<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
中文 哈文

باس بەت>>ۇكىمەت ءىسىن جاريا ۇستاۋ>>ۇكىمەتىڭ قىزمەت بايانداماسى

ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما

اۆتونوميالى وبلىستىق 13 - كەزەكتى حالىق

قۇرىلتايى 4 -ءماجىلىسىنىڭ قۇجاتى (1)

ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما

2015- جىلى اقپاننىڭ 3- كۇنى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق 13- كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 4- ماجىلىسىندە جاسالدى

اۆتونوميالى وبلىستىڭ باستىعى    مانەن زەينەل ۇلى

ۋاكىلدەر:  

قازىر،مەن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى اتىنان ماجىلىسكە ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما جاسايمىن، قاراپ شىعۋلارىڭىزدى سۇرايمىن، سونداي - اق ساياسي كەڭەس مۇشەلەرى مەن سىرتتاي قاتىناسقانداردىڭ پىكىر بەرۋىن ءۇمىت ەتەمىن.

ءبىرىنشى، 2014 - جىلعى قىزمەتتەرگە شولۋ

2014-جىلى اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ رەفورمالاۋ،دامۋ،ورنىقتىلىعى بارىسىنداعى توتەنشە ماڭىزدى ءبىر جىل بولدى.ءبىز ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ قۇرىلعاندىعىنىڭ 60جىلدىعىن دابىرالى قۇتتىقتاپ،وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ سەنىمى مەن ماقتانىشىن بارىنشا اسىرىپ،شەكارانى كوركەيتۋ،گۇلدەندىرۋ سەنىمى مەن بەكىمىن ونان ارى بەكەمدەدىك.پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ ورنالاستىرۋلارىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ،اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ تالاپتارىن بۇلجىتپاي اتقارىپ،«قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق»جالپى نىساناسىنان جازباي، پارتيانىڭ بۇقارالىق لۋشيان تاربيەسى مەن امالياتتىق قيمىلىن قاتاڭ،مۇقيات،تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ،وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت كادر-بۇقاراسىن ىنتىماقتاستىرىپ جانە باستاپ،لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋ،ورنىقتىلىقتى قورعاۋ جاعدايىنىڭ مۇشكىل بولۋى،ەل ءىشى ەكونوميكاسىنداعى «ءۇش مەزگىلدىڭ قاباتتاسۋى»، جاراتىلىستىق اپاتتاردىڭ تولاسسىز تۋىلۋى سياقتى ءتيىمسىز ىقپالدارعا سالماقتىلىقپەن توتەپ بەرىپ،بارلىق ءادىس-امالدار ارقىلى ورنىقتىلىقتى قورعاپ،دامۋدى كۇش سالا جەبەپ،حالىق تۇرمىسىنا جەڭىلدىك جاساۋعا كۇش سالىپ،رەفورمالاۋدى مىقتى يگەرۋدەن جازباي، قىزمەتتەردەن ورنىقتىلىق بارىسىندا ناتيجە شىعارۋ، ورنىقتىلىق ىشىندە العا باستىرۋ نىساناسىن جۇزەگە اسىردىق.

1. قوعامدىق ساياسي جالپى جاعداي نەگىزىنەن ورنىقتى بولدى. «قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق» جالپى نىساناسىن تىعىز توڭىرەكتەي وتىرىپ، نەگىزگى زاڭ تۋىن بيىك كوتەرىپ،ۇلتتىق تەرريتوريالىق اۆتونوميا ءتۇزىمىن دايەكتىلەندىرىپ،پارتيانىڭ ۇلت،ءدىن ساياساتىن تياناقتاندىرىپ، «لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ،زاڭ-ءتۇزىمدى،ءتارتىپتى دارىپتەۋگە»تاباندى بولىپ،ماسەلەلەرگە باعىتتامالى، ىشكەرىلەي وي جۇگىرتۋ مەن ستراتەگيالىق تۇجىرىم جاساۋدى كۇشەيتىپ،جان-جاقتى شارا قولدانىپ،ۇستىنەن وڭاۋ مەن تۇبىرىنەن وڭاۋدى ۇشتاستىرىپ،«ۋاقيعا تۋىلماۋعا،اسىرەسە،ءىرى ۋاقيعا تۋىلماۋعا»كەپىلدىك ەتتىك.زورلىقتى كۇش لاڭكەستىك ارەكەتتەرىنە قاتاڭ سوققى بەرۋ ارناۋلى قيمىلى ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ،زورلىقشىل،لاڭكەستەردەن جانە ءدىني ۇشقارىلاردان ءبىر توبى زاڭ بويىنشا قاتاڭ جازالاندى.«ەكران مەن توسقاۋىل ارقىلى باسقارۋ، مەڭگەرۋ»ينجەنەرياسىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ،توراپ ارقىلى بارلاۋ،تىزگىندەۋ جانە بۇقارالىق ساقتانۋ،وڭاۋ جۇيەسى اناعۇرلىم كەمەلدەندى.ءدىن ىستەرىن زاڭ بويىنشا باسقارىپ،زورلىقتى كۇش لاڭكەستىككە ساياتىن دىبىس-كەسكىندەر،نەكە سالاسىنداعى زاڭعا قايشى ارەكەتتەردى شوعىرلى وڭاۋ ارناۋلى قيمىلى تىڭعىلىقتى ورىستەتىلىپ،ءدىني قىزمەتكەرلەردى تاربيەلەۋ مەن جەتەكتەۋ كۇشەيتىلىپ، ءدىني ۇشقارى يدەيانىڭ تارالۋى ءونىمدى تىزگىندەلدى.مەملەكەت بويىنشا ۇلتتار ىنتىماعى العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى وبلىس قۇرۋدىڭ، ءار ۇلت حالقى ورتاق ىنتىماقتاسا كۇرەس جۇرگىزۋدىڭ،ورتاق گۇلدەنىپ-كوركەيۋدىڭ نەگىزى ۇزدىكسىز بەكەمدەلدى.ارىز-شاعىم ىستەرىندە دەلونى مىندەتىنە الۋ تۇزىمىندە تاباندى بولىپ، قوعامدىق قايشىلىقتار ءونىمدى تۇردە شەشىلدى.«حالىقتىڭ جاعدايىن ۇعىسۋ،حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋ،حالىق تىلەگىن توعىستىرۋ»قيمىلى تىڭعىلىقتى ورىستەتىلىپ،بۇكىل وبلىسىمىزداعى ورگان كادرلارىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولەگىن اۋىل-قىستاق،الەۋمەتتىك اۋماققا جىبەرىپ،نەگىزگى ساتىنىڭ قىزمەتى اناعۇرلىم كۇشەيتىلدى.

2. رەفورما ورنىقتى ىلگەرىلەتىلدى. ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋ جونىندەگى ورنالاستىرۋلارىن باتىل تياناقتاندىرىپ، « اتقارۋ پىكىرىن»جاساپ،«تاجىريبە جاساۋ، سىناق ءتۇيىن ەتۋ،ۇلگى كورسەتۋ»قىزمەتتەرى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەدى.اكىمشىلىك قاراپ بەكىتۋ ءتۇزىمى رەفورماسىن ۇزدىكسىز تەرەڭدەتىپ،تەكسەرۋ-بەكىتۋ ىستەرىن ساتىلار بويىنشا ٪35ىقشامداۋ، ازايتۋ نىساناسى الدىن-الا جۇزەگە اسىرىلدى.ۇكىمەت تاراۋلارىنىڭ ۇقىعىن اداقتاۋ ءتۇزىمى جاريالاندى.ارالاسپالى مەنشىكتەگى شارۋاشىلىق جەدەل دامىپ،كاپيتالدى تىزىمگە الدىرۋ ءتۇزىمى رەفورماسى جاپپاي اتقارىلدى.اۋىل-قىستاق جەرلەرىن كوتەرمەگە بەرۋ جانە شارۋاشىلىق جٷرگىزۋ ۇقىعىن تۇراقتاندىرۋ مەن تىزىمدەۋ ورنىقتى ىلگەرىلەدى.سۋدىڭ باعاسى مەن ۇقىعىنا رەفورما جاساۋدا تىڭ ناتيجەگە قول جەتكىزىپ،ماقتانىڭ نىسانالى باعاسى سىناق ءتۇيىنىنىڭ اينالىمى ورنىقتى بولدى.فينانىس رەفورماسىنان جاڭالىق جاراتۋ بەلسەندى ىلگەرىلەدى. كاسىپتەندىرۋ،وقۋ-اعارتۋ،عىلىم-تەحنيكا، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ رەفورماسى ءتارتىپتى جۇرگىزىلدى.

3.حالىق شارۋاشىلىعىنىڭ اينالىمى ورنىقتى بولدى.«ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەۋ، رەفورما جاساپ،جاڭالىق جاراتۋ»سىندى نەگىزگى قىزمەت جەلىسىنە تاباندى بولىپ،ەكونوميكانىڭ دامۋىنداعى تىڭ اۋقىمعا ىرىقتىلىقپەن سايكەسىپ،كىرىستى ورنىقتى ارتتىرۋ،كاسىپتەنۋدى قامتاماسىزداندىرۋ، قۇرىلىمدى رەتتەۋ،تاسىلگە بۇرىلىس جاساۋعا كۇش سالىپ،اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ ورنىقتى تەز قارقىنمەن دامۋى جەبەلدى.وبلىسىمىز بويىنشا ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنى 161ميلليارد 200ميلليون يۋانعا جەتىپ،٪11.2ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 79ميلليارد 220 ميلليون يۋانعا جەتىپ،٪13.1؛تارباعاتاي ايماعىنىكى 59ميلليارد 310ميلليون يۋانعا جەتىپ،٪9.6؛التاي ايماعىنىكى 22ميلليارد 670ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪9.5ارتاتىندىعى)؛كىسى باسىندىق ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنى 33مىڭ 809يۋانعا جەتىپ،٪10.4ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە،وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 28 مىڭ 346 يۋانعا جەتىپ،٪12.2؛تارباعاتاي ايماعىنىكى 44 مىڭ 97 يۋانعا جەتىپ،٪9؛التاي ايماعىنىكى 36 مىڭ 87 يۋانعا جەتىپ،٪8.3 ارتاتىندىعى)؛الەۋمەتتىك قازىنانىڭ ادەتتەگى مەجە ەسەپ كىرىسى 15ميلليارد 50ميلليون يۋانعا جەتىپ،٪11ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 7 ميلليارد 580ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪10.7؛تارباعاتاي ايماعىنىكى 4 ميلليارد 170 ميلليون يۋانعا جەتىپ،٪14.1؛التاي ايماعىنىكى 3 ميلليارد 300ميلليون يۋانعا جەتىپ،٪8.2 ارتاتىندىعى)؛جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ تۇراقتى مۇلىككە قوسقان قارجىسى 134ميلليارد 540ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪1.8ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە،وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 77ميلليارد 140ميلليون يۋانعا جەتىپ،٪5.5؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 31ميلليارد 800 ميلليون يۋان بولىپ،٪11.1تومەندەيتىندىگى؛التاي ايماعىنىكى 25ميلليارد 600ميلليون يۋانعا جەتىپ،٪10ارتاتىندىعى)؛قالا-قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق تيەسەلى كىرىسى 20مىڭ 759 يۋانعا جەتىپ،٪11.4 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە،وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 20 مىڭ 586 يۋانعا جەتىپ، ٪11.3؛تارباعاتاي ايماعىنىكى 21مىڭ 96يۋانعا جەتىپ،٪11؛التاي ايماعىنىكى 20مىڭ 823يۋانعا جەتىپ،٪13ارتاتىندىعى)؛ەگىنشى،مالشىلاردىڭ كىسى باسىندىق تازا كىرىسى 11مىڭ 861يۋانعا جەتىپ،ءبىر مىڭ 88يۋان تىڭنان ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە:وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 11مىڭ 295يۋانعا جەتىپ، 882 يۋان؛تارباعاتاي ايماعىنىكى 12مىڭ 396يۋانعا جەتىپ،1300يۋان؛التاي ايماعىنىكى 9مىڭ 404يۋانعا جەتىپ،1193يۋان تىڭنان ارتاتىندىعى)؛ جان سانىنىڭ تابيعي ارتۋ مولشەرى 8.48 پايىز بولاتىندىعى  مەجەلەنىپ وتىر.

جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋ ورنىقتى ىلگەرىلەدى.بيولوگيالىق ءدارى-دارمەك جاساۋ، كومىر-حيميا ونەركاسىبى،جىلۋ مەن ەلەكتردى بىرلەستىرىپ ءوندىرۋ جانە تازا ەنەرگيا نىساندارىنان ءبىر توبى قۇرىلىپ،ەڭبەككۇش شوعىرلانعان كاسىپتەر جەدەل دامىپ،باقشا رايوننىڭ سيمدىلىق قۋاتى جانە كاسىپتى شوعىرلاندىرۋ ونىمدىلىگى اناعۇرلىم ارتىپ،ورتا،شاعىن،ۇساق كاسىپورىندار قاۋىرت دامىپ،ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ،لاس زاتتاردى ىعىستىرۋدى ازايتۋدا بەلسەندى ونىمدىلىككە قول جەتكىزىلدى. وبلىس بويىنشا كولەمدەنگەن ونەركاسىپتىڭ ارتقان قۇنى 26 ميلليارد 30 ميلليون  يۋانعا جەتىپ، ٪13.8 ارتتى. 

ەگىن، مال شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋ جەدەل دامىدى.استىقتىڭ جالپى ءونىم مولشەرى 6ميلليون 173مىڭ تونناعا،ەكونوميكالىق داقىلداردىڭ ەگىلۋ كولەمى 19 ميلليون 840 مىڭ مۋعا جەتتى.12 ميلليون 195 مىڭ تۇياق مال قولدان شىعارىلىپ،ەتتىڭ جالپى ءونىم مولشەرى 558 مىڭ تونناعا جەتىپ، جەكە-جەكە ٪5.2جانە ٪6ارتتى.جەمىس ورمان كولەمى 103مىڭ مۋ تىڭنان ارتتى.اۋىل شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىرعان 24باستاماشى كاسپورىن، مەملەكەت،اۆتونوميالى رايون دارەجەلى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنەن 15ايگىلى ماركا تىڭنان قوسىلدى،14كاسىپتىك ەگىنشىلىك الاڭى مەن مال فەرمالارى قۇرىلدى.

سىرتقا ەسىك ايقارا اشىلدى.جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى وزەكتى ءتۇيىن قۇرىلىسى جاپپاي باستالىپ، قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونى قۇرىلىسى تەز قارقىنمەن ىلگەرىلەدى.قورعاس تەمىر جول وتكەلى رەسىمي اشىلدى، دۋلات وتكەلى 3-ەلگە اشىلدى.باقتى وتكەلى مەملەكەتتىڭ العاشقى توپتاعى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن ەكىسپورت ەتەتىن وتكەل تولىمدىلىعىنا يە بولدى.جەمەنەي شەكارا تۇرعىندارىنىڭ «ءۇش كۇندىك ۆيزاسىز»ساۋدا جاساۋ ساياساتى رەسىمي اتقارىلدى.كۇيتۇن قالاسىنىڭ جالپىلىق قورعامالى باجى رايونى مەملەكەتتىڭ تەكسەرۋىنەن ءوتتى.وبلىسىمىز بويىنشا سىرتقى ساۋدانىڭ يمپورت- ەكىسپورت جالپى سوماسى 10 ميلليارد 330 ميلليون  دوللارعا جەتىپ،ۇقساس مەزگىلدەگىدەن ٪5.3 ارتتى.

نەگىزدىك قۇرىلىعى قۇرىلىسىنىڭ اياق الىسى جەدەلدەدى.قارامايلىدان شاۋەشەككە،بۋرىلتوعايدان التايعا دەيىنگى جوعارى قارقىندى تاس جولدا اۆتوكولىك قاتىنادى.اۋىل،قىستاقتارداعى«حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ»تاس جولىنان 2089كيلومەتر تىڭنان جاسالدى.قارامايلىدان شاۋەشەككە دەيىنگى بىرلەسىپ قارجى قوسىلعان تەمىر جولدىڭ 1-مەرزىمدىك قۇرىلىسى جانە بەيتۇننەن التايعا دەيىنگى تەمىر جول قۇرىلىسىندا جۇمىس باستالدى.«ىلە وزەنى اڭعارىنداعى تەمىر جٶل تورابى جوباسى»اۆتونوميالى رايوننىڭ تەمىر جول تورابى جوباسىنا ەنگىزىلدى.كوكتوعاي اۋەجايىن كوشىرىپ سالۋ نىسانى نەگىزىنەن ورىندالدى. موڭعۇلكۇرە اۋدانىنىڭ تارماق لەنيالى حالىقتىق اۋەجايى قۇرىلىسىنىڭ الدىنعى مەرزىمدىك قىزمەتى ورىندالدى.قىزىلجار سۋ يگىلىگى تورابى مەن شاكۇرتى سۋ باستاۋ تورابى ينجەنەرياسى سالىنىپ بولدى.ءدام وزەنىنەن سۋ باستاۋ ينجەنەرياسى ىسكە قوسىلۋ الدىندا تۇر.قۇلجا-كۇشار 750كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ كەرنەۋ اۋىستىرۋ ينجەنەرياسى مەملەكەتتىك دامۋ-رەفورما كوميتەتىنىڭ بەكىتۋىنەن ءوتتى. 

جاڭاشا قالا - قالاشىقتاندىرۋ تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەدى.«ىلە وبلىسىنا توتە قاراستى ورىنداردىڭ قالا-قالاشىق جۇيەسى جوباسى (2013-جىلدان 2030 -جىلعا دەيىن)»اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ بەكىتۋىنەن ءوتىپ اتقارىلدى.قالالاردا (اۋدان قالاشىعىندا)قالا رايونىن قۇرۋدىڭ جانە جاڭا قالا رايونىنىڭ جالپىلىق جوباسى مەن ناقتىلى جوباسىن ٪100جالپىلاستىرۋ نىساناسى ءبىر جىل بۇرىن ورىندالدى.قۇلجا قالاسى مەملەكەتتىڭ جاڭاشا قالا-قالاشىقتاندىرۋ جالپىلىق سىناق ءتۇيىنى قالاسىنا ەنگىزىلدى.شاۋەشەك،التاي،كۇيتۇن قالالارىنىڭ قىزمەت وتەۋ قۋاتى اناعۇرلىم جوعارىلادى.قورعاس قالاسى قۇرىلدى.10 اۋىل قالاشىق بولىپ وزگەرتىلدى.

وسىزامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبى جەدەل دامىدى.وبلىس بويىنشا A4دارەجەلى 8 ساياحات كورىنىس رايونى  جاڭادان قۇرىلدى. كورىنىس رايوندارىنىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارى مەن تۇلعالى قىزمەت وتەۋ قۇرىلعىلارى اناعۇرلىم كەمەلدەندى.تۇتاس جىلدا 14ميلليون 137مىڭ ساياحاتشى قابىلدانىپ،ساياحات كىرىسى 12ميلليارد 820ميلليون يۋانعا جەتتى.قالا،اۋىلداردىڭ تۇتىنۋ بازارلارى ۇزدىكسىز گۇلدەنىپ،قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسى 29 ميلليارد 630ميلليون يۋانعا جەتىپ،ۇقساس مەزگىلدەگىدەن ٪11.7ارتتى.فينانىستىق جاقتان جان-جاقتى قىزمەت وتەۋ جۇيەسى بىرتىندەپ كەمەلدەندى.ىلە اۋىل شارۋاشىلىق ساۋدا بانكەسى قۇرىلدى.ورتا،شاعىن،ۇساق كاسىپورىنداردىڭ كەپىلدىك ەتۋ جۇيەسى اناعۇرلىم كەمەلدەنىپ،شەكارا اتتاعان حالىق اقشاسىمەن ەسەپ جابۋ كاسىبىنەن جاڭالىق جاراتۋ ورنىقتى ىلگەرىلەدى.فينانىستىق جاقتان تۇلعالىق ەكونوميكاعا قىزمەت وتەۋ قۋاتى زور دارەجەدە ارتتى.وسىزامانعى زات اينالىم،قاتىناس،حابارلاسۋ،قوناقجاي،اس-سۋ،وتباسىلىق قىزمەت وتەۋ كاسىپتەرى تەز قارقىنمەن دامىدى.

4. حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسىندا سۇبەلى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى.ءبىز باستان-اياق حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ مەن جاقسارتۋدى بارلىق قىزمەتتىڭ شىعار ءتۇيىنى مەن تابان تىرەر تياناعى ەتىپ،5-رەتكى حالىق تۇرمىسى جىلى قۇرىلىسن كۇش سالا ىلگەرىلەتتىك.تۇتاس جىلدا حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسىنا 35ميلليارد 380ميلليون يۋان جۇمسالىپ،الەۋمەتتىك قازىنا مەجە ەسەپ شىعىسىنىڭ ٪75تىن يەلەدى.بەيقۇت ءۇي ارقىلى حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ ينجەنەرياسى بويىنشا 51 مىڭ 540 ءۇي،كوشپەندى مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ ينجەنەرياسى بويىنشا8 مىڭ 327 ءۇي سالىندى.وبلىسقا توتە قاراستى ورىندارمەن التاي ايماعى كوشپەندى مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋدىڭ «12-بەسجىلدىق»جوباسىن ءبىر جىل بۇرىن ورىندادى.مەملەكەت مەنشىگىندەگى ەگىنشىلىك الاڭدارى مەن مال فەرمالارىنداعى 12مىڭ 129قاتەرلى ءۇي جاڭالاندى.ءتۇرلى قامتاماسىزداندىرۋ سيپاتىنداعى بەيقۇت ءۇي ينجەنەرياسىنان 26مىڭ 571ءۇيدىڭ جۇمىسى باستالدى.قالا-قالاشىقتاردان 120مىڭ ادام كاسىپتەندى جانە قايتالاي كاسىپتەندى.اۋىل قىستاقتارداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردەن رەت سانى بويىنشا 700 مىڭ ادام كاسىپتەنىپ،قالا-قالاشىقتارداعى كاسىپسىزدىك مولشەرى 4پايىز كولەمىندە تىزگىندەلدى.24الەۋمەتتىك بالالار باقشاسى قۇرىلدى.كۇنەس،كوكتوعاي، بۋرىلتوعاي اۋداندارىنىڭ مىندەتتى وقۋ-اعارتۋ ساتىسىنداعى مەكتەپتەردى ولشەمدەندىرۋ قۇرىلىسى مەن ءبىر كەلكى دامىتۋ قىزمەتى مەملەكەتتىڭ تەكسەرۋىنەن ءوتتى.قورعاس ورتا دارەجەلى كاسىپتىك تەحنيكالىق مەكتەبى وقۋشى قابىلدادى.قوبىقسارى كاسىپتىك تەحنيكالىق مەكتەبى قۇرىلدى.بەس ءتۇرلى قوعامدىق قامسىزداندىرۋعا 34 ميلليون 770 مىڭ ادام قاتىناستى.ەڭ تومەنگى تۇرمىسى قامتاماسىزداندىرىلاتىن وتباسىلارى مەن بەستە كەپىل وتباسىلارىنا ءبىر  ميلليارد 60 ميلليون يۋان تاراتىلدى.76 كەدەي قىستاق جالپى بەتتىك ىلگەرىلەدى.59 مىڭ 600 كەدەي ەگىنشى، مالشى كەدەيلىكتەن قۇتىلدى.164 مىڭ 400 ادامنىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى ماسەلەسى شەشىلدى.جاڭاشا اۋىل، قىستاق سەلبەسىپ ەمدەلۋگە قاتىناسۋ سالىستىرماسى ٪99تەن استى.اۋىل،قالاشىق ەمحانالارىن ولشەمدەندىرۋ قۇرىلىسى جاپپاي باستالىپ،وبلىستىق جۇڭگوشا ەمدەۋ شيپاحاناسىنىڭ ۋنيۆەرسالدى عيماراتى،تارباعاتاي ايماقتىق جۇڭگوشا ەمدەۋ ورتالىعى سياقتى ءتۇيىندى نىساندار پايدالانۋعا بەرىلدى.دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ، اۋرۋعا قارسىلىق قۋاتتى ارتتىرۋ،سالماقتى،جۇقپالى اۋرۋلار مەن جەرگىلىكتى اۋرۋلاردان ساقتانۋ جانە ونى ەمدەۋ قىزمەتى تىڭعىلىقتى ورىستەتىلىپ، بۇقارانىڭ ازىق-تۇلىك، ءدارى-دارمەك حاۋىپسىزدىگى شىنايى قامتاماسىزداندىرىلدى.ءتۇيىندى مادەنيەت نىسانى قۇرىلىستارى جەدەلدەتىلىپ،ىلە تەاترحاناسى،التاي ايماقتىق دەنەتاربيە سارايىنىڭ تۇلعالىق ينجەنەرياسى ورىندالدى.تارباعاتاي ايماعىنىڭ مادەنيەت مۇراجايى مەن كىتاپحاناسى،قوبىقسارىنىڭ «جاڭگىر سارايى»پايدالانۋعا بەرىلدى.اۆتونوميالى وبلىسىمىز قۇرىلعاندىعىنىڭ 60جىلدىعىن قۇتتىقتاۋدى ارقاۋ ەتىپ،«ىنتىماقتاسا العا ىلگەرىلەپ،جۇڭگو ارمانىن جۇزەگە اسىرۋدى»نەگىزگى تاقىرىپ ەتكەن اقىندار ايتىسى، تۇلپار مەكەنى حالىقارالىق ساياحات مەرەكەسى،«شيحۋ سىرا»مەرەكەسى،بۋرىلتوعايدىڭ قىسقى بالىق اۋلاۋ مادەنيەت ساياحات مەرەكەسى،ۇيعۇر حالىق ءان جارىسى،ورىك گۇل مەرەكەسى سياقتى 50دەن استام قۇتتىقتاۋ قيمىلدارى تابىستى وتكىزىلىپ،بۇقارا كەڭ كولەمدە قاتىناسىپ،قوعامدا تاماشا اڭىس قالدىردى. «ءۇش ساراي،ءبىر پۋنكتتى»اقىسىز اشۋ ورەسى ۇزدىكسىز جوعارىلاتىلىپ،نەگىزگى ساتىنىڭ مادەني تۇرمىسى ۇزدىكسىز بايىدى.قازاق ۇلتىنىڭ «تولعاۋ» قاتارلى 5 نىسان 4-توپتاعى مەملەكەت دارەجەلى بەيزاتتىق مادەني مۇرالاردىڭ ۋاكىلدىك سيپاتتاعى نىسان تىزىمدىگىنە ەنگىزىلدى.اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ 4- كەزەكتى از ۇلتتار ءداستۇرلى دەنە تاربيە جينالىسى تابىستى وتكىزىلدى.باسەكەلىك دەنەتاربيە جاعىندا اۆتونوميالى رايوننىڭ 8-كەزەكتى از ۇلتتار دەنە تاربيە جينالىسىندا ءبىر شاما جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى.عىلىم-تەحنيكا العاباسارلىعى كورنەكتى جەدەلدەپ،جاڭالىق جاراتۋ جۇيەسى ۇزدىكسىز كەمەلدەندى.

5. ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەدى.ءبىز «ەكولوگيالى وبلىس قۇرۋ،ورتانى قورعاۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋعا» تاباندى بولىپ،«ەكى باياندىلىق»ستراتەگياسىن باتىل اتقاردىق.«ىلە وبلىسىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋدىڭ جالپى تۇلعالىق جوباسى»،«التاي ايماعىنىڭ مەملەكەتتىك تۇلعالىق ەكولوگيالىق رايونى قۇرىلىسىنىڭ سىناق تۇيىنىنەن ۇلگى كورسەتۋ جوباسى»جاسالىپ بولدى.«ەكى قاتاڭ ءتارتىپتى»تياناقتاندىرىپ، كورىكتى ىلە قۇرۋداعى ورتانى قورعاۋ ارناۋلى قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ،ورتانى لاستاعان 116ءتۇيىندى كاسىپورىن مەن نىساندار شەكتى مەرزىمدە وزگەرتىلدى.تارباعاتاي ايماعى قۇلىستاي ساحاراسىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قالپىنا كەلتىرۋ ينجەنەرياسىندا جۇمىس باستالدى.التاي ايماعى 53ەكولوگيالىق نىسانعا 6ميلليارد 900ميلليون يۋان قارجى قوستى.موڭعۇلكۇرە،قابا سياقتى 6اۋدان اۆتونوميالى رايوننىڭ 1-توپتاعى ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىنداعى سىناق تۇيىنىنەن ۇلگى كورسەتەتىن اۋدانعا ەنگىزىلدى.باستى لاس زاتتاردى ىعىستىرۋ مولشەرىن قاتاڭ تىزگىندەپ،ىعىستىرۋدى ازايتۋ ساياساتىن باتىل تياناقتاندىرىپ، ءۇش قىزىل سىزىق شەگىنە قاتاڭ بويسۇنىپ،حالىق بۇقاراسىنىڭ ءتول مۇددەسىنە ساياتىن ورتانى قورعاۋ ماسەلەلەرى ءونىمدى شەشىلدى.ىلە،ەرتىس،ەمىل وزەنى الابىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ۇزدىكسىز كۇشەيتىلدى.تارباعاتايدىڭ بارلىق تاۋى مەملەكەت دارەجەلى جاراتىلىستىق قورعاۋ رايونىنا ەنگىزىلدى.

6. شينجياڭعا باعىتتامالى كومەك بەرۋ قىزمەتىنىڭ ونىمدىلىگى كورنەكتى بولدى.كاسىپتەندىرۋ،وقۋ-اعارتۋ،دارىندىلار جاعىنان ءتۇيىندى كومەك بەرۋ كورنەكتىلەنىپ،302كومەك بەرۋ نىسانى اتقارىلىپ،2ميلليارد 340ميلليون يۋان قارجىلاي كومەك بەرىلدى.كاسىپ سالاسى،عىلىم-تەحنيكا، دەنساۋلىق ساقتاۋ، مادەنيەت سياقتى جاقتاردان شينجياڭعا جان-جاقتى،كىرىسپەلى كومەك بەرۋ قىزمەتتەرىندە بەلسەندى ناتيجەلەرگە قول جەتتى.وبلىسقا توتە قاراستى ورىندارداعى اۋىل-قىستاق شيپاگەرلەرىن تاربيەلەۋ بازاسى،ءدوربىلجىن اۋدانىنىڭ حالىق ەمحاناسى،التاي قالاسىنىڭ «جىلىلاندىرۋ»قۇرىلىس نىسانى سياقتى حالىق تۇرمىسىنا  ءتۇيىندى كومەك بەرۋ نىساندارىنىڭ اياق الىسى ءساتتى بولدى. قورعاس شينيان توقىما توبىنىڭ 100 مىڭ ۇرشىق توقىما نىسانىنىڭ قۇرىلىسى جەدەلدەتىلدى.ساۋان اۋدانىنداعى اليبابا كاسىپ سالاسىنا 160تان ارتىق ساۋدا وتباسى ىرگە تەپتى.بۋىرشىن اۋدانىندا قازاق ەمشىلىگى دەنساۋلىق ساقتاۋ كاسىپ باقشاسى قۇرىلدى.

7.ۇكىمەتتىڭ وزىندىك قۇرىلىسى ۇزدىكسىز كۇشەيتىلدى.باستان-اياق پارتيانىڭ باسشىلىعىنا تاباندى بولىپ،ۇكىمەت قىزمەتىن زاڭ بويىنشا مۇقيات اتقارىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنە ۇكىمەت قىزمەتىنەن جانە «نەكە زاڭى»،«ازىق-تۇلىك حاۋىپسىزدىگى زاڭى»، «ەڭبەك توقتامى زاڭى»سياقتى زاڭ-ەرەجەلەردى دايەكتى تياناقتاندىرۋ احۋالىنان مەرىزىمدى تۇردە دوكلاد جاسادىق.اۆتونوميالى رايوندىق حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ 20ۇسىنىسى، ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ 10ۇسىنىس جوباسى،اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق قۇرىلتايىنىڭ ءبىر كەڭەستىك جوباسى،حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ 296 ۇسىنىسى، ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ 457 ۇسىنىس جوباسى مۇقيات ءبىر جاقتى ەتىلىپ،جاۋاپ قايتارۋ سالىستىرماسى ٪100 كە جەتىپ، ۇسىنىس پەن ۇسىنىس جوبالاردىڭ شەشىم تاپقانى جانە جوسپارعا ەنگىزىلگەنى ٪85.8 تىن يەلەدى.وسى كەزەكتى ۇكىمەت 29 رەت ۇنەمىلىك ىستەر ءماجىلىسىن اشىپ،2014-جىلى ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدى وڭاۋ،اۋىل-قىستاقتارداعى مۇگەدەكتەردى سۇيەمەلدەۋ،زاڭسىز قارجى توپتاۋعا سوققى بەرۋ،سۋ باعاسىنا جان-جاقتى رەفورما جۇرگىزۋ سياقتى بۇقارانىڭ ءتول مۇددەسىنە ساياتىن 36ءتۇرلى ماڭىزدى قىزمەتتەردى ورنالاستىردى.تارباعاتاي،التاي ايماقتارىنىڭ قىزمەتىن بار كۇشپەن قولداپ، ەكى ايماقتىڭ جوعارىعا جولدايتىن ىستەرىن دەر كەزىندە سايكەستىرىپ ءبىرجاقتى ەتتى.«حالىق ءۇشىن ناقتى ءىس ىستەۋ،پاك بولۋدى»باستى تاقىرىپ ەتۋدەن جازباي،«ساياسيدا بەرىك بولۋ»جانە «ءتورت بۇرىس ستيل»ماسەلەسىن شەشۋدى كوزدە ۇستاپ،پارتيانىڭ بۇقارالىق لۋشيان تاربيەسىن ىشكەرىلەي امالياتتان وتكىزىپ،قىزمەت كەڭسەلەرىن ولشەمنەن اسىرۋ،«ءۇش ءتۇرلى الباتى اقى الۋ»،ۇكىمەت قىزمەتكەرلەرىنىڭ «قىزمەت ىستەمەي ەڭبەكاقى الۋ»،بەلگىلەمەگە قايشى جايىلىمدى،جەردى يەمدەنىپ الۋ سياقتى مەسەلەلەردى جونگە سالۋدىڭ ارناۋلى قيمىلىن تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ،ۇكىمەتتىڭ قىزمەت ەرەجەسى،اكىمشىلىك رۇقسات ەتۋدى اشكەرە ۇستاۋ،ەكونوميكالىق جاۋاپكەرلىكتى قازىنالىق جاقتان باقىلاۋ،ۇكىمەت جۇمىسىنا اۆتوكولىك ىستەتۋ، ۇكىمەت جۇمىسىمەن كۇتىپ الۋ سياقتى تۇزىمدەردى اناعۇرلىم كەمەلدەندىرىپ، وزگەرتۋ، رەتتەۋ تياناقتاندىرۋدىڭ باياندى مەحانيزمى ورناتىلىپ،كادرلار مەن بۇقارانىڭ بايلانىسى ونان ارى قويۋلاي ءتۇستى.ۇكىمەت ورىندارىن ىقشامداپ،ۇقىقتى تومەنگە ءتۇسىرۋ تەبىنى ارتتىرىلدى.وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردان 128ءتۇرلى، تارباعاتاي ايماعىنان 52ءتۇرلى،التاي ايماعىنان 101ءتۇرلى اكىمشىلىك قاراپ بەكىتۋ ىستەرى كۇشىنەن قالدىرىلدى،تومەنگە ءتۇسىرىلدى جانە تەڭشەلدى.  ۇكىمەت ىسىندە جاريا بولۋدى اناعۇرلىم تەرەڭدەتىپ،وبلىسقا توتە قاراستى 18تاراۋدىڭ ءبىرىنشى توپتاعى «ۇقىقتى اداقتاۋ ءتۇزىمى »جانە ءارقايسى تاراۋلاردىڭ «ءۇش ءتۇرلى ۇكىمەت قاراجاتى»جاريا ۇستالدى.شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋ پاكتىكتى دارىپتەۋ قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ،ساياسي تارتىپكە جانە پاك بولۋ،ءتارتىپتى بولۋ بەلگىلەمەسىنە قايشىلىق جاساۋ دەلولارىنان ءبىرتوبى تەكسەرىپ ءبىرجاقتى ەتىلدى.شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ قۇرىلىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ،تۇتقيىل تۋىلعان ۋاقيعالارعا شۇعىل توتەپ بەرۋ قۋاتى كورنەكتى جوعارىلادى.ورتالىقتىڭ 8ءتۇرلى،اۆتونوميالى رايوننىڭ 10ءتۇرلى جانە اۆتونوميالى وبلىستىڭ 12ءتۇرلى بەلگىلەمەسىن قاتاڭ اتقارىپ،جاۋاپكەرلىكتى قۋزاستىرۋ،شەكتى مەرزىمدە جۇمىس ءبىتىرۋ،اكىمشىلىك رۇقسات ەتۋدى اشكەرە ۇستاۋ ءتۇزىمى سياقتى حالىققا قولايلى قىزمەت وتەۋ شارالارىنىڭ ونىمدىلىگى كورنەكتىلەنىپ،ۇكىمەتتىڭ ستيل قۇرىلىسى اناعۇرلىم كۇشەيدى.سىرتقى ىستەر،مۇھاجىرلار،ءتىل-جازۋ، اقپارات-باسپا ءسوز، اۋا رايى،سۋ رايى، جەر سىلكىنىسىن باقىلاۋ،ساپانى تەحنيكالىق جاقتان باقىلاۋ،ونەركاسىپ-ساۋدانى اكىمشىلىك جاقتان باسقارۋ،قازىنالىق باقىلاۋ، ساناق،حالىقتىق اۋە قورعانىسى،ارحيۆ،شەجىرە، ايەلدەر مەن بالالار،قارتتار،مۇگەدەكتەر جانە قىزىل كرەست سياقتى قىزمەتتەردە تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزىلدى.   

