<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>

وسى توراپتان ىزدەۋ

中文 哈文

باس بەت>>ىلە كەلبەتى>>ىلەنىڭ جالپى جاعدايى

ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ نەگىزگى احۋالى

 

ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسى 1954-جىلى قاراشادا قۇرىلىپ، ول تارباعاتاي، التاي ەكى ايماعى مەن توتە قاراستى 10اۋدان، قالانى باسقارادى، مەملەكەتىمىز بويىنشا ءارى ايماق ءارى اۋدان، قالانى باسقاراتىن بىردەن-ءبىر اۆتونوميالى وبلىس، ورتالىعى قۇلجا قالاسى. وبلىستىڭ جالپى جەر كولەمى 350 مىڭ شارشى كيلومەتر، جالپى جان سانى 4 ميلليون 408 مىڭ، قازاق، حانزۋ، ۇيعۇر، حۇيزۋ، سىبە سياقتى 47 ۇلتتان قۇرام تاپقان. وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىڭ جالپى جەر كولەمى 56مىڭ 400 شارشى كيلومەتر، جان سانى 2ميلليون 747مىڭ 700.اۆتونوميالى وبلىسىمىز شەكاراسىندا تاعى شينجياڭ ءوندىرىس قۇرىلىس بيڭتۋانىنىڭ 4-،7-، 8-، 9-، 10-اۋىل شارۋاشىلىق ديۆيزياسى جانە شينجياڭ مەتاللورگيا مەكەمەسى، ىلە وزەنى الابىن اشۋ قۇرىلىسىن باسقارۋ مەكەمەسى، باتىس تيانشان ورمان مەكەمەسى، ىلە پەداگوگيكا شۋەيۋانى سياقتى ورتالىققا جانە اۆتونوميالى رايونعا توتە قارايتىن ءبىر توپ ورىندار بار.          

ىلە «شەكارا وڭىردەگى ىرىستى مەكەن»، «تۇلپار مەكەنى» دەگەن ايگىلى اتقا يە. 2008-جىلى اقپاندا «جۇڭگو مەملەكەت جاعىراپياسى» جۋرنالى جاعىنان ون ءىرى «جاڭا ىرىستى مەكەن» نىڭ ءبىرى بولىپ باعالانىپ، شينجاڭداعى اشۋ كومەسكى كۇشى زور بولعان قۇتتى مەكەن.

جەر - سۋ، كۇن نۇرى بايلىعى جەتكىلىكتى. ىلە شينجياڭداعى سۋ بايلىعى مول رايون، وندا ىلە وزەنى، ەرتىس وزەنى، ۇلىنگىر وزەنى، ەمىل وزەنى سياقتى ۇلكەندى-كىشىلى 200 دەن ارتىق وزەن اعارى بار، جەر بەتى سۋلارىنىڭ جىلدىق اعىن مولشەرى 36 ميلليارد 300 ميلليون تەكشە مەتر بولىپ، بۇكىل شينجاڭنىڭ ٪41تىن يەلەيدى؛ سۋ ەنەرگياسىنىڭ ساقتالۋ مولشەرى 124ميلليارد 800ميلليون كيلوۆات بولىپ، شينجياڭ بويىنشا ٪37 تىن يەلەيدى؛ وبلىستىڭ ەگىستىك جەر كولەمى 2 ميلليون گەكتار، قازىر ناقتىلى اشىپ پايدالانىپ جاتقان ەگىستىك جەرى 900 مىڭ گەكتاردان اسادى. كيليماتى ىلعالدى، كۇن نۇرىنىڭ تولىق ءتۇسۋ مولشەرى 2699- 3158 ساعات اينالاسىندا بولىپ، قىراۋسىز مەزگىلى 103 تە 191 كۇن، جەر- سۋ ەنەرگيا بايلىعى جەتكىلىكتى بولعاندىقتان ىلە شينجاڭنىڭ استىق، كەندىر، مايلى داقىل، قانىت، ەت، جۇمىرتقا، ءسۇت، تەرى، ءجۇن ءوندىرىس بازاسى، شينجاڭ بيازى ءجۇندى قويى، ىلە جىلقىسى، شينجاڭ قوڭىر سيىرى، مەرينوس قويى سياقتى اسىل تۇقىمدى مالدى ءوسىرۋ بازاسىنا اينالىپ وتىر.

