<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
中文 哈文

باس بەت>>ۇكىمەت ءىسىن جاريا ۇستاۋ>>ۇكىمەتىڭ قىزمەت بايانداماسى

ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما (2013- جىلى)

2013- جىلى قاڭتاردىڭ 11- كۇنى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق

13 - كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 2 - ماجىلىسىندە جاسالدى

اۆتونوميالى وبلىستىڭ باستىعى    مانەن زەينەل ۇلى

ۋاكىلدەر:

    قازىر، مەن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى اتىنان ماجىلىسكە ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما جاسايمىن، قاراپ شىعۋلارىڭىزدى سۇرايمىن، سونداي – اق، ساياسي كەڭەس مۇشەلەرى مەن سىرتتاي قاتىناسقان ۋاكىلدەردىڭ پىكىر بەرۋىن ءۇمىت ەتەمىن.

ءبىرىنشى، 2012 - جىلعى قىزمەتتەرگە شولۋ

وتكەن ءبىر جىلدا، ءبىز اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە وبلىستىق پارتكومنىڭ دۇرىس باسشىلىعىندا، عىلمي دامۋ كوزقاراسىن جەتەكشى ەتۋگە تاباندى بولىپ، ەكى ءىرى تاريحي مىندەتتىڭ توڭىرەگىندە، وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت حالقىن ىنتىماقتاستىرىپ جانە باستاپ، ەكونوميكانىڭ قۇلدىراۋىنا ءونىمدى تۇردە توتەپ بەرىپ، «30- ماۋسىم» جەر سىلكىنىسى، قار اپاتى سياقتى ءتۇرلى جاراتىلىستىق اپاتتىڭ سىناعىنان سۇرىنبەي ءوتىپ، قيىنشىلىقتاردى جەڭىپ، شىنايى يگەرىپ، ناقتى ءىس ىستەپ، ەكونوميكانىڭ تەز قارقىنمەن دامۋىن، حالىق تۇرمىسىنىڭ بارىنشا جاقسارۋىن، قوعامنىڭ ۇزدىكسىز ورنىقتى بولۋىن جۇزەگە اسىردىق. وبلىسىمىز بويىنشا ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنى 127 ميلليارد 840 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪15 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە: وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 60 ميلليارد 200 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪15.5؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 49 ميلليارد 50 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪15.3؛ التاي ايماعىنىكى 18 ميلليارد 590 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪12.4 ارتاتىندىعى) مەجەلەنىپ وتىر. ال، 1- كاسىپتىكى ٪8،   2- كاسىپتىكى ٪21.9، 3- كاسىپتىكى ٪12.7 ارتاتىندىعى؛  جالپى سالا بويىنشا قازىنالىق كىرىس 25 ميلليارد 790 ميلليون يۋانعا جەتىپ ٪20.1 ارتاتىندىعى؛ الەۋمەتتىك قازىنالىق مەجە ەسەپ كىرىسى 11 ميلليارد 430 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪26.4 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە: وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 5 ميلليارد 620 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪25.8؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 3 ميلليارد 200 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪24.2؛ التاي ايماعىنىكى 2 ميلليارد 610 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪30.4 ارتاتىندىعى)؛ قالا - قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق تيەسەلى كىرىسى 16 مىڭ 330 يۋان بولىپ، ٪15 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە: وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 16 مىڭ 625 يۋانعا جەتىپ، ٪16؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 16 مىڭ 196 يۋانعا جەتىپ، ٪14.9؛ التاي ايماعىنىكى 15 مىڭ  900 يۋانعا جەتىپ، ٪13 ارتاتىندىعى)؛ ەگىنشى، مالشىلاردىڭ كىسى باسىندىق تازا كىرىسى 9365 يۋانعا جەتىپ، 1335 يۋان ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە: وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 9155 يۋانعا جەتىپ، 1342 يۋان ارتاتىندىعى؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 11 مىڭ 551 يۋانعا جەتىپ، 1471 يۋان ارتاتىندىعى؛ التاي ايماعىنىكى 6849 يۋانعا جەتىپ، 1123 يۋان ارتاتىندىعى) العاشقى قادامدا مەجەلەندى.

جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋ اياق الىسى جەدەلدەتىلدى. جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدىڭ «12- بەسجىلدىق» دامۋ جوباسى مەن كاسىپ، كەن رايونى، باقشا رايونى سياقتى ارناۋلى جوبالار جاسالدى.ءتۇيىندى نىسان قۇرىلىسىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزىپ، چيڭحۋا توبىنىڭ كومىردەن گاز ايىرۋ نىسانى مەملەكەتتىڭ كومىردى جىنتىكتەي مانەرلەۋدەن ۇلگى كورسەتۋ نىسانىنا ەنگىزىلدى. ىلە بولات - تەمىر زاۆودى، مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ سەرىكتىگىنىڭ قۇلجاداعى جىلۋ مەن ەلەكتردى بىرلەستىرىپ ءوندىرۋ نىسانى، كۇن - يۇي بولات - تەمىر زاۆودى ، چۋاننيڭ بيولوگيالىق ءدارى - دارمەك جاساۋ كاسىبى، مەملەكەتتىك ەلەكتر تورابى ەنەرگيا اشۋ سەرىكتىگىنىڭ قوبىقسارىداعى وت ەلەكتر زاۆودى، شيحۋداعى يۇنحى ارناۋلى اۆتوموبيل جاساۋ زاۆودى، حىشيڭ حيميا ونەركاسىبى، شىڭگىل قاراسۋ مىس كەنى، جيندۋ كەن كاسىبى، شىڭگىل بولات - تەمىر زاۆودى سياقتى نىساندار سالىندى نەمەسە وندىرىسكە قوسىلۋ شارتىن ازىرلەدى. شينۋىن توبىنىڭ كومىردەن گاز ايىرۋ نىسانى، ي - ءتاي توبىنىڭ كومىردەن كوپ ءتۇرلى ءونىم ءوندىرۋ نىسانى، قورعاس جىنفا ەلەكترۆولت ارقىلى توك تاراتۋ كاسىبى، شۇيكۋاڭ توبىنىڭ كومىردەن گاز ايىرۋ نىسانى، چيڭحۋا توبىنىڭ قوبىقسارىداعى مۇناي كەنى، جۇڭگو ەلەكتر قارجىلاندىرۋ سەرىكتىگىنىڭ مايتاستاعى جەل ەلەكتر سەرىكتىگى، جىنحاۋ تەمىر كاسىبى، گۋاڭحۇي توبىنىڭ كومىردەن گاز ايىرۋ نىسانى، گوحىڭ ماشينا جابدىقتارىن جاساۋ سەرىكتىگى سياقتى  نىسانداردىڭ اياق الىسى جەدەلدەتىلدى. باۋتا مۇناي - حيميا توبىنىڭ مۇنايدى جىنتىكتەي مانەرلەۋ نىسانى، شينجياڭ حۋاجۇي سەرىكتىگىنىڭ پولي ەتيلەن سپيرتىن ايىرۋ نىسانى، قابانىڭ ەلەكترۆولت ارقىلى كرەمني ۇنتاعىن مانەرلەۋ نىسانى سياقتى نىسانداردىڭ اياق الىسى ءساتتى بولدى. كۇيتۇن - مايتاۋ ەكونوميكالىق تەحنيكالىق اشۋ رايونى مەملەكەت دارەجەلى جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدەن ۇلگى كورسەتۋ بازاسى بولىپ بەكىتىلدى، ىلە وزەنىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى ونەركاسىپ باقشا رايونى جانە كۇنەس، اقتوبە، ساۋان، بۋرىلتوعاي سياقتى ونەركاسىپ باقشا رايوندارى اۆتونوميالى رايون دارەجەلى باقشا رايونى بولىپ قۇرىلدى.حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى ءبىر توپ ونەركاسىپ بازا قۇرىلىسى جەدەلدەپ، ورتا، شاعىن كاسىپورىندار تەز قارقىنمەن جەتىلدى. وبلىسىمىز بويىنشا كولەم قالىپتاستىرعان ونەركاسىپتىڭ ارتقان قۇنى 24 ميلليارد 330 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪20.4 ارتتى.

ەگىن، مال شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋ ورنىقتى ىلگەرىلەتىلدى. ورتالىقتىڭ جانە اۆتونوميالى رايوننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىن قۇدىرەتتەندىرۋ، ديقاندارعا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتى مۇقيات تياناقتاندىرىلىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قۇرىلىمى ساپالىلاندىرىلىپ، استىق حاۋىپسىزدىگىنە ءمان بەرىلدى، اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنيكاسىنان ۇلگى كورسەتۋ باقشاسىنىڭ رولى ساۋلەلەندىرىلىپ، ەرەكشە، جوعارى ءونىمدى، قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋى جاپپاي ىلگەرىلەتىلىپ، استىقتىڭ ءونىم مولشەرى 5 ميلليون 12 مىڭ تونناعا جەتىپ، ٪15.3 ارتتى. مال شارۋاشىلىعىن تىرەكتى كاسىپ ەتۋگە تاباندى بولىپ، ەتتى سيىر، قوي جانە جىلقى شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى كورنەكتىلەندىرىپ، ولشەمگە تۇسكەن باعىمشىلىق شاعىن رايونى، مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋ، مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ، جەم - ءشوپ بازاسى، ىندەتتەن ساقتانۋ جانە ەمدەۋ جۇيەسى قۇرىلىسى مەن جايىلىمدى قورعاۋ سياقتى قىزمەتتەر اناعۇرلىم كۇشەيتىلىپ، 11 ميلليون 115 مىڭ تۇياق مال قولدان شىعارىلىپ، ەتتىڭ جالپى ءونىم مولشەرى 496 مىڭ تونناعا جەتىپ، جەكە - جەكە ٪4.6،  ٪5.4 ارتتى. ەرەكشە جەمىس - ورمان كاسىبى جەدەل دامىتىلىپ، 145 مىڭ مۋ جەمىس - ورمان تىڭنان ارتتىرىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى كاسىپ سالالاندىرىلعان 18 باستاماشى كاسىپورىن تىڭنان كوبەيتىلدى. ەگىن، مال شارۋاشىلىق ونىمدەرىنەن ايگىلى ماركا جاراتۋ قۇرىلىسى كۇشەيتىلىپ، التاي تەگەنە قۇيرىقتى قويى، قورعاس «قىزىل ءجۇزىمى» مەملەكەتتىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جاعىراپيالىق بەلگى كۋالىگىن الدى، تەكەستىڭ «8 تاڭبالى قىزىل الماسى» جۇڭگوعا تانىلعان ايگىلى ماركا سيلىعىنا يە بولدى. سىرتقا باعىتتالعان اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ءمان بەرىلىپ، جەرگىلىكتى ونىمدەردى ەكسپورت ەتۋ مولشەرى ۇزدىكسىز ارتتىرىلدى. اۋىل - قىستاق ەڭبەككۇشتەرىن تەحنيكالىق جاقتان تاربيەلەۋدى كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، اۋىل - قىستاقتارداعى 765 مىڭ ارتىق ەڭبەككۇشتى سىرتقا شىعارىپ، 3 ميلليارد 470 ميلليون يۋان كىرىس كىرگىزىلدى. جاڭاشا اۋىل - قىستاق قۇرىلىسى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەدى، ەگىنشى، مالشىلاردىڭ ءوندىرىس، تۇرمىس شارت - جاعدايى كورنەكتى جاقساردى.

جاڭاشا قالا - قالاشىقتاندىرۋ قۇرىلىسىنىڭ تەبىنى ارتتىرىلدى. قالا - قالاشىقتاردىڭ دامۋ ستراتەگياسىن زەرتتەۋ، قالا - قالاشىق جۇيەسى، قۇلجانىڭ وزەكتى ەكونوميكالىق رايونى، باقتى لياۋنيڭ - تارباعاتاي جاڭا رايونىنىڭ جوبالارى جاسالىپ، اۋدان، قالالاردىڭ قالا - قالاشىق جۇيەسىنىڭ دامۋ جوباسى مەن قىستاق، قالاشىقتاردىڭ جوباسىن جاساۋ قىزمەتى جەدەل ىلگەرىلەتىلدى. «ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ قالا، اۋىلداردى جٶبالاۋ ەرەجەسى (جوبا نۇسقاسى)» زاڭ شىعارۋ تارتىبىنە ەنگىزىلدى. قۇلجا قالاسى مەملەكەتتىك كەڭەس جاعىنان «مەملەكەتتىك تاريحي مادەنيەتتى ايگىلى قالا» بولىپ بەلگىلەندى، شاۋەشەك، التاي سياقتى قالالاردىڭ رولى ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىلىپ، وبلىس بويىنشا 10 اۋىلدى قالاشىق ەتىپ قۇرۋ قىزمەتى ورىندالدى. سۋ ىعىستىرۋ، سۋمەن قامداۋ، لاس سۋدى، تۇرمىستىق قوقىر- قوقسىقتى ءبىرجاقتى ەتۋ، جىلۋمەن شوعىرلى قامداۋ سياقتى نىساندار ىلگەرىندى - كەيىندى سالىنىپ، قالا، اۋىلداردىڭ بەت - بەينەسى كورنەكتى جاقسارتىلدى.

3- كاسىپتىڭ ومىرشەڭدىك قۋاتى كۇشەيتىلدى. وبلىس بويىنشا قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسى 23 ميلليارد 280 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪16.5 ارتتى. «ىلە اڭعارىنىڭ ساياحات جالپى تۇلعالىق جٶباسى»، «قاناس ساياحات رايونىنىڭ جالپى تۇلعالىق جٶباسى» جاسالىپ باعالاۋدان ءوتتى. قاناس، نارات، قاراجون سياقتى ءتۇيىندى كورىنىس رايوندارىن اشۋ قۇرىلىسىنىڭ اياق الىسى جەدەلدەتىلدى، كوكتوعاي كورىنىس رايونى مەملەكەتتىك 5A دارەجەلى كورىنىس رايونى بولىپ قۇرىلدى، التاي گەنەرال تاۋى، كۇنەس نارات شاڭعى مايدانىنىڭ دارەجەسى جوعارىلاتىلدى. «تۇلپار مەكەنى حالىقارالىق ساياحات مەرەكەسى»، «شينجياڭ التاي حالىقارالىق قار - مۇز مەرەكەسى»، «قۇلجا قالاسىنىڭ ۇلتتىق سالت - سانا مادەنيەت مەرەكەسى»، «شيحۋ سىرا مەرەكەسى»، «ۇلىڭگىر مادەنيەت مەرەكەسى» سياقتى ءبىر سىپىرا ساياحات مەرەكە قيمىلى تابىسپەن وتكىزىلدى. وبلىس بويىنشا مەجەمەن 17 ميلليون 50 مىڭ ساياحاتشى قابىلدانىپ، ساياحات كىرىسى 7 ميلليارد 240 ميلليون يۋانعا جەتتى. «اۋىل - قىستاق بازارى، ەلەكتر جابدىقتارىن اۋىلعا جەتكىزۋ، ءۇي شارۋاسىنا قىزمەت وتەۋ» سياقتى 3 ءتۇرلى ينجەنەريا جەدەل ىلگەرىلەدى، ەگىنشى، مالشى تۇتىنۋشىلارىنا 34 ميلليون 762 مىڭ يۋان قوسىمشا قاراجات بەرىلدى. ينفورماتسيالاندىرۋ قۇرىلىسى جاپپاي ىلگەرىلەتىلىپ، ۇكىمەت ىستەرىن ينفورماتسيالاندىرۋ ورەسى ورنىقتى جوعارىلادى. ەلەكتروندى ساۋدا ىستەرى تەز قارقىنمەن دامىدى، كۇيتۇن قالاسى ساۋدا ىستەرى مينيسترلىگى جاعىنان ساۋدا زات اينالىمىنداعى ورتالىق قالا جانە ەلەكتروندى ساۋدا ىستەرىنەن ۇلگى كورسەتۋ بازاسى ەتىپ بەلگىلەندى. فينانس قۇرىلىمدارىنىڭ قىزمەت وتەۋ رولى كۇشەيتىلىپ، حالىق اقشاسىنىڭ ءتۇرلى امانات قالدىق سوماسى 13 ميلليارد 730 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪22.8 ارتتى.

نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسىنىڭ ناتيجەسى كورنەكتى بولدى. جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ تۇراقتى مۇلىككە قوسقان قارجىسى 104 ميلليارد 840 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪42.8 ارتتى. مەملەكەت تاس جولى 217- لەنياسىنداعى شۋىرمادان ناراتقا دەيىنگى تاس جولدا اۆتوموبيل قاتىنادى، 1959 كيلومەتر اۋىل - قىستاق تاس جولى تىڭنان جاسالدى. نارات اۋەجايىندا 4 ماۋسىمدا ۇدايى ايروپلان قاتىنادى. جۇڭگو - قازاقستان 2- لەنيا تەمىر جولىندا پويەز قاتىنادى، بەيتۇننەن التايعا، كوكتوعايعا دەيىنگى تەمىر جول نىسانى مەملەكەتتىڭ دامۋ جوباسىنا ەنگىزىلدى. قۇلجادان قورعاسقا دەيىنگى كومىردەن ايىرىلعان تابيعي گازدى سىرتقا جەتكىزۋ قۇبىرى لەنياسى سالىندى، جەمەنەي شەكارا اتتاعان تابيعي گاز قۇبىرىنىڭ جالپى لەنياسى تۇتاستىرىلدى، باتىستىڭ گازىن شىعىسقا جەتكىزۋدىڭ 3- لەنيا ينجەنەرياسىندا جۇمىس باستالدى. ىلە وزەنى مەن ءدام وزەنىنەن سۋ باستاۋ تورابى جانە قىزىلجار، شاكۇرتى سياقتى مالشىلاردى وتىرىقتاندىرىپ، مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋدەگى سۋ قاينارى ينجەنەرياسىنىڭ اياق الىسى ءساتتى بولدى، ەرتىس وزەنى بويىنداعى سۋ ەنەرگياسىن اشۋ جۇمىسى ورنىقتى ىلگەرىلەتىلىپ، تىزگىندەۋ سيپاتتى سۋ قويما ينجەنەريالارىنىڭ قۇرىلىسى جەدەلدەتىلدى، اتىز - ارىق سۋ يگىلىگى، اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى، تاسقىننان ساقتانۋ، ءىرى سۋارمالى رايونىن تۇلعالاندىرۋ جانە سۋ ۇنەمدەۋ ينجەنەرياسىندا جاپپاي جٷمىس باستالدى. قۇلجا - فىڭحۋاڭ 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ، كەرنەۋ اۋىستىرۋ ينجەنەرياسى سالىنىپ بولدى، 220 كيلوۆولتتان تومەن ەلەكتر جەتكىزۋ، كەرنەۋ اۋىستىرۋ لەنياسىنىڭ ءبىر توپ قۇرىلىسى جاپپاي ورىندالىپ، اۋىل - قىستاق ەلەكتر تورابى ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىلدى.

ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ جانە قۇرۋ كۇشەيتىلدى. «ورتانى قورعاۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋ، ەكولوگيالىق وبلىس قۇرۋعا» تاباندى بولىپ، «ىلە وزەنى الابىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسى»، «ەمىل وزەنى الابىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسى» مەن «ىلە وبلىسىنىڭ بايلىقتى باياندى اشۋ مەن ەكولوگيالىق ورتانى باياندى قورعاۋدى دايەكتى تياناقتاندىرۋدىڭ 60 تارماقتى ناقتى شاراسى» قاتاڭ اتقارىلدى، «التاي ايماعىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسى» وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتىنىڭ العاشقى تەكسەرۋىنەن ءوتتى. ىلە اڭعارىنىڭ ميلليون مۋلىق ەكولوگيالىق، ەكونوميكالىق ورمان جانە ەكولوگيانى قالپىنا كەلتىرۋ ينجەنەرياسى اتقارىلدى، جايىلىم ەكولوگياسىن قورعاۋعا قوسىمشا قاراجات بەرۋ، سيلاۋ  مەحانيزمى ورناتىلىپ، تابيعي ورماندى قورعاۋ، «ءۇش تەرىستىك» ىقتاسىندى ورمان، ورماندى، جايىلىمدى قالپىنا كەلتىرۋ، تۇياق كەستى جايىلىمداردا مال باعۋعا تيىم سالۋ، جايىلىمدى تىنىقتىرۋ سياقتى ەكولوگيانى قالپىنا كەلتىرۋ ينجەنەرياسى جاپپاي اتقارىلدى، تيانشان تاۋىن الەمدىك جاراتىلىستىق مۇراعاتقا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىنىڭ اياق الىسى ءساتتى بولدى، كولدەنەڭ مەن قاراجوندى الەمدىك جاراتىلىستىق مۇراعاتقا ءوتىنىش ەتۋ بىرلەسكەن مەملەكەتتەر ۇيىمىنىڭ دۇنيە جۇزىلىك جاراتىلىستىق ورتانى قورعاۋ ماماندار گرۋپپاسى جاعىنان تەكسەرىپ وتكىزىپ الىندى. ەنەرگيانى ۇنەمدەپ، ىعىستىرۋدى ازايتۋ قىزمەتىندە تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزىلىپ، اۋىل - قىستاق ورتاسىن جان - جاقتى وڭاۋ مەن اۋانىڭ لاستانۋىن وڭاۋدا تىڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى.

سىرتقا ەسىك اشۋ اياق الىسى جەدەلدەتىلدى. وبلىس بويىنشا سىرتقى ساۋدانىڭ يمپورت - ەكسپورت جالپى سوماسى 6 ميلليارد 620 ميلليون دوللار بولىپ، الدىڭعى جىلداعىمەن ۇقساس بولدى؛ ناقتى پايدالانىلعان شەتەل قارجىسى 34 ميلليون 160 مىڭ دوللارعا جەتتى. قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنىڭ جالپى تۇلعالىق دامۋ جوباسى مەن قالا قۇرۋ جوباسى مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ بەكىتۋىنە جولداندى، ءتۇرلى ءتيىمدى ساياساتتار بىرتىندەپ تياناقتاندىرىلىپ، «ءبىر رايون، ءۇش باقشانىڭ» نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسى جاپپاي باستالدى، جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعىندا جابىق تيجارات جۇرگىزىلدى. سۋشين ورتالىعى، جياليان ساۋدا رايونى، جۇڭگو عىلىم - تەحنيكا ساۋدا بازارى سياقتى نىسانداردىڭ ءبىرىنشى مەرزىمدىك ينجەنەرياسى ورىندالدى. ازيا - ەۆروپا كورمەسىنە بەلسەنە قاتىناسىپ، قازاقستان جارمەنكەسى، جۇڭگو - قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەر جارمەنكەسىن سەلبەسىپ وتكىزۋدىڭ ناتيجەسى كورنەكتى بولدى، جۇڭگو - موڭعۇليا قىزىل تاۋ وتكەلى 3- ەلگە اشىلدى، جۇڭگو - رەسەي جەكپۇلين وتكەلى مەملەكەتتىڭ ءتۇيىندى جوباسىنا ەنگىزىلدى. شاۋەشەك قالاسى شەكارا تۇرعىندارىنىڭ ءۇش كۇندىك ۆيزاسىز ساۋدا بازارى سىناق ءتۇيىنى بولعان شينجياڭداعى تۇڭعىش قالاعا اينالدى. دۋلات وتكەلىندەگى شەكارا تۇرعىندارى ساۋدا بازارى اۆتونوميالى رايوننىڭ تەكسەرۋىنەن ءوتتى.

حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسى تەبىنى ارتتىرىلدى. تۇتاس جىلدا الەۋمەتتىك قازىنادان حالىق تۇرمىسىنا جۇمسالعان قارجى 31 ميلليارد 600 ميلليون يۋانعا جەتىپ، الەۋمەتتىك قازىنا شىعىسىنىڭ ٪74 تىن يەلەدى. 570 مىڭ ادام كاسىپتىك تەحنيكالىق ونەرگە تاربيەلەنىپ،  قالا - قالاشىقتاردان 135 مىڭ ادام كاسىپتەندى، جوعارى، ورتا تەحنيكۋم تاۋىسقان 11 مىڭ وقۋشىنىڭ كاسىپتەنۋ ماسەلەسى شەشىلدى. بەيقۇت ءۇي ارقىلى حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ ينجەنەرياسىندا 80 مىڭ ءۇي، مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ ارقىلى مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ ينجەنەرياسىندا 6030 ءۇي، ءتۇرلى قامتاماسىزداندىرۋ سيپاتتى تۇرعىن ۇيدەن جانە لاشىق ۇيلەردى وزگەرتۋدەن 26 مىڭ ءۇي سالىندى. اپاتتان كەيىنگى قايتا قۇرۋ قىزمەتى جاپپاي ىلگەرىلەتىلىپ، اپاتقا ۇشىراعان بۇقارا دەر كەزىندە جاڭا ۇيگە كوشىرىلدى. قالا مەن اۋىلداردىڭ قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسى ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىلىپ، قالا - قالاشىقتارداعى تۇرعىندار مەن جاڭاشا اۋىل - قىستاقتارداعى قوعامدىق زەينەتكەرلىكتى قامسىزداندىرۋ جاپپاي جالپىلاستىرىلدى. 59 مىڭ ەگىنشى، مالشى كەدەيلىكتەن ارىلىپ، 79 كەدەي قىستاق قىستاقتار بويىنشا جاڭالاندى، 173 مىڭ ادامنىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى ماسەلەسى شەشىلدى، 123 مىڭ وتباسىنا تابيعي گاز جەتكىزىلدى. كوكونىس، ەت ونىمدەرىن زاپاس ساقتاۋ ءتۇزىمى كەمەلدەندىرىلىپ، ەت پەن كوكونىستى تىكە ساتاتىن ساتۋ تۇيىندەرى قۇرىلىپ، زات باعاسى ءونىمدى تەجەلدى.

قوعامدىق ىستەر جاپپاي دامىدى. وبلىستى عىلىم - تەحنيكا، وقۋ - اعارتۋ ارقىلى گۇلدەندىرۋ ستراتەگياسى كۇش سالا اتقارىلىپ، عىلىم - تەحنيكادان پايدالانۋ قۋاتى ۇزدىكسىز ارتتىرىلدى، ىلەنىڭ مەملەكەتتىك اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنيكا باقشا رايونى قۇرىلىسى بەلسەنە ىلگەرىلەتىلدى. مىندەتتى وقۋ - اعارتۋدى ولشەمدەندىرۋ قۇرىلىسى جەدەل ىلگەرىلەدى، ءمورال تاربيە قىزمەتى كۇشەيتىلىپ، مەكتەپتىڭ وقىتۋ شارت - جاعدايى جالعاستى جاقسارتىلىپ، مىندەتتى وقۋ - اعارتۋ بىركەلكى دامىدى؛ «ەكىنى كەشىرىم ەتۋ، ءبىردى تولىقتاۋ» ساياساتى جاپپاي تياناقتاندىرىلىپ، قوبىقسارى، نىلقى، تولى، شاعانتوعاي اۋداندارى تولىق ورتا ساتىسىنداعى اقىسىز وقۋ - اعارتۋدى جۇزەگە اسىردى؛ قوس ءتىل وقىتۋى ورنىقتى ىلگەرىلەتىلىپ، 393 قوس ءتىل بالالار باقشاسى سالىنىپ پايدالانۋعا بەرىلدى؛ ىلە داشۋەسىن قۇرۋ قىزمەتى باستالىپ، ىلە كاسىپتىك وقۋ - اعارتۋ باقشا رايونىنىڭ قۇرىلىسى سالىنا باستادى. مادەنيەتتەن حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ينجەنەرياسى جەدەل ىلگەرىلەتىلىپ، كۇنەس اۋدانىنىڭ كينو - تەلەۆيزيا - مادەنيەت ورتالىعى، شيحۋ قالاسىنىڭ مادەنيەت سارايى، كىتاپحانا، مۇراجاي، دەنە تاربيە سارايى، عىلىم - تەحنيكا سارايى سىندى بەس سارايدى قامتىعان جالپىلىق عيماراتى، قوبىقسارى اۋدانىنىڭ «جاڭگىر سارايى» سياقتى قۇرىلىس نىساندارى پايدالانۋعا بەرىلدى. راديو - تەلەۆيزيا ينجەنەرياسى ىشكەرىلەي اتقارىلىپ، ەگىنشى، مالشىلاردىڭ كىتاپ وقۋ ءۇيى اكىمشىلىك قىستاقتارعا دەيىن جالپىلاستىرىلىپ، راديو - تەلەۆيزيانىڭ جالپىلاسۋ مولشەرى جەكە - جەكە ٪95.9 كە جانە ٪96.3 كە جەتتى. تەكەس اۋدانىنداعى جۇماتاي اۋباكىر ۇلى مەملەكەت بويىنشا «ەڭ تاڭداۋلى اۋىل - قىستاق شيپاگەرى» بولىپ باعالاندى. وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىڭ 4- كەزەكتى اقىندار ايتىسى تابىسپەن وتكىزىلىپ، الەۋمەتتىك اۋماق ساحناسى، 100 كۇندىك مادەنيەت الاڭى سياقتى بۇقارالىق مادەنيەت، دەنە تاربيە قيمىلدارى باي مازمۇندى بولىپ، باسەكەلىك دەنە تاربيەدە تىڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى. قالا، اۋىل تۇرعىندارىن قامتىعان نەگىزگى ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ ءتۇزىمى العاشقى قادامدا ورناتىلدى، شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ، قارسىلىق قۋاتتى ارتتىرۋ قىزمەتى تىڭعىلىقتى ورىستەتىلىپ، سالماقتى جۇقپالى اۋرۋلاردان، جەرگىلىكتى اۋرۋلاردان ساقتانۋ جانە ونى ەمدەۋدە ىلگەرلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزىلدى، الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ، ازىق - تۇلىك، ءدارى - دارمەكتى باقىلاپ باسقارۋ جالعاستى كۇشەيتىلىپ، نەگىزگى ءدارى - دارمەك ءتۇزىمى جالپىلاستىرىلدى. جان سانى جانە جوسپارلى تۋىت قىزمەتى تىڭعىلىقتى ورىستەتىلىپ، جان سانىنىڭ تابيعي ارتۋ سالىستىرماسى مىڭدا 9.97 پايىزعا جەتىپ، موڭعۇلكۇرە، قابا اۋدانى مەملەكەت دارەجەلى وزات اۋدان بولىپ باعالاندى.

