<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>

وسى توراپتان ىزدەۋ

中文 哈文

باس بەت>>اۋىل شارۋاشىلىعىنا قىزمەت وتەۋ>>عىلىم- تەحنيكا

قوي قوتىر-كونتەك ىندەتىن ۋاننالاۋ ارقىلى الدىن الۋ

 

قوتىر-كونتەك ىندەتى:جىل مەزگىلىنىڭ وزگەرۋىنە تىكەلەي بايلانىستى پايدا بولىپ، وتار، فەرما، ءتىپتى شارۋاشىلىق قويىنا، اسىرەسە ءبيازى ءجۇندى قويعا تارالاتىن، ەكونوميكالىق زيانى وراسان زور پارازيت قۇرىت.

     ول قوي نەمەسە ەشكىنىڭ ەكى بۇيىرىنە، سۇبەسى مەن ارقاسىنا قونىستانىپ، ءونىپ-وسەتىن كون قوتىر كەنەسى مەن قىشىما قوتىر كەنەسى. ياعني قويدىڭ تەرى قىرتىسىمەن ناعىز تەرى اراسىنا پارازيتتەنىپ، تارقالۋى، ەرەكشە كۇشتى، پارازيتتىك تەرى اۋرۋى. ونى  ادەتتە قوتىر دەپتە اتايدى. قوي مەن ەشكىنىڭ بارلىعى قوتىر بولعان مالعا جاناسۋ ارقىلى نەمەسە قوتىر كەنەسى بار زاتتارعا ۇيكەلۋ ارقىلى جۇعمدالادى.قوتىر-كونتەكپەن جۇعىمدالعان قويدىڭ ءوسىپ-جەتىلۋى باياۋلاپ، سىرتقى جۇندەرى ۇيپالانىپ، تۇسەدى، مال تەرىسى بۇلىنەدى ياعني قىسقاعانا ۋاقىت ىشىندە جالپى قوي قوراسىنا تارايدى.قوتىر-كونتەك ىندەتى ايماعىمىزدا كەڭ-كولەمدە تارقالىپ، جۇعىمدالۋى ەرەكشە جوعارى بولىپ، قوي شارۋاشىلىعىنداعى الدىن الىپ، تەجەۋگە تيىستى ءتۇيىندى ىندەتتەردىڭ ءبىرى سانالادى.

     قوزدىرعىشى: كەنەنىڭ جالپى كەسكىنى تاسباقا تارىزدەس، ءتۇسى سارى كۇرەڭ، ەركەكتەرى كىشىلەۋ، ۇزىندىعى: 0.6~  0.4 ، ەنى: 0.4 0.3 بولادى، ءۇش جۇپ سيراقتارى، تىزبەكتەلىپ،ءۇش بولەككە بولىنگەن، سورعىش تابانىمەن قالىپتاسقان. دەنەسىنىڭ تومەنگى سىرتىندا ءزار شىعارۋ، جانە جىنىس مۇشەلەرى ورنالاسقان. ۇرعاشى كەنەلەر ۇلكەندەۋ، ۇزىندىعى0.820.5 ، ەنى: 0.5 0.3 بولادى، ۇشىنشى جۇپ سيراعى، سورعىش تابانىنىڭ ورنىنا ۇزىن قىلشىقتارى ورنالاسقان.ليشينكالارى ءۇش جۇپ سيراقتى بولىپ، ۇزىندىعى 0.810.19 ، ەنى: 0.21 0.16 بولادى.

  ءوسىپ-ءونۋى: كەنەلەر تەك قويمەن ەشكىنىڭ تەرىسىندە عانا تىرشىلىك ەتە الادى. تەرى قىزۋى:34-31 بولسا كەنەلەردىڭ ءوسىپ- ونۋىنە وتە قولايلى جاعىداي تۋادى.ولاردىڭ جۇمىرتقادان جەتىلگەن كەنەگە دەيىنگى ءوسۋ مەرزىمى20-16تاۋلىك، ال قولايسىزداۋ جاعىدايدا ءوسىپ-ءونۋ مەرزىمى 50 كۇنگە دەيىن سوزىلادى. ەركەك كەنەلەر ۇرعاشىسنان 3-2 كۇن بۇرىن تولىسپ جەتىلەدى دە، ولارمەن شاعىلىسقاننان كەيىن 4-3 كۇن وتكەندە جەتىلگەن كەنەلەرگە اينالىپ، جۇمىرتقالاي باستايدى. جۇمىرتقالار مال تەرىسنە سۋمەن، ءتىپتى سىلتى ەرىتىندىسىمەن دە جۋىلمايتىن ەرەكشە جەلىمدىك زاتپەن جابىسترىلادى. وسىلايشا 4-3 تاۋلىكتە، ءبىر كەنە 60 قا دەيىن جۇمىرتقا سالادى. جۇمىرتقالار 6.5-3.5 تاۋلىكتە ليشينكاعا اينالادى.