ۋاكىلدەر!بيڭتۋاننىڭ وبلىسىمىزداعى ديۆيزيالارى رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتۋدى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىپ،حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋعا جانە جاقسارتۋعا كۇش سالىپ،ورنىقتىلىقتى،شەكارانى قورعاۋ قۋاتىن ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ،بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ توعىسپالى دامۋىن ىلگەرىلەتىپ، «ورنىقتىرعىش جانە دومنا پەشتىك»رولدارىن ءونىمدى تۇردە ساۋلەلەندىردى.ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنى 71ميلليارد 170ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪15.4 ارتاتىندىعى مەجەلەندى.وبلىسىمىزدا تۇراتىن اسكەري بولىمدەر ارميا مەن حالىق بىرلىكتە قۇرۋ،اپاتتان قۇتقارۋ جانە ورنىقتىلىقتى قورعاۋ جاقتارىندا ماڭىزدى رولدارىن ساۋلەلەندىردى.

ۋاكىلدەر!وتكەن ءبىر جىلداعى قول جەتكىزگەن تابىستار وڭاي-وسپاق قولعا كەلمەدى، بۇل پارتيا ورتالىق كوميتەتىنىڭ، مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ شىنايى قامقورلىعىنىڭ،اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىنىڭ ناتيجەسى ءارى وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىنىڭ اقىل-پاراساتى جانە تابان ەت، ماڭداي تەرىنىڭ ناتيجەسى.بيڭتۋاننىڭ وبلىسىمىزدا تۇراتىن ديۆيزيالارىنىڭ، اسكەري بولىمدەردىڭ جانە ورىنداردىڭ توعىسپالى دامىپ،ورنىقتىلىقتى ورتاق قورعاۋعا قۇدىرەتتى كۇش توپتاپ،جياڭسۋ،لياۋنيڭ،جيلين،حيلۇڭجياڭ ولكەلىك پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتتەرىنىڭ قالتقىسىز كومەك بەرۋىنىڭ،شينجياڭعا كومەك بەرىپ وتىرعان ولكەلەردەگى ءار ۇلت حالقىنىڭ ىستىق ىقىلاستى دوستىعىنىڭ جانە شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلاردىڭ جاپالى قىزمەت ەتۋىنىڭ ناتيجەسى بولىپ تابىلادى.وسى ورايدا،مەن اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى اتىنان ءارقايسى شەپتە كۇرەس جاساپ جاتقان ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىنا، قوعام حاۋىپسىزدىگى حالىق ساقشىلارىنا، بيڭتۋانداعى جۇمىسشى، قىزمەتشىلەرگە،قوعامداعى ءار ۇلت،ءار سالا قايراتكەرلەرىنە، وبلىسىمىزدا تۇراتىن ازاتتىق ارميانىڭ قارۋلى ساقشى وفيتسەر-جاۋىنگەرلەرىنە، ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ وبلىسىمىزدا تۇراتىن ورىندارىنداعى كادرلارىنا، جٷمىسشى،قىزمەتشىلەرىنە جانە شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلارعا شىنايى العىس ايتامىن ءارى وسكەلەڭ قۇرمەت بىلدىرەمىن!

ناتيجەلەردى تۇراقتاندىرۋمەن بىرگە، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ رەفورما،دامۋ،ورنىقتىلىعىندا ءالى دە ءبىر سىپىرا كورنەكتى ماسەلەلەردىڭ ورىن تەۋىپ وتىرعاندىعىن سەرگەكتىكپەن كورە ءبىلۋىمىز كەرەك.ونىڭ باستى بەينەلەرى:ورنىقتىلىق جاعدايى قاتاڭ دا كۇردەلى،ەل ءىشى-سىرتىنداعى فاكتورلار قاباتتاسىپ  وتىر؛ەكونوميكانىڭ دامۋى ءبىرشاما باياۋ، كاسىپ ابزالدىلىعى كورنەكتى ەمەس،تىرەكتى كاسىپورىنداردى قولداۋ جەتكىلىكسىز،دامۋ فورماسى ءالى دە قاراپايىم؛ اۋىل شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىرۋ دەڭگەيى تومەن.ەگىنشى،مالشىلاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋ باياندى مەحانيزمى ءالى كەمەلدەنە قويمادى.وسىزامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ دەڭگەيى تومەن،كومەسكى قۋاتى تولىق ساۋلەلەندىرىلمەدى؛قاتىناس،سۋ يگىلىگى،ەلەكتر قۋاتى سياقتىلاردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارى ءالى دە كەنجە ؛ەكولوگيالىق ورتا ءالسىز،ەنەرگيانى ۇنەمدەپ،ىعىستىرۋدى ازايتۋ باسىمدىلىعى زور؛كاسىپتەندىرۋ،وقۋ-اعارتۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ،كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ،قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ سياقتى حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋ مىندەتتەرى ءالى دە جاپالى.حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى شەشۋشى ماسەلەلەر ءالى دە كورنەكتى بولىپ وتىر.سوندىقتان،ءبىز وسى ماسەلەلەردى كۇش سالا شەشىپ،ءار ۇلت حالقىنىڭ ءۇمىتىن ءسوزسىز اقتايمىز.

 

ەكىنشى، 2015 - جىلعى قىزمەتتەر جونىندەگى ورنالاستىرۋ

ۋاكىلدەر،ۇستەگى جىل ـــ رەفورمانى جاپپاي تەرەڭدەتەتىن شەشۋشى جىل،وبلىستى زاڭ بويىنشا جونگە سالاتىن العاشقى جىل،«12-بەسجىلدىق جوبا» ورىندالاتىن سوڭعى جىل ءارى اۆتونوميالى رايونىمىز قۇرىلعاندىعىنىڭ 60جىلدىق تورقالى تويىن قۇتتىقتايتىن جىل.سوندىقتان، ۇستەگى جىلعى قىزمەتتەردى ويداعىداي ىستەۋدىڭ ماڭىزى توتەنشە زور.

جالپى قىزمەت وي جەلىسى:جۇڭگوشا سوتسيالىزىم ۇلى تۋىن بيىك كوتەرىپ،دىڭ شياۋپيڭ نازارياسىن،«ۇشكە ۋاكىلدىك ەتۋ»ماڭىزدى يدەياسىن جانە عىلمي دامۋ كوزقاراسىن جەتەكشى ەتىپ،باس شۋجي شي جينپيڭنىڭ ماڭىزدى سوزدەرىنىڭ رۋحىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ،«قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىق»جالپى نىساناسىن توڭىرەكتەپ،«وبلىستى زاڭمەن جونگە سالۋ،ىنتىماق ارقىلى ورنىقتىرۋ جانە باياندى كوركەيتۋ»جالپى ستراتەگياسىنان جازباي،جونگە سالۋ جۇيەسى مەن قۋاتىن وسىزامانداندىرۋدى جەتەكشى،رەفورمانى جالپى بەتتىك تەرەڭدەتۋدى جانە وبلىستى زاڭمەن جونگە سالۋدى جاپپاي ىلگەرىلەتۋدى تىرەك ەتىپ،جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىن قۇرۋ تاريحي تىڭ ورايىن مىقتى يگەرىپ،قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋعا،عىلمي قارىشتاپ دامۋدى ىلگەرىلەتۋگە، حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋدى جەبەۋگە، ستيل قۇرىلىسىن يگەرۋ ارقىلى ۇزدىك ناتيجە جاراتۋعا كۇش سالىپ،«كومپىستىك رۋح جانە تۇلپار تەبىنىمەن» اۆتونوميالى وبلىستى ءتاڭىر تاۋىنىڭ باتىس تەرىستىگىندەگى ەكونوميكاسى قۋاتتى وڭىرگە،ورتالىق قالاعا،باتىسقا قاقپا اشۋداعى وتكەلگە،حالىقارالىق ايگىلى ساياحات ورنىنا جانە جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى وزەكتى تۇيىنگە اينالدىرىپ،ىنتىماقتى دا ورنىقتى،باي دا قۋاتتى،ەكولوگيالى دا كورىكتى اۆتونوميالى وبلىس قۇرۋعا كۇش سالۋ.

مەجەدەگى باستى نىسانالار:ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنىن ٪10.2ارتتىرۋ(مۇنىڭ ىشىندە،وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن ٪11،تارباعاتاي ايماعىنىكىن ٪10،التاي ايماعىنىكىن ٪9اينالاسىندا ارتتىرۋ)؛الەۋمەتتىك قازىنانىڭ ادەتتەگى مەجە ەسەپ كىرىسىن ٪9.6ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە،وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن ٪10، تارباعاتاي ايماعىنىكىن ٪10،التاي ايماعىنىكىن ٪7.9ارتتىرۋ)؛ جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ تۇراقتى مۇلىككە قوساتىن قارجىسىن ٪22 ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن ٪22،تارباعاتاي ايماعىنىكىن ٪22،التاي ايماعىنىكىن ٪22ارتتىرۋ)؛قالا،قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق تيەسەلى كىرىسىن ٪11ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە،وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن ٪11.7،تارباعاتاي ايماعىنىكىن ٪4.7،التاي ايماعىنىكىن ٪11 ارتتىرۋ)؛ەگىنشى،مالشىلاردىڭ كىسى باسىندىق تازا كىرىسىن1000يۋاننان اسىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە،وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن1000يۋاننان،تارباعاتاي ايماعىنىكىن 1000يۋاننان،التاي ايماعىنىكىن 1100يۋاننان اسىرۋ)؛قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسىن ٪12.2ارتتىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن ٪12.1،تارباعاتاي ايماعىنىكىن ٪13،التاي ايماعىنىكىن ٪13ارتتىرۋ)؛تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ باعاسىنىڭ جوعارىلاۋىن ٪3.5 تەن تومەن،قالا-قالاشىقتارداعى تىزىمدەلگەن جۇمىسسىزدىق مولشەرىن ٪4كولەمىندە،جان سانىنىڭ تابيعي ارتۋ مولشەرىن 11پايىز كولەمىندە تىزگىندەۋ. ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ،ىعىستىرۋدى ازايتۋدا جىلدىق نىسانالىق مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرىپ،قوعامدىق جالپى جاعدايدى ۇزدىكسىز ورنىقتىرىپ،سان-سالالى ىستەردى جاپپاي ىلگەرىلەتۋ.

جوعارىداعى نىسانالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن،ءبىز «باستى نىسانالاردان جازباۋ، باس تەتىكتى مىقتى يگەرۋ،حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى ىستەردى قالت جىبەرمەۋ، جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن مىقتى ۇستاۋ»تالابى بويىنشا، تىڭ ساياسي مىندەت،ورنىقتىلىقتى قورعاۋ،ەكونوميكانى دامىتۋ جانە قوعامدى جونگە سالۋ اۋقىمىنا بەلسەنە سايكەسىپ،«تومەنگى شەكتى ساقتاۋ،ءتۇيىندى كورنەكتىلەندىرۋ،قيىن تۇيىنىنەن قامال الۋ،مەحانيزمدى ساپالىلاندىرۋ،جاۋاپكەرلىكتى كۇشەيتۋدى»باتىل اتقارىپ،يدەيانى اناعۇرلىم ازات ەتىپ،ءورىس اشا جاڭالىق جاراتىپ،مىندەتتەردى باتىل ارقالاپ،ىرىقتىلىقپەن ۇمتىلىپ،ءتۇرلى نىسانالار مەن مىندەتتەردى تياناقتاندىرۋدى مىقتى يگەرىپ،تومەندەگى ءتۇيىندى قىزمەتتەردى قۇلشىنا ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك.

1.جالپى نىسانانى توڭىرەكتەپ، قوعامنىڭ ورنىقتىلىعىن باتىل قورعاۋ.اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ ورنىقتىلىقتى قورعاۋ قىزمەتى ماجىلىسىندە العا قويىلعان «جوعارى باستامادا ىرىقتىلىقپەن شابۋىلعا ءوتۋ،سولتۇستىك شينجياڭنىڭ ورنىقتىلىعىن قورعاۋ قىزمەتىن جوعارى ولشەممەن ويداعىداي ىستەۋ»جانە «ورنىقتىلىقپەن قاتىسى جوق ءوڭىر،تاراۋ،ادام بولماۋ»تالابىن ىشكەرىلەي تياناقتاندىرۋ.وبلىسقا توتە قاراستى ورىندار ورنىقتىلىقتى قورعاۋدى ماڭىزدى ءتۇيىن ەتۋ، ال،تارباعاتاي،التاي ايماقتارى دا استە بوساڭسىماۋ تانىمىن بەرىك ورناتىپ،قىزمەتتىڭ «كوزدە ۇستاۋ ءتۇيىنى مەن سالماعىن»«قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋ مەن باياندى تىنىشتىق»سىندى جالپى نىساناعا قاراي ويىستىرۋ.وبلىس بويىنشا جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ،ءبىر جاعادان باس،ءبىر جەڭنەن قول شىعارىپ،ءبىر نيەت ءبىر تىلەكتە بولىپ،ورتاق كۇش توپتاپ،ورنىقتىلىقتى قورعاۋ كەرەك.«زورلىقتى كۇشكە قارسى تۇرۋ،زاڭ-ءتۇزىمدى،ءتارتىپتى دارىپتەۋگە»،«سوققى بەرۋ مەن تاربيەلەپ جەتەكشىلىك ەتۋدى بىردەي مىقتى يگەرۋگە»،«باستى نىسانانى توڭىرەكتەپ،تۋىلعان دەلولاردان تاجىريبە ساباق قابىلداپ،ءالسىز تۇيىندەردى تاۋىپ،قىزمەتتى تياناقتاندىرۋدى مىقتى يگەرۋگە»تاباندى بولىپ،ىرىقتىلىقپەن شابۋىلعا ءوتۋ،سوققى بەرۋ ارقىلى جول اشۋ،شارلاۋدى نەگىز ەتۋ،ساقتىق پەن باسقارۋدى كوزدە ۇستاۋ، جاۋاپكەرلىكتى ارقاۋ ەتۋ،ۋاقىتتى مىقتى يگەرىپ،نەگىزدى بەكەمدەۋ،ورنىقتىلىقتى قورعاۋ اۋقىمىن قالىپتاستىرىپ،قۇرىش قامال قۇرىپ،ستراتەگيالىق قورعانىستى ويداعىداي يگەرىپ،وبلىسىمىزدىڭ قوعام ورنىقتىلىعىنا كەپىلدىك ەتىپ،بۇكىل شينجياڭنىڭ قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋ ءۇشىن ۇلەس قوسۋ كەرەك.

بىرىنشىدەن، قاتاڭ سوققى بەرۋدە ىرىقتىلىقپەن شابۋىلعا ءوتۋ.لاڭكەستىككە قارسى تۇرىپ،ورنىقتىلىقتى قورعاۋداعى ىرىقتىلىقتى ساقتاپ،تولاسسىز تەبىندى شابۋىل جاساپ، سوققى بەرۋ ارقىلى ورنىقتىلىقتى جەبەپ،تىنىشتىقتى ساقتاپ،ءدال دە سىلەيتە،اياۋسىز سوققى بەرۋ كەرەك.جوسپارلاۋ،بايقاۋ،مەڭگەرۋ، سوققى بەرۋ،تەجەۋ،ۇرەيلەندىرۋ سىندى «التىدا ەرتە قيمىلداۋ»تالابى بويىنشا، تۋ باستان سوققى بەرۋ،جورگەگىندە جويۋعا تاباندى بولىپ،كۇماندىلاردى،دەلونى جانە ءجىپ ۇشىن قاداعالاپ،«ماسەلەلەردى اشكەرەلەپ»،پەردە ارتىنداعىلاردى تاۋىپ، قاتاڭ سوققى بەرۋ كەرەك.وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىڭ،تارباعاتاي، التاي ايماقتارىنىڭ شەكارا وڭىرىندەگى ماڭىزدى رايونداردى باقىلاپ تىزگىندەۋدى اناعۇرلىم كۇشەيتىپ،«ءۇش ءتۇرلى كۇشتىڭ»جاسىرىن كىرىپ شىعۋىنان قاتاڭ ساقتانۋ كەرەك.جالپى قوعام بولىپ ساقتانۋ،تىزگىندەۋ،كوپ بولىپ ساقتانۋ مەن وڭاۋدى جالعاستى كۇشەيتىپ،لاڭكەستىككە قارسى تۇرۋدىڭ حالىقتىق شايقاسىن ويداعىداي جۇرگىزۋ ءتيىس.قاتاڭ ساقتانۋ نەگىزىندە بارلىق كۇشتى توپتاپ،زورلىقتى كۇش لاڭكەستىك ارەكەتتەرىنە تيتتەي دە ءارى -ءسارى بولماي، استە راقىم قىلماي، سىلەيتە سوققى بەرۋ كەرەك.

