<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>

وسى توراپتان ىزدەۋ

中文 哈文

باس بەت>>اتامۇرا- اسىل قازىنا>>تاريحي تۇلعالار

ساز الەمىنىڭ ساڭلاعى ەدى

جەڭىسحان بۇقارحان ۇلى

  ازاتتىقتىڭ ارايلى تاڭىنان كەيىن شينجياڭ قازاعىنان تۇڭعىش ۇرپاق بولىپ ورتالىق مۋزيكا ينستيتۋتىنىڭ ءان عىلىمىنان ارناۋلى كاسىپتىك تۇرعىدا 7 جىل جۇيەلى ءبىلىم الىپ،قازاق ءان ونەرىنە،جۇيەدەن جۇڭگو قازاقتارىنىڭ ءان ونەرىن عىلمي  جۇيەگە تۇسىرۋگە وشپەس ۇلەس قوسقان،جۇڭگو مۋزيكانتتار قوعامىنىڭ مۇشەسى،پروفەسسور، ەسىمى كوپتەگەن ايگىلى ادامدار اتىنداعى  شەجىرەلىك كىتاپتارعا ەنگىزىلگەن، اقىن، اۋدارماشى، اكتەر، پەداگوك، ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق كوركەمونەر مەكتەبىن قۇرۋشىلاردىڭ ءبىرى ساعي قايراس ۇلىنىڭ قايتىس بولعانىنا كوزدى اشىپ-جۇمعانشا اتتاي زۋلاپ التى جىل وتە شىعىپتى.

  ءالقيسسا،ءان ونەرىنە دەگەن اۋەستىگىم ەرىكسىز  ەركىمدى  الىپ،ورتا  مەكتەپ   بىتىرگەن سوڭ ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق (كۇيتۇن) كوركەمونەر مەكتەبىنىڭ ءان كاسىبىنە ەمتيحان بەردىم. وكىنشكە وراي،العاشقى جىلى  كاسىپتىك  وتكەلدەن  وتە  الماي،اڭساعان ءان كاسىبىنە ءتۇسىپ وقي الماي قالدىم دا كەلەسى جىلعى ەمتيحانعا دايارلاندىم. سودان ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق (كۇيتۇن) كوركەمونەر مەكتەبىنىڭ ءان كاسىبىنەن ساباق الىپ جاتقان ساباقتاس،دوسىم،قازىر شاۋەشەك قالالىق ويىن ساۋىق ۇيرمەسىنىڭ بەلدى  ءانشىسى ەرمەك رايحان ۇلى كاسىپتىك جەتەكشىسى ساعي قايراس ۇلىنا ارنايى تانىستىرعان-دى. سوندا ونەر ءۇشىن وزەگىن ۇزگەن اعىلەسكەر جان احۋالىمدى تولىق ۇققان سوڭ ءان شىرقاتىپ كورىپ ەكىلەنبەستەن-اق: «جارايدى بادىراعىم (مەنىڭ بادىراق كوزدىگىمدى ايتىپ تۇر)،ونەرگە وسىلاي ولەرمەندىكپەن قوسا تالىقپاي ىزدەنىپ،ەڭبەكتەنۋ قاجەت،ءوزىڭ سەكىلدىلەردىڭ تالايىنىڭ قاناتىن ۇشتاپ،توپشىسىن قاتايتقام،كەلەر جىلى ماۋسىم ايىندا الىناتىن  كاسىپتىك  ەمتيحانعا  دايارلانۋىڭ  قاجەت،داۋىسىڭنىڭ تەزگە سالىپ تۇزەتەتىن تالاي جەرى بار ەكەن،ول ءۇشىن جاعدايىڭ جار بەرسە اپتاسىنا ءۇش تە ءتورت ساعات كاسىپتىك ساباق الىپ،ارنايى ماشىق كورۋىڭ قاجەت،كۇيتۇندە  جاتىپ -تۇراتىن جاقىن تۋىستارىڭ بولماسا،ءبىزدىڭ ۇيگە جاتىپ-اق دايارلانۋىڭا بولادى» دەگەن ءسوز اۋزىنان شىققان ساتتە قۋانعانىمنان اۋزىما راقىمەتتەن باسقا ءسوز تۇسپەي جىلاپ جىبەرىپپىن. قيالىڭا «قالاي بولار ەكەن» دەگەن قارا تاۋداي كولدەنەڭ تۇسكەن كومەسكى كۇدىكپەن قوسا اسقاق ارمانىڭا جەتسەم دەگەن الاۋلى وي جەر-كوككە توقتاتپاي،قيالىڭدى قياندارعا شالقىتىپ،كۇدىك پەن ءۇمىت قاتار جارىسىپ الىپ ۇشىپ جەتىپ كەلگەندە،ءوزىن سىرتتاي تانىپ،الدىنان ساباق السام دەپ تابىنىپ كەلگەن ءپىرىڭ سالعان جەردەن ماڭدايىڭنان سيپاپ،ەكى ايتقىزباي كەلىسىم بەرگەندە توبەڭ كوككە جەتۋگە ءسال عانا قالادى ەكەن.

