<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>
中文 哈文

باس بەت>>اتامۇرا- اسىل قازىنا>>ۇلتىق سالت-سانا

قۇسبەگى جانە قىران قۇس باپتاۋ جونىندە از ءسوز

ساۋلەش ەسىمباي ۇلى

ۇلتىمىزدا ەجەلدەن تارتىپ قىران قۇس، ۇشقىر تازى، بەرەن مىلتىق، جۇيرىك ات ۇستاۋ سالتقا اينالعان.بۇل ۇلتىمىزدى باسقا ۇلتتاردان پارىقتاندىراتىن باستى ەرەكشەلىك ءارى سالت - ءداستۇر.

قازاق حالقىندا ەرتەدەن تارتىپ سال-سەرى مەن اۋقاتتىلار جۇيرىك ات ءمىنىپ، تازى جۇگىرتىپ، سەيىل-سەرۋەن قۇراتىن.بۇل ءبىر جاعىنان، قاسقىر، تۇلكى، ءىلبىس، سىلەۋسىن، سۋسار تەرىلەرىنەن ىشىك، بورىك، تۇماق جاساۋ ءۇشىن بولسا؛ تاعى ءبىر جاعىنان، ءال-اۋقاتى تومەندەردە اڭ اۋلاپ، بۇركىت سالۋدى كۇندەلىكتى كۇن كورىسىنىڭ قاينارى ەتكەندىگىن كورسەتەدى. حايۋاناتتار مەن ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ باسا دارىپتەلىپ وتىرعان بۇگىنگى كۇنى قۇس سالىپ، اڭ اۋلاۋ بارىنشا ازايىپ، ۇمىت بولىپ بارا جاتىر. قۇسبەگىلىك پەن قۇس باپتاۋ ءبىزدىڭ بەيزاتتىق مادەني مۇرامىز. ال قىران قۇستى تانۋ، ونى باعىپ-باپتاۋ اسا جاپالى جۇمىس.بۇل ۇزاق جىل تاجىريبەدەن وتكىزگەندەر عانا مەڭگەرە الاتىن كۇردەلى ونەر.قازىر بۇركىت سالاتىنداردان ورتا جاستان جوعارىلاردان ازداپ قالعان بولۋى دا مۇمكىن. مەن ءوزىمجونىنەن  ايتار بولسام، ءتورت ۇرپاق بۇركىت سالىپ، اڭ اۋلاعان ادامدار شىققان شاڭىراقتا ەرجەتكەندىگىمنەن سولاردان كورگەندەرىمنەن، ۇيرەنگەندەرىمنەن بۇركىتشىلىك جونىندە كورگەن، ەستىگەن-بىلگەندەرىمدى وقىرمان قاۋىمعا ۇسىنۋدى ءجون كوردىم. ارتىق-كەم جەرى بولسا وقىرمانداردىڭ سىن ايتۋىن، تولىقتىرۋىن وتىنەمىن. قاستا (نىلقى ءوڭىرى ايتىلادى) بەس ءتۇرلى بۇركىت بار ەكەن. ولار-قاۋسىرما قارا، جارما سارى، اققاپتال سارى، سابالاق سارى، قۇماي قانات قارا. تومەندە ولارعا جەكە-جەكە توقتالىپ وتەمىن.

قاۋسىرما قارا- دەنە تۇلعاسى، قانات-قۇيرىك ءبىتىمى، ءجۇن ەرەكشەلىگى، باس فورىمى، كوز رەڭى جاقتان بىرنەشە ءتۇرلى بولادى.

.1ەكى كوزى سارى (قوي كوزدەۋ) شەگىر قارا. بۇل قانات، قۇيرىق، دەنە تۇرقىنا قاراي ءۇش تۇرگە بولىنەدى. (1) قاناتى جۇقا ءارى ۇشكىر سيدا قانات قارا قۇس؛ (2) قارشىعا قانات (دوڭگەلەكتەۋ قارا قۇس)؛ (3) قانات-قۇيرىعى قىسقا دومالاقتاۋ قارا قۇس.