شينجياڭعا باعىتتامالى كومەك بەرۋدىڭ ونىمدىلىگى كورنەكتى بولدى. شينجياڭعا باعىتتامالى كومەك بەرۋ نىسانىنان  356 سى اتقارىلىپ، ءبىر ميلليارد 820 ميلليون يۋان قارجى كومەك بەرىلدى (مۇنىڭ ىشىندە: جياڭسۋ ولكەسىنىڭ ىلەگە كومەك بەرگەن نىسانىنان 192 سى جۇمىس باستاپ، كومەك قارجىسى ءبىر ميلليارد 80 ميلليون يۋانعا جەتتى؛ لياۋنيڭ ولكەسىنىڭ تارباعاتاي ايماعىنا كومەك بەرۋ نىسانىنان 82 سى جۇمىس باستاپ، كومەك قارجىسى 490 ميلليون يۋانعا جەتتى؛ حيلۇڭجياڭ، جيلين ولكەسىنىڭ التاي ايماعىنا كومەك بەرۋ نىسانىنان 82 سى جۇمىس باستاپ، كومەك قارجىسى 250 ميلليون يۋانعا جەتتى). شينجياڭعا عىلىم - تەحنيكا، وقۋ - اعارتۋ جاعىنان مول كومەك بەرىلىپ، وقۋ- اعارتۋ، ەمدەۋ جانە نەگىزگى ساتى ۇيىمدىق بازاسى سياقتى ءبىرتوپ حالىق تۇرمىسى نىسانى پايدالانۋعا بەرىلدى. شينجياڭعا دارىندىلار جاعىنان باعىتتامالى كومەك بەرۋ ىشكەرىلەي اتقارىلىپ، كادرلار مەن ءتۇرلى دارىندىلاردان 9822 ادام ىشكى ولكەلەرگە تاربيەلەۋگە جىبەرىلدى، ادەتتەگى جوعارى مەكتەپتەردى تاۋىسقان وقۋشىلاردان كاسىپتەنبەگەن 5334 ادام تاربيەلەندى. شينجياڭعا كاسىپتىك جاقتان كومەك بەرۋ زور كۇشپەن ىلگەرىلەتىلىپ، وبلىس بويىنشا 91 نىساندا جۇمىس باستالدى، شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلار وزدەرىنىڭ اۋىر مىندەتتەرىن ەستەرىندە بەرىك ساقتاپ، بورىشتارىن بۇلجىتپاي اتقارىپ، قاتەردەن، اپاتتان قۇتقارۋعا، وقۋعا جىلۋ اتاۋعا، كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋگە بەلسەنە اتسالىسىپ، وبلىستاعى ءار ۇلت حالقىنىڭ القاۋىنا يە بولدى.

قوعامنىڭ جالپى جاعدايى جاراسىمدى دا ورنىقتى بولدى. شينجياڭ رۋحى بارىنشا ساۋلەلەندىرىلىپ، «ۇلى وتاندى قىزۋ ءسۇيۋ، كورىكتى اتا مەكەن قۇرۋ» باستى تاقىرىبىنداعى تاربيە قيمىلى ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ، ۇلتتار ىنتىماعى العا باسارلىعىنداعى ۇلگىلى ورىن قۇرۋ قيمىلى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىلىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ۇيىسۋ قۋاتى، تالپىنۋ قۋاتى ۇزدىكسىز كۇشەيتىلدى. ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ ورنىقتىلىقتى قورعاۋ جونىندەگى شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارى مۇقيات دايەكتى تياناقتاندىرىلىپ، «ءۇش ءتۇرلى كۇشتىڭ» بولشەكتەۋ، ءبۇلدىرۋ ارەكەتتەرىنەن ساقتانىپ جانە وعان سوققى بەرىپ، «زورلىقتى كۇشكە قارسى تۇرۋ، زاڭ - ءتۇزىمدى، ءتارتىپتى دارىپتەۋگە» تاباندى بولىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ قىزمەتىندەگى ۇدايىلاندىرۋ جۇزەگە اسىرىلىپ، قوعامدىق جالپى جاعداي باياندى ورنىقتى بولدى. قوعامدىق اۋقىمدى باسقارۋ، تىزگىندەۋ كۇشەيتىلىپ، شوعىرلى وڭاۋ ارناۋلى قيمىلى ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ، بۇقارانىڭ حاۋىپسىزدىك تانىمى جاپپاي جوعارىلاتىلدى. ءدىن ىستەرىن زاڭ بويىنشا باسقارۋ كۇشەيتىلىپ، وتانشىل ءدىني قايراتكەرلەردىڭ بەلسەندى رولى تولىق ساۋلەلەندىرىلدى. قوعامدىق باسقارۋدا جاڭالىق جاراتۋ تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىلىپ، قوعامدىق قايشىلىقتار مەن داۋ - شارلاردى بارىنشا جاراستىرۋ، جاپپاي تەكسەرۋ جانە قابىلداۋ قيمىلى ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ، ارىز - شاعىمدا باسىلىپ قالعان ءبىر سىپىرا دەلولار شەشىلدى. ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىندەگى كومەسكى كىناراتتاردى شەتىنەن تەكسەرۋ جانە «زاڭسىزدارىنا سوققى بەرۋ، قايشىلىق جاساعانداردى تىزگىندەۋ» ارناۋلى وڭاۋ قيمىلى كۇشەيتىلىپ، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى جاعدايى جالعاستى جاقسارتىلدى.  سونىمەن بىرگە، ونەركاسىپ - ساۋدانى اكىمشىلىك جاقتان باسقارۋ، سىرتقى ىستەر، مۇھاجىرلار ءىسى، ءتىل - جازۋ، اقپارات - باسپا ءسوز، اۋارايى، سۋ رايى، جەر سىلكىنىسىن باقىلاۋ، ساپانى باقىلاۋ، حالىقتىق اۋە قورعانىسى، قازىنالىق باقىلاۋ، ساناق، ارحيۆ، شەجىرە، ايەلدەر مەن بالالار، قارتتار، مۇگەدەكتەر سىياقتى قىزمەتتەردە تىڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىلدى.

وبلىسىمىزدا تۇراتىن بيڭتۋاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ديۆەزيالارى جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋ، جاڭاشا قالا - قالاشىقتاندىرۋ، ەگىن، مال شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋ سىندى ۇشتەندىرۋ قۇرىلىسىن كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، جالپىلىق قۋاتتى كورنەكتى ارتتىرىپ، جٷمىسشى - قىزمەتشىلەردىڭ تۇرمىسىن كورنەكتى جاقسارتىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاپ، شەكارانى كوركەيتۋ قۋاتىن كورنەكتى جوعارىلاتىپ، وبلىسىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋداعى، قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋداعى ماڭىزدى كۇشكە اينالدى. تۇتاس جىلدا ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنى 48 ميلليارد يۋانعا جەتىپ، ٪18؛ قالا - قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق تيەسەلى كىرىسى 19 مىڭ يۋانعا جەتىپ، ٪14؛ ەگىنشى، مالشى وتباسىلارىنىڭ كىسى باسىندىق تازا كىرىسى 11 مىڭ يۋانعا جەتىپ، ٪13 ارتاتىندىعى مەجەلەندى. وبلىسىمىزدا تۇراتىن حالىق ازاتتىق ارمياسى، قارۋلى ساقشى اسكەري بولىمدەرى ارميا مەن حالىقتىڭ ىنتىماعىن كۇشەيتۋ، قوعامنىڭ ورنىقتىلىعىن قورعاۋ، جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ قۇرىلىسىن قولداۋ جانە اپاتقا قارسى تۇرىپ، حاۋىپ - قاتەردەن قۇتقارۋ سياقتى جاقتاردا ماڭىزدى رولىن ساۋلەلەندىرىپ، ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ وبلىسىمىزدا تۇراتىن ورىندارى جەرگىلىكتى ورىننىڭ ەكونوميكاسى مەن قوعامىنىڭ دامۋىنا تىڭ ۇلەستەر قوستى.

ءبىر جىلدان بەرى، ءبىز ۇكىمەتتىڭ وزىندىك قۇرىلىسىنا كۇش سالىپ، ۇكىمەت فۋنكتسياسىنا بەلسەنە بۇرىلىس جاساپ، الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ قۋاتى مەن اتقارۋ قۋاتىن كۇشەيتتىك. اكىمشىلىكتى زاڭ بويىنشا جۇرگىزۋگە تاباندى بولىپ، قوعامدىق باسقارۋدى كۇشەيتىپ، ۇكىمەت ىستەرىن جاريا ۇستاۋدى ورنىقتى ىلگەرىلەتىپ، ۇكىمەت شەشىمدەرىنىڭ عىلمي، دەموكراتيالى، زاڭدى جاسالۋ دەڭگەيىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتتىق. حالىق قۇرىلتايىنىڭ زاڭدىق باقىلاۋىن، قىزمەتتى باقىلاۋىن جانە ساياسي كەڭەستىڭ دەموكراتيالىق باقىلاۋىن سانالى قابىلداپ، حالىقتىق ۇيىمدارمەن، ونەركاسىپ - ساۋدا بىرلەستىگمەن جانە پارتيادا، توپتا جوق قايراتكەرلەرمەن بولعان بايلانىستى كۇشەيتۋگە ءمان بەردىك، حالىق قۇرىلتايى جانە ونىڭ تۇراقتى كوميتەتىنە قىزمەتتەن دەر كەزىندە دوكلاد جاساپ، ساياسي ءماسىليحات كەڭەسىنە قىزمەتتەن حابار تاپتىرىپ وتىردىق. حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ 336 كەڭەستىك جوباسى مەن ۇسىنىسى، ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ 453 ۇسىنىس جوباسى ءبىر جاقتى ەتىلىپ، جاۋاپ قايتارۋ مولشەرى ٪100 بولدى. شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋ ۇيىمى مەن قۇتقارۋ، كومەك بەرۋ جۇيەسى بىرتىندەپ كەمەلدەندىرىلىپ، توسىننان تۋىلاتىن الەۋمەتتىك ۋاقيعالارعا توتەپ بەرۋ قۋاتى ۇزدىكسىز جوعارىلاتىلدى. پارتيا ستيلى، پاكتىك قۇرىلىسى جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمى مۇقيات تياناقتاندىرىلىپ، شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋ، پاكتىكتى دارىپتەۋ جانە بۇرىس ستيلدەردى تۇزەتۋ ارناۋلى وڭاۋ قىزمەتى ىشكەرىلەي ورىستەتىلدى.

ۋاكىلدەر، وتكەن ءبىر جىلداعى تابىستار وڭاي - وسپاق قولعا كەلمەدى، بۇل اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە وبلىستىق پارتكومنىڭ دۇرىس باسشىلىعىنىڭ، وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى مەن ۋاكىلدەرىنىڭ پارمەندى قولداپ - قۋاتتاۋىنىڭ، وبلىستىق ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ بەلسەنە اتسالىسۋىنىڭ، وبلىسىمىزدا تۇراتىن ورىنداردىڭ، شينجياڭعا كومەك بەرگەن ولكەلەر مەن قالالاردىڭ باعىتتامالى كومەك بەرۋىنىڭ، وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكتە بولا وتىرىپ، قايراتتانا كۇرەس جۇرگىزۋىنىڭ ناتيجەسى. وسى ورايدا، مەن اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى اتىنان ءار قايسى شەپتە كۇرەس جاساپ جاتقان ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىنا، زيالىلارعا، قوعام حاۋىپسىزدىگى حالىق ساقشىلارىنا، بيڭتۋانداعى جۇمىسشى - قىزمەتشىلەرگە، قوعامداعى ءار ۇلت، ءار سالا قايراتكەرلەرىنە، وبلىسىمىزدا تۇراتىن ازاتتىق ارمياعا، قارۋلى ساقشى وفيتسەر - جاۋىنگەرلەرىنە، ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ وبلىسمىزدا تۇراتىن ورىندارىنداعى كادرلارعا، جۇمىسشى - قىزمەتشىلەرگە جانە شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلارعا شىنايى العىس ايتامىن ءارى وسكەلەڭ قۇرمەت بىلدىرەمىن!

تابىستاردى تۇراقتاندىرۋمەن بىرگە، اۆتونوميالى وبلىسمىزدىڭ دامۋىن جەدەلدەتۋدىڭ، حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسىنىڭ جانە ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ مىندەتى اۋىر ەكەندىگىن سەرگەكتىكپەن كورە ءبىلۋىمىز كەرەك. ونىڭ باستى بەينەلەرى: ەكونوميكانىڭ جالپىلىق مولشەرى تومەن، ونەركاسىپتىڭ تىرەكتىك قۋاتى شامالى، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ نەگىزى ءالسىز، سىرتقا ەسىك اشۋ ورەسى تومەن، دامۋداعى بىركەلكىسىزدىك ماسەلەسى ءالى دە كورنەكتى بولىپ وتىر؛ نەگىزدىك قۇرىلعىلار ءالى دە كەنجە، ەكولوگيالىق قۇرىلىس جانە ونى قورعاۋ مىندەتى توتەنشە جاپالى؛ تۇتىنۋ بۇيىمدارى مەن ازىق - تۇلىكتىڭ باعاسى جوعارى بولىپ، بۇقارا تۇرمىسىنىڭ وزىندىك سالماعىن ارتتىرا ءتۇستى؛ بەيقۇت ءۇي، مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ ءۇيى، قامتاماسىزداندىرۋ سيپاتتى تۇرعىن ءۇي سىندى 3 ءتۇرلى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىس مىندەتى اۋىر، كاسىپتەنۋدەگى باسىمدىلىق ءالى دە زور بولىپ وتىر؛ بولشەكتەنۋ مەن بولشەكتەۋگە قارسى كۇرەس كۇردەلى دە قيان - كەسكى بولىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ جاعدايى ءالى دە جاپالى؛ ۇكىمەت قىزمەتى مەن حالىق بۇقاراسىنىڭ كۇتكەن ءۇمىتى اراسىندا ءالى دە پارىقتار ساقتالىپ وتىر. ءبىز وسى ماسەلەلەردى پارمەندى شارالار قولدانىپ، شىنايى شەشۋىمىز قاجەت.

