<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>

وسى توراپتان ىزدەۋ

中文 哈文

باس بەت>> الۋان ارنا>>جاڭالىقتار

الەش «ءايدىستىڭ» ەمىن تاپتى

نىلقى اۋدانىنىڭ «مىس» اۋىلىنداعى قازاق ەمشى الەش ءسابتاقىن ۇلى ءوزىنىڭ 50 جىل بويى جيناقتاعان ەمشىلىك تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ ، تابانى كۇرەكتەي 20 جىل زەرتتەۋىنىڭ ناتيجەسىندە جان العىش ءازىرەيىل «ءايدىس اۋىرۋىنىڭ» شيپالى ءدارىسىن تاپقىرلاپ ۇلكەن تابىسقا جەتتى.

الەشتىڭ اكەسى ءساتباقىن شىققان اۋىلدى ونداعى جۇرت "قارا باقسىنىڭ اۋىلى" دەپ اتايدى . ساتباقىننىڭ اكەسى تەگىسباي اتاقتى باقسى ءارى كيەلى ەمشى بولعان كىسى . قاسيەتتى اكەنىڭ كيەلى ونەرى ساتباقىنعا ونان الەشكە دارىعان . اكە جولىن قۋىپ ، ەمشىلىكتى جالعاستىرىپ كەلە جاتقان الەشتى تۇىستارى بۇل كۇندەرى " قاراباقسى "دەپ شاقىرادى . اكەمنىڭ ايتقان اڭگىمەلەرى مەن ىستەتەتىن دارىلەرى نەگىزىندە ول كىسىنىڭ دەيدى الەكەڭ اڭگىمەسىندە –ايتقاندارىنان ەكى تومدىق جازباشا ەستەلىك قالدىردىم وكىنەرلىگى بۇل ىسكە كەيىندەپ كىرىسكەندىگىمنەن كوپتەگەن قۇندى نارسەلەر اكەممەن بىرگە كەتتى . قازىر مەنىڭ قولىمدا ول كىسىدەن قالعان 500 گە جۋىق قۇپيا رەتسەپ بار . مەن اكەمنەن كورگەن – بىلگەن سول كىسىدەن قالعان رەتسەپتەر نەگىزىندە ادام ەمدەپ جۇرمىن . وسىلاردىڭ ىشىنەن ەمدىك ءونىمى جوعارى ، اماليات بارىسىندا سىننان وتكەندەرىن نەگىز ەتىپ ، 10 پارشا عىلمي ماقالا جازىپ ، دارىگەرلىك جورنالىندا جاريالاندى . قازىر كىتاپ قۇراستىرىپ جاتىرمىن . امال نە ، قولدايتىن قولداۋشى، دەمەپ جىبەرەتىن جاناشىر جان بولسا جاقسى – اق بولار ەدى .

قازىر ءوسىمدىك مايىنان 50 رەتتەن استام تاجيريبە جاساۋ ارقىلى تەمىرەتكىنىڭ ءبىر تۇرلى ماي ءدارىسىن جاساپ شىقتىم . ونىڭ ءونىمى٪ 90تەن ارتىق بولىپ ، تاماشا رول اتقارىپ وتىر . ونان تىس ، قان مايلاسۋ ، قان جابسباقتىق ، ، قان قويۋلعىنا ەم بولاتىن ، ەكى ءتۇرلى قوسپا زاتتان ءبىر تۇرلى سۇيىقتىق ءدارى جاسادىم . بۇل دا جاقسى ءونىم بەرىپ ، ونىڭ دا ەمدىك رولى٪ 90 تەن جوعارى بولدى . وسىلاردىڭ ءبارىن ءدارى زاۆاد تارىندا وندىرۋگە وتە قولايلى . ءبىراق مەندە زاۆاد نەمەسە وزىق اسپاپ جوق . كەيبىر ىستەرگە جولىققاندا ونى شەشىم ەتە الماي دىڭكەم قاتادى . ەگەر ۇكمەت شىنايى ءمان بەرسە ، قازاق ەمشىلىگىن بيىك ورەگە كوتەرۋ تالابىم ويىم بار . سونى ىسكە اسىرۋعا دارمەن جوق بولىپ وتىر .