ەكىنشىدەن، ۇشقارىلىقتى الاستاۋدا ىرقتىلىقپەن شابۋىلعا ءوتۋ.«شينجياڭ ۇيعۇر اۆتونوميالى رايونىنىڭ ءدىن ىستەرىن باسقارۋ ەرەجەسىن»قاتاڭ اتقارىپ، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكومنىڭ 11-،28-ءنومىرلى قۇجاتتارىنىڭ رۋحىن ويداعىداي تياناقتاندىرىپ،زاڭدىلارىن قورعاۋ،زاڭسىزدارىن تىزگىندەۋ، ۇشقارىلىقتى تەجەۋ،جالبىزبالاپ كىرۋدى توسۋ،قىلمىستىلارعا سوققى بەرۋگە تاباندى بولىپ،ءدىن ىستەرى زاڭ بويىنشا باسقارۋدى كۇشەيتۋ كەرەك.  «ۇشقارىلىقتى»ىشكەرىلەي الاستاپ، بۇقارانى زورلىقتى لاڭكەستىك ارەكەتتەردىڭ ادامزاتقا، قوعامعا جانە وركەنيەتكە قارسى سۇرقيا ءمانىن جەتە تانۋعا باستاپ، قوعامدىق تاربيە بەرۋ، تۇزەتۋ قىزمەتىن مۇقيات ويداعىداي ىستەپ،يدەولوگيا بازاسىن باتىل مەڭگەرۋ كەرەك.«ءۇش ءتۇرلى زاڭسىز ارەكەتتى»وڭاۋ جانە ءدىني ۇشقارى ارەكەتتەر مەن زاڭعا قايشى قىلمىستى ارەكەتتەرگە سوققى بەرۋدى جالعاستى تەرەڭدەتىپ،«تەرىس ۋاعىزعا»قاتاڭ سوققى بەرىپ،ءدىني ۇشقارى يدەيانىڭ جالبىزبالاپ كىرۋ ارنالارىن قاتاڭ توسۋ ءتيىس.وتانشىل ءدىني قايراتكەرلەردىڭ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ،دىنگە سەنەتىن بۇقارانىڭ قالىپتى ءدىني قاجەتىن زاڭ بويىنشا قامتاماسىزداندىرىپ،دىنگە سەنەتىن بۇقارانى دۇرىس ءدىني سەنىم جولىمەن جۇرۋگە،ۇشقارىلىقتى تەجەۋگە باستاپ،ءدىننىڭ سوتسيالستىك قوعامعا سايكەسۋىن جەبەۋ كەرەك.«ەكى ءتۇزىم»،«بەس ءتۇرلى مەحانيزمدى»قاتاڭ تياناقتاندىرىپ،ءدىني قيمىل ورىندارىن دارەجە بويىنشا ءبولىپ باسقارۋ ءادىسىن ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ،ءدىني قيمىلدىڭ جۇيەلى،ءتارتىپتى جۇرگىزىلۋىنە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

ۇشىنشىدەن، ۇلتتار ىنتىماعى العا باسارلىعىن ىلگەرىلەتۋ.ورتالىقتىڭ ۇلت قىزمەتى ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن مۇقيات دايەكتىلەندىرىپ،ۇلتتار ىنتىماعىن قاي-قاشاندا ەڭ ماڭىزدى بۇقارالىق قىزمەت رەتىندە قاراپ،ۇلتتاردىڭ تاتۋ-ءتاتتى،بەرەكە-بىرلىكتى،جاراسىمدى دامۋىن جەبەۋ كەرەك.«ءوزارا بىتە قايناسقان ءبىر وتباسىنداي»ۇلتتار ىنتىماعى العا باسارلىعى ستيلىن بارىنشا ساۋلەلەندىرىپ،دانەكەر مازمۇنىن مولايتىپ،ۇلگىلى تيۆتەردى تاڭداپ،ءار ۇلت بۇقاراسىن ازاماتتىق تانىمدى،مەملەكەت تانىمىن جانە جۇڭحۋا ۇلتى ورتاق تۇلعا تانىمىن بەرىك ورناتۋعا باستاپ،«ءتورت تانىم كوزقاراسىن»كۇشەيتىپ،«ءۇشتىڭ ءبىر- بىرىنەن ايىرىلا الماۋ»يدەياسىن ورناتىپ،وبلىسىمىزدى مەملەكەت بويىنشا ۇلتتار ىنتىماعى العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى وبلىس ەتىپ قۇرۋعا كەپىلدىك ەتۋىمىز كەرەك.زاڭمەن جونگە سالۋ ويى مەن قىزمەت ءادىسى ارقىلى ۇلت قاتىناسىن رەتتەپ جانە جۇيەگە ءتۇسىرىپ،ۇلتتاردىڭ تەرەزەسى تەڭ بولۋدان جازباي،ءار ۇلتتىڭ زاڭدى ۇقىق-مۇددەسىن ادىلدىكپەن قامتاماسىزداندىرۋ كەرەك.ءوزارا بىتە قايناسقان قوعامدىق قۇرىلىم جانە الەۋمەتتىك ورتا قۇرۋدى بەلسەنە جەبەپ،ۇلتتار اراسىنداعى پىكىر الماستىرۋ،تاربيەلەۋ،سۇيىسپەنشىلىكتى قويۋلاتۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ،ۇلتتاردىڭ ءوزارا قارايلاسىمدى،توعىسپالى،جۇدىرىقتاي جۇمىلۋىن جەبەۋ كەرەك.

2. ءتۇيىندى سالالاردىڭ رەفورماسىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزۋ.جوعارى دەڭگەيدە جوبالاۋ مەن نەگىزگى ساتىدا ىزدەنىس جاساۋدى، تۇلعالىق ىلگەرىلەتۋ مەن ءتۇيىندى قامال الۋدى ۇشتاستىرۋعا باسا ءمان بەرىپ،رەفورمانى قوعامنىڭ ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىن جەبەۋدەگى قۇدىرەتتى قوزعاۋشى كۇشكە اينالدىرۋ كەرەك.اكىمشىلىك قاراپ بەكىتۋ ءتۇزىمى رەفورماسىن جەدەلدەتىپ،كۇشىنەن قالدىرۋعا،تومەنگە تۇسىرۋگە تيىستىلەرىن باتىل كۇشىنەن قالدىرىپ،تومەنگە ءتۇسىرىپ، اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتىنە قاراستى تاراۋلاردىڭ ۇقىعىن اداقتاۋدى تۇگەلدەي جاريا ۇستاپ، ۇكىمەتتىڭ سەنىمدىلىك قۋاتى مەن اتقارۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ كەرەك.ەكونوميكالىق ءتۇزىلىس رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، ارالاسپالى مەنشىك شارۋاشىلىعىن بەلسەنە دامىتىپ،بايلىق سيپاتىنداعى ونىمدەردىڭ باعا رەفورماسىن ىلگەرىلەتىپ،قالا تۇرعىندارى پايدالاناتىن سۋ، توك باعاسىنا رەفورما جاساۋدى جەدەلدەتىپ،جاپپاي جۇيەگە تۇسكەن جانە اشىق-جاريا مەجە ەسەپ ءتۇزىمىن اتقارىپ،جىل ارالىق مەجە ەسەپتى تەڭەستىرۋ مەحانيزمىن بىرتىندەپ ورناتىپ،قارىز الۋ ارقىلى اينالىم قارجىسىن توپتاۋ مەحانيزمىن جۇيەگە ءتۇسىرىپ،جەرگىلىكتى ورىننىڭ قارىز حاۋىپ-قاتەرىنىڭ الدىن الۋ كەرەك.اۋىل-قىستاق جالپىلىق رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ،«زاڭدى، ەرىكتى، اقىلى»بولۋ پرينسىبىنە ساي،جەردى تيجارات ەتۋ ۇقىعىن ءتارتىپتى اينالىمعا سالۋعا جەتەلەپ جانە جۇيەلىلەندىرىپ،«ەگىستىك جەرلەردى باسقاعا پايدالانۋعا»باتىل تيىم سالۋ كەرەك.جەردى كوتەرمەگە بەرىپ،تيجارات ەتۋ ۇقىعىن ايقىنداۋ، تىزىمگە الدىرۋ،كۋالىك تاراتۋ جۇمىسىن اۋدان بويىنشا سىناق ەتۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەپ،اۋىل-قىستاق كوللەكتيۆ مال-مۇلىك ۇقىعى ءتۇزىمى رەفورماسىن جەدەلدەتىپ،كوللەكتيۆتىڭ ورمان-توعاي ۇقىعى ءتۇزىمى مەن مەملەكەت مەنشىگىندەگى ورمان الاڭى رەفورماسىن ىلگەرىلەتۋ كەرەك.قوعامدى وڭاۋ رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ،ناپوس ءتۇزىمى رەفورماسىن ورنىقتى ىلگەرىلەتىپ، ۇكىمەت باسقارۋىنداعى ەمحانالارعا رەفورما جاساۋدى بىرتىندەپ جالپىلاستىرىپ،قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋدى جەدەلدەتۋ كەرەك.

3.قارىشتاپ دامۋدى كۇش سالا جەبەۋ.دامۋ ـــ بارلىق ماسەلەلەردى شەشۋدىڭ كىلتى،حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋ مەن ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ زاتتىق نەگىزى.ءبىز «ورنىقتىلىق بارىسىندا ىلگەرىلەۋ، رەفورما جاساپ،جاڭالىق جاراتۋ»سىندى نەگىزگى قىزمەت جەلىسىنە تاباندى بولىپ،كىرىستى ورنىقتى ارتتىرۋ، قۇرىلىمدى رەتتەۋ،تاسىلگە بۇرىلىس جاساۋ، حالىق تۇرمىسىنا تيمدىلىك جاساۋ،حاۋىپ-قاتەردەن ساقتانۋدى ارقاۋ ەتىپ،دامۋ ساپاسى مەن ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدى جەبەپ،دامۋ جەتىستىكتەرىن حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋ،جەرگىلىكتى ورىنعا تيىمدىلىك جاساۋ،ىنتىماقتى كۇشەيتۋ جاعىندا شىنايى تياناقتاندىرۋىمىز كەرەك.

بىرىنشىدەن، ەگىن، مال شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋدى جەدەلدەتۋ.«استىقتى ورنىقتىرىپ،كىرىستى ارتتىرۋ، ساپانى جوعارىلاتىپ،ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ، جاڭالىق جاراتۋدى جەبەۋ»جالپى تالابىن تىعىز توڭىرەكتەپ، ەگىن،مال شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋ تاسىلىنە بۇرىلىس جاساپ،عىلىم -تەحنيكانىڭ تىرەكتىلىك رولىن ساۋلەلەندىرىپ،اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن حاۋىپسىز،ءونىمدى قامداۋدى قامتاماسىزداندىرىپ،ەگىنشى،مالشىلاردىڭ كىرىسىن ءۇرتىس ارتتىرۋدى جەبەۋ كەرەك.

ەگىن، مال شارۋاشىلىق قۇرىلىمىن رەتتەۋ جانە ساپالىلاندىرۋ.جوعارى ءتۇسىمدى ەگىمشىلىك كاسىبىن ساپالىلاندىرىپ جانە جاقسارتىپ،استىق ەگىلەتىن جەر كولەمىن ورنىقتىرىپ،جوعارى ءتۇسىمدى ونىمدەردىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ شارالارىن تياناقتاندىرىپ،استىق حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. جەر جاعدايىنا قاراي قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتىپ،ەرەكشە جەمىس-ورمان كاسىبىن وزگەرتىپ جانە ونىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتىپ،ەرەكشە ەگىمشىلىك جانە ورگانيكالىق ماقتا،جۇپار ءشوپ،جۇڭگوشا ءدارى ماتەريالدارى،ازىقتىق ساڭىراۋقۇلاق،جەمىس-جيدەك سياقتى ەرەكشە ەگىمشىلىك كاسىبىن كۇش سالا دامىتۋ.ەگىنشىلىك رايوندارىنداعى مال شارۋاشىلىعى مەن جايلىم مال شارۋاشىلىعىنا تەڭ ءمان بەرۋگە تاباندى بولىپ،مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ،جەم-ءشوپ بازاسى جانە ولشەمدەنگەن باعىمشىلىق شاعىن رايونى قۇرىلىسىن مىقتى يگەرىپ،حايۋاناتتارداعى ءىرى ىندەتتەردەن ساقتانۋ جانە ونى تىزگىندەۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەۋ.سويىس سيىر،قوي شارۋاشىلىعىن كۇشەيتىپ،جىلقى شارۋاشىلىعىن جەدەل دامىتىپ،سۇتشىلىك كاسىبى مەن بال كاسىبىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتىپ،شوشقا،ءۇي قۇستارى،سۋ ونىمدەرى باعىمشىلىعىن بەلسەنە دامىتىپ،شينجياڭ قوڭىر سيىرى،ىلە جىلقىسى،قازاق قوي، تارباعاتاي باسباي قويى،التاي تەگەنە قۇيرىقتى قويى،شينجياڭ قوڭىر اراسى سياقتى ەرەكشە باعىمشىلىقتى كۇش سالا مىقتى يگەرىپ،مال شارۋاشىلىعىنىڭ كولەمدەنۋىن، ولشەمدەنۋىن، شوعىرلى دامۋىن جەبەپ،مال شارۋاشىلىعىنىڭ ەگىنشى،مالشىلاردىڭ جان باسىندىق كىرىسىن ارتتىرۋداعى ۇلەسىن 500 يۋاننان اسىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

اۋىل شارۋاشىلىعىن ساياسات جاقتان قولداۋ تەبىنىن ارتتىرۋ.اۋىل شارۋاشىلىعىن كۇشەيتۋ، شارۋالارعا تيىمدىلىك جاساۋ جانە اۋقاتتاندىرۋ ساياساتتارىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، اۋدان، قالالاردى نەگىز ەتكەن اۋىل شارۋاشىلىعىن سۇيەمەلدەۋ ساياساتىندا جاڭالىق جاراتۋعا شابىتتاندىرىپ، اۋىل شاۋاشىلىعىنا قوسىلىمدى ارتتىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.فينانىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ،اۋىل-قىستاق جەرىن كوتەرەگە بەرىپ تيجارات جۇرگىزۋ ۇقىعىن، شارۋالاردىڭ تۇرعىن ءۇي،مال-مۇلىكىن كەپىلگە قويىپ،قارىز اقشا الۋدىڭ ءونىمدى جولدارىن قاراستىرۋ.ساياسات جاقتان اۋىل شارۋاشىلىعىن قامسىزداندىرۋ قىزمەت تەبىنىن ارتتىرىپ، اپاتتان ساقتانۋ، اپات زيانىن ازايتۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ كەرەك.

ەگىن، مال شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرىپ دامىتۋ ۇلگىسىندە جاڭالىق جاراتۋ.وتباسى ەگىنشىلىك الاڭدارى مەن مال فەرمالارى،ءىرى كاسىپتىك وتباسىلارى،كاسىپتىك سەلبەستىك كوپەراتيۆى،باستاماشى كاسىپورىن سياقتى اۋىل شارۋاشىلىق تيجاراتىمەن شۇعىلداناتىن تۇلعالاردى بارىنشا سۇيەمەلدەپ،جاڭاشا كاسىپتىك شارۋالاردى جەدەل جەتىلدىرىپ، وتباسىلىق شارۋاشىلىق پەن سەلبەستىك ءتۇزىمى،سەرىكتەستىك ءتۇزىمى ءوزارا توعىسقان اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ وسىزاماندانعان تيجارات ەتۋ ءتۇزىلىسىن ىلگەرىلەتۋ.ەگىن،مال شارۋاشىلىق وڭىرلەرىنىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارى مەن الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋىن جەدەل كەمەلدەندىرىپ،عىلىم-تەحنيكانىڭ تىرەكتىلىك رولىنا سۇيەنىپ،ەگىن،مال شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋ ءتاسىلىن «وندىرىستەن تۇتىنۋعا»ويىستىرىپ، ەگىنشى،مالشىلار كىرىسىن جالعاستى ارتتىرۋدىڭ جاڭا تۇيىندەرىن جەتىلدىرۋ.قالا ارقىلى اۋىلدى،ونەركاسىپ ارقىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن جەبەۋ تاسىلىندە جاڭالىق جاراتىپ،1-،2-،3- كاسىپتەردىڭ توعىسپالى دامۋىن جەبەپ،جاڭاشا اۋىل-قىستاق قۇرىلىسىن بەلسەنە ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

ەكىنشىدەن، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى بۇلجىتپاي ىلگەرىلەتۋ.ابزالدىلىقتى باستى ورىنعا قويۋعا،كاسىپتەنۋدى ءبىرىنشى ورىنعا قويۋعا،ەكولوگيانى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋعا تاباندى بولىپ،ونەركاسىپ قۇرىلىمىن رەتتەپ جانە ساپالىلاندىرىپ،كاسىپ كولەمىن زورايتىپ،جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدىڭ جەدەل ارتۋىن جەبەپ،جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى ەكونوميكانىڭ دامۋىن جەبەيتىن ارتۋ تۇيىنىنە،كاسىپتەنۋ ماسەلەسىن شەشەتىن نەگىزگى ورىنعا اينالدىرۋ كەرەك.