  سول كۇننەن باستاپ جارىم  جىل ۋاقىت ساعي اعانىڭ ۇيىندە تۇرىپ،ءان كاسىبىنەن ساباق الدىم دا،ءوزىنىڭ ءتول وقۋشىلارىمەن بىرگە «ساعي اعا» دەپ اتاپ كەتە بەردىم. ارادا ءوزى قاراپايىم نوتا مەن بەس سىزىقتى نوتادان الىپپەلىك ساۋات بەرىپ،كوركەمونەر مەكتەبىنىڭ دومبىرا مۇعالىمى،ايتۋلى كۇيشى بەرىك تولەپبەرگەن ۇلىنا جانە ايگىلى كۇيشى داۋلەت حالىق ۇلىنا تانىستىرىپ،دومبىرا شەرتۋدەن دە جۇيەلى ماشىقتار جاساتىپ،الىپبەك مالىك ۇلىنىڭ «كوكتەم شۋاعى» كۇيىنىڭ اۋەنىن ىڭىلداپ وتىرىپ ۇيرەتكەن ەدى.

  وسى جارىم جىلدىق ۇستازدىق ەتۋ بارىسىندا مەن ساقاڭنىڭ اق كوڭىل،اشىق-جارقىن،قاراپايىم دا قاجىرلى،ادال دا مەيىربان وسكەلەڭ رۋحىن،ومىرگە دەگەن كوزقاراسى،قوعامداعى كىسىلىك ۇستانىمى،قىزمەتتەگى كاسىپكە دەگەن  ەرەڭ ماحابباتى مەن جانكەشتى جاۋاپكەرشىلىگى،اتا كۇشىنەن،انا سۇتىنەن تابيعاتىنا تۋادا دارىعان اۋىز ەكى قالجىڭعا جۇيرىك ءازىلقوي قىزىقشىلدىعى،كاسىپتىك تۇرعىدان قاراعاندا ءان ونەرى سالاسىنداعى شوقتىعى بيىك ماماندىعى،وزگەگە ۇقسامايتىن دارا وقىتۋ مەتودى،شەبەر باۋراۋ قۋاتى،وسكەلەڭ ءمورالى،ۇعىنىقتى دا ۇتىمدى،تازا،شۇرايلى تىلىنە،سونداي-اق ءتۇرلى حايۋاناتتىڭ داۋىسىنان تارتىپ ەر-ايەلدىڭ،شال-كەمپىردىڭ داۋىسىن ءوز قالپىندا،ءدال،اينىتپاي سالاتىنىنا،ءتىپتى كۇندەلىكتى تۇرمىستا بىرگە جاساپ جاتقان ماڭىنداعى ادامداردىڭ داۋىس مانەرىنە اينا قاتەسىز  تۇسە قالاتىن دىبىس اكتەرلىگىنە،قوعامداعى كەرەناۋ قۇبىلىستارعا،جاعىمسىز قىلىقتارعا،ادامگەرشىلىككە جات جيىركەنىشتى،تۇرپايى قىلىقتارعا قاراتا جالعىز اۋىز سوزبەن،قىسقا عانا ميميكالىق كورىنىسپەن،جەڭىل عانا كۇلكىسىمەن-اق سۇيەگىنەن وتكىزە شەنەپ،ەكىنشى باس كوتەرمەستەي ەتىپ شاباقتاپ تاستايتىن اشتى اجۋاسى ءدارۋ بولاتىن،ۇلتىمىزدىڭ جىگىت سىنىنا ايتىلاتىن «سەگىز قىرلى،ءبىر سىرلى» دەيتىن باعاسىنا ءدال تۇسەتىن ءتىلسىم سىرىنا ەرەسەن ءتانتى ەدىم. سىرلاسا كەلە ول كىسىنىڭ كەزىندە كوپتەگەن ولەڭ،ءان تەكستى جانە بىرنەشە داستان جازعان اقىندىعى،«سۇلۋ سايرام»،«سارى بۇلاق»،«اق وزەن» سياقتى 30 عا تارتا كاسىپتىك  ورەدەگى  انشىلەرگە ارنالعان