كەن بايلىعى مول. قازىرگە دەيىن 9 ءتۇرلى 88 كەن بايلىعى بايقالعان.مۇنىڭ 28ءتۇرى ونەركاسىپتە ىستەتىلەدى. مۇنىڭ ىشىندە بەريللي، اق شىرىمتال، كاليلى گيپيس زاپاس قورى مەملەكەت بويىنشا الدىڭعى ورىندا تۇرادى. مىس، التىن سياقتى 23 ءتۇرلى كەن ءونىمىنىڭ زاپاس مولشەرى شينجياڭ بويىنشا الدىڭعى ورىندى يەلەيدى، ەلىمىزدىڭ باتىس سولتۇستگىندەگى ماڭىزدى كەن بازاسى بولۋداي شارت-جاعدايدى ازىرلەگەن.كومىردىڭ مولشەرلەنگەن زاپاس قورى 600 ميلليارد توننا بولىپ، قازىرگە دەيىن 40 ميلليارد توننا كومىر زاپاس قورى انىقتالدى. مەملەكەتتىڭ «كومىر حيميا ونەركاسىپ كاسىبىن ورتا، ۇزاق مەرزىمدى دامىتۋ جوباسىندا» ىلە مەملەكەت بويىنشا جەتى ءىرى كومىر حيميا ونەركاسىپ كاسىبى بازاسىنىڭ بىرىنە ەنگىزىلدى. وبلىسىمىزدا شينجياڭ بويىنشا ەڭ ۇلكەن التىن كەنى اشىلى التىن كەنى، مەملەكەت بويىنشا كولەمى ەڭ زور مىس كەنى- اشىلى مىس كەنى بار.

ساياحات بايلىعى وزگەشە.شينجياڭعا بارماساڭ جۇڭگونىڭ ۇلان بايتاق جەر ەكەنىن، ىلەگە بارماساڭ شينجياڭنىڭ ەڭ كوركەم جەر ەكەنىن سەزە المايسىڭ. ىلە-- جۇڭگونىڭ باتىس بولەگىندەگى تاماشا ساياحات ءوڭىرى، بۇل ارادا تاڭىر تاۋى، التاي تاۋى سىندى الىپ تاۋلار مەن ىلە اڭعارى، ەرتىس اڭعارى سياقتى كوركى كوز تارتاتىن وڭىرلەر بار؛ كوسىلە اققان وزەندەر مەن ءشول-جازيرالارىنىڭ كوركەم كورىنىسى كوز تارتىپ، گۇل بايشەشەك قۇلپىرعان نارات، تاڭبالى، كولدەنەڭ سىندى ساحارا ساياحات ءوڭىرى، قاناس، سايرام سياقتى ايگىلى كولدەرى بار؛ ءۇيسىن بايىرعى قابىرلارى، ساحارا سىنتاسى، كۇرە بايىرعى قالاسى، سەگىز تاڭبالى قالاشىق سياقتى عاجايىپ تا سىرلى تاريحي ورىندار، قىز قۋار، كوكبار، ءماشىراپ، ءبي سياقتى قويۋ ۇلتتىق ءتۇس العان سالت - سانا مادەنيەتى بار.

جاراتىلىستىق ابزالدىعى كورنەكتى.ىلە وبلىسى قازاقستان، رەسەي، موڭعۇليا ەلدەرىمەن شەكارالاسادى.شەكارا ۇزىندىعى 2مىڭ كيلومەتردەن استام بولىپ، ەلىمىزدىڭ قۇرىلىقتاعى شەكارا سىزىعىنىڭ وننان ءبىرىن يەلەيدى، شينجياڭ مەن ەلىمىزدىڭ باتىسقا ەسىك اشۋداعى حالىقارالىق ءىرى وتكەلى، شەكارا وڭىرلەردە قورعاس، دۋلات، باقتى، جەمەنەي سياقتى مەملەكەتتىڭ 1-تۇردەگى سەگىز شەكارا وتكەلى بار. مۇنىڭ ىشىندە، قورعاس وتكەلى باتىس تەرىستىك وڭىردەگى ەڭ ۇلكەن تاس جول وتكەلى. شاڭحاي سەلبەستىك ۇيىمى جۇلگەسىندەگى وڭىرلىك سەلبەستىك ۇلگى رايونى، ەل ارالىق ەكونوميكا-ساۋدا رايونى - جۇڭگو -قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعى سالىنۋدا.قۇلجا قالاسى مەن شاۋەشەك قالاسى مەملەكەتتىك كەڭەس بەكىتكەن شەكاراداعى اشىق قالا بولىپ، وندا مەملەكەت دارەجەلى شەكارالىق ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونى قۇرىلعان.كۇيتۇن قالاسى مەن قورعاس اۋدانىندا اۆتونوميالى رايون دارەجەلى ەكونوميكالىق تەحنيكالىق اشۋ رايونى قۇرىلعان. ىلەنىڭ مەملەكەتىمىزدىڭ باتىسقا ەسىك اشۋداعى ماڭىزدى وتكەلى بولۋداي جانە شينجياڭنىڭ سىرتقا ەسىك اشۋداعى قورعاندىق جانە دانەكەرلىك رولى كۇننەن كۇنگە كورنەكتىلەنە تۇسۋدە.