وسىزامانعى كاسىپ جۇيەسىن عىلمي قۇرۋ.توقىماشىلىق،كيىم-كەشەك،ەرەكشە جەڭىل ونەركاسىپ،جاسىل ءتۇستى ورگانيكالى ازىق-تۇلىك مانەرلەۋ، ماشينا-ەلەكتر جابدىقتارىن قۇراستىرۋ سياقتى ەڭبەك شوعىرلانعان كاسىپتەردىڭ دامۋىن جەدەلدەتىپ،تەز قارقىنمەن كولەم قالىپتاستىرىپ،قالا مەن اۋىلداردىڭ كاسىپتەنۋىن جەبەۋ.وسىزامانعى كومىر-ەلەكتر،كومىر-حيميا ونەركاسىبى،مۇناي-حيميا،مەتال قورىتۋ،مانەرلەۋ كاسىبىنىڭ دامۋىن عىلمي ىلگەرىلەتىپ،سالىنۋ ۇستىندەگى نىسانداردى مىقتى يگەرىپ،تازا وت ەلەكتردى عىلمي ورنالاستىرىپ،مۇناي-حيميا كاسىبىنىڭ ورتانى قورعاۋ وتكەلىن جوعارىلاتۋ كەرەك.بولات-تەمىر، سەمەنت سياقتى قالدىق ونىمدەردى وندىرەتىن كاسىپتەردىڭ ءوندىرىس قۋاتىن قاتاڭ تىزگىندەپ،كاسىپتەردىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ كەرەك.اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن مانەرلەۋ كاسىبىن كۇش سالا دامىتىپ،جاسىل ءتۇستى ورگانيكالى ازىقتىقتاردى مانەرلەۋ بازاسىن قۇرىپ، ايگىلى ماركا جاراتۋ ءتيىس.ماشينا جابدىقتارىن جاساۋ،جاڭا ەنەرگيا،جاڭا ماتەريال،ەلەكتروندى ينفورماتسيا سياقتى ستراتەگيالىق جاڭا كاسىپتەردى بەلسەنە دامىتۋ كەرەك.  

ونەركاسىپ باقشا رايونى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ.كاسىپتەردى باسقاعا ويىستىرۋ جانە شوعىرلى دامۋدى توڭىرەكتەپ،باقشا رايوندارىنىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارى مەن قىزمەت وتەۋ رولىن اناعۇرلىم كەمەلدەندىرۋ.«نىسانداردىڭ باقشا رايونىنا ىرگە تەبۋ»ءتۇزىمىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ،باقشا رايوندارىنا قارجى قوسۋ مولشەرى مەن كۇشەمەلىلىگىنىڭ تومەنگى ولشەمى ءتۇزىمىن قاتاڭ اتقارىپ،باقشا رايوندارىنىڭ كاسىپتىك ورنىن بەلگىلەۋدە ساۋداگەر تاڭداپ قارجى ەنگىزۋ بويىنشا كاسىپتەردىڭ شوعىرلى دامۋىن جەبەۋ.ورتا،شاعىن،ۇساق كاسىپورىنداردىڭ باقشا رايوندارىندا جاڭالىق جاراتىپ دامۋىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ،كاسىپتەر مەن قالا ءوزارا توعىسقان،كىرىسپەلى كاسىپ شوعىرلانعان باقشا رايونىن عىلمي جوبالاۋ كەرەك.

ساۋداگەر تاڭداپ، قارجى ەنگىزۋ مەن نىسان قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ.«ورتانى قورعاۋدى،كۇش-قۋاتتى،ونىمدىلىكتى،جوعارى جاڭا تەحنيكالىق كاسىپتەردى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋ»پرينسيبى بويىنشا،قارجىسى مول،كاسىپ جەلىسى ۇزىن،ونىمدىلىگى جاقسى،عىلىم-تەحنيكالىق قامتىلىمى جوعارى، كاسىپتەنۋدى كوبىرەك جەبەيتىن نىسانداردى ءتۇيىندى تۇردە ەنگىزۋ كەرەك.ۇزىن،قىسقا لەنيالاردى بىرلەستىرۋگە تاباندى بولىپ،ەكولوگيالىق ورتانى قورعايتىن، حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى«قۇرىلىس مەرزىمى قىسقا،تۇراقتى داميتىن،تەز ءونىم بەرەتىن»نىسانداردى مىقتى يگەرىپ،«ساقتاۋ مولشەرىن ورنىقتىرۋ،ارتۋ مولشەرىن جوعارىلاتۋ،قىسقا لەنيانى مىقتى يگەرۋ،ۇزىن لەنيانى جەبەۋ»جاعىنا كۇش سالىپ،ابزال كاسىپتەردى كەڭەيتىپ،ەكونوميكالىق تۇلعالاردى كۇشەيتۋ كەرەك.

ورتا، شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ دامۋىن بارىنشا قولداۋ.قازىنا،باجى جاعىنان سۇيەمەلدەۋ،قارجى جاقتان كەپىلدىك ەتۋ،تەكسەرىپ-بەكىتۋدى قاراپايىمداستىرۋ سياقتى ءتۇرلى ساياساتتاردى تياناقتاندىرىپ،ورتا، شاعىن،ۇساق كاسىپورىنداردىڭ ءتۇرلى ارنالار ارقىلى كاپيتال بازارلارىنا قارجى قوسۋىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ،دامۋىن قولداۋ.حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى ونەركاسىپتى،كاسىپ جاراتۋ جانە جەتىلدىرۋ بازا قۇرىلىسىن دەمەپ،تۇرعىنداردىڭ ءوز جەرىندە كاسىپتەنۋىن جۇزەگە اسىرۋ.بازاردى زاڭ بويىنشا جۇيەلىلەندىرىپ،ءادىل باسەكەلەسەتىن،جۇيەلى دە رەتتى بازار ورتاسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك.

ۇشىنشىدەن، جاڭاشا قالا -قالاشىقتاندىرۋدى جەدەلدەتۋ.ادامدى ارقاۋ ەتۋ، تورتتەندىرۋدى تەڭ جۇرگىزۋ، ساپالى ورنالاستىرۋ، ەكولوگيالىق وركەنيەتكە، مادەنيەتكە مۇراگەرلىك ەتۋ سىندى جاڭاشا قالا-قالاشىقتاندىرۋ جولىمەن جۇرۋگە تاباندى بولىپ،قالا مەن اۋىلدىڭ ءبىر تۇلعالانىپ دامۋىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ كەرەك.ورتالىق قالانى كوركەيتىپ،اۋدان قالاشىعىن الۋەتتەندىرىپ،قالاشىققا شوعىرلاندىرۋدى كورنەكتىلەندىرىپ،اۋىل-قىستاقتى گۇلدەندىرىپ،قالانىڭ داڭقىن ءتىپتى دە اسىرىپ،اۋىل-قىستاقتى الاڭسىز تىرشىلىك ەتەتىن كورىكتى مەكەنگە اينالدىرۋ كەرەك.قۇلجا،شاۋەشەك،التاي،كۇيتۇن قالاسىنىڭ پۋنكتسيالىق ورنالاسۋىن كۇش سالا ساپالىلاندىرىپ، قورعاس قالا قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ كەرەك.قۇلجا قالاسىن مەملەكەتتىك جاڭاشا قالا-قالاشىقتاندىرۋداعى ۋنيۆەرسالدى سىناق ءتۇيىنى قالاسى ەتىپ قۇرۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەپ،وڭىرلىك دامۋ بارىسىنداعى ورتالىق قالاعا جانە قونىستانۋعا، كاسىپتەنۋگە،ساياحاتتاۋعا قولايلى قالاعا اينالدىرۋ كەرەك.كۇنەس،ساۋان،شاعانتوعاي اۋداندارىن جانە قوستولاعايدى قالا ەتىپ قۇرۋ قىزمەتىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ،بيڭتۋاننىڭ 4-،7-،9-ديۆيزيالارىندا كوكدالا قالاسىن، كوكتەرەك قالاسىن،اقتەرەك قالاسىن قۇرۋدى قولداپ-قۋاتتاۋ.قالالاردىڭ شارۋاشىلىق باسقارۋىن كۇشەيتىپ،الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدى اۋىل-قىستاققا جەتكىزۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

تورتىنشىدەن، تۇتىنۋدىڭ نەگىزدىك رولىن ويداعىداي ساۋلەلەندىرۋ.قالا مەن اۋىلداردىڭ تۇتىنۋ بازارلاۋىنىڭ احاۋسىز دامۋىن جەدەلدەتىپ، تاماشا تۇتىنۋ ورتاسىن بەلسەنە جاراتىپ،بازاردى قامداۋعا شىنايى كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.ورتاشا،تومەن كىرىستى تۇرعىنداردىڭ كىرىسىن كۇش سالا ارتتىرىپ،نەگىزگى ەڭبەكاقى ولشەمىن جوعارىلاتىپ،ەڭبەكاقىنى قالىپتى رەتتەۋ مەن ارتتىرۋ مەحانيزمىن ورناتۋ كەرەك.قارتتاردىڭ دەنساۋلىعىن ساقتاۋ،وتباسىلىق قىزمەت وتەۋ، ينفورماتسيا،ساياحات،تۇرعىن ءۇي،جاسىل ءونىم،وقۋ-اعارتۋ،مادەنيەت،دەنەتاربيە سىندى جاڭاشا قىزمەت وتەۋ كاسىپتەرىن كۇش سالا دامىتىپ،كوپ سالا تىرەك بولاتىن تۇتىنۋدى ارتتىرۋ جۇلگەسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك.قالا،اۋىلدارداعى تۇرعىندارعا قولايلى ەت، كوكونىستى تىكە ساتۋ دۇكەندەرى مەن تۇراقتى باعادا ساتۋ دۇكەنى سىندى قۇرىلعىلار قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ،جۇرتقا قولايلى شەرىك ۋاقىتتىق تۇتىنۋ شەڭبەرىن قالىپتاستىرىپ،تۇتىنۋشىلاردىڭ زاڭدى ۇقىق-مۇددەسىن شىنايى قورعاۋ كەرەك.

4. جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندە وزەكتى ءتۇيىن  قۇرۋدى جەدەلدەتۋ.مەملەكەتتىڭ جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىن قۇرۋ سىندى ماڭىزدى تاريحي ورايدى مىقتى يگەرىپ،اۆتونوميالى وبلىستىڭ باتىسقا قاقپا اشۋدىڭ الدىڭعى شەبىندەگى جەرلىك ابزالدىلىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ،وبلىسقا توتە قاراستى ورىندار قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىن باستاماشى،قۇلجا قالاسى مەن كۇيتۇن قالاسىن قوس قانات ەتكەن اشىق ەكونوميكالىق جۇيەسىن جەدەل قۇرۋ؛تارباعاتاي ايماعى «بەستى ىركىلسسىزدەندىرىپ،ەكىنى بىرلەستىرۋ»الدىڭعى شەپ دانەكەرىن كۇش سالا قۇرۋ؛التاي ايماعى التاي تاۋى باۋرايىنداعى «ءتورت ەل، التى جاق ۇشتاسقان»ەل اتتاعان سەلبەستىك ۇلگى كورسەتۋ رايونىن كۇش سالا قۇرىپ،وبلىس بويىنشا،جىبەك جٶلى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندە وزەكتى ءتۇيىن قۇرۋدى ورتاق جەدەلدەتۋ كەرەك.

سىرتقا ەسىك اشۋ ستراتەگيالىق وتكەلىن قالىپتاستىرۋ.قورعاس،دۋلات،باقتى،جەمەنەي سياقتى وتكەلدەردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارى مەن سايكەستى تۇلعالانۋىن اناعۇرلىم جاقسارتىپ، وتكەل يقۋاتىن كەمەلدەندىرۋ.ليانيۇنگاڭ-قورعاس،شي-ءان-قورعاس،چۇڭچيڭ-شينجياڭ-ەۆروپا،جىڭجوۋ-شينجياڭ-ەۆروپا سياقتى تيەۋىش قوراپ ارناۋلى پويەزىنىڭ اينالىمى مەن جۇڭگو-قازاقىستان تەمىر جولىنىڭ جولاۋشى،زات تاسىمالىن ىلگەرىلەتىپ،قورعاس-التىنكول تەمىر جولى وتكەلىنىڭ زات وتكىزۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ.باقتى وتكەلىنىڭ جۇڭگو-قازاقىستان اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ «ىركىلىسسىز ارناسىنىڭ»كەدەننەن وتكىزۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ،جۇڭگو-رەسەي تابيعي گاز قۇبىرى باتىس جەلى ينجەنەريا قۇرىلىسى مىندەتىن ويداعىداي ىستەۋ.قۇلجا اۋەجايى وتكەلىن سىرتقا اشۋ جانە قىزىلتاۋ وتكەلىن 3-ەلگە اشۋدى جەدەل ىلگەرىلەتۋ.جۇڭگو-قازاقىستان، جۇڭگو-رەسەي،جۇڭگو-موڭعۇليا جەرگىلىكتى ورىندارىنىڭ كەڭەسۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ،ينفورماتسيا بايلىقتارىن بىرىكتىرىپ،كەدەننەن وتكىزۋ وزىندىك قۇنىن تومەندەتىپ،كەدەننەن وتكىزۋ قىزمەت جۇلگەسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك.

حالىقارالىق ساۋدا زات اينالىمى ورتالىعىن قۇرۋ.قۇلجا،شاۋەشەك،التاي،كۇيتۇن،قورعاس ساۋدا زات اينالىمى ورتالىعى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، ۋنيۆەرسالدى ساۋدا زات اينالىمى باقشا رايونى مەن زات اينالىمى تورابى بازاسىن جەتىلدىرىپ،زات اينالىمىنداعى ءىرى ارنا قالىپتاستىرۋ.جەلىلەس تيجارات،زات جەتكىزۋ، ۋاكىلاتان بىرلەسىپ تاسىمالداۋ سياقتى وسىزامانعى زات اينالىمى كاسىبىنىڭ دامۋىن قولداپ،زات اينالىمىنداعى ءبىر توپ باستاماشى كاسىپورىنداردى سۇيەمەلدەپ جانە ەنگىزىپ،«قاۋىرت ەنگىزىپ، قاۋىرت شىعارۋ، تەز ەنگىزىپ،تەز شىعارۋ»جۇلگەسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك.جۇڭگو-قازاقىستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعىنىڭ ساۋدا ىستەرى كورمەسىنىڭ رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ،حالىقارالىق سيپاتتى وڭىرلەردىڭ ساۋدا-ساتتىق جانە كورمە ورتالىعىن قالىپتاستىرىپ،«قازاقىستان جارمەنكەسىن»جانە «جۇڭگو-قازاقىستان اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى جارمەنكەسىن»،2-كەزەكتى جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىنىڭ التاي تاۋى باۋرايىنداعى وڭىرلەردىڭ ەكونوميكالىق سەلبەستىك حالىقارالىق تالقى مىنبەسىن ويداعىداي وتكىزىپ،حالىقارالىق كورمە تەكشەسىنىڭ ونىمدىلىگىن كورنەكتىلەندىرۋ كەرەك.«وپتيكالى توراپ قالاسى»،«سىمسىز قالا»ينجەنەرياسىن كۇش سالا اتقارىپ، قۇلجا قالاسىن مەملەكەت دارەجەلى ەلەكتروندى ساۋدا ىستەرىندە ۇلگى كورسەتەتىن بازا ەتىپ قۇرۋدى جەدەلدەتىپ،«جىبەك جولى ەكونوميكالىق بەلدەۋىندەگى»ۋنيۆەرسالدى ينفورماتسيالىق قىزمەت وتەۋ ورتالىعىنىڭ نىسان قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ،شەكارا اتتاعان ەلەكتروندى ساۋدا ىستەرىن قولداپ،ەلەكتروندى ساۋدا ىستەرىندە ۇلگى كورسەتەتىن كاسىپورىنداردى جەتىلدىرۋ كەرەك.

فينانىستا جاڭالىق جاراتۋ سىناق ءتۇيىنىن ىلگەرىلەتۋ.قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنىڭ الدىمەن سىناق جۇرگىزۋ سىندى فينانىس ساياساتىنان تولىق پايدالانىپ،جۇڭگو-قازاقستان-قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعىنىڭ شەكارالاس مەملەكەتتەرمەن حالىق اقشاسى ارقىلى ساۋدا جاساۋ جانە ەسەپ جابۋ ورتالىعىنىڭ قاتىستى قىزمەتتەرىن ىلگەرىلەتىپ،شەكارا اتتاعان حالىق اقشاسىمەن ەسەپ جابۋ كاسىبىندە جاڭالىق جاراتىپ،وتكەلدەن سىرتقى فينانىستىق ۇلگى كورسەتۋ رايونىن قۇرۋ.فينانس قۇرىلىمدارى جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ،قوعامدىق سەنىمدىلىك جۇيەسى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ،فينانىستىڭ تۇلعالىق ەكونوميكاعا قولداۋ تەبىنىن ارتتىرۋ كەرەك.