.2 كوك شەگىر (ەكى كوزى كوكبەڭبەك) قانات-قۇيرىق ۇزىندىعى بىردەي، كەۋدە ءجۇن ۇشتارى مەن بالاق ءجۇن ۇشتارى اقشىل قارا، كەيدە شىنجىربالاق شىبار ءتوس دەپ تە اتالادى. قانات-قۇيرىعى قىسقا بولعاندىقتان كورەر كوزگە دومالاقتاۋ كورىنەدى.

.3 ەكى كوزى قاپ-قارا قاراكوز قارا بۇركىت. ونىڭ كەيبىرەۋى ۇزىن قانات، ەندى بىرەۋلەرى قىسقا قانات بولادى. ولاردىڭ اڭدى الۋ ادىستەرى دە ءار ءتۇرلى، اڭدىپ ءىلىپ الاتىنى، سىپىرىپ الاتىندارى بولادى.

جارما سارى قۇس-بۇكىل دەنەسىندەگى ءجۇن ۇشتارى سارعىش، ءجۇن جاپىراقشالارى دوڭگەلەكتەۋ (تەرەك جاپىراق)دەنە تۇلعاسى جاعىنان ۇزىنى دا، قىسقاسى دا كەزىگەدى. كوبىنشە شولاق، جالپاق دەنەلىسى كوپ ۇشىرايدى. اڭدى الۋ ءادىسى: يتەلگىشە تەۋىپ وتە شىعادى دا ءوزى باسقا جەرگە بارىپ قونىپ قاراپ وتىرادى.تەپكەنى ءىشىن جارعانى.العان اڭى جىبىرلاپ جۇرمەكشى بولسا تاعى تەبەدى.كەيدە بارىپ شەڭبەكتەپ وتىرادى. بۇل ونىڭ باسقا قۇستاردىڭ قاي-قايسىسىنان قىراندىعى.

اق قاپتال سارى قۇس-ەكى قاناتىنىڭ ءۇستى اق، ءجۇن رەڭى اقشىلداۋ، قوڭىرلاۋ، قىزىل سارى رەڭدىلەرى دە بولادى.كەيبىر بۇركىتشىلەر اق قۇس دەپ تە اتايدى.ءجۇن جاپىراقشالارى ءىرى ءارى جالپاق، قىسقالاۋ كەلەدى. ون تۇلەگەنگە دەيىن ءجۇن رەڭى وزگەرمەيدى. اڭدى الۋ ءادىسى: العان اڭىن سىپىرىپ العان بويى بەس تە ون مەتر جەرگە، ءتىپتى، ودان دا الىس جەرگە دەيىن الىپ بارىپ باسادى. ەندى بىرەۋلەرى الىپ ۇشىپ بارىپ تاستاپ جىبەرىپ، قايتا ۇستايدى. بۇل دا ەرەكشە قىراندىعى.

 سابالاق سارى-سابالاق سارى جوعارىداعى جارما سارى سياقتى دومالاقتاۋى دا، قىسقالاۋى دا بولادى.ءبىراق وتىرعاندا باسقا قۇستارداي جيناقى وتىرا المايدى.القام-سالقام وتىرادى.ءجۇن رەڭى سارعىش، قوڭىرسارى، قىزعىلت سارى دا، جۇندەس، ۇزىن ءجۇندى، ءتىپتى، وتىرعاندا بالاق ءجۇنى اياعىنان تومەن ءتۇسىپ تۇراتىن شۋدالى بولادى.تۇمىسىعىنىڭ يمەگى تۇزۋلەۋ ءارى ۇزىن كەكشىلدەرى، كەشكىل سارى دەپ تە ايتادى. بۇل باسقا بۇركىتتەردەن ۇشقىر، ءورشىل بولعاندىقتان اسپانعا تەز كوتەرىلەدى.اڭ الماقشى بولعاندا اڭىنىڭ ءدال توبەسىندەگى كەڭىستىككە كوتەرىلىپ الىپ شوقپارداي ءشۇيىلىپ، العان ورنىندا باسادى. جازا تۇسپەيدى جانە قويا بەرمەيدى. وتە قىران، كۇيسىز، تەز جۋاسيدى.