     جەتىلگەن كەنەلەر جانە ونىڭ ليشيىنكالارى، قوي دەنەسىنىڭ كۇن ساۋلەسى ەركىن تۇسەپەيتىن، ىلعالدى جەرلەرىندە، ( تەرى قاتپارى، كوز ءۇستى ويىعى، شابى )ۇزاق ساقتالادى.قوزدىرۋشى كەنەلەر دەنەگە دارىماسا، ولاردىڭ تىرشىلىگى سىرتقى ورتانىڭ جىلۋى مەن ىلعالدىعىنا تىكەلەي بايلانىستى بولادى.ماسەلەن جىلىلىعى9-5 ، ىلعالدىعى 80-79قورادا، كون-قوتىر كەنەسى: 17 كۇن تىرشىلىك ەتسە، جاعىدايى ءدال وسىنداي كۇرەسىندەردە 36 تاۋلىك ساقتالادى. سىرتقى ورتانىڭ اۋاسى 9-5 بولعان جاعىدايدا، كەنەلەر قورادا، جايىلىمدا 7 تاۋلىك تىرشىلىك ەتىپ، جازدا ءۇش جەتىگە دەيىن ساقتالادى.

     ەپيزووتولوگياسى:قوتىر ىندەتى مال ۇستاۋدىڭ الدىندا قوتىرعا قارسى تەكسەرىلمەگەن، گيگيەنالىق ەرەكشەلىگى ساقتالماعان شارۋاشىقىقتاردا پايدا بولادى. ىندەت بارلىق قويدى تۇگەل قامتيدى، دەگەنمەن ءبيازى نەمەسەءبيازىلاۋ ءجۇندى توقتىلار، تۇساقتار قوتىر-كونتەككە، تەز شالدىققىش كەلەدى.ىندەت كوبىنەسە كۇز، قىس ايلارىندا ءورشيدى، ونىڭ ورىستەۋى مەن ەتەك الۋىنىڭ نەگىزگى سەبەپتەرى اۋا رايىنىڭ جىلىلىعىنا، ىلعالدىعىنا، قوي ءجۇنىنىڭ بىركەلكى وسۋىنە، مال تەرىسنىڭ پيزيولوگيالىق جاعىدايىنا بايلانىستى. التاي ايماعىندا قوتىر-كونتىك ىندەتى قازان-قاراشا ايلارىندا بايقالادىدا، كۇزدىڭ اياعى مەن قىستىكۇنى بۇكىل مالعا تارالادى. ەگەر قوي ارىق، ىندەتكە قارسى تۇرۋ قۋاتى تومەندەسە، وندا قوتىر ىندەتى اسقىنىپ، ۋشىعادى.

     كوكتەمگى قىرقىمنان سوڭ، ىندەتتىڭ ءورشۋى باسەڭدەپ، مال قوتىردان ساۋىعادى دا، تەرىنىڭ قالىڭ قاتپارلارىندا عانا نەكەن-ساياق قاراقوتىرلانعان ورىندار قالادى.بۇل قوتىر ىندەتى تۇگەل جازىلماعان، ءبىراق كەنەلەردىڭ ۋاحىتشا ءوسىپ-جەتىلۋىن توقتاتۋ كەزەڭى. قوتىرمەن 3-2 ايلىق قوزىلار دا اۋىرادى. قوي قوتىرىنىڭ باسقا مالعا زالالى بولمايدى، دەگەنمەن قوزدىرۋشى كەنە كوپكە دەيىن ىيتتىڭ، جىلقىنىڭ، سيىردىڭ، تۇيەنىڭ نەمەسە قورادا كەزدەسەتىن ءار ءتۇرلى كەمىرگىشتەردىڭ دەنەسىندە ساقتالىپ، قايتادان قويعا اۋىسادى.

     جازدى كۇنى مال ءورىسىن ۇزاق ۋاحىت اۋىستىرماي، جايىلىم تۇياق كەستى بولسا، قايتالانبا سۋىقتار، جاۋىن-شاشىندار بولىپ تۇرسا، تاۋلى نەمەسە تاۋ ەتەكتەرىندەگى قوي قورالارى، جاپپاي وسى ىندەتكە شالدىعادى.

     قوتىر-كونتەك قۇرتىنىڭ وشاعى: قوتىرمەن اۋىرعان نەمەسە دەنەسىندە قوتىر كەنەسى بار قويلار.ىندەت ساۋ مالعا قوتىر قويدى، وقشاۋلاماعاندا نەمەسە شوپان مەن باسقا مال كۇتۋشىلەر ارقىلى جۇعادى.كەيدە بۇرىن قوتىر-كونتەگى بار قورالارعا ەكى اي تولماي قوي قوسقاندا نەمەسە ءبىر اي بولماي، ىندەت تيگەن مال جايىلعان ورىسكە، قوي جايعاندا شىعادى.سونداي-اق كەنە جۇمىس كولىكتەرى مەن ءىيت دەنەسىنەن دە اۋىسادى.