يمپورت-ەكسپورت ونىمدەرىن مانەرلەۋ كاسىپ بازاسىن جەتىلدىرۋ.قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنىڭ «ءبىر رايون،ءتورت باقشا قۇرۋ»نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن كەمەلدەندىرۋدى جەدەلدەتىپ، ساۋداگەر تاڭداپ قارجى ەنگىزۋدى كۇشەيتۋ كەرەك.«الدىندا دۇكەنى، ارتىندا زاۆودى بولۋ»ۇلگىسى بويىنشا،جۇڭگو -قازاقىستان-قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعى مەن كاسىپتىك تۇلعالاندىرۋ باقشا رايوندارىنىڭ سايكەستى دامۋىن جەبەۋ.شاۋەشەك-جەمەنەي جالپىلىق قورعامالى باجى رايونىن ءوتىنىش ەتۋ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ،قورعاس جالپىلىق قورعامالى باجى رايونىنىڭ جابىق تيجارات جۇرگىزۋىن جۇزەگە اسىرۋ.«ەكى بايلىق، ەكى بازارعا»جانە اشۋ رايوندارىنا،كاسىپتىك باقشا رايوندارىنا،كەدەننىڭ ەرەكشە باقىلاپ-باسقارۋ رايوندارىنا تولىق سۇيەنىپ،ورتا ازيا، باتىس ازيا جانە ەۆروپا بازارلارىنا بەتالعان ازىق-تۇلىك،توقىماشىلىق،ماشينا-ەلەكتر جابدىقتارى،قۇرىلىس ماتەريالدارى،جابدىق جاساۋ،ەلەكتروندى ينفورماتسيا سياقتى ەكسپورت ونىمدەرىن مانەرلەۋ بازاسىن،يمپورت ەتىلگەن زاتتىق ماتەريالداردى شوعىرلى جونەلتۋ بازاسىن جانە يمپورت ەتىلگەن بايلىقتاردى كادەگە جاراتۋ بازاسىن قۇرۋ كەرەك.

حالىقارالىق ساياحات ورنىن قۇرۋ.ساياحات جوباسىن جاساۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ىستەپ،التاي تاۋىنداعى مىڭ شاقىرىمدىق كورىنىس جەلىسىنىڭ جالپى تۇلعالىق جوباسىن جاساۋدى جەدەلدەتىپ،التاي قالاسى،قۇلجا اۋدانى سياقتى اۋدان، قالالاردىڭ جانە ءتۇيىندى كورىنىس رايوندارىنىڭ جوباسىن جاساۋ قىزمەتىن ورىنداۋ.نارات،قاناس سياقتى A5دارەجەلى كورىنىس رايوندارىنىڭ دارەجەسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتىپ،قاراجون،كولدەنەڭ، بارلىق تاۋىن مەملەكەتتىك A5 دارەجەلى كورىنىس رايونى ەتىپ قۇرۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەپ،شاتى،اق قايىڭ،ءتۇستى كەرىش،ۇلىڭگىر كولى سياقتى كورىنىس رايوندارىنىڭ (تۇيىندەرىنىڭ) قۇرىلىس تەبىنىن ارتتىرۋ كەرەك.قۇلجا،التاي حالىقارالىق ساياحات شوعىرلى جونەلتۋ ورتالىعى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ،وتكەل ابزالدىعىنا سۇيەنىپ،شەكارا رايونداردىڭ ساياحاتى مەن شەكارا اتتاعان ۆيزاسىز ساياحاتتى جانداندىرۋ جانە كۇشەيتۋ كەرەك.ءتۇرلى ساياحات مەرەكەلەرىن قۇتتىقتاۋ قيمىلدارىن ويداعىداي وتكىزىپ،ۇگىتتەۋ،تانىستىرۋ قىزمەتىن كۇشەيتىپ،ساياحات ارقىلى حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ ينجەنەرياسىن كۇش سالا اتقارىپ،ساياحات ونىمدەرىن اشۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

5. ءىرى نەگىزدىك قۇرىلعىلارى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ.جالپىلىق قاتىناس-تاسىمال جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، قاتىناس مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەت، ولكە تاس جٶلى لەنياسى قۇرىلىسىن 3-جىلدىق جوسپار نىسانىنا ەنگىزۋدىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ،ءدوڭمازاردان ناراتقا دەيىنگى جوعارى قارقىندى تاس جٶل سياقتى ءتۇيىندى نىسانداردا قۇرىلىس باستاپ،1980كيلومەتر اۋىل-قىستاق تاس جولىن جاڭادان سالۋ.تەمىر جول تورابى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ،بەيتۇننەن التايعا دەيىنگى تەمىر جول قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ،التاي-كوكتوعاي-شىعىس جۇڭعار تەمىر جول قۇرىلىسىن باستاۋعا كۇش سالۋ.ازيا -ەۆروپا ۇلى قۇرىلىقتىق 2-كوپىرى بولعان ءۇرىمجى-قۇلجا-قورعاس جوعارى قارقىندى تەمىر جولىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن بەلسەنە ويداعىداي ىستەۋ. التاي اۋەجايىن كەڭەيتىپ سالۋ جانە جەمەنەي اۋدانى مەن شىڭگىل اۋدانىنىڭ اۋەجايى،موڭعۇلكۇرە اۋەجايى،قوبىقسارى اۋەجايى،شيحۋ اۋەجايى نىسانىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن جەدەلدەتىپ، قۇلجا اۋەجايىن كوشىرۋدىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك زەرتتەۋ قىزمەتىن ورىستەتۋ كەرەك.حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى سۋ يگىلىگى قۇرىلىستارىن كۇشەيتىپ،ءىرى،ورتا سۋارمالى رايوندارىن جالعاستى سالۋدى تۇلعالاندىرۋ مەن سۋ ۇنەمدەۋ،تاسقىننان ساقتانۋ،اۋىل-قىستاق اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى،شاعىن ەگىنجاي سۋ يگىلىگى،جوعارى ءونىمدى سۋ ۇنەمدەۋ،مال شارۋاشىلىق رايوندارىنىڭ سۋ يگىلىگى سياقتى ينجەنەريا قۇرىلىستارىن بەلسەنە اتقارۋ.سۋ ەنەرگياسىن اشۋدى جۇيەلىلەندىرىپ، ەلەكتردى سىرتقا جەتكىزۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتۋ.قۇلجا-كۇشار 750كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ،كەرنەۋ اۋىستىرۋ ينجەنەريا قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ،ەلەكتر تورابىن بىرىكتىرۋدى كۇشەيتىپ، ەلەكتر تورابى قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرىپ،اۋىل-قىستاق ەلەكتر تورابىن وزگەرتۋدى جەدەلدەتىپ،قىستاقتار مەن وتباسىلارىندا ەلەكتر بولماۋ ماسەلەسىن نەگىزىنەن شەشۋگە كۇش سالۋ كەرەك.

«13-بەسجىلدىق»جوبانى جاساۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەۋ.ستراتەگيالىق وي جۇگىرتۋ مەن جوعارى دەڭگەيدە جوبالاۋدى كۇشەيتىپ، جوبانى سايكەستىرۋدى مىقتى يگەرىپ،ءتارتىپتى قاتاڭ جۇيەلىلەندىرىپ، كەڭ كولەمدە ات سالىسۋعا ءمان بەرىپ،ورتالىقتىڭ،اۆتونوميالى رايوننىڭ قولداۋىن بەلسەنە قولعا كەلتىرىپ،«13-بەسجىلدىق» جوبانىڭ عىلميلىعىنا،جۇيەلىلىگىنە،بولجامپازدىعىنا جانە مەڭگەرىمدىلىگىنە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

6. ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ قۇرىلىسىن بارىنشا كۇشەيتۋ.ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىندا وبلىستى كوركەيتۋدى نەگىز،الۋەتتەندىرۋدى تياناق ەتۋگە تاباندى بولىپ، «ەكولوگياسى كوركەم بولۋ»نىساناسىن توڭىرەكتەپ،وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردا ەكولوگيالىق وركەنيەتتە ۇلگى كورسەتەتىن ءوڭىر قۇرۋدىڭ كەزەڭدىك مىندەتىن ءتۇيىندى تۇردە ورىنداۋ.تارباعاتاي ايماعىنىڭ ەكولوگيالىق ورتانى قالپىنا كەلتىرۋ جانە ەگىستىك جەرلەردى بەتالدى اشۋعا تيىم سالۋ قىزمەتىن ۇزدىكسىز مىقتى يگەرۋ.التاي ايماعىن «شينجياڭداعى ەكولوگيالىق ورتاسى ەڭ تاماشا جەر»ەتىپ قۇرىپ، وبلىس بويىنشا ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ مەن قۇرۋدى ورتاق كۇشەيتىپ،ەلىمىزدىڭ باتىس تەرىستىگىندەگى ەكولوگيالىق ءوڭىردى ويداعىداي قورعاۋ كەرەك.ەكولوگيالىق وركەنيەتتە ۇلگى كورسەتەتىن ءوڭىر قۇرۋدى جەدەلدەتىپ،سىناق ءتۇيىنى اۋدانىن قۇرۋدى ءتۇيىندى مىقتى يگەرىپ،مەملەكەت جانە اۆتونوميالى رايون دارەجەلى ەكولوگيالى اۋىل، قالاشىق، قىستاق قۇرۋ قيمىلىن كۇش سالا ورىستەتىپ، مەملەكەت دارەجەلى ەكولوگيالى ءبىر توپ اۋدان،قالا قۇرۋعا كۇش سالىپ،كەزەڭدىك قۇرۋ نىساناسىن ورىنداۋعا كەپىلدىك ەتۋ.التاي ايماعىنىڭ نەگىزگى ءوڭىر قۇرىلىسىنىڭ سىناق ءتۇيىنى جوباسىن مەملەكەتتىڭ تەكسەرىپ-بەكىتۋىنەن وتكىزۋگە قول جەتكىزۋ.«ورتانى قورعاۋ زاڭىن» مۇقيات اتقارىپ،ەنەرگيانى ۇنەمدەۋ نىساناسى بويىنشا جاۋاپكەرلىكتى قۋزاۋ ءتۇزىمى مەن ەنەرگيا ۇنەمدەپ،وزىندىك قۇندى تومەندەتۋ شەكتەمەسىن كۇشەيتىپ، زاڭعا قايشىلىق جاساپ،لاس زاتتاردى ىعىستىرعان كاسىپورىنداردى باتىل وڭاپ، ەكولوگيالىق ورتانى بۇلدىرەتىن زاڭعا قايشى ارەكەتتەرگە استە جول قويماۋ كەرەك.«ەكى قاتاڭ ءتارتىپتى»باتىل تياناقتاندىرىپ،قۇرىلىس نىساندارىنىڭ ورتانى قورعاۋ، سۋ، توپىراقتى ساقتاۋ وتكەلىن قاتاڭ مەڭگەرۋ.بايلىقتى اشۋدا ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋعا، كاسىپتەنۋدى جەبەۋگە جانە بازار باسەكەسىنە ءتيىمدى بولۋعا تاباندى بولىپ،بايلىقتى اشىپ پايدالانۋ ءتارتىبىن عىلمي جۇيەلىلەندىرىپ،بايلىقتان شىنايى شوعىرلى،ۇنەمدى پايدالانۋ.اۋىل-قالاشىق ورتاسىن جان-جاقتى وڭاۋدى ىلگەرىلەتىپ، تۇرعىنداردىڭ قونىستانۋ ورتاسىن ۇزدىكسىز جاقسارتىپ،ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ تاماشا ورتادا وندىرىسپەن شۇعىلدانۋىنا جانە تۇرمىس كەشىرۋىنە مۇمكىندىك جاراتۋ كەرەك.مەملەكەتتىڭ ءىرى ينجەنەرياسىنا ەنگىزىلگەن ىلە وزەنى اڭعارىنىڭ ميلليون مۋلىق ەكولوگيالىق،ەكونوميكالىق ورمانى،ءۇش تەرىستىك 5-مەرزىمدىك ءتۇيىندى ىقتاسىندى ورمانى (تيانشان تاۋىنىڭ سولتۇستىك بوكتەرىندەگى اڭعار)جانە تابيعي جايىلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ ينجەنەريا قۇرىلىستارىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ.ىلە وزەنى مەن ەرتىس وزەنى الابىن مەملەكەت دارەجەلى ەكولوگياسى وڭالاتىن ءتۇيىندى ينجەنەريا نىسانى وڭىرىنە جانە ەكولوگيالىق ورتاسى قالپىنا كەلتىرىلەتىن وڭىرگە ەنگىزۋگە قول جەتكىزۋ. كوكتوعاي مەن توقىمتىنى مەملەكەت دارەجەلى سازدى جەر باقشا رايونى ەتىپ قۇرۋ كەرەك.

7. حالىق تۇرمىسىن بار كۇشپەن قامتاماسىزداندىرۋ جانە جاقسارتۋ.حالىق تۇرمىسىن ماڭداي الدى ورىنعا قويۋعا،بۇقارانى ءبىرىنشى ورىنعا قويۋعا، نەگىزگى ساتىنى ماڭىزدى ورىنعا قويۋعا تاباندى بولىپ،«حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسى جىلىن»جالعاستى ورىستەتىپ،حالىق بۇقاراسىنا كوبىرەك يگى، ناقتى ءىس تىندىرىپ،حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋعا جۇمسالاتىن شىعىستىڭ ادەتتەگى الەۋمەتتىك مەجە ەسەپ شىعىسىنان يەلەيتىن سالىستىرماسىن ٪70تەن اسىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

بىرىنشىدەن، كاسىپتەندىرۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋعا تاباندى بولىپ، كاسىپتەنۋ قۋاتىن كۇشەيتۋ.كاسىپتەندىرۋ جانە قايتالاي كاسىپتەندىرۋدىڭ قولداۋ ساياساتتارىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ،قوسىمشا قاراجات سوماسىن دەركەزىندە تولىق تاراتۋ.كاسىپ ارقىلى كاسىپتەندىرۋدى جەبەۋدى كۇشەيتىپ،ەڭبەك شوعىرلانعان كاسىپتەردى،حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ كاسىپتەرىن جانە حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى ونەركاسىپتى كۇش سالا دامىتۋ.كاسىپتىك-تەحنيكالىق ونەرگە باۋلۋدى مىقتى يگەرىپ،ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ كاسىپتەنۋگە دۇرىس كوزقاراسى ورناتۋىنا بەلسەنە جەتەكشىلىك ەتىپ،تاربيەلەۋ مەن ادام ىستەتۋدى ءبىر تۇلعالاندىرۋ مەحانيزمىندە جاڭالىق جاراتىپ،ەڭبەكشىلەردىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋ.تەحنيكالىق ونەرگە باۋلۋ جوسپارىن كۇش سالا اتقارىپ، ورتالاۋ، تولىق ورتا مەكتەپ بىتىرگەندەردى كاسىپتىك تەحنيكا مەن مەملەكەتتىك ورتاق ءتىل بويىنشا تاربيەلەۋدى بۇكىلدەي جالپىلاستىرىپ،اۋىل-قىستاقتارداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردىڭ 2-،3-كاسىپكە قاراي ويىسۋىن جەبەۋ.يگىلىك جاراتۋ ارقىلى كاسىپتەنۋدى كۇش سالا قولداپ،حالىقتى يگىلىك جاراتىپ،اۋقاتتانۋعا شابىتتاندىرۋ.كاسىپورىنداردىڭ قوعامدىق جاۋاپكەرلىگىن كۇشەيتىپ،جەرگىلىكتى ورىنداردان ەڭبەككۇش قابىلداۋ،اسىرەسە،از ۇلت بۇقاراسىن كاسىپتەندىرۋ جونىندەگى ساياساتتىق بەلگىلەمەلەردى قاتاڭ تياناقتاندىرۋ كەرەك.

ەكىنشىدەن، وقۋ -اعارتۋدى الدىمەن دامىتۋ ستراتەگياسىنان جازباۋ.وقۋ-اعارتۋدى زاڭمەن باسقارۋ قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ،زاڭمەن جونگە سالىناتىن وقۋ-اعارتۋدى جاپپاي ىلگەرىلەتۋ ءتيىس.وقۋ-اعارتۋعا قوسىلىمدى ارتتىرىپ،وقۋ-اعارتۋدا مىعىم اۋدان قۇرۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، ورتا،باستاۋىش مەكتەپتەردىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋ ينجەنەرياسىن ىشكەرلەي اتقارىپ،التاي،توعىزتاراۋ،چاپچال،قوبىقسارى،بۋىرشىن سياقتى بەس اۋدان-قالانىڭ مىندەتتى وقۋ- اعارتۋ ساتىسىنداعى مەكتەپتەردى ولشەمدەندىرۋ قۇرىلىسىن ورىنداپ،كۇيتۇن قالاسىنىڭ مىندەتتى وقۋ-اعارتۋدىڭ ءبىر كەلكى دامۋىن تەكسەرىپ وتكىزىپ الۋعا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.قوس ءتىل وقىتۋىن بەلسەنە ورنىقتى ىلگەرىلەتىپ،شارت-جاعدايى كەلەتىن ورتا،باستاۋىش مەكتەپتەردە از ۇلت وقۋشىلارى مەن حانزۋ وقۋشىلارى بىرگە وقيتىن مەكتەپ ءتۇزىمىن جٶلعا قويىپ،ءار ۇلت وقۋشىلارىنىڭ كلاستا بىرگە وقۋىن،جاتاقتا ارالاس جاتۋىن ىلگەرىلەتۋ قاجەت.ىلە پەداگوگيكا مەكتەبىنىڭ قوس ءتىل وقىتۋ تاربيەلەۋ نىساننىڭ ىسكە قوسىلۋىنا كۇش سالۋ.وبلىستىق كاسىپتىك وقۋ-اعارتۋ باقشا رايونى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ،قۇلجا مەديتسينا مەكتەبىن باقشالاندىرىپ،باسقارۋدى جۇزەگە اسىرىپ،وبلىستىق قازىنا-ساۋدا مەكتەبىنىڭ جاڭا رايون قۇرىلىسىن ورىنداۋ كەرەك.