ارقالى اندەر جازعان  كومپوزيتور ەكەنىن،« تاۋ قىرانى»،« تيانشان قىزىل گۇلى » سياقتى ءبىرسىپىرا كينولاردا رول العان ارتيست،دىبىس بەرگەن اكتەر ەكەندىگى،العاش قىزمەتكە شىققان وتكەن عاسىردىڭ 60-جىلدارىنىڭ باسىنداعى جاپالى جىلداردا ۇيىمنىڭ ورنالاستىرۋىنا ساي اربا-شانامەن كوشە ءجۇرىپ،اۋىل-قىستاقتاردى ارالاپ كونسەرت قويىپ،ءارقايسى ورىننىڭ جەرلىك ەرەكشەلىگىنە بىرلەستىرە وتىرىپ،جول ۇستىندە ساحنالىق شىعارما دايىنداپ دراما ويناپ،تالاي-تالاي كومەديا جازعان قالامگەر ادۋىندىعى،ال،ءبىرسىپىرا قازاق حالىق اندەرىن حانزۋ تىلىنە اۋدارۋمەن بىرگە،قازاق تىلىندە جۇيەلى كاسىپتىك وقۋلىقتىڭ جوقتىعىن ەسكەرىپ،حانزۋ تىلىنەن كوپتەگەن عىلمي ماقالالار اۋدارعان  ىسىلعان  جۇيرىك  اۋدارماشى ەكەندىگىنە كوزىم ابدەن جەتكەن ەدى. «جاقسىدا جاتتىق جوق» دەگەندەي،كوڭىلدى  تۇستارىندا مەنىمەن ەمىن-ەركىن سىرلاسىپ،كوڭىل تۇكپىرىندەگى كوپتەگەن كومەسكى  ويلارىن ايتىپ،«پو،ءىشىم ءبىر بوساپ قالدى-اۋ» دەپ جادىراپ قالاتىن. ول تۇستا ونەر ادامىنىڭ وزگەدەن ەرەك سەزىمتال،قىلت ەتكەن ىستەن قيالىنا قيلى-قيلى قيناۋلار تۇسەرىن قايدان بىلەيىن! سىرلاستى دەگەنىمدە كوڭىل كوگىندەگى كوگالا  تۇيدەك  كوپ بۇلتىن  ايىقتىرىپ،جانىن جادىراتاتىن قۋات مەندە قايدان بولسىن! ايتەۋىر قۇلاق مولداسى بولىپ قاسىندا قالقايىپ وتىرىپ،ءۇنسىز مۇلگىگەننەن باسقا شارام جوق ەدى. كەيدە ماعان: «جازۋىڭ جاقسى،ەملەڭ دۇرىس ءارى تەز ەستەلىككە الادى ەكەنسىڭ،مەن وقىپ وتىرايىن،اجارحان (جۇبايىن ايتادى) ىستەن ءتۇسىپ كەلىپ،اس ازىرلەگەنشە مىنانى ىڭعايلاپ جىبەرەيىك» دەپ حانزۋ تىلىندەگى گازەت -جۋرنالداردا باسىلعان  ءان عىلىمى تۋرالى ءبىرسىپىرا عىلمي  ماقالانى كادىمگى قازاقشا ماتەريال كورگەندەي اتشا زۋلاپ وقي سالاتىنىن،ءتىپتى  قايتادان  ەكى  قاراپ   رەداكسيالاماي-اق پىسىق ماتەريال ەتىپ شىعاراتىنىن كوزىم كوردى. سوڭىنان ەستىسەم قىزمەتكە شىققاننان تارتىپ ءتۇرلى ماتەريالداردى قازاق تىلىندە جەتكىزۋگە تۋرا كەلسە ۇستىندە قازاقشالاستىرۋ ساقاڭنىڭ كاسىپتەن سىرتقى قوسىمشا مىندەتى سياقتى ىرىقتى ارقالاپ جۇرگەن بوداۋسىز بورىشى ەكەن.