     ىندەتتىڭ ءورشۋى جانە ونىڭ بەلگىلەرى: ۇرعاشى كەنەلەر ۇرىقتانعان سوڭ، حورەكتەنۋى جوعارىلايدى دا، تەرى نەمەسە تەرىنىڭ جۇقا قاباتىن تەسىپ، اققان تۇيىرشىگىن سورادى. كەنە تەرىنى كەمىرىپ، قىشىتادى. بۇل- ەڭ ءبىرىنشى قىشىما رەتىندە بايقالۋى. ودان ءارى قىشىعان جەرلەرىن، مال قاتتى زاتتارعا ۇيكەيدى، تۇياعىمەن قاسيدى نەمەسە تىسىمەن تىستەلەيدى.تەرى جاراقاتتانىپ، سۋلانادى دا ىلعالدىلىعى ارتىپ، كەنەلەردىڭ ءوسىپ- ونۋىنە وتە قولايلى جاعىداي تۋادى. كەنەنىڭ سىلەكەيى نەمەسە دەنەسىنەن بولىنگەن زاتتارى، تەرى جاراقاتىنا ءتۇسىپ، مال دەنەسىنە سىڭەدى دە، تىتىركەندىرىپ، اللەرگيالىق رەاكسيا پايدا بولۋىنا اكەپ سوعادى.

    كەنەنەڭ مال تەرىسىن جاراقاتتاۋى، باسقا دا زالالدى ميكروبتاردىڭ، قونىستانۋىنا مۇمكىندىك جاسايدى. تەرى جاراقاتى كۇننەن كۇنگە كوبەيەدى، ۇلعايادى، مالدىڭ دامىلسز قىشىنۋى، قاسىنا بەرۋى، كەنە قالدىقتارى نەمەسە تەرىگە جابسقان ميكروبتاردىڭ دەنەگە تاراۋى، تەرىنىڭ قاتپارلانىپ، ءىسىنۋى مالدىڭ بۇكىل دەنەسىنىڭ پيزيولوگيالىق، تابيعي تىرشىلىگىن بۇزادى.مال ۇيىقتاۋدان قالىپ، جەگەن ازىعىن حورتاالمايدى.قاسي بەرەتىندىكتەن مال دەنەسىنىڭ ءجۇنى ءتۇسىپ، قىزىلشاقالانادى دا كوبىنەسە سۋىق تيۋ، وكپە قابنۋ سالدارىنان ولەدى.

    ءىرى قوي اراسىندا قوتىر كەنەسى پايدا بولعان سوڭ، ىندەت 4-2 جەتىدەن، قوزىلاردا 2-1.5 ايدان كەيىن بايقالادى. ىندەت شۇعىل، سوزىلمالى، جاسىرىن تۇردە كەزدەسەدى.

     قوتىردىڭ شۇعىل تۇرىندە- ەڭ باستى بەلگىسى: تەرىنىڭ قاتتى قىشۋى. وسىعان وراي اۋىرعان مال دىڭگەك، قاشالارعا سۇيكەنىپ، جاراقاتتانعان جەرلەرىن تىستەلەپ نەمەسە سيراق، مۇيىزدەرىمەن قاسىپ، مازاسىزدانادى.قاسىعان جەردى قاراعاندا تەرى ۇستىندە سۋعا تولى ۇساق بۇرتىكتەر مەن بورتپەلەردەن سارعىشتاۋ سۋيىق ءبولىنىپ كەۋىپ، شەتىنەن قايىزعاقتانىپ ۇگىتىلگەنى كورىنەدى.مۇنداي جەردە مال ءجۇنىنىڭ ۇيىسپ قالعانى، قايىزعاق قاتپارلارىمەن قوسا وڭاي جۇلىناتىنى بايقالادى.كەيىننەن وسىنداي جاراقاتتانعان جەرلەر بىرىنە-ءبىرى ۇشتاسىپ، مال دەنەسى جالاڭاشتانا باستايدى. ىندەتكە شالدىققان مال السرەيدى، تەز ارىقتايدى، كەيدە ءولىپ تە قالادى.

     ىندەتتىڭ سوزىلمالى تۇرىندە، كوبىنەسە كوزى اۋىرادى. تەرىنىڭ العاش جاراقاتتانعان ورنىنىڭ ءجۇنى ۇيپالاقتانادى. ءبىراق قىشىنۋى سايابىرلايدى. قايىزعاق قاتپار بولمايدى.