قۇماي قانات قارا. قانات- قۇيرىعى جالپاق، دەنە تۇرقى ۇلكەن دە سىمباتتى ءارى كولەمدى، ۇشۋى باياۋ، اڭعا ءتۇسۋى يكەمسىزىرەك، قاۋسىرما قاراعادا ۇقسامايدى دارا ءبىر ءتۇرلى قۇس، بۇركىتشىلەر انشا قىزىعىپ كەتپەيدى.

قىران قۇستىڭ سىنى

«كەشكىل سالساڭ كەشىكپەي الادى»دەيتىن ماتەل بار.كەشكىل-قاستاعى بۇركىت تۇرلەرىنىڭ بارلىعىندا كەزدەسەدى.ءبىراق وتە سيرەك ۇشىرايدى (كەشكىل-ءتۇزۋ تۇمسىق. (

بۇركىتشىلەر «تاپساڭ ءبىر قۇيرىق سال، تاپپاساڭ كىر قۇيرىق سال» دەپ ماتەلدەيدى.ءبىر قۇيرىق-بۇركىت  قۇيرىعى 12تال بولادى. وسى 12 تال قۇيرىقتى ورتاداعى ءبىر تال قۇيرىقتىڭ استىنا جيناستىرا الادى.ارتىنان قاراساڭ ءبىر تال قۇيرىق بولىپ كورىنەدى.بۇل ءبىر قۇيرىق دەلىنەدى.قالعان قۇستار ونداي جيناستىرا المايدى.

كىر قۇيرىق بۇركىت-قۇيرىعىنىڭ ءۇش جاعى قارا، قالعان بولەگى قۇيرىق تۇبىنە دەيىن اق نەمەسە اق شىبارلاۋ بولادى.ءىشىنارا بۇركىتتەردە وسى بولەگى سىرتتاي قاراعاندا كىر سياقتى كورىنەدى. بۇنى كىر قۇيرىق دەيدى. ءبىر قۇيرىق تا، كىر قۇيرىق تا وتە از كەزىگەدى.

ءىشىنارا بۇركىتتەردە14-13 تال قۇيرىق بولادى. بۇل دا قىران قۇستىڭ بەلگىلەرى.

بۇركىت قۇيرىعى بايالى، باياسىزدا بولادى. بايالى قۇيرىقتىڭ كەڭدىگى7-6سانتيمەتر بولادى. بۇل دا قىران بولۋدىڭ نىشانى دەسەدى.

بۇركىت تۇرلەرىنەن ءبيتتى قىران، قۇرتتى قىران دەيتىن بۇركىتتەردە كەزدەسەدى. ءبيتتى قىراندا سۋداعى جامباس قۇرت ءتارىزدى ايىر قۇيرىق سارى ءبيت بولادى.ونى تەرىپ الىپ بيتتەپ كەتكەن مالدىڭ ۇستىنە قويا بەرسە لەزدە ءبيتىن قىرىپ جىبەرەدى ەكەن. قۇرتتى قىران ءىشىنارا بۇركىتتەردىڭ ساڭعىرۋىنان بەينە جىلقىنىڭ قۇرتتى قارىنداعى سياقتى ءبىر-ەكى تال قىزىل قۇرت ءتۇسىپ تۇرادى.ادەتتەگى قۇستارعا قاراعاندا جەمدى ەكى ەسە كوپ جەيدى. بۇلار وتە از ۇشىرايدى.