  ساقاڭ وقۋشىلارىنا ءوز بالاسىنان ارتىق كۇيىنۋشى ەدى. كاسىپتىك ماشىق  ارالىعىندا ۇنەمى وقۋشىلارىن ەرەكشەلىگىنە قاراي ماقتاپ،جەبەپ،كۇلدىرىپ وتىرىپ وزىنە نازارىن شوعىرلاندىرىپ العان سوڭ نازاريالىق بىلىمگە كوشە جونەلەتىن. ارا-تۇرا ولاردىڭ جەتەرسىز تۇستارىن،اعات كەتكەن مىندەرىن دە جەڭىل مىسقىلمەن تەزگە سالىپ الاتىن.

 «دىبىستىڭ پايدا بولۋىنا بوستىق،كۇش،تەربەلىس تۋدىراتىن دەنە سىندى ءۇش ءتۇرلى شارت قاجەت. ادام دەنەسىندەگى بوستىقتى ۇلكەن جاقتان باس ءبولىم،كەۋدە ءبولىم،قۇرساق ءبولىم دەپ ءۇش جىككە بولەمىز،باس بولىمدە ۇلكەندى-كىشىلى ءۇش ءجۇزدىڭ اينالاسىندا ۇياشىق قۋىس بولادى،ونى دا توبە  ءبولىمى،قاڭسار، ماڭداي ءبولىمى،اۋىز قۋىس ءبولىمى دەپ ءۇش ۇلكەن دىبىستاۋ ورنىنا بولەمىز.