ەكىنشى، 2013 - جىلعى قىزمەتتەر جونىندەگى جالپىلىق ورنالاستىرۋ

ۇستەگى جىل -- پارتيانىڭ 18- قۇرىلتايىنىڭ رۋحىن جاپپاي دايەكتى تياناقتاندىراتىن العاشقى جىل ءارى «12- بەسجىلدىق» جوبا اتقارىلاتىن شەشۋشى جىل، سونداي - اق، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋعا بەرىك نەگىز قالايتىن ماڭىزدى جىل، ۇستەگى جىلعى قىزمەتتەردى ويداعىداي ىستەۋ كەلەلى ماڭىز الادى. اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ عىلمي قارىشتاپ دامۋىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن، ءبىز ءسوزسىز، تومەندەگى پريىنسىپتەر بويىنشا ىستەۋىمىز كەرەك: جوبانى الدىمەن جاساۋدى العى شارت ەتۋدە ءسوزسىز تاباندى بولىپ، جٶبا ارقىلى دامۋعا جەتەكشىلىك ەتۋىمىز قاجەت؛ كاسىپتەردى دامىتۋدى تابان تىرەر تياناق ەتىپ، «تورتتەندىرۋ» قۇرىلىسىن ىلگەرىلەتىپ، دامۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋىمىز كەرەك؛ ءبىرتۇتاس جوسپارلاپ تەڭ ءمان بەرۋ ادىسىندە ءسوزسىز تاباندى بولىپ، وڭىرلەردىڭ، قالا مەن اۋىلداردىڭ، ەكونوميكا مەن قوعامنىڭ دامۋىن ءبىرتۇتاس جوسپارلاپ، جاپپاي سايكەستى باياندى دامۋدى جۇزەگە اسىرۋعا كۇش سالۋىمىز ءتيىس؛ ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدى سۇيەنىش ەتۋدە ءسوزسىز تاباندى بولىپ، «ورتانى قورعاۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويىپ، ەكولوگيالىق وبلىس قۇرۋعا»، ەكونوميكانىڭ دامۋى مەن ورتانى قورعاۋدا بىردەي تابىسقا قول جەتكىزۋدى جۇزەگە اسىرۋىمىز ءتيىس؛ حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋدى ءتۇبىرلى ماقسات ەتۋدە ءسوزسىز تاباندى بولىپ، «حالىق تۇرمىسىن الدىمەن ەسكەرۋ، بۇقارانى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋ، نەگىزگى ساتىعا ءمان بەرۋ» كوزقاراسىن بەرىك ورناتىپ، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋعا جانە جاقسارتۋعا كۇش سالىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ باقىت كورسەتكىشىن ۇزدىكسىز جوعارلاتۋىمىز ءتيىس؛ جاراسىمدىلىق پەن ورنىقتىلىقتى ساقتاۋعا ءسوزسىز كەپىلدىك ەتىپ، ءبىر جاعىنان رەفورما مەن دامۋدى، ەندى ءبىر جاعىنان ىنتىماقتىلىق پەن ورنىقتىلىقتى يگەرۋدەن جازباي، جاراسىمدى قوعام قۇرۋعا كۇش سالۋىمىز ءتيىس.

ۇستەگى جىلعى قىزمەتتەردىڭ جالپى تالابى مىناداي: پارتيانىڭ 18- قۇرىلتايىنىڭ، ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى اڭگىمە ءماجىلىسىنىڭ، ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 8- قۇرىلتايىنىڭ، ج ك پ اۆتونوميالى رايوندىق 8- كەزەكتى كوميتەتى 4- جالپى (كەڭەيتىلگەن) ءماجىلىسىنىڭ جانە وبلىستىق پارتكومنىڭ قىزمەت ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن ۇكىمەتتىڭ ءبىر سپىرا شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن باتىل دايەكتى تياناقتاندىرىپ، عىلمي دامۋ كوزقاراسىن جەتەكشى، وسىزامانعى مادەنيەتتى باستاماشى، عىلىم - تەحنيكا، وقۋ - اعارتۋدى تىرەك ەتىپ، بايلىقتى باياندى اشۋ، ەكولوگيالىق ورتانى باياندى قورعاۋ جولىنان اۋىتقىماي، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى، ينفورماتسيالاندىرۋدى، جاڭاشا قالا - قالاشىقتاندىرۋدى جانە ەگىن، مال شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋدى جەدەلدەتىپ، سىرتقا ەسىكتى ونان ارى ايقارا اشىپ، ىشكى قاجەتسىنۋدى بەلسەنە ۇلعايتىپ، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ مەن جاقسارتۋعا كۇش سالىپ، قوعامنىڭ ورنىقتىلىعىن كۇش سالا قورعاپ، ىلە وبلىسىن تيانشان تاۋىنىڭ باتىس تەرىستىگىندەگى ەكونوميكاسى مىعىم وڭىرگە، باتىسقا قاقپا اشۋداعى وتكەلگە جانە حالىقارالىق ايگىلى ساياحات ورنىنا اينالدىرىپ، قارىشتاپ دامۋ مەن باياندى تىنىشتىقتى جەدەل ىلگەرىلەتىپ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋ نىساناسىن شينجياڭمەن جانە مەملەكەتپەن بىرگە جۇزەگە اسىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ بولىپ تابىلادى.

ۇستەگى جىلعى جەتبەكشى نىسانالارىمىز: ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنىن  ٪13.5 (مۇنىڭ ىشىندە: وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن ٪16، تارباعاتاي ايماعىنىكىن ٪12، التاي ايماعىنىكىن ٪12) كە جەتكىزۋ؛ جەرگىلىكتى ورىننىڭ تۇراقتى مۇلىككە قوسىلاتىن قارجىسىن ٪27؛ قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسىن ٪16؛ الەۋمەتتىك قازىنانىڭ مەجە ەسەپ كىرىسىن  ٪22.5؛ سىرتقى ساۋدا يمپورت - ەكسپورت جالپى سوماسىن ٪17 ارتتىرۋ؛ تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ بۇيىمدارى باعاسىنىڭ جوعارىلاۋىن ٪4 كولەمىندە تىزگىندەۋ، قالا - قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق تيەسەلى كىرىسىن ٪15 ارتتىرۋ، ەگىنشى، مالشىلاردىڭ كىسى باسىندىق تازا كىرىسىن 1100 يۋان اسىرۋ (مۇنىڭ ىشىندە: وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكىن 1200 يۋان، تارباعاتاي ايماعىنىكىن 1000 يۋان، التاي ايماعىنىكىن 1080 يۋان اسىرۋ)؛ قالا - قالاشىقتارداعى تىزىمدەلگەن جۇمىسسىزدىق مولشەرىن ٪4 كولەمىندە، جان ساننىڭ تابيعي ارتۋ مولشەرىن 11 پايىز كولەمىندە تىزگىندەۋ.

ءۇشىنشى، 2013 - جىلعى قىزمەت مىندەتتەرى 

اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ قارىشتاپ دامۋى مەن باياندى تىنىشتىعىن جەدەل ىلگەرىلەتۋدى تابان تىرەر تياناق ەتىپ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋعا بەرىك نەگىز قالاۋ ءۇشىن، ءبىز مىنا ءبىرقانشا جاقتاعى قىزمەتتەردى ءتۇيىندى تۇردە ويداعىداي ىستەۋىمىز كەرەك:

1. حالىقتى اۋقاتتاندىرىپ، وبلىستى قۇدىرەتتەندىرۋدىڭ توڭىرەگىندە، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى جەدەل ىلگەرىلەتۋ كەرەك

جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى ءبىرىنشى قوزعاۋشى كۇش ەتۋگە تاباندى بولىپ، شينجياڭداعى ماڭىزدى كومىر - ەلەكتر، كومىر - حيميا ونەركاسىبى بازاسىن، مۇناي جانە مۇناي - حيميا كاسىبى بازاسىن، بولات -  تەمىر، ءتۇستى مەتال قورىتۋ، مانەرلەۋ بازاسىن جانە جاسىل ءتۇستى ورگانيكالى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن مانەرلەۋ بازاسىن جەدەل قۇرىپ شىعۋ. قارجىسى مول، تەحنيكاسى وزىق ءىرى كاسىپورىندار مەن  ءىرى توپتاردى اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ بايلىق ابزالدىلىعىن ەكونوميكالىق ابزالدىلىققا اينالدىرۋعا شابىتتاندىرىپ جانە قولداپ، ابزال كاسىپتەردى كۇشەيتۋ. كومىر بايلىعىن بىرىكتىرىپ باسقارۋ جانە كاسىپتەردى ساپالىلاندىرىپ، دارەجەسىن جوعارىلاتۋ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، چيڭحۋا توبىنىڭ كومىردەن تابيعي گاز ايىرۋ نىسانى، باۋتا مۇناي - حيميا توبىنىڭ مۇناي مانەرلەۋ نىسانى، ىلە بولات - تەمىر زاۆودى، مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ سەرىكتىگىنىڭ قۇلجاداعى جىلۋ ەلەكتر سەرىكتىگى، چۋاننيڭ توبىنىڭ بيولوگيالىق ءدارى - دارمەك جاساۋ كاسىبى، جىنفا توبىنىڭ ەلەكترۆولت ارقىلى توك تاراتۋ كاسىبى، شۇيكۋاڭ توبىنىڭ كومىردەن گاز ايىرۋ نىسانى، جۇڭگو ەلەكتر قارجىلاندىرۋ سەرىكتىگىنىڭ مايتاستاعى جەل ەلەكتر سەرىكتىگى، جينحاۋ تەمىر كاسىبى، قاراسۋ مىس كەنى، گۋاڭحۇي توبىنىڭ كومىردەن گاز ايىرۋ كاسىبى سياقتى نىساندارىنا قاداعالاي قىزمەت وتەۋدى كۇشەيتىپ، تەز ارادا وندىرىسكە قوسىلۋىن جۇزەگە اسىرۋ كەرەك. اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن مانەرلەۋ، اراق اشىتۋ، قۇرىلىس ماتەريالدارى، توقىماشىلىق سياقتى ءداستۇرلى كاسىپتەرگە تەحنيكالىق وزگەرىس ەنگىزۋدى ىلگەرىلەتىپ، بيولوگيالىق ءدارى - دارمەك جاساۋ، جاڭا ەنەرگيا، جاڭا ماتەريال، ەنەرگيا ۇنەمدەۋ، ورتانى قورعاۋ سياقتى جاڭا كاسىپتەردىڭ دامۋىن جەدەلدەتىپ، بىرىككىش گورمون، اشىتقى، تالشىقتى كەندىر، قوش ءيىستى ماتەريال، ماقسارى، الاقات سياقتى ونىمدەردى جىنتىكتەي مانەرلەۋ ساپاسى مەن ورەسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ. گەولوگيالىق بارلاۋ تەبىنىن جالعاستى ارتتىرىپ، مۇناي، كومىر، تەمىر كەن، ءتۇستى مەتال كەندەرىن ىزدەۋ جاعىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزۋ. عىلمي جٶبا جاساۋ ارقىلى ءبىرتوپ جاڭا نىسانداردى بارلىققا كەلتىرىپ، ساۋداگەر شاقىرىپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن ءتۇيىندى تۇردە ورىستەتۋىمىز كەرەك.

ونەركاسىپ باقشا رايونى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. «ونەركاسىپتى باقشالاندىرۋ، باقشا رايوندارىن كاسىپ تۇرلەرى بويىنشا سالالاندىرۋ، كاسىپتەردى تۇرلەرى بويىنشا شوعىرلاندىرۋ» تالابى بويىنشا، ونەركاسىپ باقشا رايونىنىڭ تۇلعالىق جوباسىن قاتاڭ اتقارىپ، كاسىپورىنداردى شوعىرلاندىرۋ جانە كاسىپ جەلىسىن ۇزارتۋ ءتيىس. كۇيتۇن - مايتاۋ ەكونوميكالىق تەحنيكالىق اشۋ رايونى مەن قۇلجا - شاۋەشەك شەكارالىق ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونى مەملەكەت دارەجەلى باقشا رايونى ابزالدىلىعىن ساۋلەلەندىرىپ، جاڭا باقشا رايونى اينالىمى مەحانيزمىندە جاڭالىق جاراتىپ، باقشا رايونىنىڭ قىزمەت وتەۋ فۋنكتسياسىن  كەمەلدەندىرىپ، دامۋ ورتاسىن جاقسارتىپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى دامىتۋداعى ۇلگىلى ورىنعا اينالدىرۋ. اۆتونوميالى رايون دارەجەلى باقشا رايوندارىنىڭ نەگىزدىك قۇرىلعىلارىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، ەرەكشە كاسىپتەردى دامىتۋ بازاسىن قۇرىپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدىڭ نەگىزگى ورنىنا اينالدىرۋ. ورتا، شاعىن كاسىپورىنداردىڭ كاسىپ باقشا قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋىمىز كەرەك.

ورتا، شاعىن كاسىپورىندار مەن جالپىلىق مەنشىككە جاتپايتىن شارۋاشىلىقتى جەدەل دامىتۋ. دامىتۋدى قولداۋ ساياساتتارىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، كاسىپورىنداردىڭ دامۋىنا ءتيىمدى ءتۇزىلىس مەحانيزمىن ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، ەكونوميكالىق تۇلعالاردىڭ نەگىزگى فاكتورلارىنان زاڭ بويىنشا تەڭ پايدالانۋىنا، بازار باسەكەسىنە ءادىل ارالاسۋىنا، زاڭ جاعىنان تەڭ دارەجەدە قورعالۋىنا كەپىلدىك ەتۋ. ورتا، شاعىن كاسىپورىنداردى جەتىلدىرۋ ينجەنەرياسىن كۇش سالا اتقارىپ، ورتا، شاعىن كاسىپورىندار مەن ءىرى كاسىپورىن، توپتاردىڭ تۇلعالى دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتىپ، ورتا، شاعىن كاسىپورىنداردى حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى ونەركاسىپ بازا قۇرىلىسىنا اتسالىسۋعا شابىتتاندىرىپ جانە قولداپ، ءار ۇلت بۇقاراسىن كاسىپتەنىپ يگىلىك جاراتۋعا، كىرىستى ارتتىرىپ اۋقاتتانۋعا باستاۋىمىز كەرەك.

2. ەگىنشى، مالشىلاردىڭ كىرىسىن ارتتىرۋدىڭ توڭىرەگىندە، وسى زامانعى ەگىن،  مال شارۋاشىلىعىن كۇش سالا دامىتۋ كەرەك

وسى زامانعى مال شارۋاشىلىعىن جەدەل دامىتۋ. ەتتى سيىر، قوي شارۋاشىلىعىن كۇشەيتىپ، جىلقى شارۋاشىلىعىن جەدەل دامىتىپ، سۇتشىلىك كاسىبى مەن بال كاسىبىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، شوشقا، ءۇي قۇستارى، سۋ ونىمدەرى باعىمشىلىعىن بەلسەنە دامىتىپ، شينجياڭ قوڭىر سيىرى، ىلە جىلقىسى، ىلە قازاق  قويى، تارباعاتاي باسباي قويى، التاي تەگەنە قۇيرىقتى قويى سياقتى جەرلىك مال تۇقىمدارىن اسىلداندىرۋ قىزمەتىن ءتۇيىندى تۇردە ويداعىداي يگەرىپ، مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ، جەم - ءشوپ بازاسى جانە مال شارۋاشىلىق ونىمدەرىن مانەرلەۋ، ىندەتتەن ساقتانۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كورنەكتى تۇردە ويداعىداي ىستەپ، وبلىس بويىنشا مال شارۋاشىلىق ءونىم قۇنىنىڭ اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى سالىستىرماسىن ٪50 تەن اسىرۋ. جوعارى ءونىمدى ەگىمشىلىكتى جەدەل دامىتىپ، استىققا بەرىلەتىن قوسىمشا قاراجات ساياساتىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، بىرلىك ءونىمدى جوعارىلاتۋعا، ساپاسىن جاقسارتۋعا كۇش سالىپ،  استىق حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتۋ. جەر جاعدايىنا قاراي قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتىپ، اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ونىمدىلىگىن جاپپاي جوعارىلاتۋ؛ اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنيكاسىنان ۇلگى كورسەتۋ باقشا قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، مىڭ يۋاندىق، ون مىڭ يۋاندىق كىرىس بەرەتىن اتىزداردىڭ كولەمىن ۇزدىكسىز ۇلعايتۋ، ەرەكشە داقىلداردى ەگۋدى كۇش سالا دامىتىپ، «ءبىر اۋىلدا ءبىر كاسىپ، ءبىر قىستاقتا ءبىر ءونىم» بولۋدى ىلگەرىلەتىپ، كولەمدى ونىمدىلىك قالىپتاستىرۋ. «كوجە - قاتىق» ينجەنەريا قۇرىلىسى تەبىنىن ارتتىرىپ، بازاردى ءونىمدى قامداۋعا كەپىلدىك ەتۋ. ەرەكشە جەمىس - ورمان كاسىبىن ورنىقتى دامىتىپ، جەر جاعدايىنا قاراي اعاش ەگۋ پرينسيبىنە تاباندى بولىپ، ولشەمدەنگەن ءوندىرىستى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، جەمىس - ورمان ونىمدەرىنەن ۇلگى كورسەتۋ باقشاسىن قۇرىپ شىعۋىمىز كەرەك.