الەش ەمشى 1990 –جىلداردان باستاپ " ءايدىس اۋرۋىنىڭ ەمىن تابۋعا باس قادىرا باستاعان . " اتتەڭ وسى ءبىر جان العىش دەرتتىڭ شيپالى ءدارىسىن تاپسام ، ادامزات ءومىرىنە اراشاشى بولسام ، مىنە وسىنداي قياعا تارتقان قيالدىڭ مازالاۋىمەن تالاي كۇندى باتىرىپ ، تالاي تاڭدى ۇيقىسىز اتىردى . اناۋ ءبىر جىلى قاتتى قالجىراۋدىڭ سالدارىنان قان قىسىمى كۇرت جوعارلاپ ، جارىم دەنەسى سالدانىپ ، تىل اۋىزدان قالىپ ، توسەك تارتىپ جاتىپ قالىپ دوحتىرلار باسىن اپىرەس جاساماقشى بولعاندا اپىرەس جاساتۋدان باس تارتىپ ءۇيىنە قايتىپ كەلىپ ، ءوزىن – ءوزى ەمدەپ – دومداپ جانى جار قاباقتان قالدى . ول ءبىراز ساۋىعا سالىپ ، زەرتتەۋ جۇمىسىن تاعى دا جالعاستىرا بەردى . ول " ايدىس اۋرۋىنىڭ " ەمىن تابۋدىڭ قاربالاستىعى بارىسىندا نەداۋىر اۋىرتپاشىلقتاردى باسىنان وتكەردى . ونەر يەلەرىنىڭ ابىسىنداي سىرشىلى ، كۇندەستەي كۇنشىلدىگى قالعان با . ءىشىنارا ادامدار ونى سىلتىڭ قىپ " << سەن باسقا شيپاگەرلەردەن استىم دەگەن كۇندەدە حالقاراداعى نە ءبىر اتاقتى مامانداردان ارتىق ەمەسسىڭ ، سەنىكتى قۇر ارامتەر بولعاندىق >> دەپ كەلەكە ەتىستى . ءبىراق ، مەيلى قانداي كەدەرگىلەر بولسادا وسىبىر توتەنشە كۇردەلى جۇمىس ۇستىندە الەكەڭ العان بەتىنەن قايتپادى . زەرتتەۋىن جالعاستىرا بەردى . جالعاستىرا بەردى . دەسەدە ، باسقالاردىڭ مازاقتاۋىمەن جۇمىستىڭ جاپالعى قاباتتاسىپ كەتكەندە الەكەڭدەگى بەلسەندى ەموتسيامەن قايتپاس رۋحىن ساقتاۋى دا قيىنعا سوقتى . تاجيريبەسى ءساتىسىز بولعان كەي كەزدەرى اكاۋ وسى مازاقتاۋشىلاردىڭ ايتقاندارىنىڭ دا جانى بارما قالاي ؟ دەپتە ويلادى . ءبىراق تورىقپادى " زەرتتەۋ جۇمىسىن ءساتتى ورىنداماي تىنبايمىن " نان جازبادى . وسىبىر قياعا تارتقان قيالدىڭ مازالاۋىمەن 20 جىل تولعاتتى . " قيال قۇدىرەتى –بىلىمنەن دە ماڭىزدى ، ويتكەنى ءبىلىم شەكتى بولادى ، قيال بۇكىل الەمدى وراپ جاتادى >> دەيدى ەينشتەيىن . الەكەڭ ، ءومىردەن ، امالياتتان قاجىرلىلقپەن ۇيرەنۋدەن ، ۇڭىلە زەرتتەۋدەن باس قاتىرا وي جۇگىرىتۋ ، قايتا – قايتا سىناقتان وتكىزۋ ، سان مارتە تاجيريبە جاساپ ، الۋان ءتۇرلى شوپتىڭ قاسيەتىن ايىرىپ " ءايدىستىڭ " ەمدىك ءدارىمىن اقىرى تاپتى . سونىمەن الەكەڭ " ءايدىس اۋرۋىنا كىرىپتار بولعان ءبىر ايەلدى ءبىر جىل داۋالاپ 2014-جىلى 4- اي ىشىندە قۇلانتازا ساۋىقتىردى . قازىر ول ايەلدىڭ قولىندا جوعارى دارەجەلى ەمحانانىڭ بۇرىنعى قويعان دياگنوزىمەن بيىل قايتا تەكسەرىپ جازىلعانداعى جايلى كۋالىگى بار .