  ال،دومبىرا دا باس (تومەن وكتەۆا)،ورتا (ورتا وكتەۆا)،ساعاق (جوعارى وكتەۆا) دەپ ءۇش دىبىس  رايونىنا بولىنەدى. ەر - ايەلدەردىڭ داۋسىن دا جوعارى،ورتا،تومەن دەپ ءۇش تۇرگە بولەمىز. ءاندى دە ۇلكەن جاقتان اسەم اۋەنمەن ءان ايتۋ،ۇلتتىق فورمادا ءان ايتۋ،ەستراداعى ۇلگىدە ءان ايتۋ دەپ ءۇش ۇلكەن سىلوپقا بولەمىز. بۇل بىلاي قاراعاندا قازاق حالقىنىڭ دا ءۇش جۇزگە بولىنگەنى  سەكىلدى  عاجاپ ۇعىم » دەپ ءسوزىن قالىڭ  كيەلى  ۇشپەن  جالعاستىرا كەلىپ،سوڭىن قازاق تاريحىنا قاراي اۋدارىپ،قازاق دالاسىنداعى سال سەرىلەردىڭ ءان ايتۋ ونەرىن،ءارقايسىسىنىڭ دارا سىلوپتارىن جاندى دىبىستاۋ فورماسى ارقىلى كورسەتىپ بەرىپ: «ۇلتىمىز انشىلەردى ‹جاعى جوق ءانشى ەكەن›،‹اسپانداعى اققۋمەن ءان جارىستىرعان›،‹داۋىسى التى  قىردىڭ استىنان ەستىلۋشى ەدى›،‹اۋەزى  قوزى  كوش جەرگە جەتەتىن›،‹كۇمىس كومەي›،‹جەز  تاڭداي›،‹ بۇلبۇل ەكەن› دەگەن سىندى تەڭەۋلەرمەن باعالاپ كەلگەن سىنشى دا،كورەگەن حالىق» دەپ تاعى ءبىر قيىرعا باستاي جونەلەتىن.

  جەتىسۋ،ارقا ءان مەكتەپتەرىنىڭ ايتۋلى اقتانگەرلەرى،ءتىپتى ەسىمى ەلگە تانىس سەگىز سەرى،اقان  سەرى،ءبىرجان  سال،ۇكىلى ىبىراي سىندى كوپتەگەن ساڭلاق ءانشى،ساليحالى سازگەرلەردىڭ ءومىر كەشىرمەلەرى،انشىلىك ونەرى،ەلىمىز ىشىندەگى تانىمالى ءانشى،كۇيشى،كومپوزيتورلاردىڭ شىعارماشىلىق ءومىرى جونىندە اڭگىمەلەردى ەستىپ ءبىر جاساپ قالاسىڭ.

«ءانشىنىڭ تابيعات  سيلاعان  دىبستاۋ شارتىن،اتاپ ايتقاندا داۋىسىن سول ادامنىڭ جاساعان ورتاسى،ىشكەن سۋ،تىنستاعان اۋاسى،وسكەن ورتاسى قالىپتاستىرادى،ءۇستىرت وڭىرلەردە جاساعان موڭعۇل،زاڭزۋ،يزۋ،قازاق قاتارلى ۇلتتاردىڭ ۇلتتىق  فورماداعى اندەرى كوبىنەكەي اسقاق داۋىستى،شىعاندى دا جوعارى كەلەدى،ال،اسەم اۋەنمەن ءان ايتۋدىڭ مەكەنى  يتاليالىقتاردىڭ  جاساعان ورتاسىنا قاراي دىبىس تونى قالىڭ،قوڭىر دا جاعىمدى،مايدا  كەلەدى،ءتىپتى ولاردىڭ ادەتتەگى سويلەگەن ءسوزىنىڭ ءوزى ادامعا ءان شىرقاپ تۇرعان سىندى اسەر بەرەدى» دەپ جايىن اڭگىمە اراسىندا ءان عىلىمىنا قاتىستى عىلمي ساۋاتتاردى دا الىستان وراعىتا كەلىپ،وقۋشىلارىنىڭ ەسىنەن ماڭگى كوتەرىلمەستەي ەتىپ،قىسقا دا نۇسقا جادىنا قۇيا قوياتىن.