اۋىل شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىرۋ اياق الىسىن جەدەلدەتۋ. قازىرگى كاسىپورىنداردى دامىتىپ، قۋاتتى كاسىپورىنداردى ەنگىزىپ، جەتەكشىلىك ەتۋ قۋاتى كۇشتى اۋىل شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىراتىن باستاماشى كاسىپورىنداردان ءبىر توبىن جەتىلدىرۋ. ديقانداردىڭ كاسىپتىك سەلبەستىك ۇيىمدارىن اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن مانەرلەۋگە جانە اينالىمعا تۇسۋگە اتسالىسۋعا شابىتتاندىرىپ، كاسىپورىندار مەن ەگىنشىلەردىڭ مۇددەسىن بايلانىستىرۋ مەحانيزمىن ورناتۋ جانە كەمەلدەندىرۋ. اۋىل شارۋاشىلىعىن ولشەمدەندىرۋ، ساپاسىن تەكسەرۋ، باقىلاپ باسقارۋ جۇيەسىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، جاسىل ءتۇستى، ورگانيكالى اۋىل شارۋاشىلىق شيكىزات ونىمدەرى بازاسىن جانە ونىمدەردى كۋالاندىرۋدى ويداعىداي يگەرۋ. ىشكى ولكەلەردەگى بازاردى بەلسەنە كەڭەيتىپ، ورتا ازيا، رەسەي سياقتى كورشىلەس ەلدەردەگى بازاردى اشۋدى جەدەلدەتىپ، وسى زامانعى ەگىن، مال شارۋاشىلىعىنىڭ جاڭا جاعدايىن قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك.

جاڭاشا اۋىل - قىستاق قۇرىلىسن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ. «اۋىل - قىستاقتاردا ۇلگى كورسەتۋ، اۋىل قىستاقتاردى وڭاۋ» ينجەنەرياسىن كۇش سالا اتقارىپ، ۇلگى كورسەتەتىن جاڭا اۋىل - قالاشىقتاردان، قىستاقتاردان ءبىر توبىن قۇرۋ. ەڭبەككۇش شارۋاشىلىعىن بارىنشا دامىتىپ، اۋىل - قىستاقتارداعى 645 مىڭ ارتىق ەڭبەككۇشتى سىرتقا شىعارىپ، كىرىستى 2 ميلليارد 840 ميلليون يۋانعا جەتكىزۋ. اۋىل - قىستاقتاردىڭ قوعامدىق ىستەرىن بەلسەنە دامىتىپ، ەگىنشى، مالشىلاردىڭ ءوندىرىس، تۇرمىس شارت - جاعدايى مەن اۋىل -  قىستاق بەت - بەينەسىن جاقسارتۋ ءتيىس.

3. قالا، اۋىلداردىڭ سايكەستى دامۋىن ءبىرتۇتاس جوسپارلاۋ توڭىرەگىندە، جاڭاشا قالا - قالاشىقتاندىرۋدى پارمەندى ىلگەرىلەتۋ ءتيىس

قالا، اۋىل جوباسىن جالپىلاستىرۋ قىزمەتىن كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، مەڭگەرمەلى ناقتى جوبالار مەن تاريحي مادەنيەتتى ايگىلى قالا،  قالاشىق، قىستاقتاردى قورعاۋ جوباسىن عىلمي تۇردە جاساپ، جوبانىڭ جەتەكشىلىك ەتۋ رولىن كۇشەيتۋ. قۇلجانىڭ وزەكتى ەكونوميكالىق رايونى، باقتى لياۋنيڭ - تارباعاتاي جاڭا رايونى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، نەگىزدىك قۇرىلعى، جالپىلىق قاتىناس، ەكولوگيالىق ورتا، كاسىپتەردى ورنالاستىرۋ سياقتى جاقتاردىڭ ۇشتاسۋىن كۇشەيتىپ، وڭىرلەردىڭ ەكونوميكاسىنىڭ سايكەستى دامۋىن جۇزەگە اسىرۋ. قۇلجا، شاۋەشەك، التاي سياقتى  ورتالىق قالالاردى ءتۇيىن ەتىپ، فۋنكتسيالىق قۇرىلىمدارىن ونان ارى جاقسارتىپ، قالانىڭ باۋراۋ قۋاتىن جوعارىلاتىپ، قالانى باسقارۋدى كۇشەيتىپ، قالا ورتاسىنىڭ تازا بولۋ، باۋ - باقشالى بولۋ، جاسىلداندىرۋ جانە كوركەيتۋ، جارىقتانۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، قونىستانۋعا، كاسىپتەنۋگە جايلى قالا قۇرۋعا قۇلشىنۋ. تاريحي مادەنيەتتى ايگىلى قالا، قالاشىق، قىستاقتاردى قورعاۋ قۇرىلىسى مەن باسقارۋدى كۇشەيتىپ، وزىندىك ەرەكشەلىككە يە ونەركاسىپتە مىعىم، مادەنيەتتە ىرگەلى، ساۋدادا ەلەۋلى، ساياحاتتا ايگىلى قالاشىقتاردان ءبىر توبىن شوعىرلى تۇردە قۇرىپ شىعۋ. قورعاستى، ساۋاندى، كۇنەستى قالا ەتىپ قۇرۋ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىنداردىڭ توعىسپالى دامۋىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، بيڭتۋاننىڭ وبلىسىمىزدا تۇراتىن اۋىل شارۋاشىلىق ديۆيزيالارىن قالا ەتىپ قۇرۋ قىزمەتىن بارىنشا قولداۋىمىز كەرەك.

4. ەكونوميكانى ارتتىرۋدىڭ جاڭا ءتۇيىنىن جەتىلدىرۋ توڭىرەگىندە، 3 -  كاسىپتى جەدەل دامىتۋ ءتيىس

ساياحات كاسىبىن ءتۇيىندى تۇردە دامىتۋ. حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ايگىلى ساياحات ورنىن قۇرۋدى تابان تىرەر تياناق ەتىپ، «ىلە اڭعارىنىڭ ساياحات كاسىبىن دامىتۋدىڭ تۇلعالىق جوباسىن»، «قاناس ساياحات رايونىنىڭ تۇلعالىق جٶباسىن» قاتاڭ اتقارىپ، اۋدان، قالالاردىڭ ساياحات تۇلعالىق جوباسى مەن قۇرىلىس سيپاتىندىق ناقتى جوباسىن جانە كورىنىس رايوندارىنىڭ قۇرىلىس سيپاتىندىق ناقتى جوباسىن جاساۋدى جەدەلدەتۋ. نارات اينالمالى لەنياسى، «التاي تاۋىنداعى مىڭ كيلومەترلىك ساياحات كاريدورى» ينجەنەرياسىن كۇش سالا اتقارىپ، كوكتوعاي، كولدەنەڭ، ۇلۋجان، تاستى سياقتى ءتۇيىندى كورىنىس رايوندارىنىڭ تۇلعالىق قۇرىلعىلار قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، قاراجوندى A5 دارەجەلى كورىنىس رايونى ەتىپ قۇرۋ قىزمەتىن باستاپ، ساياحات جول بويلارىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن وڭاۋدى كۇشەيتىپ، ءىرى ساياحات كاسىپورىندارىن ايگىلى ماركا جاراتۋعا بەلسەنە باۋراپ، جاراتىلىستىق ەكولوگيالىق ساياحاتتى، ۇلتتىق سالت - سانا ساياحاتىن، تاريحي مادەنيەت ساياحاتىنىڭ كولەمىن كەڭەيتىپ، قىسقى قار - مۇز ساياحاتى مەن شەكارالىق ساياحاتتا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزۋ. ساياحات پەن مادەنيەتتىڭ ىشكەرىلەي توعىسۋىن كۇشەيتىپ، ساياحات ونىمدەرىنىڭ باۋراۋ قۋاتىن جوعارىلاتىپ، ساياحات مەرەكە قيمىلدارىن ويداعىداي وتكىزىپ، وبلىس بويىنشا 4 ماۋسىمدا دا ساياحاتتاۋعا بولاتىن ايگىلى ساياحات ورىندارىن قۇرىپ شىعۋىمىز كەرەك.

ينفورماتسيالاندىرۋدى جاپپاي ىلگەرىلەتۋ. ينفورماتسيالاندىرۋدىڭ ءارقايسى سالاداعى قولدانىلۋىن جەدەلدەتىپ، تەلەگراف تورابى، راديو - تەلەلۆيزيا تورابى، ينتەرنەت تورابى سىندى ءۇش توراپتى توعىستىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، وپتيكالىق تالشىق كەڭ ارناسى، G3 حابارلاسۋ، سيفرلى تەلە تورابى سياقتى ينفورماتسيا نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، وبلىس كولەمىندە ەلەكتروندى ۇكىمەت ءىسى تورابىن كەمەلدەندىرۋ؛ «پاراساتتى قالا» جانە ەلەكتروندى ساۋدا ىستەرىندە ۇلگى كورسەتەتىن كاسىپورىنداردى قۇرىپ، ەلەكتروندى ساۋدا ىستەرىنىڭ اقاۋسىز دامۋىن ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك.

وسى زامانعى زات اينالىمى كاسىبىن جەدەل دامىتۋ. جەلىلەس تيجارات، زات اينالىمىنداعى جەتكىزۋ، ۋاكىلاتان بىرلەسىپ تاسىمالداۋ سىندى وسى زامانعى زات اينالىم كاسىبىن كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، قامبادا ساقتاۋ، مانەرلەۋ، جەتكىزۋ، تاسىمالداۋ سياقتى قۇرىلىستاردى كۇشەيتىپ، مەملەكەتتىڭ جانە اۆتونوميالى رايوننىڭ ىلە وبلىسىن جاندى مالدى زاپاس ساقتاۋ بازاسىنا ەنگىزۋگە بەلسەنە قول جەتكىزىپ، كۇيتۇن قورعامالى باجى زات اينالىمى ورتالىعىن ۇستەگى جىلى ىسكە قوسىلۋىن قولعا كەلتىرۋىمىز كەرەك. اۋىل - قىستاق بازار ينجەنەرياسىن ىلگەرىلەتۋ ارقىلى تولايىم جانە بولشەك ساتۋ، ءۇي شارۋاسىنا قىزمەت وتەۋ، جولاۋشى، جۇك تاسىمالى، ۇلتتىق ەرەكشەلىككە يە اس - سۋ كاسىبى سياقتى ءداستۇرلى قىزمەت وتەۋ كاسىپتەرىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، ينفورماتسيالىق كەڭەس بەرۋ، ەلەكتروندى ساۋدا ىستەرى، مادەنيەت جاسامپازدىعى، ساۋدا كورمەسى سياقتى جاڭادان وركەندەگەن قىزمەت وتەۋ كاسىپتەرىن كۇش سالا دامىتۋىمىز كەرەك.

فينانستىڭ قىزمەت وتەۋ رولىن كۇشەيتۋ. فينانس جٷيەسىن كەمەلدەندىرىپ، فينانستىڭ تۇلعالىق ەكونوميكانى، ءتۇيىندى كاسىپتەردى، ورتا، شاعىن كاسىپورىنداردى جانە «اۋىل شارۋاشىلىعى، اۋىل - قىستاق جانە ديقاندارعا» امانات قارىز بەرۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونى قۇرىلىسى مەن حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى قۇرىلىستى فينانس ساياساتى جاقتان قولداۋ ورايىن مىقتى يگەرىپ، فينانس ورتاسىن جاقسارتىپ، فينانس ونىمدەرىندە جانە قىزمەت وتەۋ تاسىلىندە جاڭالىق جاراتىپ، پارىقتى فينانس ساياساتىنان تولىق ويداعىداي پايدالانۋ. جارنا تۇزىمىندەگى بانكەلەردىڭ بولىمشە قۇرىلىمدارىن قۇرۋىن بەلسەنە قولداپ، قىستاق، قالاشىقتاردا بانكە قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. كاسىپورىنداردىڭ بازارعا بەتالۋ اياق الىسىن ىلگەرىلەتىپ، تىكەلەي قارجى توپتاۋ تەبىنىن ارتتىرۋىمىز كەرەك.

