىسالدارمەن جەتكىزە بايانداپ، تىڭداۋشىسىن تانتى ەتىپ، جۇكەڭە دەگەن جۇرتتىڭ ساعىنىش وتىن مازداتتى

وسى جولى باسپادان شىققان جۇكەڭنىڭ كىتاپتارىنىڭ اجارى وقىرماندى ەرىكسىز باۋرايدى.

جۇكەڭدى ەسكە الا كەلگەن تۋعان تۋىستارى

جۇكەڭنىڭ داشۋەدەگى ءتول ساباقتاسى اقىن تىلەتاي يمانقۇل جۇكەڭدى ەسكە الىپ، ساعىنشتى ولەڭ ارناۋدا.

ىلە وبىلىستىق ءان- ءبىي ۇيىرمەسىنىڭ انشىلەرى جۇمادىل ءسوزىن جازعان اندەردى ورىنداۋدا

تانىمال اقىن باتىش اقىن قىزى كۇلمان شۇلەنبايعا شاپان جاۋىپ، ونىڭ جۇكەڭنىڭ ارتىندا قالعان شىعارمالارىن جيناپ جارىق كورسەتۋدەگى ەڭبەگىنە حالقى اتىنان العىس ايتتى.

شۇعىلا جۋرنالىنان ماقسات نۇرقازيىن مەن اقان كارمەن ۇلى لەبىز بىلدىرىپ، ارناۋ ولەردەر وقۋدا.

اقىننىڭ نەمەرەسى اتاسى جازعان انگە بۇرالا بىيگە باستى.

جۇكەڭنىڭ كەلىنى، مەمىلەكەتتىك 1- دارەجەلى ءبىيشى ءدىلنۇر مۇتالىپ قىزى جۇكەڭە ارنالعان تارتىمدى ءبىيدى ورىندادى.

حابارىن جازىپ، سۋرەتەرىن تۇسىرگەن باقىتبەك ءجۇمادىل ۇلى

ادىرىسى: ىلە حالىق راديو ىستانسياسى

伊宁市 伊犁人民广播电台  巴合提别克居马德力

           2015.10.26

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ
E-mail: kazak@xjyl.gov.cn