     كۇز تۇسە، كۇن سۋىتىپ، اۋانىڭ دىمقىلدىعى موايعاندا جاس مالدىڭ ءجۇنى قالىڭدايدى. كەنە دە ەمىن- ەركىن ءوسىپ-ءونىپ، قىس قەزىندە كادىمگى، ءىرى قويدىڭ قوتىرى ەتەك الادى.

     اۋرۋدىڭ جاسىرىن تۇرىندە، مالدىڭ كوز ءۇستى ويىعىندا، شابىندا نەمەسە كۇن ساۋلەسى جاقسى تۇسپەيتىن تۇستارىندا تەرىنىڭ ءسال قالىڭداپ، قايىزعاقتانعانى بايقالادى. مال كوپ مازاسىزدانبايدى.

     ولەكسەدەگى وزگەرىستەر: قوي ولەكسەسى وتە ارىق، بوپ-بوز، باس، مويىن، سيراقتارىندا عانا ءجۇن ساقتالىپ، دەنەسى قىزىلشاقا بولادى . سويىپ قاراعاندا ىشكى دەنە مۇشەلەرىندەگى وزگەرىستەر ارىقتاپ ولگەن، مالدا بولاتىن وزگەرىستەر سياقتى بەينە كورىلەدى.

     كەنەنى انىقتاۋ: ىندەتتى قوتىردىڭ وزىنە ءتان كلينيكالىق وزگەرىستەرى مەن لابوراتوريالىق تەكسەرۋدىڭ قورتىندىسى (اسىرەسە جاسىرىن تۇرىندە ) ارقىلى انىقتايدى.

     ول ءۇشىن دۇدامال مالدى ۇستاپ ارقاسىن، قوس بۇيىرىن، باسىن كورەدى.ەگەر تەرىنىڭ جاراقاتتانعانى بايقالسا، وندا قىرعىش پىشاقپەن 3-2 جەردەن قىرىندى الادى. قىرىندىنى (ءار قويدان بولەك العان ءجون ) پىروبيركاعا سالىپ. رەزينا تىعىنمەن مىقتاپ بەكىتىپ، قويدىڭ نومەرى، قىرىندى الىنعان كۇندى كورسەتىپ، لابوراتورياعا جونەلتەدى.اكەلىنگەن تەرى قىرىندىسىن لابوراتوريا جاعىدايىندا تومەندە كورسەتىلگەن ادىستەردىڭ ءبىرىمەن زەرتتەيدى.

    التاي ايماعى اۆتونوم رايونىمىزداعى، التاي قويىن نەگىز ەتكەن، مالشارۋاشىلىق ايماقتاردىڭ ءبىرى، ءارى ەتتى قوي وندىرۋ بازاسى.  سونداي-اق ءار قايسى اۋدان، اۋىلداردا قوي شارۋاشىلىعى تاريحتان بەرى مال شارۋاشىلىق ەكونوميكاسىندا جەتەكشى ورىندى يەلەپ كەلەدى. ايماعىمىزدا وندىرىلەتىن قوي ءجۇنى مەن ەت ءونىم مولشەرى رايون بويىنشا جالپى قوي ەت ونىمىنىڭ %30 تىن يەلەيدى. قوي ەتىىن وندىرۋ ايماعىمىزداعى مالشىلاردىڭ ەكونوميكالىق كىرىسىنىڭ نەگىزگى قاينارى، سوندىقتان ساپالى، مول ءونىمدى، قوي ەتىمەن قامداۋ، ايماعىمىزداعى مالشى-ديحانداردىڭ تۇرمىس ورەسىن جوعارلاتۋدا ەرەكشە ماڭىزعا يە.جاقىنعى جىلداردان بەرى كەيبىر اۋدان ( قالا ) اۋىلداردا ۋاننالاۋ تىعىزدىعى تومەن بولۋ، ۋاننالاۋ جۇمىسى ەرەجەگە ۇيلەسپەۋ سىندى سەبەپتەر، قوي قوتىرىنىڭ پايدا بولۋ شاماسىن جوعارلاتىپ جىبەردى دە قوي ەت-ءجۇن ءونىمى جانە ءىرى باسى مەن تولدىڭ قاتارعا قوسىلۋ سالىستىرماسىنا تىكەلەي ىقپال جاسادى. ايماعىمىزدىڭ قوي شارۋاشىلىعىنا اۋىر حاۋىپ ءتوندىرىپ وتىرعان قويدىڭ قوتىر-كونتەك اۋرۋىن تىزگىندەۋ جانە جويۋ ءۇشىن قويدا بولاتىن قوتىر اۋرۋىنىڭ الدىن الۋ، ەمدەۋ ءتارتىبىن ارناۋلى جاساپ شىقتىق. ءارقايسى ورىنداردىڭ وسى ۋاننالاۋ ءتارتىبىن تولىق پايدالانۋىن جانە وسى قاعيدا بويىنشا قوي ۋاننالاۋىن ءۇمىت ەتەمىز.