5. دامۋ تەبىنىن ارتتىرۋدىڭ توڭىرەگىندە، نەگىزدىك قۇرىلعىلار قۇرىلىسىن جاپپاي كۇشەيتۋ كەرەك

ىلە وزەنىنىڭ سولتۇستىك توعانى، ءدام وزەنىنەن سۋ باستاۋ سياقتى ءتۇيىندى سۋ يگىلىگى ينجەنەريا قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، ەگىنجاي سۋ يگىلىگى، مالشىلاردى وتىرىقتاندىرىپ، مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋدەگى سۋ قاينارى، اۋىل - قىستاقتاردىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى، تاسقىنان ساقتانۋ، ءىرى سۋارمالى رايوندى جالعاستى قۇرۋ، تۇلعالاندىرۋ جانە سۋ ۇنەمدەۋ، سۋ، توپىراقتى ساقتاۋ، جەر اشۋ جانە ونى جٶنگە سالۋ سياقتى ينجەنەريا قۇرىلىسىن مىقتى يگەرۋ. ەنەرگيا بازا قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، وت ەلەكتردى ءتۇيىندى تۇردە دامىتىپ، سۋ ەلەكتردى جۇيەلى اشىپ، جەل ەنەرگياسى، كۇن ەنەرگياسى سياقتى تازا ەنەرگيانى عىلمي دامىتىپ، قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنداعى تۇلعالاندىرىلعان ءۇش كاسىپ باقشا رايوننىڭ ءىرى تيۆتەگى وت ەلەكتر نىسانى، مەملەكەتتىك ەلەكتر تورابى ەنەرگيا سەرىكتىگىنىڭ جىلۋ مەن ەلەكتردى بىرلەستىرىپ ءوندىرۋ نىسانى، تارباعاتاي ايماعىنىڭ جىلۋ ەلەكتر قۇرىلىسى، مەملەكەتتىك ەلەكتر سەرىكتىگىنىڭ قوبىقسارىداعى جىلۋ ەلەكتر قۇرىلىسى سياقتى نىساندارىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتتەرىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ؛ سۋ ەلەكتر قۇرىلىسىن اشۋدى كۇشەيتىپ، ءىرى تيۆتەگى سۋ ەلەكتر قۇرىلىسىن اشۋعا شابىتتاندىرىپ، ىلە وزەنى اعارلارىنداعى شاعىن سۋ ەلەكتر اشۋ نىساندارىن جۇيەلى باسقارۋ؛ قۇلجا - كۇشار 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ، كەرنەۋ اۋىستىرۋ ينجەنەرياسىنىڭ قۇرىلىسىن باستاپ، ارالقۇم - سولتۇستىك جۇڭعار 750 كيلوۆولتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ، كەرنەۋ اۋىستىرۋ ينجەنەرياسىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن جانە 220 كيلوۆولتتان تومەن ەلەكتر جەتكىزۋ، كەرنەۋ اۋىستىرۋ ينجەنەريا قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتۋ. جالپىلىق قاتىناس جۇيەسىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، كۇيتۇننەن  قارامايلىعا، شاۋەشەككە؛ قۇلجادان ءدوڭمازارعا، بۋرىلتوعايدان التايعا دەيىنگى جوعارى قارقىندى تاس جول سياقتى ءتۇيىندى مەملەكەت، ولكە تاس جٶلى نەگىزگى جەلى قۇرىلىسىن مىقتى يگەرۋ؛ ءدوڭمازاردان ناراتقا دەيىنگى جوعارى قارقىندى تاس جول قۇرىلىسىنىڭ جۇمىسىن باستاپ،  اۋىل - قىستاق تاس جول قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. موڭعۇلكۇرە، قوبىقسارى تارماق لەنيالى اۋەجايىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن قولعا الىپ، قۇلجا اۋەجايىنىڭ اۋە قاتىناس وتكەلىن قۇرۋدى جەدەلدەتىپ، كوكتوعاي اۋەجايىن كوشىرىپ سالۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ. قارامايلىدان شاۋەشەككە دەيىنگى بىرلەسىپ قارجى قوسقان تەمىر جولدى مەملەكەتتىڭ تەكسەرىپ بەكىتۋىنەن ءوتۋىن جانە بەيتۇن - كوكتوعاي - شىعىس جوڭعار تەمىر جول قۇرىلىسىن باستاۋدى قولعا كەلتىرىپ، قۇلجادان وڭتۇستىك شينجياڭعا دەيىنگى تەمىر جٶل جانە ىلە وزەنىنىڭ وڭتۇستىك ونەركاسىپ باقشا رايونى، كۇنەس بولات - تەمىر بازاسى سياقتى ءتۇيىندى باقشا رايوندارىنىڭ تەمىر جٶل ارناۋلى لەنياسىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋدى مىقتى يگەرۋ. باتىستىڭ گازىن شىعىسقا جەتكىزۋ 3- لەنياسى، جۇڭگو - رەسەي تابيعي گاز، جۇڭگو - قازاقىستان مۇناي جەتكىزۋ قۇبىرى قۇرىلىسىنا قىزمەت وتەۋدى ويداعىداي ىستەۋىمىز كەرەك.

6. ەكولوگيالىق وبلىس قۇرۋ توڭىرەگىندە، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ ءتيىس

«ىلە اڭعارىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋدىڭ جالپى تۇلعالىق جوباسىن» جاساپ، «ىلە وزەنى الابىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسى» مەن «ەمىل وزەنى الابىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسىن» قاتاڭ اتقارىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن زاڭ بويىنشا ىلگەرىلەتۋ كەرەك. دامۋ بارىسىندا قورعاۋ، قورعاۋ بارىسىندا دامۋ پرينسيبىنە تاباندى بولىپ، كەن بايلىقتارىن اشۋعا ەكولوگيالىق تولەم بەرۋ مەحانيزمىن ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، سۋ بايلىعىن اشۋدىڭ جوباسىن باسقارۋدى كۇشەيتىپ، جوعارى باستاما، جوعارى ورە، جوعارى ونىمدىلىكپەن بايلىقتى باياندى اشۋدى ىلگەرىلەتۋ. ساۋداگەر تاڭداپ، قارجى ەنگىزۋگە تاباندى بولىپ، ەكولوگيالىق ورتاعا جاسايتىن ىقپالىن باعالاۋ مەن «ءۇشتى ءبىر ۋاقىتتا جۇرگىزۋ» ءتۇزىمىن قاتاڭ اتقارىپ، نىسان قۇرىلىستارىنىڭ كىرۋ وتكەلىن جوعارىلاتىپ، ورتانى قورعاۋ تالابىنا ۇيلەسپەيتىن قۇرىلىس نىساندارىن باتىل تەجەۋ كەرەك. اينالمالى ەكونوميكانى كۇش سالا دامىتىپ، مەشەۋ ءوندىرىس قۋاتىن باتىل كۇشىنەن قالدىرۋ. ىلە اڭعارىنىڭ ميلليون مۋلىق ەكولوگيالىق، ەكونوميكالىق ورمان قۇرىلىسى مەن ەكولوگيانى قالپىنا كەلتىرۋ، تابيعي ورماندى قورعاۋ، ءۇش تەرىستىك ىقتاسىندى ورمان، مەملەكەتتىڭ الەۋمەتتىك ورماندى قورعاۋ سياقتى ءبىر توپ ءتۇيىندى ەكولوگيالىق ينجەنەريا قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، ىلە وزەنى، ەرتىس وزەنى، ەمىل وزەنى بويلارىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن جان - جاقتى وڭاۋدى جالعاستى ورىستەتۋ. جايىلىم ەكولوگياسى مەن ورمان ەكولوگياسىنا قوسىمشا قاراجات بەرۋ، تولەم بەرۋ جانە سيلاۋ ساياساتىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، جايىلىمدا مالدى ورىسكە ءبولىپ باعۋ، جايىلىمدى تىنىقتىرۋ، تۇياق كەستى جايىلىمداردا مال باعۋعا تيىم سالۋ ءتۇزىمىن كۇشەيتىپ، سۋ قاينارىن، سازدى جەرلەردى جانە جابايى حايۋاناتتار مەن وسىمدىك بايلىقتارىن ويداعىداي قورعاۋ. ەكولوگيالىق اۋىل، قالاشىق، اۋدان، قالا جانە ەكولوگيالىق ايماق، وبلىس قۇرۋ قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، بۇكىل قوعامدا ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋدىڭ تاماشا جاعدايىن قالىپتاستىرۋ. تيانشان تاۋىن الەمدىك جاراتىلىستىق مۇراعاتقا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىن پارمەندى ىلگەرىلەتۋ. ورتانىڭ بىلعانۋىنىڭ الدىن - الۋ جانە وڭاۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، لاس زاتتاردىڭ ىعىستىرۋ مولشەرىن جالپى جاقتان تىزگىندەۋ ءتيىس.

7. وڭىرلىك ابزالدىلىقتىڭ توڭىرەگىندە، سىرتقا ەسىك اشۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ قاجەت

«مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ قاشقار، قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونى قۇرىلىسىن قولداۋ جونىندەگى ءبىر قانشا پىكىرىن» مۇقيات دايەكتىلەندىرىپ، قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنىڭ جالپى تۇلعالىق جوباسى مەن مەڭگەرمەلى جوباسىنىڭ، كاسىپتىك جوباسىنىڭ، جەردەن پايدالانۋ جالپى جوباسىنىڭ تەكسەرىپ بەكىتۋدەن ءوتۋىن قولعا كەلتىرۋ. مەملەكەتتىڭ قاتىستى مينيسترلىگى مەن كوميتەتتەرىنىڭ قولداۋ ساياساتتارىن اتقارۋ ناقتى ەرەجەسىنىڭ تەز ارادا جاسالۋىنا بەلسەنە قول جەتكىزىپ، «ءبىر بانكە، ءۇش باقىلاۋ قوعامنىڭ» قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونى قۇرىلىسىن فينانس جاقتان قولداۋ جونىندەگى پىكىرىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، فينانستىڭ اشۋ رايوندارىنىڭ دامۋىن قولداۋداعى باياندى مەحانيزمىن ورناتىپ، ءتۇيىندى تۇردە قازىنادان قوسىمشا قاراجات بەرۋ، كاسىپتىك قور توپتاۋ، اۆتوموبيل يمپورت ەتۋ، فينانستىق جاقتان جاڭالىق جاراتۋ، باجىنى كەمەيتىپ كەشىرىم ەتۋ سياقتى جاقتاردا ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزۋ. «ءبىر رايون، ءۇش باقشا» نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىن جاپپاي ىلگەرىلەتىپ، ساۋداگەر تاڭداپ، قارجى ەنگىزۋ قىزمەتىن كۇشەيتىپ، كاسىپ شوعىرىن تەز ارادا قالىپتاستىرۋ. جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعى قۇرىلىسىن كورنەكتى مىقتى يگەرىپ، نىسان قۇرىلىستارىنىڭ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، سۋشين ورتالىعى سياقتى نىسانداردىڭ ىسكە قوسىلۋىنا كەپىلدىك ەتۋ. وتكەلدىڭ كەدەننەن ءوتۋ قىزمەت مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، كەدەننەن وتۋگە قولايىلىلىق جاراتۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. جۇڭگو - رەسەي - قازاقىستان - موڭعۇليا التاي وڭىرلەرىنىڭ سەلبەستىگىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، جەمەنەيدەن مەملەكەت دارەجەلى شەكارالىق ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونىن قۇرۋدى جەدەلدەتىپ، شىڭگىلدەن مەملەكەت دارەجەلى شەكارالىق ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونىن قۇرۋعا قول جەتكىزىپ، جۇڭگو - رەسەي جەكپۋلين وتكەلىن قۇرۋدى ءوتىنىش ەتىپ، دۋلات، قىزىل تاۋ وتكەلىن 3- ەلگە اشۋدىڭ اياق الىسىن ىلگەرىلەتۋ. باقتى وتكەلىنىڭ نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىن جالعاستى كەمەلدەندىرىپ، شاۋەشەك قالاسىنداعى شەكارا تۇرعىندارىنىڭ 3 كۇندىك ۆيزاسىز شەكارا ساۋدا بازارىن ۇنەمىلىككە اينالدىرۋ. سىرتقى ساۋدا كاسىپورىندارى مەن سىرتقا باعىتتالعان ءوندىرۋ، مانەرلەۋ كاسىپورىندارىن دامىتۋدىڭ  ارناۋلى قورىن قۇرىپ، سىرتقى ساۋدا بازالارى مەن سىرتقا باعىتتالعان كاسىپتەردى جەتىلدىرۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. كورشىلەس حالىقارالىق بازارلاردىڭ ورتاسىن زەرتتەۋ مەن تانىستىرۋدى كۇشەيتىپ، كاسىپورىنداردى «سىرتقا شىعۋعا» شابىتتاندىرۋ جانە كومەكتەسۋ. جالپىلىق قورعامالى باجى رايونى قۇرىلىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، قىزمەت وتەۋ قۋاتى مەن ورەسىن جوعارىلاتۋ. كاسىپورىنداردىڭ شەكارا اتتاعان ساۋدا ىستەرىندە حالىق اقشاسىمەن ەسەپ - قيساپ جاساۋ كاسىبىن ورىستەتۋىنە جەتەكشىلىك ەتۋ. ازيا - ەۆروپا كورمەسىنە بەلسەنە قاتىناسىپ، قازاقستان كورمەسى مەن جۇڭگو - قازاقستان اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى كورمەسىن جالعاستى سەلبەسىپ وتكىزىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدى شينجياڭداعى ماڭىزدى يمپورت - ەكسپورت مانەرلەۋ بازاسى، ساۋدا زات اينالىم بازاسى، شەتەلدەرگە شىعىپ ەنەرگيا مەن بايلىق اشۋدىڭ جانە حالىقارالىق بازارلاردى اشۋدىڭ «ازيا - ەۆروپا ۇلى قۇرلىقتىق جاڭا كوپىرى» ەتىپ قۇرۋعا قۇلشىنىس جاساۋىمىز كەرەك.

8. كىرىستى ارتتىرىپ، شىعىستى تەجەۋ نىساناسى توڭىرەگىندە، الەۋمەتتىك قازىنا باسقارۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ ءتيىس

ءتۇيىندى باجى قاينارى قۇرىلىسىن مىقتى يگەرۋ. باجىنى زاڭ بويىنشا وڭاۋعا تاباندى بولىپ، ءتۇيىندى باجى قاينارىن، ءتۇيىندى باجى تۇرلەرىن، ءتۇيىندى سالالارداعى باجىنى باقىلاپ باسقارۋدى كۇشەيتىپ، كىرىستى ارتتىرۋدىڭ كومەسكى كۇشتەرىن اشىپ، جاڭا باجى قاينارىن جەتىلدىرۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، جيناۋعا ءتيىستى باجىلاردى مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا جيناۋ ءتيىس. باجىگە جاتپايتىن كىرىستى تۇرگە ايىرىپ باسقارۋدى كۇشەيتىپ، «كىرىس - شىعىستى قوس لەنيادا باسقارۋدى» قاتاڭ اتقارىپ، قازىنالىق كىرىس جانە ەكونوميكا مەن قوعامنىڭ ءوزارا سايكەسۋىن جەبەۋىمىز كەرەك. قازىنانىڭ شىعىم قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرىپ، «نەگىزگىلەرىنە، تۇيىندىلەرىنە جانە حالىق تۇرمىسىنا كەپىلدىك ەتۋ، ادەتتەگى شىعىمداردى ىقشامداۋ» پريىنسيبىنە تاباندى بولىپ، وقۋ - اعارتۋ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ، نەگىزگى ەمدەلۋگە قىزمەت وتەۋ سياقتى قوعامدىق ىستەردىڭ دامۋىن ءتۇيىندى تۇردە قولداۋ؛ ونەركاسىپ، اۋىل شارۋاشىلىعى سياقتى ەكونوميكانى دامىتۋدىڭ شىعىستارىن ارتتىرۋدى قامتاماسىزداندىرۋ. «ءۇش ءتۇرلى ۇكىمەت قاراجاتىن» قاتاڭ تىزگىندەپ، اكىمشىلىك اينالىمنىڭ وزىندىك قۇنىن تومەندەتۋ. مەجە ەسەپتى جاريا ۇستاۋدى بەلسەنە اتقارىپ، قازىنالىق باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، قارجىدان پايدالانۋ ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋىمىز كەرەك.