نەگىزدىك قۇرىلعىلار كەمەلدەنە ءتۇستى. قاپشاعاي سۋ قويماسى، قاراتۇنكە سۋ قويماسى، جىرىنتاي سۋ ەلەكتر ستانسياسى،جىڭ - ىلە - قورعاس تەمىر جولى، كۇيتۇن-بەيتۇن تەمىر جولى، نارات، قاناس ساياحات لەنياسى اۋە جايى، كۇيتۇننەن قورعاسقا، چيڭشۇيحىدان قۇلجاعا دەيىنگى جوعارى قارقىندى تاس جول، ”باتىستىڭ گازىن شىعىسقا جەتكىزۋ“2- لەنيالى ينجەنەرياسى سياقتى ىلەنىڭ باياندى دامۋىنا قاتىستى سۋ يگىلىگى، قاتىناس، ەنەرگيا، قالا نەگىزدىك قۇرىلعىلارى سياقتى ءبىر توپ ينجەنەريالار ارت-ارتىنان سالىندى نەمەسە سالىنۋدا. ىلەدە تەمىر جول، تاس جول، اۆياتسيا ءبىر تۇلعالانعان قاتىناس تورابى قالىپتاستى.

ونەركاسىپتىڭ دامۋى جەدەلدەتىلدى. بايلىق ابزالدىلىعىن ەكونوميكالىق ابزالدىلىققا اينالدىرۋ ستراتەگياسى مەن ءىرى كاسىپورىن، ءىرى توپتاردى ەنگىزۋ ستراتەگياسىن كۇش سالا اتقارىپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋ اياق الىسىن جەدەل ىلگەرىلەتىلدى. مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ سەرىكتىگى، مەملەكەتتىك ەلەكتر توبى، شينۋىن، كايلۋان، لۋ-ءان، جۇڭمەي، استانا بولات - تەمىر سەرىكتىگى، جۇڭگو ەلەكتر قارجى قوسۋ سەرىكتىگى، گىجۋبا سياقتى ەل ىشىندەگى ءبىر توپ 500 مىعىم كاسىپورىن، توپتار ارت-ارتىنان ىلەگە ىرگە تەپتى. كۇيتۇن-مايتاۋ ونەركاسىپ باقشا رايونى، چيڭشۇيحى  جياڭسۋ ونەركاسىپ باقشا رايونى، ىلە شىعىس ونەركاسىپ باقشا رايونى سياقتى جەتى ءىرى باقشا رايونى قۇرىلىسى العاشقى قادامدا كولەم قالىپتاستىردى.بايلىق ابزالدىلىعىن سۇيەنىش ەتكەن كومىر ەلەكتر، كومىر حيميا ونەركاسىبى، سۋ ەلەكتر، ءتۇستى مەتال سياقتى كاسىپتەر جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدىڭ اياق الىسىن جەدەلدەتۋدىڭ تىرەكتى كاسىبىنە اينالدى.

رەفورمالاۋ، ەسىك اشقاننان بەرى، اسىرەسە، مەملەكەتتىڭ باتىس بولەكتى قاۋرىت اشۋ ستراتەگياسىن اتقارعاننان بەرى پارتيانىڭ ۇلت ساياساتىنىڭ نۇرلى شۇعىلاسىندا جانە اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن ۇكىمەتتىڭ قامقورلىعىندا، ىلە وبلىستىق پارتكوم مەن ۇكىمەت بۇكىل وبلىستاعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىن ىنتىماقتاستىرىپ جانە باستاپ، جاپا ماشاقاتپەن كۇرەس جاساپ، ورايدى مىقتى يگەرىپ، قاجىرلىقپەن العا ىلگەرىلەپ، ەكونوميكا مەن قوعامىنىڭ ءارى جاقسى ءارى تەز دامۋىن جۇزەگە اسىردى.   

 

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ
E-mail: kazak@xjyl.gov.cn