   وزىنەن ساباق الاتىن وقۋشىلارىن سەنبى،جەكسەنبى كۇنى ىزدەپ ءجۇرىپ،جاتاقتا جاتقان جەرىنەن تۇرعىزىپ الىپ،سول كەزدەگى كوركەمونەر مەكتەبىنىڭ جاتاعان وقىتۋ ۇيلەرىنىڭ وزىنە بۇيىرىلعان جالعىز اۋىز كابينەتىنە ەرتىپ بارىپ،ساباعىن تولىقتىرىپ  تۇراتىن. ءبىر  قىزىعى ءان  كاسىبىندە ادەتتە 15 تە 20 مينۋتتان ارتىق ماشىق ىستەتۋگە بولمايدى ەكەن. زورلاپ،كۇشەپ  ءان  شىرقاتىپ، دىبىستاۋ مۇشەسى جەلبەزەكتىڭ زاقىمدالۋىنان قاتتى الاڭدايتىن دا،وندايعا استە جول قويمايتىن. ءاننىڭ دىبىستاۋ ءادىسىن تولىق يگەرمەي تۇرىپ،ساحناعا شىعىپ ءان ايتۋدى قۇپتاماۋشى ەدى،مارقۇم.

«ادامنىڭ دىبىستاۋ مۇشەسى نەگىزىنەن 20 دا 25 جاس ارالىعىندا پىسىپ-جەتىلىپ تۇراقتانادى،ودان  بۇرىن اۋىر اندەردى  ايتىپ،جەلبەزەكتى زاقىمداپ الماۋ قاجەت» دەگەندى كوپ دارىپتەيتىن...

   قيالىمدا جوعارىداعى ەلەستەر ەكرانداي جوڭكىلىپ جاتىر. ۇياڭ دا سۇيىق قوڭىرقاي شاشىن قايىرا تاراي سالىپ،قوڭىرقاي  ءوڭى  كۇلىمدەپ،اۋزىنداعى استىڭعى-ۇستىڭگى تاڭدايىمەن  قوسا جاساتقان جاساندى ءتىسىن مۇزقانت سورعان ادامشا ساقىرلاتا شايناڭداپ،ەتەكتىلەۋ كەلگەن ۇشكىل تاناۋىن قاڭسارىمەن قوسا ءجيى-ءجيى سيپالاپ،سۇيرىكتەۋ كەلگەن قىسقا ساۋساقتارىن جايىپ جىبەرىپ پيانينو تىلشىگىنىڭ اككوردتىق دىبستارىن باسىپ -باسىپ  قالىپ،الدە ءبىر ءاننىڭ ىرعاعىنا سالىپ،كوركەمونەر مەكتەبىندەگى اسپاپ ۇيىندە،وقۋشىلارىنا ساباق بەرىپ تۇرعانداي.

    ساقاڭنىڭ «ءسوز قۇدىرەتى قيىن» دەگەن ءسوزى قۇلاعىمدا قايتالاي جاڭعىرا بەردى. ول كىسىنىڭ ءوزى ايتقانداي ءبىر نارسەنى تاباندا تاۋىپ،جاعدايعا  قاراي  ۇستىندە  جاۋاپ قايتارعانىن ايتىپ بەرگەنى ءالى ەسىمدە.

«ءبىر كۇنى تاڭەرتەڭگى شايدى الدىمىزعا الا بەرگەندە ەسىكتەن ەنتىگە داۋلەت حالىق ۇلى كەلدى. ءوڭى سالقىنداۋ،ساسىپ قالدىم. قىسقا اماننان سوڭ ‹وتىر،شايعا كەل› دەسەم وتىرمايدى. ەمەن-جارقىن،رياسىز باتىرا قالجىڭداپ جۇرەتىنبىز،سول ادەتكە باسىپ: ‹وي،تاڭ اتپاي وتالعالى ءجۇرسىڭ بە،جوق توسەگىڭنەن سۋ شىقتى ما»،دەسەم،داۋكەڭ:

  -تالاي جىلعى جولداسىم ەدىڭ،جاڭا عانا حابار كەلدى،سەن و دۇنيەگە كەتەتىن بولىپسىڭ،سودان وزىڭە قوشتاسقالى كەلدىم،-دەيدى باس-اياعى جوق. بۇرىن دا ءوزىمسىنىپ،سالماقتى قالجىڭ ايتىسا بەرەتىنبىز،دەسەدە تاڭەرتەڭ مىناسى ورەسكەلدەۋ سەزىلدى.