9. حالىق تۇرمىسىن ماڭداي الدى ورىنعا قويۋدىڭ توڭىرەگىندە، قوعامدىق قۇرىلىستى كۇشەيتۋ كەرەك

«حالىق تۇرمىسى جىلى» قيمىلىن جالعاستى ورىستەتىپ، حالىق تۇرمىسى قىزمەتىن كۇش سالا ويداعىداي ىستەۋ. كاسىپتەنۋدى جەبەۋ ساياساتتارىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، كاسىپتەندىرۋگە تاربيەلەۋ كۋرسى مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ادەتتەگى جوعارى مەكتەپ تاۋىسقان وقۋشىلاردىڭ، قالا - قالاشىقتارداعى كاسىپتەنۋدە قينشىلىعى بار توپتاردىڭ، اۋىل - قىستاقتارداعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردىڭ جانە از ۇلت بۇقاراسىنىڭ كاسىپتەنۋ ماسەلەسىن شىنايى ويداعىداي شەشۋ. ءبىر دە ءبىر ادامى كاسىپتەنبەگەن وتباسىن  24 ساعات ىشىندە كاسىپسىزدىكتەن ارىلتۋ تابىستارىن بەكەمدەپ، قالا اۋىلدارداعى تولىقسىز ورتالاۋ مەكتەپ جانە داشۋە بىتىرگەن وقۋشىلاردى اقىسىز تاربيەلەۋ قىزمەتىن جالعاستى مىقتى يگەرۋ. ءوز الدىنا يگىلىك جاراتۋدى، وزدىگىنەن كاسىپتەنۋدى جانە يكەمدى كاسىپتەنۋدى كۇش سالا دارىپتەپ، يگىلىك جاراتۋدىڭ ءتۇرلى ءتيىمدى ساياساتتارىن تياناقتاندىرىپ، ادامداردى شاعىن كاسىپورىن قۇرۋعا شابىتتاندىرىپ،  88 مىڭ ادامدى كاسىپتەندىرۋ. بەيقۇت ءۇي سالۋ ارقىلى حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ، مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ ارقىلى مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ، قامتاماسىزداندىرۋ سيپاتتى تۇرعىن ءۇي سياقتى ءۇش ءىرى ينجەنەريا قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، 62 مىڭ وتباسىن بەيقۇت ءۇي سالۋ ارقىلى اۋقاتتاندىرۋ، 13 مىڭ وتباسىن مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ ارقىلى مال شارۋاشىلىعىن گۇلدەندىرۋ جانە 8 مىڭ 437 وتباسىنىڭ اپاتتان كەيىنگى قايتا قۇرۋ مىندەتىن ورىنداۋ. كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋ قىزمەت تەبىنىن ارتتىرىپ، 72 مىڭ ەگىنشى، مالشىنى كەدەيلىكتەن ارىلتىپ، 100 قىستاقتى قىستاقتار بويىنشا جاڭالاۋ. «وتباسىلارىنا تابيعي گازدى جەتكىزۋ ينجەنەرياسىن» اتقارۋدى جەدەلدەتىپ، تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس ساپاسىن جوعارىلاتۋىمىز كەرەك.

قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋدى جەدەلدەتۋ. قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋدىڭ جالپىلاسۋ كولەمىن جالعاستى كەڭەيتىپ، ءبىرتۇتاس جوسپارلاۋ دارەجەسى مەن قامتاماسىزداندىرۋ ورەسىن ورنىقتى جوعارىلاتىپ،  بارلىق ادامنىڭ نەگىزگى قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋدان يگىلىكتەنۋىن العاشقى قادامدا جۇزەگە اسىرۋ. اۋىل - قىستاقتارداعى جاڭاشا قوعامدىق زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ جانە قالا، قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ زەينەتكەرلىك قامسىزداندىرۋ قىزمەتىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ساياساتتىق جاقتان جالپى بەتتىك جالپىلاستىرۋ. قالا، اۋىلدارداعى تۇرعىنداردىڭ ەڭ تومەنگى تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋدىڭ ءتۇرلى ساياساتىن تياناقتاندىرىپ، قالا، اۋىلدارداعى ەمدەلۋ، قۇتقارۋ، كومەكتەسۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، قينشىلىعى بار بۇقارانىڭ نەگىزگى ەمدەلۋى مەن تۇرمىسىن كۇش سالا قامتاماسىزداندىرۋ. حالىقتىق قارجىلاردىڭ قارتتاردى كۇتىمدەۋ قىزمەت وتەۋ كاسىبىنە جۇمسالۋىنا شابىت بەرىپ، قارتتاردى كۇتىمدەۋ قىزمەت وتەۋ ورەسىن جوعارىلاتۋىمىز كەرەك.

زات باعاسىن ورنىقتىرۋ، تىزگىندەۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەۋ. بازار مەن اكىمشىلىك تاسىلدەرىنەن عىلمي پايدالانىپ، بۇقارانىڭ ءوندىرىسى مەن تۇرمىسىنا قاجەتتى بۇيىمداردى زاپاس ساقتاۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ، بازاردى قامداۋدى قامتاماسىزداندىرىپ، زات باعاسىن ورنىقتىرۋدىڭ ءتۇرلى شارالارىن تياناقتاندىرىپ، بازار باعاسىن باقىلاپ باسقارۋدى كۇشەيتىپ، تاۋاردى بوگدە نيەتپەن باسىپ قوياتىن، باعانى دۇرمەكپەن جوعارىلاتاتىن، مول پايداعا كەنەلەتىن زاڭعا قايشى ارەكەتتەرگە قاتاڭ سوققى بەرىپ، تۇرمىستىق قاجەتتى بۇيىمدار باعاسىنىڭ كۇرت جوعارىلاۋىن باتىل تەجەپ، زات باعاسىنىڭ جالپى دەڭگەيىنىڭ نەگىزىنەن ورنىقتى بولۋىنا كەپىلدىك ەتۋىمىز كەرەك.

حالىق ريزا بولاتىن وقۋ - اعارتۋ ىستەرىن قۇلشىنا ويداعىداي جولعا قويۋ. «وقۋ - اعارتۋدا قۇدىرەتتى اۋدان» قۇرۋ قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىپ، وقۋ - اعارتۋ بايلىقتارىن لايىقتى ورنالاستىرىپ، وقىتۋشىلاردىڭ ءمورال جانە ستيل  قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، مەكتەپ باسقارۋ قىزمەتىن جۇيەلىلەندىرىپ، وقۋ - وقىتۋ ساپاسىن جوعارىلاتۋ. وقۋعا تۇسۋدەن ىلگەرگى تاربيە مەن تولىق ورتا ساتىسىنداعى وقۋ - اعارتۋدى جەدەل جالپىلاستىرىپ، شارت - جاعدايى بار اۋدان، قالالاردى تولىق ورتا ساتىسىنداعى اقىسىز وقۋ - اعارتۋدى جۇزەگە اسىرۋعا شابىتتاندىرىپ، مىندەتتى وقۋ - اعارتۋدى ولشەمدەندىرۋ قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ. قوس ءتىل وقىتۋىن ورنىقتى ىلگەرىلەتىپ، جالپىلاستىرۋ كولەمىن ۇزدىكسىز كەڭەيتۋ. كاسىپتىك اعارتۋدى بارىنشا دامىتىپ، ىلەنىڭ كاسىپتىك اعارتۋ باقشا رايونى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، شينجياڭ قولدانىلمالى كاسىپتىك تەحنيكالىق  شۋەيۋانىن قۇرۋ مەن دامىتۋدى قولداپ، قورعاس ورتا دارەجەلى كاسىپتىك تەحنيكالىق مەكتەبىن ساراپتان وتكىزۋ جانە ىسكە قوسۋ قىزمەتىن مىقتى يگەرۋ. ىلە داشۋەسىن بەلسەنە قۇرۋ. ەرەكشە وقۋ - اعارتۋدى دامىتىپ، اعارتۋدىڭ تەپە - تەڭدىگىن جەبەۋ. دارىندىلار ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، دارىندىلاردى تاربيەلەۋ، ىستەتۋ، باعالاۋ جانە شابىتتاندىرۋ مەحانيزمىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، دارىندىلاردىڭ كوپتەپ شىعۋىنا، بارلىق ادامنىڭ دارىندى بولۋىنا، دارىندىلاردىڭ ءوز ونەرىن تولىق ايگىلەۋىنە تاماشا قوعامدىق ورتا جاراتۋعا قۇلشىنۋىمىز كەرەك.

عىلىم - تەحنيكانى تىرەك ەتۋ  قۋاتىن جاپپاي جوعارىلاتۋ. «جالپى حالىقتىق عىلمي ساپا قيمىل جوسپارى پروگرامماسىن» ىشكەرىلەي تياناقتاندىرىپ، عىلىم - تەحنيكالىق جاڭالىق جاراتۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، عىلىم - تەحنيكا مەن ەكونوميكالىق قوعامنىڭ  تىعىز ۇشتاسۋىن جەبەۋ. ىلەنىڭ مەملەكەت دارەجەلى اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم - تەحنيكالىق باقشا رايونى قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، باقشا رايونى جوباسىن كەمەلدەندىرىپ، وزەكتى رايونداردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىن ورىنداپ، جوعارى، جاڭا تەحنيكالى ءبىر توپ كاسىپورىنداردى ەنگىزۋ. عىلىم - تەحنيكا جەتىستىكتەرىن ناقتى وندىرگىش كۇشكە اينالدىرۋ مەن جالپىلاستىرۋدى جەدەلدەتىپ، جۇپار ءشوپ، ماقسارى، الاقات، شىرعاناق سياقتى ەرەكشە اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن جىنتىكتەي مانەرلەۋدى عىلىم - تەحنيكالىق جاقتان قولداۋ تەبىنىن ءتۇيىندى تۇردە ارتتىرۋ. عىلىم - تەحنيكا ارناۋلى قىزمەتكەرلەرىن جىبەرۋ قىزمەتىن ىلگەرىلەتۋ. عىلىم - تەحنيكا جالپىلاستىرۋ قيمىلىن كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىن قورعاۋىمىز كەرەك. 

مادەنيەتتىڭ قاۋىرت دامۋى مەن گۇلدەنۋىن جەبەۋ. وسى زامانعى مادەنيەتتى جەتەكشى ەتىپ، قوعامدىق ءمورال، كاسىپتىك ءمورال ، وتباسى ءمورالى جانە كىسىلىك ءمورال سىندى تاربيە قيمىلىن تىڭعىلىقتى ورىستەتىپ، رۋحاني وركەنيەتتى ورىن قۇرۋ قيمىلىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، قوعامنىڭ وركەنيەت دارەجەسىن قۇلشىنا جوعارىلاتۋ. الەۋمەتتىك مادەنيەتكە قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، ىلە تەاترحاناسىنىڭ نەگىزگى تۇلعاسى، تارباعاتاي ايماعىنىڭ مادەنيەت مۇراجايى، التاي ايماعىنىڭ دەنە - تاربيە سارايى سياقتى ينجەنەريالاردى ورىنداۋ. كينو، تەلە تەاتر فيلىمدەرىن جاساۋ قىزمەتىن مىقتى يگەرىپ، اۋدارما فيلىمدەرىنىڭ ساپاسى مەن سانىن جوعارىلاتۋ. «نەگىزگى ساتى مادەنيەت قۇرىلىسى جىلى» قيمىلىن بارىنشا ورىستەتىپ، اۆتونوميالى وبلىستىڭ  18- كەزەكتى اقىندار ايتىسىن ويداعىداي وتكىزىپ، الەۋمەتتىك ساحنا، 100 كۇندىك مادەنيەت قيمىل الاڭى سياقتى ايگىلى ماركالاردى كۇش سالا جاراتۋ. كوكتەم جاڭبىرى ينجەنەرياسى، شىعىس جەلى ينجەنەرياسى، شيزاڭ - شينجياڭ ينجەنەرياسى جانە ەگىنشى، مالشىلاردىڭ كىتاپ وقۋ ءۇيى، راديو - تەلە باعدارلامالارىن قىستاقتارعا، وتباسىلارىنا جەتكىزۋ، اۋىل - قىستاقتاردا كينو قويۋ سياقتى مادەنيەتتىڭ حالىققا يگىلىك جاراتۋ ينجەنەريا قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، بەيزاتتىق مادەني مۇرالار مەن مادەني مۇرالاردى قورعاۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. مادەني كوڭىل اشۋ، دەنە تاربيەلىك سەيىل - سەرۋەن، راديو، كينو، تەلەۆيزيا، اقپارات - باسپا ءسوز، وسى زامانعى اقپارات دانەكەرلەرى جارناما كورمەسى سياقتى مادەنيەت كاسىپتەرىن زور كۇشپەن دامىتىپ، قوعامداعى قارجىلاردى كوپ ءتۇرلى فورمالار ارقىلى الەۋمەتتىك سيپاتتى مادەنيەت ىستەرى مەن مادەنيەت كاسىپتەرىنە قارجى قوسىپ گۇلدەندىرۋگە بەلسەنە شابىتتاندىرىپ جانە جەتەلەپ، ءبىر توپ مادەنيەتتى كاسىپورىنداردى جەتىلدىرىپ جانە ەنگىزىپ، مادەنيەت كاسىپتەرىندەگى  ءبىر توپ جاڭالىق جاراتۋ باقشاسى مەن ۇلگى كورسەتۋ باقشاسىن قۇرىپ، مادەنيەت كاسىپتەرىنىڭ باسەكەلىك قۋاتىن جوعارىلاتۋ. ويىن - ساۋىق بايلىقتارىن بەلسەنە بىرىكتىرىپ، مادەني سارا تۋىندىلاردى جاراتۋ. بۇقارالىق دەنە تاربيە قيمىلدارىن كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، جالپى حالىقتىڭ دەنساۋلىق ورەسىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋىمىز كەرەك.

ەمدەۋ، ءدارى - دارمەك، دەنساۋلىق ساقتاۋ ىستەرىن كۇش سالا دامىتۋ. ەمدەۋ، ءدارى - دارمەك، دەنساۋلىق ساقتاۋ ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، مەملەكەتتىڭ 10 ءتۇرلى نەگىزگى الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە ءىرى الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ نىساندارىن مۇقيات اتقارىپ، قالا، اۋىلدارداعى تۇرعىنداردىڭ نەگىزگى الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ قىزمەت وتەۋدەن ورتاق يگىلىكتەنۋىن قامتاماسىزداندىرۋ. جاڭاشا اۋىل - قىستاق سەلبەسىپ ەمدەلۋگە قوسىمشا قاراجات بەرۋ ولشەمى مەن قامتاماسىزداندىرۋ ورەسىن ورنىقتى جوعارىلاتىپ، سالماقتى ناۋقاستاردى ەمدەۋ، قۇتقارۋ، كومەكتەسۋ جانە قامتاماسىزداندىرۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، سەلبەسىپ ەمدەلۋگە قاتىناسقان ەگىنشى، مالشىلاردىڭ ەمدەلۋ، ءدارى - دارمەك اۋىرتپالىعىن ءونىمدى تۇردە جەڭىلدەتۋ. ايدس اۋرۋى، تۋبەركۋلەز، يود كەمدىك اۋرۋى سياقتى سالماقتى، جۇقپالى اۋرۋلار مەن جەرگىلىكتى اۋرۋلاردان ساقتانۋ، ەمدەۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەپ، تۇتقيىل تۋىلاتىن الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۋاقيعالارىنا شۇعىل توتەپ بەرۋ ءبىر جاقتى ەتۋ قۋاتىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ. جۇڭگوشا ەمدەۋ مەن ۇلتتىق ءدارى - دارمەكتى زور كۇشپەن دامىتۋ. اۋىل -  قىستاقتارداعى ءۇش دارەجەلى ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋعا قىزمەت وتەۋ تورابى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، ەمدەلۋگە قىزمەت وتەۋ ورەسىن جوعارىلاتىپ، ادەتتەگى اۋرۋلاردى اۋىل - قىستاقتاردا، سالماقتى اۋرۋلاردى اۋدان، قالالاردا ەمدەۋگە قۇلشىنۋ. جان سانى جانە جوسپارلى تۋىت قىزمەتىن جالپى بەتتىك ويداعىداي ىستەپ، جوسپارلى تۋىتتاعى مۇددەگە بايلانىستىرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، جان سانىنىڭ ۇزاق مەرزىمدى تەپە - تەڭ دامۋىن جەبەۋىمىز كەرەك.