1.       ۋاننالاۋ ءدارىسى جانە ۋاننا كولشىگى

    (1)كەزەكتە، ايماعىمىزدا قويدى ۋاننالاۋعا ىستەتىپ وتىرعان ۋاننالاۋ دارىلەرىنەن قۇرامىندا%25تىك ديازينون بولعان نەوسيدول ( مانجيڭ )،قولدانىلپ وتىر.ۋاننالاۋ كەزىندە بۇل ءدارىنى بەلگىلەنگەن كونسەرنتىراتسياسى بويىنشا قولدانۋ، ۋاننا ءدارىسىن الباتى ارتتىرۋعا نەمەسە كەمەيتۋگە بولمايدى.

    (2)نەوسيدولمەن ۋاننالاعان كەزدە العاشىنداعى قوساتىن ءدارى كونسەنتىراتسياسى ppm250بولادى.ۇستەمەلەيتىن ءدارى كونسەنتىراتسياسى ppm750بولادى. دەمەك ءبىر توننا ءدارى ەرىتىندىسى سارىپ بولعاندا، ءبىر توننا سۋعا 3 كيلوگرام  نەوسيدول قوسۋ قاجەت.

    (3)ايماعىمىزدىڭ ۋاننالاۋ امالياتىنا نەگىزدەلگەندە ءبىر توننا ءدارى ەرىتىندىسمەن، كوكتەم جانە كۇز ماۋسىمىندا ورتا ەسەپپەن 200 تۇياق قويدى ۋاننالاۋعا بولادى.(كوكتەم ماۋسىمىندا ءبىر توننا مەن 250 تۇياق، كۇز ماۋسىمىندا ءبىر توننا مەن 150 تۇياق ).وسىليشا ەسەپتەگەندە ءبىر كيلوگرام نەوسيدولمەن 70 تۇياق قويدى ۋاننالاۋعا بولادى. كاسىپتىك تاراۋلار وسى بويىنشا ۋاننالاۋدان ىلگەرى ۋاننالۋ دارىلەرىن تولىق تايارلاۋى ءتيىس.

    (4)ۋاننا كولشىگى مەنەسە بۇركۋ الاڭى- ۋاننالاۋ ونىمىنە كەپىلدىك ەتۋدەگى ماڭىزدى فاكتور بولىپ تابىلادى.شارۋاشىلىق رايوندارىنداعى ۋاننا كولشىگىنىڭ ۇزىندىعى 15مەتىردەن قىسقا بولماۋى، ال ەگىستىك رايوندارداعى ۋاننا كولشىگىنىڭ ۇزىندىعى 9 مەتىردەن كەم بولماۋى. ۋاننا كولشىگىنىڭ تەرەڭدىگى 1.5-1.4 مەتىر، كەڭدىگى 0.7-0.6 مەتىر، سۋ ءۇستى دەڭگەيىنىڭ كەڭدىگى 0.8-0.7 مەتىر، ۋاننانىڭ كىرەر اۋىز قوراسىندا ازدەگەندە 400تۇياق قوي سياتىن، دوڭگەلەك نەمەسە سوپاقشا جاسالۋى، بۇرىش بولماۋى، سورعىتۋ قوراسىنا ( شىعاراۋىز قورا )از دەگەندە 100 تۇياق قوي سياتىن بولۋى، قوي دەنەسىنەن سورعىعان ءدارى ەرىتىندىسىنىڭ قايتا اعىپ، كولشىككە تۇسۋىنە قولايلى بولۋ ءۇشىن تاعانىن سيمونتتاپ نەمەسە تاس جاتقىزىپ تۇيە تايلى ەتىپ جاساۋ ءتيىس.

    (5)ۋاننا كولشىگىنىڭ ىرگە تاسى مىقتى، شىڭدالعان بولۋى، كولشىك قابىرعاسى، كولشىك تاعانىنا تاس نەمەسە تاس كىرپىش جاتقىزىپ سىلاپ قاتىرىپ، ونىڭ سىرتىن 2-1 سانتيمەتىر قالىڭدىقتا، جوعارى ساپالى سيمونتپەن سىلاپ، ۋاننالاۋمەن تازالاۋعا قولايلى بولۋ ءۇشىن، تاعانىن تەپ-تەگىس، قابىرعاسىن مايدالاپ سىلايدى. ۋاننا كولشىگىن جاساعاندا سۋ قۇيۋعا قولايلى، ىلات سۋدى شىعارۋعا بوگەتسىز، سۋ-سىڭبەيتىن بولۋى، ءدارى ەرىتىندى سارقىنى، ىلات سۋ كولشىگىنە شىعا الاتىن بولۋى، ءدارى ەرىتىندىسنىڭ وزەن، بۇلاق، ارىق-توعانعا تەكەلەي اعىپ قوسىلۋىن تيۋ كەرەك.