  -وي،بۇنىڭىز نە ءسوز،-دەپ ايتارعا بولماسا قىسىلىپ قالدىم.

  -و دۇنيەگە كەتكەندەر ‹ءبىز جەر استىندا تىنىش جاتىپ ابدەن زەرىكتىك،ءبىزدى دە ەسكەرسە،ەسكەرگەندە ءان ۇيرەتەتىن  ءبىر  مىقتى  ۇستاز جىبەرسەڭدەر،ءبىز دە كوڭىل كوتەرسەك› دەگەن تالابىن قويعان ەكەن. اللاتاعالا ماقۇل كورىپ،ارحيۆىمىزدى انىقتاتىپتى،اقتارا كەلە سەنىڭ ارحيۆىڭنەن تازا،سەنەن دارەجەسى جوعارى،سەنەن كەمەلدى ەشكىم جوق،اقىرى سەن  باراتىن  بولىپ  جولداما الىپسىڭ،-دەدى.

  بالا -شاعا تىكسىنە قالدى. سودان  قايرىلىپ ۇيدەن شىعىپ بارا جاتقان داۋكەڭە:

  -وي،داۋكە تۇرا تۇر. بۇل،راسىندا،قيىن بولدى. مەن جاڭاعى حاباردى الگىندە عانا ەستىپ،ساعان بارىپ قوشتاسىپ شىعايىن دەپ ەدىم،ءوزىڭ كەلىپ قالىپسىڭ،سەن ايتقانداي مەنىڭ ارحيۆىمدى جىبەرگەن ەكەن،و دۇنيەدەگىلەر قاراپ كورىپ،ساعيدى اكەلگەنمەن،ءبىرىنشى،ونىڭ اۋزىندا ءتىسى جوق،وعان تالقان ەزىپ بەرەتىن كۇتۋشى كەرەك؛ ەكىنشى،تەمەكىنى كوپ شەككەندىكتەن،وكپەسى ناشار،شيپاگەرى ىلەسە  ءجۇرۋى  شارت؛ءۇشىنشى،ونىڭ پيانينوسىن قوسا الىپ جۇرەتىن اۆتوكولىگى مەن شوفەر كەرەك. سوندىقتان مۋزيكا ماماندىعى تولىق،جەڭىل-جەلپى اسپابىن قولىنا الىپ جۇرە بەرەتىن بىرەۋ بولسا دەگەن ەكەن،مەنىڭ ورنىما سەن ءتۇسىپ كەتىپسىڭ،ەندى جولىڭ بولسىن،بارار جەرىڭ باياندى بولسىن،-دەي بەرگەنىم سول ەدى،داۋكەڭ باس سالىپ قۇشاقتاي الىپ:

  -كەشىر،ساقا،كەشىر،وعاش كەتىپ،كوڭىلىڭدى اۋىرتىپ الدىم-اۋ،جازا باستىم. ‹ءسوز تاپقانعا قولقا جوق› دەگەن. سەنىڭ بۇنداي شىبىنعا شىدەر تۇيەرىڭدى  قايدان بىلەيىن،-دەپ قىسىلىپ قالدى.

  -تاڭەرتەڭگى شايدى اڭگىمەمىزدىڭ قيۋى قاشىڭقىراپ،ىڭعايسىزداۋ وتىرىپ ىشتىك. داۋكەڭنىڭ ول قالجىڭىن مەن كەشىرگەنىممەن،ايماڭداي كۇيشىنىڭ كوڭىلىنە اقاۋ سالىپ العانىما ءوزىم دە ىڭعايسىزداندىم.

  داۋكەڭ عالىم ادام عوي،جىققانىن دا،جىعىلعانىن دا بىلەدى،پەرىسى ۇستاپ،قولىنا دومبىراسىن  العاندا قالعان دۇنيەنى تاس ۇمىتاتىن جان،دەگەنمەن سيلاستار ارا ورىنسىز قالجىڭ وپىققا قالدىرادى،-دەپ ءسوز جيعان.