10. شينجياڭعا كومەك بەرۋ ابزالدىلىعى توڭىرەگىندە، شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ قىزمەتىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ كەرەك

شينجياڭعا حالىق تۇرمىسى جاعىنان كومەكتەسۋدى ءتۇيىن ەتۋگە تاباندى بولىپ، شينجياڭعا كومەك بەرەتىن ولكە، قالالارمەن بولعان پىكىر الماستىرۋ مەن سەلبەستىكتى كۇشەيتىپ، كومەك قابىلدايتىن ورىنداردىڭ تۇلعالىق رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، شينجياڭعا كومەك بەرەتىن نىسانداردى تەكسەرىپ بەكىتۋدىڭ «ىركىلىسسىز ارنا» ءتۇزىمىن جالعاستى اتقارىپ، جەر، سۋ، ەلەكتر، جول سياقتى ماڭىزدى فاكتورلارىن الدىمەن ورنالاستىرىپ، قارجىلاردى ءبىرتۇتاس جوسپارلاپ جانە ويداعىداي پايدالانىپ، شينجياڭعا كومەك بەرەتىن نىسانداردىڭ كۇن ىلگەرى جۇمىس باستاۋىنا، قۇرىلىس سالۋىنا، يگىلىگىن كورۋگە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك. «اۆتونوميالى رايوننىڭ شينجياڭعا كاسىپتىك جاقتان كومەكتەسۋ قىزمەتىن جەبەۋ جونىندەگى جەتەكشى پىكىرىن» مۇقيات دايەكتى تياناقتاندىرىپ، سايكەستىرۋ قامتاماسىزداندىرۋ مەحانيزمىن ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، ساياساتتىق شارالاردى بەلگىلەپ، شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسەتىن ولكە، قالالارداعى كاسىپورىنداردى اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ «تورتتەندىرۋ» قۇرىلىسىنا اتسالىسۋعا باۋراۋ. شينجياڭعا اقىل - پاراسات جاقتان كومەكتەسۋ قىزمەتىن جالعاستى مىقتى يگەرىپ، شينجياڭعا كومەككە كەلگەن تەحنيكالىق قىزمەتكەرلەردىڭ قابىلەتىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، ءتۇرلى دارىندىلار مەن جوعارى دارەجەلى قاجەتتى دارىندىلاردى تاربيەلەۋگە كومەكتەسۋ، «شينجياڭعا شاعىن كولەمدە كومەك بەرۋ» ۇلگىسىن جالعاستى كەمەلدەندىرىپ، باعىتتامالى كومەكتەسۋ قىزمەتىن كەڭ كولەمدە ورىستەتۋ. شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلارعا كوڭىل ءبولىپ، ايالاپ جانە قولداپ، ولارعا تاماشا قىزمەت، ۇيرەنۋ جانە تۇرمىس ورتاسىن جاراتۋىمىز كەرەك.

11. قوعامنىڭ ورنىقتىلىعىن ساقتاۋ توڭىرەگىندە، جاراسىمدى اۆتونوميالى وبلىس قۇرۋ كەرەك

ۇلتتار ىنتىماعىن كۇشەيتۋ. وتانشىلدىق، كوللەكتيۆتىك، سوتسياليستىك ءتالىم - تاربيەنى ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، ۇلتتار ىنتىماعى العا باسارلىعىنداعى ۇلگىلى ورىن قۇرۋ قيمىلىن كەڭ كولەمدە ورىستەتىپ، «ءۇشتىڭ ءبىر - بىرىنەن ايىرىلا الماۋ» يدەياسىن بەرىك ورناتىپ، تەپە - تەڭ، ىنتىماقتى، قارايلاسىمدى، جاراسىمدى سوتسياليستىك ۇلت قاتىناسىن بەكەمدەپ جانە دامىتىپ، ۇلتتاردىڭ تاتۋ - ءتاتتى بولۋىن، بەرەكە - بىرلىگىن، جارسىمدى دامۋىن جەبەۋىمىز كەرەك.

قوعامنىڭ ورنىقتىلىعىن قورعاۋ. ورنىقتىلىقتى قورعاۋ قىزمەتىنىڭ 32 تارماقتى شاراسى مەن 24 تارماقتى ءادىسىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، زورلىقتى كۇشكە قارسى تۇرۋ، زاڭ - ءتۇزىمدى، ءتارتىپتى دارىپتەۋگە تاباندى بولىپ، ۇستىنەن وڭاۋ مەن تۇبىرىنەن وڭاۋدى ۇشتاستىرىپ، جان - جاقتى شارا قولدانىپ، «ءۇش ءتۇرلى كۇشتىڭ» بولشەكتەۋ، ءبۇلدىرۋ ارەكەتتەرىنە باتىل سوققى بەرۋ. شوعىرلى وڭاۋ مەن ارناۋلى وڭاۋ قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، ءونىمدى قىزمەت مەحانيزمىنە تاباندى بولىپ، ساقتانۋ - تىزگىندەۋدىڭ ۇنەمىلىك، سترولىق جۇيەسىن بەكەمدەۋ جانە كەمەلدەندىرۋ. ەسىرتكىگە تيىم سالۋ قىزمەتىن كۇشەيتىپ، ەسىرتكى قىلمىستىلارىنا باتىل سوققى بەرۋ. شەكارا قورعانىسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، شەكارانى باسقارۋ، مەڭگەرۋ ورەسىن جوعارىلاتۋىمىز كەرەك.

ءدىن ىستەرىن باسقارۋدى زاڭ بويىنشا كۇشەيتۋ. «ءدىن ىستەرى ەرەجەسىن» مۇقيات دايەكتىلەندىرىپ، «زاڭدىلارىن قورعاۋ، زاڭسىزدارىن تەجەۋ، قىلمىستىلارعا سوققى بەرۋ، جالبىزبالاپ كىرۋدەن ساقتانۋ» پرينسيبىنە تاباندى بولىپ، ءدىن قىزمەتىندەگى «بەس ءتۇرلى مەحانيزمدى» شىنايى تياناقتاندىرىپ، ءدىني قايراتكەرلەردى تاربيەلەۋ مەن قاجىعا باراتىنداردى باسقارۋدى مىقتى يگەرىپ، ءدىني قيمىلداردىڭ زاڭ بويىنشا جۇيەلى، ءتارتىپتى جۇرىلۋىنە كەپىلدىك ەتۋ. ۇنامدى جاقتان جەتەكشىلىك ەتۋگە، ءونىمدى توتەپ بەرۋگە تاباندى بولىپ، يدەولوگيا سالاسىنداعى بولشەكتەۋگە قارسى كۇرەسىتىڭ تابىستارىن بەكەمدەۋىمىز كەرەك.

قوعامدىق باسقارۋدى جانە وندا جاڭالىق جاراتۋدى ىلگەرىلەتۋ. الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ ءتاسىلىن جاقسارتىپ، نەگىزگى ساتى قوعامدىق باسقارۋ مەن قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، قالا، اۋىلداردىڭ الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ قۋاتىن جوعارىلاتىپ، كاسىپورىندار مەن ءىسورىنداردىڭ، حالىقتىق ۇيىمداردىڭ قوعامدىق باسقارۋ مەن قىزمەت وتەۋ جاۋاپكەرلىگىن كۇشەيتىپ، بۇقارانىڭ قوعامدىق باسقارۋعا اتسالىسۋداعى نەگىزگى رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، قوعامدىق ۇيىمداردىڭ اقاۋسىز، ءتارتىپتى دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋ. تىنىشتىق قۇرىلىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، ءتۇيىندى وڭىرلەردى جان - جاقتى وڭاۋدى كۇشەيتىپ، جىلجىمالى جان سانى مەن ەرەكشە توپتارعا قىزمەت وتەۋدى باسقارۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ. ءۇش دارەجەلى ارىز - ارمان قابىلداۋ تۇزىمىندە تاباندى بولىپ، اكىمشىلىك جاراستىرۋ، حالىقتىق جاراستىرۋ، ءادىليالىق جاراستىرۋ ءوزارا بىرلەستىرىلگەن قىزمەت جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، بۇقارانىڭ ارىز تالابىن جەتكىزۋ، مۇددەسىن سايكەستىرۋ، ۇقىعىن قامتاماسىزداندىرۋ جولدارىن جۇيەلىلەندىرىپ، قايشىلىقتار مەن داۋ - شارلاردى تۋ باستان  شىنايى شەشۋىمىز كەرەك.

ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىن باقىلاپ باسقارۋدى كۇشەيتۋ. ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىنىڭ باياندى مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىندەگى كومەسكى كىناراتتاردى شەتىنەن تەكسەرىپ وڭاۋ جانە «زاڭسىز ارەكەتتەرگە سوققى بەرۋ، زاڭعا قايشىلىق جاساعانداردى وڭاۋ» ارناۋلى قيمىلىن ورىستەتىپ، ءىرى، ەرەكشە اۋىر شىرعالاڭداردى باتىل تەجەۋ. ازىق - تۇلىك، ءدارى - دارمەك ساپاسىن باقىلاپ باسقارۋدى شىنايى كۇشەيتىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ ازىق - تۇلىك، ءدارى - دارمەك حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتۋ. شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋدى باسقارۋ ءتۇزىلىسى مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، اپاتتان ساقتانۋ، اپات زيانىن ازايتۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋىمىز كەرەك.

12. ۇكىمەتتىڭ اتقارۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ توڭىرەگىندە، حالىق ريزا بولاتىن ۇكىمەت قۇرۋعا قۇلشىنۋ كەرەك

ۇكىمەت فۋنكتسياسىنا بۇرىلىس جاساۋدى جەدەلدەتۋ. اكىمشىلىك تەكسەرىپ بەكىتۋ ءتۇزىمى رەفورماسىن جالعاستى ىلگەرىلەتىپ، اكىمشىلىك اقى الۋ نىساندارىن اداقتاپ جانە ازايتىپ، ۇكىمەت ىستەرىن جاريا ۇستاۋدى تەرەڭدەتىپ، ءىسورىنداردى تۇرگە ايىرۋ رەفورماسىن ورنىقتى ىلگەرىلەتىپ، ەكونوميكانى تەڭشەۋ، بازاردى باقىلاپ باسقارۋ، قوعامدىق باسقارۋ جانە الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ فۋنكتسياسىن شىنايى ويداعىداي اتقارىپ، عىلمي دامۋ قۋاتىن، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ جانە جاقسارتۋ قۋاتىن، قوعامنىڭ ورنىقتىلىعىن قورعاۋ قۋاتىن جانە اكىمشىلىكتى زاڭ بويىنشا جۇرگىزۋ قۋاتىن قۇلشىنا جوعارىلاتۋىمىز ءتيىس.

زاڭمەن باسقارىلاتىن ۇكىمەت قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. حالىق قۇرىلتاي جانە ونىڭ تۇراقتى كوميتەتىنىڭ زاڭدىق باقىلاۋىن، قىزمەتتى باقىلاۋىن جانە ساياسي كەڭەستىڭ دەموكراتيالىق باقىلاۋىن سانالى قابىلداپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ جانە قوعامنىڭ باقىلاۋىن ىرىقتى تۇردە قابىلداۋ. زاڭ بويىنشا عىلمي، دەموكراتيالى شەشىم جاساۋعا تاباندى بولىپ، كەلەلى شەشىمدەردەن دالەل - سپات تىڭداۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرۋ. اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋ ارەكەتىن جۇيەلىلەندىرىپ، زاڭ اتقارۋشىلاردىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋ. اكىمشىلىك جاراستىرۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، اكىمشىلىك قايتا قاراۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، اكىمشىلىك ارىزعا  جاۋاپ قايتارۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋىمىز كەرەك.

پاك ۇكىمەت قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. ۇستىنەن وڭاۋ مەن تۇبىرىنەن وڭاۋ، جان - جاقتى وڭاۋ، جازالاۋ مەن ساقتانۋدى تەڭ يگەرۋ، الدىن الۋعا ءمان بەرۋ باعىتىنا تاباندى بولىپ، پارتيا ستيلى، پاكتىك قۇرىلىسى جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، ۇقىق جۇرگىزۋدى باقىلاۋ، شەكتەۋ مەحانيزمىن ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، ۇكىمەت ىسىندە پاك بولۋدىڭ بەلگىلەمەلەرىنە بويسۇنىپ، حالىق قامىن ويلاۋ، ناقتى ءىس تىندىرۋ، پاك بولۋداي بۇقارالىق لۋشياندى امالياتتا ايگىلەۋ تاربيە قيمىلىن ىشكەرلەي ورىستەتىپ، ۇقىعىنان پايدالانىپ، قارا باسىنىڭ قامىن ويلاۋ، ۇقىقتى اقشاعا ساۋدالاۋ سياقتى زاڭعا، ەرەجەگە قايشى ارەكەتتەردەن باتىل ساقتانىپ جانە ونى قاتاڭ جازالاپ، كادرلاردىڭ تۋراشىل، ۇكىمەتتىڭ پاك، ساياسيدىڭ ايقىن بولۋىنا تاماشا ورتا جاراتۋعا قۇلشىنۋىمىز كەرەك.

جۇمىس ونىمدىلىگى جوعارى ۇكىمەت قۇرۋدى جەدەلدەتۋ. ورتالىقتىڭ قىزمەت ستيلىن جاقسارتۋ، بۇقارامەن بولعان بايلانىستى كۇشەيتۋ جونىندەگى «8 ءتۇرلى بەلگىلەمەسىن» جانە اۆتونوميالى رايوننىڭ «10 ءتۇرلى بەلگىلەمەسىن» قاتاڭ اتقارىپ، شىندىققا جۇگىنىپ، ناقتى ءىس ىستەۋ ستيلىن بارىنشا ساۋلەلەندىرىپ، حالىق ەڭ مۇقتاج بولىپ وتىرعان ىستەردى ىستەۋدەن، بۇقارا ەرەكشە نارازى بولعان جايتتەردى وزگەرتۋدەن باستاپ كىرىسىپ، ەرەكشە ءىستى ەرەكشە ءبىتىرىپ، شۇعىل جۇمىستى شۇعىل ءبىتىرىپ، شينجياڭ ونىمدىلىگىن امالياتتا ايگىلەپ، شينجياڭ قۋاتىن ارتتىرىپ، قىزمەت وتەۋ ورەسىن كۇش سالا جوعارىلاتىپ، ۇكىمەتتىڭ سەنىمدىلىك قۋاتى مەن اتقارۋ قۋاتىن شىنايى كۇشەيتۋىمىز كەرەك.

ۋاكىلدەر! جاپالى ەڭبەكتەنگەندە عانا ۇلاعاتتى ءىس تىندىرۋعا، قۇلشىنعاندا عانا شۇعىلالى تابىس جاراتۋعا بولادى. ءبىز اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت حالقىن ىنتماقتاستىرىپ جانە باستاپ، ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكتە بولا وتىرىپ، قيىنشىلىقتاردى جەڭىپ، ءورىس اشا جاڭالىق جاراتىپ، قىزمەتتى تىڭعىلىقتى ىستەپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ قارىشتاپ دامۋى مەن باياندى تىنىشتىعىن كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، گۇلدەنىپ - كوركەيگەن، باي دا وركەنيەتتى، جاراسىمدى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىن قۇرۋعا قۇلشىنا كۇرەس جاسايىق!      

 

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