ۇشىنشىدەن، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسىن كۇش سالا كەمەلدەندىرۋ.قوعامدىق قامسىزداندىرۋدىڭ جالپىلاسۋ كولەمىن ۇزدىكسىز كەڭەيتىپ،ورگان،ءىس ورىنداردىڭ زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمى رەفورماسىن جۇرگىزىپ،قالا،اۋىل تۇرعىندارىنىڭ نەگىزگى زەينەتكەرلىكتى قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن تياناقتاندىرۋ كەرەك.قالا،اۋىلداردىڭ ەمدەلۋ قامسىزداندىرۋىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ،سىرت جەردە ەمدەلگەندەردىڭ ەسەپ-قيساپ جاساۋ ءادىسى مەن تۇرعىنداردىڭ سالماقتى اۋرۋىن قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرۋ ءتيىس.قوعامدىق قۇتقارۋ، كومەكتەسۋ مەن زەينەتكەرلىككە قىزمەت وتەۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ،قامقورلىق جاساۋ وبيەكتىلەرىنە بەرىلەتىن قامقورلىق قاراجاتى مەن تۇرمىس قوسىمشا كومەك قاراجاتىن جوعارىلاتىپ،قالا،اۋىلدارداعى ەڭ تومەنگى تۇرمىسى قامتاماسىزداندىرىلاتىن وبيەكتىلەرگە كومەك قاراجات بەرۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ ءتيىس.قوعامدىق كۇشتەردىڭ زەينەتكەرلىككە قىزمەت وتەۋ كاسىبىن اشۋعا شابىتتاندىرىپ،يگىلىك ورنى،قارتتاردى كۇتىمدەۋ ورنى سەكىلدى قۇرىلعىلار قۇرىلىسىن بەلسەنە قولداۋ كەرەك.ايەلدەر مەن ازامات جاسىنا تولماعانداردىڭ زاڭدىق ۇقىق-مۇددەسىن قامتاماسىزداندىرىپ،مۇگەدەكتەر ىستەرىنە كوڭىل ءبولۋ جانە ونى قولداۋ قاجەت.قايىر-ساھابات ىستەرىنىڭ دامۋىن جەبەپ،سەرگەلدەڭدەر مەن قايىرشىلاردى قۇتقارۋ،كومەكتەسۋ جانە باسقارۋ قىزمەتىن جالعاستى مىقتى يگەرۋ كەرەك.قامقورلىق جاساپ ورنالاستىرۋ جانە «قوس قورعاۋ»قىزمەتىن مۇقيات ويداعىداي ىستەۋ كەرەك.جەرىنەن ايىرىلعان شارۋالار مەن قۇرىلىسقا جەرى وتكىزىپ الىنعان شارۋالاردى ويداعىداي كوشىرىپ ورنالاستىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

تورتىنشىدەن، قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ تۇرعىن ءۇي شارت-جاعدايىن ۇزدىكسىز جاقسارتۋ.حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ مەن بەيقۇت ءۇي سالۋ سىندى ەكى ماڭىزدى نىسانانى توڭىرەكتەپ،34مىڭ 850بەيقۇت ءۇي،2مىڭ 716مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ ءۇيى جانە 38مىڭ 328قالا تۇرعىندارىن قامتاماسىزداندىرۋ ءۇيىن ساپالى سالىپ، مەملەكەت مەنشىگىندەگى ەگىنشىلىك الاڭدارى مەن مال فەرمالارىنداعى 11مىڭ 830قاتەرلى ءۇيدى جاڭالاۋ.سۋ،ەلەكتر،جول تۇلعالىق قۇرىلعى قۇرىلىستارىن كۇشەيتىپ،ەگىنشى،مالشىلاردىڭ كۇن ىلگەرى جاڭا ۇيگە كوشىپ كىرۋىنە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.«اشىق-اشكەرە،ءادىل،جاريا بولۋ» پرينسيبىنە ساي،قالا تۇرعىندارىنىڭ قامتاماسىزداندىرۋ ءۇيىن بولىسكە سالۋدى ويداعىداي باسقارىپ،يگى ءىستى شىنايى تىندىرىمدى ىستەۋ كەرەك.

بەسىنشىدەن، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ جانە وركەندەتۋ قىزمەتىن ىشكەرلەي جٷرگىزۋ.بارلىق ادام شاماسىنىڭ كەلگەنىنشە ەرىكتى كومەكتەسۋ سىندى قوعامدىق كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋگە اتسالىسۋ مەحانيزمىندە جاڭالىق جاراتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ،حالىق باسقارۋىنداعى كاسىپورىنداردىڭ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋىن كۇش سالا دارىپتەپ،قوعامدىق ۇيىمداردىڭ كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋىنە بەلسەنە جەتەكشىلىك ەتىپ، جەكەلەردى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋگە كەڭ كولەمدە جۇمىلدىرىپ،ۇكىمەت،بازار،قوعام ءوزارا سەلبەسىپ جەبەيتىن كەدەيلەردى بارىنشا سۇيەمەلدەۋ جٷلگەسىن قالىپتاستىرۋ.كەدەيلەردى ناقتى سۇيەمەلدەۋ مەن كاسىپتىك جاقتان سۇيەمەلدەۋدى جالعاستى اتقارىپ، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتىپ، 9630وتباسىن،40مىڭ 43 ادامدى كەدەيلىكتەن ارىلتىپ،36 كەدەي قىستاقتى جالپى بەتتىك ىلگەرىلەتۋدىڭ تەكسەرىپ-وتكىزىپ الۋ ولشەمىنە جەتكىزۋ كەرەك.

التىنشىدان، وسىزامانعى مادەنيەتتىڭ گۇلدەنىپ - كوركەيۋىن  جەبەۋ.وبلىستىق كىتاپحانا، مۇراجاي جانە التاي ايماعىنىڭ اقىندار كوركەمونەر ورتالىعى سياقتى ءتۇيىندى مادەنيەت نىسان قۇرىلىستارىنىڭ ىسكە قوسىلۋىنا كۇش سالۋ.راديو-تەلەۆيزيانىڭ جەر بەتى سىمسىز سيفىرلى باعدارلامالارىنىڭ قامتۋ ينجەنەرياسىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ،راديو-تەلە باعدارلامالارىن وتباسىلارىنا جەتكىزۋ،اۋىل-قىستاقتاردا كينو قويۋ،اقپارات،باسپا ءسوز شىعىس جەلى ينجەنەرياسى مەن ەگىنشى-مالشىلاردىڭ كىتاپ وقۋ ءۇيى سياقتى ينجەنەريالاردى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ،راديو،كينو،تەلە باعدارلامالارىن اۋدارۋ، جاساۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ كەرەك.اۆتونوميالى رايون قۇرىلعاندىعىنىڭ 60جىلدىعىن ارقاۋ ەتىپ،مادەنيەت تۋىندىلارىن جاراتۋعا شابىتتاندىرىپ،مادەنيەت كوركەمونەر سارا تۋىندىلارىن كۇش سالا جاراتۋ.الەۋمەتتىك كىتاپحانا،مادەنيەت سارايى،مۇراجاي جانە اۋىل-قالاشىق مادەنيەت پۋنكتتەرىن اقىسىز اشۋدى جاپپاي اتقارىپ، بۇقارالىق مادەني قيمىلدار مەن جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋ قيمىلدارىن كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ،ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ رۋحاني، مادەني تۇرمىسىن ۇزدىكسىز بايىتۋ كەرەك.

جەتىنشىدەن، ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ قامتاماسىزداندىرۋ قۋاتى مەن قىزمەت وتەۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ.جاڭاشا اۋىل-قىستاق سەلبەسىپ ەمدەلۋ ءتۇزىمىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، سەلبەسىپ ەمدەلۋگە قاتىناسۋ سالىستىرماسىن ٪99تەن اسىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ.72اۋىل-قالاشىقتىڭ شيپاحاناسىن،481قىستاقتىڭ ەمدەلۋ ورنىن ولشەمدەندىرۋ قۇرىلىسى مىندەتىن ورىنداپ، قالا مەن اۋىلداردىڭ ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ شارت-جاعدايىن ۇزدىكسىز جاقسارتۋ.قوعامداعى شيپاحانا سالۋشىلارعا شابىت بەرىپ،ءجون سىلتەپ،ونى جۇيەگە ءتۇسىرىپ، پايدا تابۋدى كوزدەمەيتىن ەمدەۋ قۇرىلىمدارىن الدىمەن دامىتۋ كەرەك.سالماقتى،جۇقپالى اۋرۋلار مەن جەرگىلىكتى اۋرۋلاردان ساقتانۋ جانە ونى ەمدەۋ قىزمەتىن مۇقيات ويداعىداي ىستەپ،الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋدا توسىننان تۋىلاتىن ۋاقيعالاردان ساقتانۋ جانە ونى ءبىرجاقتى ەتۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ.مەملەكەتتىڭ جٶسپارلى تۋىت جونىندەگى نەگىزگى ساياساتىنا تاباندى بولىپ،ءبىر جاعى جالعىز پەرزەنتتى وتباسىنان شىققان ەر-ايەلدەردىڭ ەكى بالالى بولۋىنا رۇقسات ەتۋ جانە جوسپارلى تۋىتتىڭ مۇددەگە ءجون سىلتەۋ ساياساتىن تياناقتاندىرۋ كەرەك.

سەگىزىنشىدەن، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى قىزمەتىن كۇشەيتۋ.«ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى زاڭىن»قاتاڭ اتقارىپ،ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، ءتۇيىندى سالالار مەن ءتۇيىندى كاسىپتەردىڭ ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىن باقىلاپ-باسقارۋدى كۇشەيتىپ،ادەتتەگى شىرعالاڭداردىڭ تۋىلۋىنان ساقتانىپ جانە ازايتىپ،ءىرى،ەرەكشە اۋىر شىرعالاڭداردىڭ تۋىلۋىن باتىل تەجەۋ.ازىق-تۇلىك ءدارى-دارمەك حاۋىپسىزدىگىن باقىلاپ باسقارۋدىڭ قاتاڭ جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمى مەن قۋزاستىرۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ،ازىق-تۇلىك، ءدارى-دارمەك سالاسىنداعى زاڭعا قايشى ارەكەتتەرگە قاتاڭ سوققى بەرىپ،شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ،قۇتقارۋ كومەكتەسۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ،ءار ۇلت حالىق بۇقاراسىنىڭ ءومىرى مەن مال-مۇلىك حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

8.شينجياڭعا كىرىسپەلى كومەك بەرۋدى جاپپاي ىلگەرىلەتۋ.كاسىپتەندىرۋ،وقۋ-اعارتۋ،دارىندى جانە كاسىپ جاقتان شينجياڭعا كومەك بەرۋدى ءتۇيىن ەتىپ،كومەك قابىلدايتىن ورىنداردىڭ تۇلعالىق رولى مەن كومەك بەرەتىن ولكە،قالالاردىڭ شەشۋشى رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ،ابزالدىلىقتارىن ءوزارا تولىقتاپ، ورتاق دامىپ، باعىتتامالى شينجاڭعا كومەك بەرۋدى جەرگىلىكتى ورىنداعى بۇقارانى يگىلىككە كەنەلتەتىن، ۇلتتار ىنتىماعىن كۇشەيتەتىن ينجەنەرياعا اينالدىرۋعا كۇش سالۋ كەرەك.حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋدى ءتۇيىن ەتكەن شينجياڭعا كومەك بەرۋ نىسان قۇرىلىستارىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ،«12-بەسجىلدىق جوباداعى» شينجياڭعا كومەك بەرۋدىڭ نىسانالىق مىندەتتەرىن جاپپاي ورىنداپ،«13-بەسجىلدىق جوباداعى»شينجياڭعا كومەك بەرۋ جوباسىن جاساۋ قىزمەتىن مۇقيات ويداعىداي ىستەۋ كەرەك.كاسىپتىك جاقتان شينجياڭعا كومەك بەرۋدى جەبەپ، كاسىپتىك باقشا رايوندارىن قۇرىپ،كاسىپكە قاراي ويىسۋدى جەدەلدەتىپ، «شاعىن فورماداعى شينجياڭعا كومەك بەرۋ»ۇلگىسىن كەڭەيتىپ،«ءوز كۇشىنە سۇيەنىپ دامۋ»قۋاتىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ كەرەك.دارىندىلار جاعىنان شينجياڭعا كومەك بەرۋدى ىشكەرىلەي تەرەڭدەتىپ،وقىتۋشىلاردىڭ تولىمدىلىعى مەن جاستاردىڭ عىلىم-تەحنيكالىق دارىندىلارىن تاربيەلەۋ قىزمەتىن ويداعىداي ورىستەتىپ، شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلار مەن دارىندىلاردىڭ ۇيرەتۋ،كومەكتەسۋ جانە جەتەكتەۋ رولىن ساۋلەلەندىرۋ.شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلارعا قىزمەت وتەۋ مەن قامتاماسىزداندىرۋ قىزمەتىن مۇقيات ويداعىداي ىستەپ،ولاردىڭ يگىلىك جاراتۋىنا تاماشا ورتا ازىرلەۋ كەرەك.

ءۇشىنشى، ۇكىمەتتى زاڭمەن جونگە سالۋ قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ

زاڭمەن جونگە سالۋ رۋحى مەن پرينسيپىنە سانالى بويسۇنىپ، زاڭمەن جونگە سالۋ تاسىلىنەن پايدالانىپ،زاڭمەن جونگە سالۋ ارناسى ارقىلى ءتۇرلى ۇقىقتاردى جۇرگىزىپ،زاڭدى ۇيرەنىپ،زاڭعا قۇرمەت ەتىپ،زاڭعا بويسۇنىپ، زاڭنان پايدالانىپ،زاڭمەن باسقارىلاتىن ۇكىمەت قۇرۋعا كۇش سالۋ كەرەك.

1.ۇكىمەت پۋنكتسياسىن زاڭ بويىنشا جاپپاي اتقارۋ.«زاڭدا بەلگىلەنگەن قىزمەت مىندەتىن ءسوزسىز اتقارۋعا، زاڭدا ۇقىق بەرىلمەگەن ىستەردى ىستەمەۋگە»تاباندى بولىپ،جۇمىس تىندىرمايتىن،الباتى ىستەيتىن جايىتتەردى باتىل تۇزەتىپ،جالقاۋلىق پەن كەراناۋلىقتى باتىل جەڭىپ،قىزمەتتە اعاتتىق ىستەيتىن، قىزمەتتى اقساتاتىن ارەكەتتەردى قاتاڭ جازالاۋ كەرەك.ۇكىمەت ورىندارىن ىقشامداپ،ۇقىقتى تومەنگە ءتۇسىرۋدى جالعاستى كۇش سالا جۇرگىزىپ، ۇقىقتى، جاۋاپكەرلىكتى جانە تەرىس پيعىلدى اداقتاپ،اكىمشىلىك ونىمدىلىكتى جانە قىزمەت وتەۋ ورەسىن اناعۇرلىم جوعارىلاتۋ كەرەك.كەلەلى اكىمشىلىك شەشىمدەردى «جالپى حالىق ات سالىسۋ،ماماندار دالەلدەۋ،حاۋىپ-قاتەرىن باعالاۋ،زاڭدىلىعىن تەكسەرۋ،كوللەكتيۆ اقىلداسۋ ارقىلى ۇيعارىم جاساۋ»سىندى زاڭدى تارتىپتەرگە تاباندى بولۋ كەرەك.ۇكىمەتتىڭ زاڭ اقىلشىسى بولۋ ءتۇزىمىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ،كەلەلى شەشىم جاساۋدا جاۋاپكەرلىكتى ءومىر بويى قۋزاستىرۋ ءتۇزىمى مەن جاۋاپكەرلىكتى قايتا تەكسەرۋ مەحانيزمىن ورناتۋ كەرەك.اكىمشىلىك قۇرىلىم، فۋنكتسيا، ۇقىق شەگى،ءتارتىپ،جاۋاپكەرلىك سياقتىلاردى زاڭداستىرۋ كەرەك.حالىق قۇرىلتايى جانە ونىڭ تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭدىق باقىلاۋىن،قىزمەتتى باقىلاۋىن سانالى قابىلداپ،مەرزىمدى تۇردە حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنە قىزمەتتەن دوكلاد جاساۋ.حالىقتىق ساياسي كەڭەستىڭ فۋنكتسياسىن اتقارۋىن بەلسەنە قولداپ، قوعامنىڭ باقىلاۋىن ىرىقتىلىقپەن قابىلداۋ.حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ كەڭەستىك جوبالارى مەن ۇسىنىستارىن جانە ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ۇسىنىس جوبالارىن ءبىرجاقتى ەتۋ قىزمەتىن شىنايى ويداعىداي ىستەۋ كەرەك.زاڭ-ءتۇزىم ۇگىت تاربيەسىن كۇشەيتىپ،زاڭ جالپىلاستىرۋ قىزمەتىن ىشكەرىلەي تەرەڭدەتىپ،جالپى حالىقتىڭ زاڭ-ءتۇزىم تانىمىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

2.اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋ ءتۇزىلىسى رەفورماسىن ىشكەرىلەي تەرەڭدەتۋ.ورتالىقتىڭ ءبىرتۇتاس ورنالاستىرۋى بويىنشا، اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋ مەن باسقارۋدى كەمەلدەندىرىپ،جان-جاقتى زاڭ اتقارۋ ءتۇزىلىسىن ورناتىپ،زاڭ اتقارۋ قوسىندارىن ازايتىپ،ءبىر تۇتاس باسشىلىق ەتۋ مەن سايكەستىرۋدى كۇشەيتۋ كەرەك.اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋ قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۋالىكپەن قىزمەتكە شىعۋى مەن تولىمدىلىعىن باسقارۋ ءتۇزىمىن قاتاڭ اتقارىپ،ايىپ سالۋ مەن تاپسىرۋدى ءبولىپ باسقارۋ جانە كىرىس-شىعىستى قوس لەنيادا باسقاۋ ءتۇزىمىن قاتاڭ اتقارۋ كەرەك.اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋ مەن قىلمىستىق ىستەردە ءادىليالىق ينفورماتسيالاردان ورتاق يگىلىكتەنۋ،دەلو جاعدايىن حابارلاندىرۋ،دەلونى تاپسىرۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ،اكىمشىلىك جازالاۋ مەن قىلمىستىق ىستەر جازالاۋىن مۇلتىكسىز سايكەستىرۋدى جۇزەگە اسىرۋ كەرەك.زاڭدى ءادىل، مادەنيەتتى اتقارۋدى قاتاڭ جۇيەلىلەندىرىپ،زاڭ اتقارۋداعى كەلەلى شەشىمدەرگە زاڭ-ءتۇزىم جاقتان تەكسەرىپ-بەكىتۋدى اتقارىپ، اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋ جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ،زاڭ اتقارۋدى باقىلاۋدى كۇشەيتۋ كەرەك.