  بۇل اڭگىمە مەنىڭ ەسىمدە  سول قالپى قالىپتى. مۇمكىن ءسوز پەرىشتەسى «ءاميىن» دەپ قالدى ما،جوق الدە تاعدىرلارىنىڭ جازۋى سولاي بولدى ما،ءومىر بويى ونەر كوشىنىڭ جۇگىن تالىقپاي تەڭ كوتەرگەن قوس قارا نار ارالارىنا بىرەر جىل سالىپ قانا ىركەس-تىركەس،الدىمەن داۋكەڭ،سوڭىنان ساقاڭ اتتاندى. كۇنى كەشە عانا ساحارانىڭ دا،ساحنانىڭ دا سەرىسى،ونەردىڭ وشپەس ونەگەسى ەكى نار استاۋداي توپىراققا اينالىپ،بىرگە جاتىر. ارينە،تابيعاتتىڭ قاتال زاڭدىلىعى ەرىكسىز باعىندىرادى ەكەن.

  ساقاڭ ءوزىن  تانىستىرىپ،اسپەتتەۋگە  استە  قىزىقپايتىن. وندايدا: «مەن ءبىر حالىقتىڭ قاراپايىم وقىتۋشىسىمىن،ۇيىم بەرگەن مىندەتتى ارقالاۋ بۇلتارتپاس بورىشىمىز عوي،جازىپ جاريالاي قوياتىن باسى ارتىق نە بار دەيسىڭ؟» دەپ جۇرە بەرەتىن.

  ساقاڭنىڭ ءان ساباعىن الاتىن شاكىرتتەرى كوپ-اق ەدى. وزىمەن بىرگە ىستەيتىن كوركەمونەر مەكتەبىنىڭ ءان مۇعالىمدارىنان  تىس،ءار اۋدانداعى ويىن-ساۋىق ۇيىرمەسىنىڭ موڭعۇل،حانزۋ ۇلتتارىنىڭ دا تانىمالى انشىلەرى،ءتىپتى مەكتەپ بىتىرگەنىنە ءبىرقانشا جىل بولعان مىقتى انشىلەر دە كۇيتۇنگە جولى تۇسسە بىرەر ساعات ۋاقىت شىعارىپ ساقاڭا سالەم بەرىپ،داۋىسىنداعى وزگەرىسىن سىناتىپ،نۇسقاۋ سۇراپ،ساباق الىپ تۇراتىن.

 «عالىمنىڭ حاتى،جاقسىنىڭ اتى ولمەيدى» دەگەندەي،ساقاڭنىڭ ءوزى ولسە دە ارتىندا كوزىن كورە قالعاندار مەن  ءتالىم العان،بۇل كۇندەرى جالپاق ەلدىڭ ماقتانىشىنا  اينالىپ كەتكەن ءتول شاكىرتتەرىنەن  مايرا  مۇقامەت  قىزى،بالاپان   راباتوۆ،دالەلحان ادىلبەك ۇلى،قۇرمانبەك ءالىمعازى ۇلى،ەرعالي نۇرزادا ۇلى،«دۇڭفاڭ» ويىن-ساۋىق ۇيىرمەسىنىڭ بەلدى ءانشىسى سۇڭشۋە (حانزۋ)،شاقان (موڭعۇل) قاتارلى سانسىز تۇلەكتەرى ەلىمىز ءىشى-سىرتىندا ۇلكەندى - كىشىلى ساحنانىڭ سەرىلەرى اتانىپ،ساقاڭنىڭ كوزى سىندى سەزىلە بەرەدى. بىلايشا ايتقاندا،ساقاڭ وسى شاكىرتتەرىمەن-اق ساز الەمىنىڭ ساڭلاعى اتانىپ،ەل جۇرەگىندە ماڭگى قالارى شۇباسىز.

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ
E-mail: kazak@xjyl.gov.cn