" مەنىڭ ءومىرىمە نۇر ، كوڭىلىمە گۇل سيلاعان ، ايقپاس دەرتتەن قۇتقارىپ ، جارىق دۇنيەنىڭ جازىنا اكەلگەن الەش اكەمە مىڭ دا مىڭ راحىمەت " مىنە بۇل ايقپاس اۋرۋدان ايىققان الگى ايەلدىڭ جۇرەك جاردى قۋانشى ، الەش ەمشى قازىر " ايدىس " اۋرۋىنا شالدىققان 4 ادامدى جالعاستى داۋالاۋ ۇستىندە ، الەكەڭ " اق شەككەندەردى ايىقتىرۋدىڭ ءدارىسىن دە تاپقىرلاپ وتىر . مۇ بادا الەكەڭنىڭ وسى زەرتتەۋ جەتىستىگى ۇرتىس جالعاستىرلسا ادامزات " ايدىس " سىندى جان العىش دەرتكە قوش ايتۋى مۇمكىن . عالىم دەگەنىمىز تەك كوپ وقىعان دەگەن ماعانانى بەرمەيدى . وقۋى قانشا جوعارى بولعانمەن سول وقۋدى تولىق بويىنا سىڭىرىپ جاسامپازدىقپەن قولدانىپ ، جاڭالىق اشا الماعان ادامدار ەشقاشان دا عالىم بولا المايدى . كوپ وقىماعانىمەن الەشتە ءومىر مەكتەبىنەن جالىقپاي ۇيرەنىپ ، ەرىنبەي ەڭبەكتەنىپ ، ءبىر ىسكە زور ۇمىتكەرلىكپەن بەل بايلاپ ، باتىلدىقپەن كىرسكەندىكتەن عانا تابىسقا جەتىپ وتىر . ەشقانداي ءبىر ايگىلى عىلىم ورداسىندا وقىپ كورمەگەن .

مۇسىلمان مەدينتسياسىنىڭ اتاسى – ءيبىن ىسينادا ، تۇرىك حالقىنا اڭىز بولعان لۇحمان حاكىمدە ،حانزۋ ەمشىلىگىنىڭ نەگىزىن سالعان حۋاتو مەن لي شىجىن دە وقۋمەن ەمەس زەرتتەۋمەن تۇجىرىمداۋمەن مىڭ قايتار جۇرگىزگەن قاجىرلى تاجىريبەلەرىنىڭ ارقاسىندا عانا عىلىمنان ورىن العان ەدى . ەندەشە مىناۋ قازاق ەمشىسى الپەشتىڭ ۇشان-تەڭىز بىلىمىمەن ىسكە اسىرعان تاجىريبەلەرى دە ءدال وسى ۇردىسپەن العا باسقان شيرەك عاسىردان ارتىق جانكەشتى زەرتتەۋىنىڭ ناتيجەسى ەمەسپە ؟

تاپقىرلىق تالماي تالاپتانۋدى قاجەت ەتەدى . جاسامپازدىق جاراتۋ كورىنگەننىڭ قولىنان كەلە بەرمەيدى . ومىردەن ، امالياتتان ، ۇڭىلە زەرتتەپ ، باس قاتىرا وي جۇگىرتىپ ، قايتا-قايتا سىناقتان وتكىزۋدەن كەلەدى . ءيا ، ادامدا ۇلى ماقسات ، قاجىماس قايرات بولسا تابىسقا جەتپەي قويمايدى . قاجىر-قايراتىمەن تابىسقا جەتكەن ، الەكەڭنىڭ قولعا العان جۇمىسىن تاباندىلىقپەن قاجىرلىقپەن جالعاستىرا بەرۋىن ، تابىستان تابىسقا جەتە بەرۋىن تىلەر ەدىك .

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ
E-mail: kazak@xjyl.gov.cn