    (6)كوكتەم-كۇز ماۋسىمدارىندا ۋاننالاۋدان ىلگەرى كاسىپتىك تاراۋلار ادام ۇيىمداستىرىپ، سول رايونداعى بار بولعان ۋاننالاردى تەكسەرىپ وتكىزىپ الۋى جانە ريمونتتاتۋى كەرەك. تولىمدىلىعى بولماعان ۋاننالردى ستەتۋگە رۋحسات ەتپەۋ ءتيىس.

2.       ۋاننالاۋ تىعىزدىعى جانە ۋاننالاۋ ۋاقىتى

    (1)جوعارى تىعىزدىقتا ۋاننالاۋعا كەپىلدىك ەتۋ- قويدىڭ قوتىر اۋرۋىن تىزگىندەۋدەگى ماڭىزدى فاكتور بولىپ تابىلادى. شارۋاشىلىق رايوندارداعى، مال شارۋاشىلىعىنىڭ قوي قورالارىن جۇزدە-ءجۇز ۋاننالاۋ، ماسەلەن سوياتىن قويلاردى، ءناسىلدى قوشقارلاردى جانە سول جىلى تۋىلعان قوزى-لاقتاردى، قوراداعى ەشكىلەردى تۇتاس ۋاننالاۋ كەرەك.

    (2)شارۋاشىلىق رايوندارداعى، مال شارۋاشىلىعىنىڭ قوي قورالارىندا ەگىستىك رايوندارىنىڭ ۋاننالانباعان قويلارىن جانە باسقا ۋاننالانباعان قوي-ەشكىلەردى، ۋاقىتتىق قوسىپ باعۋعا تيىم سالىنادى.بۇنداي قويلاردا ءازىرشە قوتىر-كونتەك اۋرۋىنىڭ كلينيكالىق بەلگىلەرى كورىلمەگەنىمەن ول قالايدا قوتىر كەنەسىن الىپ، جۇرۋشى قوي بولادى دا جاسىرىنعان جۇعىم قاينارى بولىپ تابىلادى.قويدى ۋاننالاعاننان كەيىنگى ءدارىنىڭ دەنەدەگى قالدىق ءونىم مەرزىمى (4-2اي )وتكەننەن كەيىن، قىس جانە كوكتەمدە قويدىڭ كۇيى جالپى بەتتىك تومەندەيدى دە سونىمەن ۇنەمى قوتىر اۋرۋىنىڭ ءورشۋىن كەلتىرىپ شىعارادى.

    (3)ەگىستىك رايوندارداعى، مال شارۋاشىلىعىنىڭ قوي قورالارىنىڭ ۋاننالاۋ تىعىزدىعىن جوعارلاتىپ، ەگىستىك رايوندارداعى جەكە قويشىلىقتى كاسىپ ەتكەن، سەميالار مەن ەجەلدەن قوتىر اۋرۋى كورىلىپ كەلە جاتقان قوي تابىندارىنىڭ ۋاننالاۋ قىزمەتىن ءتۇيىندى تۇردە ويداعىداي جاقسى ۇستاپ، ۋاننالاۋ تىعىزدىعىن %100 كە جەتكىزۋ، سونىمەن بىرگە قورا-قالىتقىنى كۇزگى ۋاننالاۋ كەزىندە جانە ۋاننالاپ ەكى ايدان سوڭ، ۋاننالاۋ كونسەنتىراتسياسىن 10ەسە جوعارى بولعان، ءدارى ەرىتىندىسىمەن ءبىر رەتتەن بۇركىپ ديزينفەكسيالاۋ، ۋاننالانباعان قويلاردى، ۋاننالانعان قويلارمەن بىرگە قوسىپ، باعۋعا بولمايتىندىعى جونىندەگى ۇگىت-ناسيقات، ءتالىم-تاربيە قىزمەتتەرىن ويداعىداي ىستەۋ كەرەك.

    (4)كوكتەمگى ۋاننالاۋدى، قويدى قىرقىپ 7-10 كۇننەن كەيىن جۇرگىزسە، ۋاننالاۋ ءونىمى جاقسىراق بولادى. كۇزگى ۋاننالۋ ادەتتە ءار جىلى 9-ايدىڭ ورتا شەنىنەن 10-ايدىڭ ورتا شەنىنە دەيىن الىپ بارىلادى. پىرينسپ جاقتان العاندا بيىك ءارى سۋىق رايونداردا  ۋاننالاۋ  ۋاقىتى ىلايىقتى بۇرىنىراق جۇرگىزىلسە بولادى.ويپاتتى، ستىق، ەگىن، مال شارۋاشىلىق رايوندارىندا ۋاننالۋ ۋاقىتىن مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا كەشەۋىلدەتىپ، جۇرگىزگەن ءجون.