3.ۇكىمەت ءىسىن جاريا ۇستاۋدى جاپپاي ىلگەرىلەتۋ.جاريا ۇستاۋدى ۇدايلاندىرۋ،جاريا ۇستاماۋدى ەرەكشە ءىس رەتىندە قاراۋ پرينسيبىنە تاباندى بولىپ،شەشىم جاساۋ،اتقارۋ،باسقارۋ،قىزمەت وتەۋ، ناتيجە سىندى «بەستە جاريا بولۋدى»باتىل تياناقتاندىرۋ كەرەك.«اۆتونوميالى وبلىستىڭ اكىمشىلىك قاراپ- بەكىتۋ ىستەرىن اداقتاۋ قولدانباسىن»جاساپ،دەر كەزىندە قوعامعا اشىق جاريالاۋ كەرەك.قازىنا مەجە ەسەبى مەن سوڭعى ەسەبىن اشكەرە ۇستاۋدى تەرەڭدەتىپ، «ءۇش ءتۇرلى ۇكىمەت قاراجاتى»شىعىمدارىن اشكەرە ۇستاۋدىڭ ارتۋ،كەمەيۋ وزگەرىس احۋالىن ناقتى ءتۇسىندىرۋ.بۇقارانىڭ ءتول مۇددەسىنە ساياتىن،قوعام نازار اۋدارىپ وتىرعان مەملەكەت مەنشىگىندەگى قۇرىلىسقا ىستەتىلەتىن جەرلەردىڭ پايدالانۋ ۇقىعىن وتكەرمەلەۋ، ۇكىمەت ساتىپ الۋ،ۇكىمەت قارجى قوسقان قۇرىلىس نىساندارىن مەردىگەرلىككە شاقىرۋ،قامتاماسىزداندىرۋ سيپاتتى تۇرعىن ءۇيدى بولىسكە سالۋ جانە ودان شىعارۋ، ەڭ تومەنگى تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋدى بولىسكە سالۋ جانە ودان شىعارۋ، ءۇي مەن جەردى قايتارىپ الۋ جانە كوشىرۋگە تولەم بەرۋ سياقتى ينفورماتسيالاردى جاريا ۇستاۋدى مۇقيات ويداعىداي ىستەپ، جاماعات پىكىرىنە دۇرىس جەتەكشىلىك ەتىپ،قوعام كوڭىل ءبولىپ وتىرعان ماسەلەلەرگە دەركەزىندە جاۋاپ قايتارۋ كەرەك.ۇكىمەت ينفورماتسيالارىن تەكسەرىپ كورۋ ورىندارى،ۇكىمەت اقپاراتى،اقپارات دانەكەرلەرى، اقپار جاريالاۋ ءماجىلىسىنىڭ رولىن اناعۇرلىم ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ،ۇكىمەتتىڭ باس تور بەكەتىن ويداعىداي ىستەپ، ۇكىمەت ىستەرىنىڭ ميكروبلوگى مەن ءۇنحاتى سياقتى جاڭا دانەكەرلەردەن بەلسەنە پايدالانىپ،ۇكىمەت ىستەرى ينفورماتسيالارىن دەر كەزىندە جاريالاۋ كەرەك.

4. پاكتىك قۇرىلىسىن شىنايى كۇشەيتۋ.«ءىرىپ-شىرىگەندەردى جازالاۋ جانە ودان ساقتانۋ جۇيەسىن قۇرۋ، كەمەلدەندىرۋدىڭ 2013-جىلدان 2017 - جىلعا دەيىنگى قىزمەت جوباسىن»مۇقيات دايەكتىلەندىرىپ،شىرىكتەسۋگە استە جول قويماۋعا تاباندى بولىپ،قياناتشىلدىققا قارسى تۇرىپ،قيانات ىستەگەندەردى ءسوزسىز قۋزاستىرۋ كەرەك.دۇرىس ستيلدى ساۋلەلەندىرىپ،ءتارتىپتى قاتايتىپ،ۇنەمشىلدىكتى دارىپتەپ،سىراپشىلدىقتى تەجەپ،«ءتورت ءتۇرلى بۇرىس ستيلدى» تۇزەتۋگە جانە جاڭا سالت قالىپتاستىرۋعا تەڭ ءمان بەرىپ، ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ، اۆتونوميالى وبلىستىڭ قىزمەت ستيلىن جاقسارتۋدىڭ،حالىق بۇقاراسىمەن قويۋ بايلانىس ورناتۋدىڭ بەلگىلەمەلەرىن قاتاڭ اتقارىپ،قازىنالىق ەكونوميكالىق ءتارتىپتى قاتايتىپ،اكىمشىلىك وزىندىك قۇنىن اناعۇرلىم تومەندەتۋ كەرەك.پاكتىك قۇرىلىسى جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن قاتاڭ اتقارىپ،پاكتىك مادەنيەت قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ،اكىمشىلىك تەكسەرىپ باقىلاۋ مەن قازىنالىق باقىلاۋ تەبىنىن ارتتىرۋ كەرەك.الەۋمەتتىك بايلىقتىڭ ساۋدا تەكشەسىن ورناتىپ،مەردىگەرلىككە شاقىرۋ، جەردى قايتارىپ الۋ،وتكەرمەلەۋ،الەۋمەتتىك بايلىق جانە مەملەكەت مەنشىگىندەگى مال-مۇلىكتى وتكەرمەلەۋ سياقتى ارەكەتتەردى اناعۇرلىم جۇيەلىلەندىرۋ كەرەك.

5.ستيلگە بۇرىلىس جاساۋدىڭ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋعا كۇش سالۋ.حالىق ءۇشىن ناقتى ءىس ىستەۋگە، پاك بولۋعا تاباندى بولىپ، پارتيانىڭ بۇقارالىق لۋشيان تاربيەسى مەن امالياتتىق قيمىلىنىڭ جەتىستىكتەرىن بەكەمدەپ جانە جالپىلاستىرىپ،وزگەرتۋ شارالارىن تياناقتاندىرۋ، ارناۋلى وڭاۋ،ەرەجە-ءتۇزىم ورناتۋدى باستان-اياق مىقتى يگەرىپ،ءتۇرلى تارتىپتەرگە قاتاڭ بويسۇنىپ،شىندىققا جۇگىنىپ،ناقتى ءىس ىستەۋ قىزمەت ستيلىن ساۋلەلەندىرىپ،«ۇشتە قاتاڭ، ۇشتە شىنايى بولۋدى»امالياتتا ايگىلەپ،ستيل قۇرىلىسىن ۇزدىكسىز كۇشەيتۋ كەرەك.حالىق ءۇشىن ويداعىداي قىزمەت وتەپ،«ءبىر ورىندا، شەكتى مەرزىمدە،جۇيەلىلەندىرىپ ءبىرجاقتى ەتۋدى»قاتاڭ اتقارىپ،«اشىق-اشكەرە ءبىرجاقتى ەتۋگە»تاباندى بولىپ،«توراپتا ءبىرجاقتى ەتۋدى»ىلگەرىلەتىپ،بۇقاراعا قولايلى،جوعارى ءونىمدى، جاريا قىزمەت وتەۋ كەرەك.ۇكىمەت سالاسىنداعى تاراۋلاردىڭ اتقارۋ قۋاتى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ،«شەگەلىك»رۋحتى ساۋلەلەندىرىپ، جۇمىستى تاباندىلىقپەن تىڭعىلىقتى ىستەپ،وي جەلىسىندە،شارالاردا،مەحانيزمدە جاڭالىق جاراتۋدى كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ كەرەك.قۋزاۋشىلىق ەتىپ تەكسەرىپ تياناقتاندىرۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ،قۋزاپ تەكسەرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ،اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن اۆتونوميالى رايوندىق حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە وبلىستىق پارتكومنىڭ كەلەلى شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن قاداعالاي قۋزاپ تياناقتاندىرىپ، ونىمدىلىكتى قۋزاستىرۋ جاۋاپكەرلىگىن اتقارىپ،ۇكىمەت تاراۋلارىنىڭ ورنىقتىلىقتى ساقتاۋ،دامۋدى كوزدەۋ،رەفورمانى جەبەۋ،حالىق تۇرمىسىنا تيىمدىلىك جاساۋ قۋاتىن شىنايى جوعارىلاتىپ،اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ قوعام ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىن جەبەۋگە كۇش سالۋىمىز كەرەك.

ۋاكىلدەر!تىڭ جورىققا قادام تاستالعان وسى ساتتە،ءبىز اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە اۆتونوميالى وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت كادرلار مەن بۇقاراسىنىڭ سەنىمىن بەكەمدەپ،كۇش-قۋاتىن شوعىرلاندىرىپ،«كومپىستىك رۋح،تۇلپار تەبىنىمەن»قوعامنىڭ ورنىقتىلىعى مەن باياندى تىنىشتىعىنداعى ءتۇرلى قىزمەتتەردى كۇش سالا ويداعىداي ىستەپ،ىنتىماقتى دا ورنىقتى،حالقى باي، الۋەتتى، ەكولوگياسى كوركەم اۆتونوميالى وبلىس قۇرۋ ءۇشىن قۇلشىنا كۇرەس جاسايىق!ۇزدىك ناتيجەلەرىمىزبەن اۆتونوميالى رايون قۇرىلعاندىعىنىڭ 60جىلدىعىن قارسى الايىق!

«ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداماداعى» اتاۋلارعا تۇسىنىك

1. ەل ءىشى ەكونوميكاسىنداعى «ءۇش مەزگىلدىڭ قاباتتاسۋى»: ءبىرىنشى، ەكونوميكانىڭ ارتۋ قارقىنىن رەتتەۋ مەزگىلى؛ ەكىنشى، قۇرىلىمدى رەتتەۋدىڭ قيىن مەزگىلى؛ ءۇشىنشى، الدىڭعى مەرزىمدىك دەم بەرۋ ساياساتىن مەڭگەرۋ مەزگىلى. «ءۇش مەزگىلدىڭ قاباتتاسۋى» ـــ ەلىمىز ەكونوميكاسىنىڭ كەزەڭدىك ەرەكشەلىگى.

2. «ەكران مەن توسقاۋىل ارقىلى باسقارۋ، مەڭگەرۋ» ينجەنەرياسى: بۇل ەكران ارقىلى باقىلاۋ - مەڭگەرۋ جۇيەسى مەن جەر بەتى توسقاۋىل تۇيىندەرىندە بارلاۋ، باسقارۋ، مەڭگەرۋ ۇلگىسىنە قاراتىلعان.

3. «ەكى قاتاڭ ءتارتىپ»: ءبىرىنشى، ورتانى قورعاۋعا ىقپال جاسايتىن فاكتورلاردى باعالاۋ مەن «ءۇشتى ءبىر ۋاقتتا جۇرگىزۋ» ءتۇزىمىن قاتاڭ اتقارۋ. ەكىنشى، مەملەكەتتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ كاسىپ ساياساتىنا، دامۋ جوباسى مەن كاسىپتەردىڭ ورنالاسۋىنا، تازا ءوندىرىس تالابىنا، لاس زاتتاردى ىعىستىرۋدىڭ جالپى مولشەرىن تىزگىندەۋ كورسەتكىش تالابىنا، مەملەكەتتىڭ وزىق تەحنولوگياسىنا ۇيلەسپەيتىن نىسانداردىڭ ىرگە تەبۋىن قاتاڭ شەكتەۋ.

4. «ءۇش قىزىل سىزىق شەگى»: 2011 - جىلى ورتالىقتىڭ 1 - ءنومىرلى قۇجاتىندا ەڭ قاتاڭ بولعان سۋ بايلىعىن باسقارۋ ءتۇزىمى ايقىن ورتاعا قويىلعان، بۇندا سۋدان پايدالانۋ جالپى مولشەرىن مەڭگەرۋ، سۋدان پايدالانۋ ونىمدىلىگىن مەڭگەرۋ جانە سۋ باسقارۋ رايوندارىنا لاس زاتتاردىڭ كىرۋىن شەكتەۋ سىندى ءۇش ءتۇرلى ءتۇزىم ورناتىلعان، سۋدان پايدالانۋ جالپى مولشەرىنىڭ، سۋدان پايدالانۋ ونىمدىلىگىنىڭ جانە سۋ باسقارۋ رايوندارىنا لاس زاتتاردى ەنگىزۋدىڭ «ءۇش قىزىل سىزىق شەگى» سايكەستى بەلگىلەنگەن.

5. «ءۇش الباتى »: الباتى اقى الۋ، الباتى ايىپ سالۋ، الباتى سالىق سالۋدى مەڭزەيدى.

6. «ءتورت تانىم»: ۇلى وتانعا بولعان تانىم، جۇڭحۋا ۇلتىنا بولعان تانىم، جۇڭحۋا مادەنيەتىنە بولعان تانىم جانە جۇڭگوشا سوتسياليزىمگە بولعان تانىمدى كورسەتەدى.

7. «ءۇشتىڭ ءبىر- بىرىنەن ايىرىلا الماۋى»: 1990 - جىلى قىركۇيەكتە، جياڭ زىمين جولداس شينجياڭدى كوزدەن كەشىرگەندە، حانزۋلار از ۇلتتاردان ايرىلا الماۋ، از ۇلتتار حانزۋلاردان ايرىلا الماۋ، از ۇلتتار ءوزارا ءبىر - بىرىنەن ايرىلا الماۋ دەپ اتاپ كورسەتكەن.

8. «بەس ءتۇرلى  مەحانيزم»: ءدىن قىزمەتىندەگى بەس ءتۇرلى ۇزاق ءونىمدى مەحانيزمدى كورسەتەدى. اتاپ ايتقاندا، ءبىرىنشى، باسشىلىق مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، جۇمىستى باسقاراتىن، جۇمىستى ىستەيتىن ادام بولۋعا كەپىلدىك ەتۋ؛ ەكىنشى، باسقارۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ءدىني ىستەردى باسقارۋدى جۇيەلىلەندىرىپ، ۇگىتتەۋ مەن جەتەكتەۋدى كۇشەيتۋ؛ ءۇشىنشى، جالبىزبالاپ كىرۋدەن ساقتانۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرۋ؛ ءتورتىنشى، قايتالاي تەكسەرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، قايشىلىقتى جورگەگىندە جويۋ؛ بەسىنشى، ءبىر جاقتى ەتۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، زاڭسىز ءدىني قيمىلدارعا قاتاڭ سوققى بەرۋ.

9. «ەكى ءتۇرلى ءتۇزىم»: «از ۇلت باسشى كادرلارىنىڭ مەشىتتەرمەن بايلانىس جاساۋ ءتۇزىمى» مەن «ءدىني قايراتكەرلەرمەن اڭگىمەلەسۋ ءتۇزىمى».

10. «تورتتەندىرۋدى» تەڭ جۇرگىزۋ: جۇڭگوشا جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋ، ينفورماتسيالاندىرۋ، قالا - قالاشىقتاندىرۋ، اۋىل شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋ جولىمەن جۇرۋگە تاباندى بولىپ، ينفورماتسيالاندىرۋ مەن ونەركاسىپتەندىرۋدىڭ ىشكەرلەي توعىسۋىن، ونەركاسىپتەندىرۋ مەن قالا - قالاشىقتاندىرۋدىڭ ءبىرىن - ءبىرى جەبەۋىن، قالا - قالاشىقتاندىرۋ مەن اۋىل شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋدىڭ ءوزارا سايكەسۋىن ىلگەرىلەتىپ، ونەركاسىپتەندىرۋدىڭ، ينفورماتسيالاندىرۋدىڭ، قالا - قالاشىقتاندىرۋدىڭ، اۋىل شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋدىڭ بىردەي دامۋىن جەبەۋ.

11. «بەستى ىركىلىسسىزدەندىرۋ، ەكىدە سەلبەستىك جاساۋ»: بەستى ىركىلىسسىزدەندىرۋ ـــ ساياسات جاقتان ءوزارا پىكىر الماستىرۋ، تاس جولدى تۇتاستىرۋ، ساۋدانى ىركىلىسسىزدەندىرۋ، اقشا اينالىمى، جۇرت تىلەگىن توعىستىرۋدى كورسەتەدى. ەكىدە سەلبەستىك جاساۋ ـــ ەكونوميكالىق ساۋدا مەن مادەنيەت سالاسىنداعى سەلبەستىكتى كورسەتەدى.

12. «ءتورت ەل، التى جاق»: ءتورت ەل ـــ التاي تاۋى باۋرايىنداعى جۇڭگو، رەسەي، قازاقىستان جانە موڭعۇليا سىندى ءتورت ەلدى كورسەتەدى. التى جاق ـــ التاي تاۋى باۋرايىنداعى جٷڭگو شينجياڭ التاي رايونى، رەسەي فەدرەتسيالىق التاي رەسپۋبليكاسى، التاي شەكارا رايونى، قازاقىستاننىڭ شىعىس قازاقىستان وبلىسى، موڭعۇليانىڭ بايانولگەي ولكەسى مەن قوبدا ولكەسى سىندى التى جەرگىلىكتى ءوڭىردى كورسەتەدى.

13. «ۇشتە قاتاڭ، ۇشتە شىنايى بولۋ»: 2014 - جىلى 9 - ناۋرىزدا، باس شۋجي شي جينپيڭ مەملەكەتتىك 12 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 2 - ماجىلىسىندە ءانحۇي ولكەسى ۋاكىلدەر ۇيىرمەسىنىڭ تالقىسىنا قاتىناسقاندا، ستيل قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتۋ جونىندەگى سويلەگەن سوزىندە: «ءوزىن تاربيەلەۋدە قاتاڭ بولۋ، ۇقىق ىستەتۋدە قاتاڭ بولۋ، تارتىپكە بويسىنۋدا قاتاڭ بولۋ ءارى ناقتىلى جٷمىس ىستەۋ، شىنايى كاسىپ جاراتۋ، شىنشىل ادام بولۋ» سىندى ماڭىزدى بايىمداۋىن ورتاعا قويعان.

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