3. ۋاننالاۋ جۇمىس ەرەجەسى:

    (1)ۋاننالاۋدى اۋا رايى اشىق، جەلسىز كۇندەرى الىپ بارۋ ءتيىس. جاڭبىرلى جانە جەلدى كۇندەرى ۋاننالاۋدى توقتاتۋ قاجەت. ۋاننا كولشىگىندەگى سۋدىڭ تەمپەراتۋراسى 20 تان جوعارى بولۋ ءتيىس.سۋدىڭ تەمپەراتۋراسى وتە تومەن بولسا، ۋاننالاۋ ونىمىنە ىقپال جاسايدى. سوندىقتان ىلايىقتى مولشەردە ستىق سۋ قوسۋ قاجەت.

    (2)ۋاننالاۋدان بۇرىن، مال شيفگەرلەرى ۋاننا كولشىگىنىڭ نەمەسە بۇركۋ ۋانناسىنىڭ سيىمدىلىعىن ەسەپتەپ شىعىپ، كولشىك قابىرعاسىنا شكالا ( بەلگى ) بەلگىلەپ، كولشكتى سۋدىڭ مولشەرىنە ساي، سالىستىرما بويىنشا، ءدارى قوسىپ، تەگىس ارالاستىرادى. ۋانناداعى ءدارى ەرىتىندىسنىڭ تەرەڭدىگى 1.2-1.1 مەتىر دەڭگەيىندە بولۋى ءتيىس.

    (3)مالدى توعىتار الدىندا 12-10 ساعات تىنىقتىرادى. توعىتۋعا 5-4 ساعات قالعاندا ءيىرىپ تاستايدى، جەم-ءشوپ بەرمەيدى، ءدال 2-1 ساعات قالعاندا، مىندەتتى تۇردە، سۋارادى ( توعىتقان كەزدە ءدارى ەرىتىندىسىن جۇتپاس ءۇشىن ).

    (4)ءار تۇياق قويدىڭ ۋاننالانۋ ۋاقىتى، ءبىر مينوت شاماسىندا بولۋى، ەگەر ۋاننا كولشىگى قىسقا بولعاندا ۋاننالاۋ قارقىنىن باياۋلاتىپ، قويدى ىلايىقتى مولشەردە توسقاۋىلداپ، قويدىڭ باسىن دارىگە 2-3 رەت باتىرۋ كەرەك.

    (5)كوكتەمگى ۋاننالاۋ كەزىندە 250 تۇياق قوي ۋاننالاعاندا قايتالاي ۇستەمە ءدارى قوسىلادى. ەگەر ءبىر ءبولىم  ەشكى مەن قوزى ارالاس ۋاننالانسا، وندا 300 تۇياقتان كەيىن، ءدارى ۇستەمەلەنەدى. بۇل كەزدە ءبىر توننا سۋ قوسسا، ەگەر نەوسيدولدى ستەتكەن بولسا، وندا، 3 كيلوگىرام، ۇستەمەلەۋ قاجەت.

  كۇزگى ۋاننالاۋ كەزىندە 150 تۇياق قوي ۋاننالاعاندا قايتالاي ۇستەمە ءدارى قوسىلادى. ەگەر ءبىر ءبولىم، ەشكى مەن قوزى ارالاس ۋاننالانسا، وندا 200 تۇياق وتكەننەن كەيىن ۇستەمە ءدارى قوسادى.بۇل كەزدە ءبىر توننا سۋ قوسىلسا، ونددا، نەوسيدولدان 3 كيلوگىرام، قوسسا بولادى. ءار-ءبىر قويدى، ءبىر جول ۋاننادا توعىتقاندا  نەوسيدول  8ml دەن كەم بولماۋى كەرەك.  ۋانناعا تايارلاعان دارىلىك سۋدى 24 ساعاتتا اۋىستىرىپ وتىرۋ كەرەك. ۇيتپەگەندە مالدىڭ اياعى اقساپ، ۇزاق وتارعا شىعا الماي قالادى.

توعىتۋ اياقتاعان سوڭ قالعان ەرىتىندىلەردى، ارنايى شۇڭقىرلارعا نەمەسە سىڭىرۋ قۇدىقتارىنا قۇيىپ، زپوشپەن ( اك ) بەيتاراپتايدى.

    (5)ۋاننالاۋ كەزىندە قوتىردىڭ پايدا بولۋ شاماسى %10 تەن ارتىق بولعان قوي قورالارىن ۋاننالاپ، 7 كۇننەن كەيىن قايتالاي ءبىر رەت ۋاننالاۋ، ونىڭ ۇستىنە وسى قوي تابىندارىنىڭ قورا-قالىتقىسن، ءبىر رەت دارىلىك، بۇركىپ ديزينفەكسيالاۋ ءتيىس، ۋاننالاپ ەكى كۇن ىشىندە جاڭبىر جاۋسا، ەگەر نوسەر جاۋىپ، ۋاننالاۋ ونىمىنە ىقپال جەتەتىن بولعاندا، بۇل تابىنداردى تولىقتاپ ۋاننالاۋ ءتيىس.

    (6)ۋاننالاۋ بارىسندا قۇمالاق، ىلاي-باتپاق، ۋاننا كولشىگىنە تىنىپ قالىپ، ۋاننالاۋ ونىمىنە ىقپال جەتەتىن بولعاندا ءار-ءبىر، كۇندە ءبىر رەت،، ۋانناداعى قۇمالاق، ىلاي-باتپاق تۇنبالارىن تازالاپ، ءدارى ەرىتىندىسن جاڭالاپ وتىرۋ ءتيىس.

4.        قوي قوتىر-كونتەك اۋرۋىنىڭ تارالىپ، ءورشۋىنەن ساقتانۋ شارالارى

    (1)قويدىڭ قوتىر-كونتەك اۋرۋىنىڭ الدىن الۋ جانە ەمدەۋدە " ەرتە، تەز، قاتاڭ بولۋ، شاعىن كولەمدە جوعالتۋ " سىندى باعىتتى دايەكتىلەندىرۋ. ياعني قوتىر بولعان قويلاردى، ەرتە بايقاپ، تەزدىكتە ەمدەۋ، كەڭەيىپ ءورشىپ كەتۋىن قاتاڭ تىزگىندەۋ، اۋرۋدى شاعىن كولەمدەگى كەزىندە جويۋ دەگەندىك. العاش قوتىر اۋرۋى، كورىلگەن قويلارعا ءار 50 كيلوگىرام ءتىرى سالماعىنا ml1 دزادا مويىن تەرى، استىنان يۆمەك ( يۆومەكتيىن ) ۋكولدىگىن ءبىر رەت قويسا، جازىلىپ كەتەدى. اۋىرعانىنا ۇزاق بولعان قوتىر قويلارعا، ءبىرىنشى رەتكى ۋكول ەتكەننەن كەيىن 7كۇننەن سوڭ قايتالاي ۋكول ەتۋ كەرەك.قوتىر تۇسكەن ورىننىڭ ماڭايىنان اسىرا، ۋاننالاۋ دوزاسىنان ءبىر ەسە ارتىق قويۋلىقتاعى ءدارى ەرىتىندىسىن جاعىپ ەمدەسە بولادى. شارت-جاعىدايى بولسا جىلى ۇيدە ۇلكەنىرەك ىدىستا ( ۇلكەن قازان، تەمىر تۇڭ سياقتى ) ءدارى ەرىتىندىسىنە مالىپ، توعىتسا بولادى.

    (2)قوتىر ىندەتىنىڭ احۋالىن مالىمدەۋ ءتۇزىمىن ورناتۋ. قويدا بولاتىن قوتىردىڭ تارالۋى تەز، ەكونوميكالىق زيانى دا زور، قوتىر اۋرۋى پايدا بولعاندا جوعاى دارەجەلى كاسىپتىك تاراۋلارعا دەر كەزىندە مدالىمدەۋ، ىندەت تارقالعان ورىن مەن ىندەت پايدا بولعان قوي تابىندارىن ايىرىپ، دەر كەزىندە ەمدەپ جانە يزالاتسيالاپ، قويدىڭ قوتىر اۋرۋىنىڭ كەڭەيىپ كەتۋىنەن ساقتانۋ كەرەك.

    (3)قوتىر بولعان قويدى، بازاردا ساتۋ جانە ۋاننالانباعان قويدى بىرگە باعۋ، ەگىستىك رايوندارداعى، قوي قوتىرىنىڭ پايدا بولۋ شاماسىن جوعارلاتىپ، وتىرعان ماڭىزدى سەبەپ.بۇنى وڭالتۋ شارالارىن، قولدانۋ ارقىلى بازارلاردا ساتاتىن قوتىر قوي مەن ۋاننالانباعان قويلارعا يۆومەكتيىن ۋكولىن قۇيۋ كەرەك.

    (4)باعىپ-باسقارۋ كۇشەيتىلسە، قوي سەمىز بولادى دا، قوتىر اۋرۋىنا قۋاتى ارتا تۇسەدى.سونىمەن اۋرۋعا شالدىعۋ شاماسى تومەندەيدى.

كەلۋ قاينارى : ەرتىس تورابى

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ
E-mail: kazak@xjyl.gov.cn