بۇركىتتىڭ باس فورمى ادەتتە ۇلكەندى-كىشىلى بولىپ، ءساپ سالىپ قارعانعا شارشى دوڭگەلەك جىلان باس، باقاباس فورىمدا بولادى. وسىلاردىڭ ىشىندە باقا باس پەن جىلان باستان قىران كوپ شىعادى.قاڭسارلى ءارى قاباقتى كەلسە كەڭ تىنىستى، وتكىر كوزدى، ءتۇسى سۋىق، وزبىر، وڭازا قىزعانشاق بولادى دا ادامعا ۇيىرسەك، مىنەزى جۋاس كەلەدى. بۇل دا سيرەك ۇشىرايتىن قىران بۇركىت سىنى.

جايداق كوز-قاشاعان، جالتاقوي، قورقاق بولىپ بۇنداي قۇستان قىران شىقپايدى. شىقسا دا وپالى بولمايدى ەكەن.

 بۇركىت كومەيى-كوبىنەسە قىزىل كومەي بولادى.سولاي دا ىلۋدە ءبىر كەزدەسەتىن قارا كومەي قۇس تا بولادى.ونى «قانعا تويماس» دەپ ساناعان.

بۇركىت كوزدەرى- اق شەگىر، كوك شەگىر، قوڭىر شەگىر، سارى شەگىر، قىزىل شەگىر، قاراكوز بولىپ بولىنەدى.«اقشەگىر اسقان قىران، قىزىل شەگىر قىرعىش قىران» دەيدى ەكەن.

 بۇركىت قاناتتارى- بۇركىت وتىرعاندا ەكى يىعىن قومداپ، جەلبەگەي شاپان جامىلعان ادام تارىزدەس كورىنەدى.ءساپ سالىپ قارايتىن بولساق، توپشىلى، توپشىسى جۇقا تولىمسىز بولىپ كورىنەدى.

بۇركىت ۇشقاندا ءيىن قانات، ءتۇزۋ قانات بولىپ كورىنەدى.ءيىن قاناتتان ءتۇزۋ قانات ۇشقىر بولادى.قانات قاۋىرسىندارى ەكى جاعىندا تەڭ بولادى. قاناتتىڭ ورتاسىنان ءۇش جاعىنا قارا التى شالعى، دەنە جاعىنا قاراي التى كەرەگە قانات قاۋىرسىن ورنالاسقان.وسى قاۋىرسىنعا ساي بيىك توپشىلى ءارى قالىڭ توپشىلى بولسا ۇشۋ قارقىنى جوعارى بولادى.دەنە تۇرقىنا قاراي ۇزىن دەنەلى، جۇمىر دەنەلى، جالپاق دەنەلى، قىسقا دومالاق دەنەلى، قۋشىق دەنەلى بولىپ بولىنەدى.بۇركىتشىلەر دومالاق دەنەلىنى جاقسى كورەدى ءارى كەسپەلتەك دەپ اتايدى.«كەسپەلتەك قۇستا كەسىر جوق، كورگەن اڭىن قويمايدى»دەپ وبرازدايدى. بۇركىتتىڭ سىرتقى جاعىن جوتاسى، كەۋدە جاعىن ءتوس دەپ ايتادى.ءتوس- قاز ءتوس، قىر ءتوس دەپ ەكىگە بولىنەدى.قىر توستە بيىك قىر بولىپ قىردىڭ جوعارعى جاعىندا ۇشكىر سۇيەك بار، ونى نايزالى قۇس دەيدى.قىر ءتوس قىران قۇستىڭ بەلگىسى ەكەن. ءتوستىڭ جوعارعى ۇشىنىڭ سىرتىنا جەمساۋ ورنالاسقان.جەمساۋ ەكى ءتۇرلى-دومالاق جەمساۋ، سالقى جەمساۋ دەيدى.سالقى جەمساۋ قۇس ءبىر قوياندى نە ءبىر تۇلكىنى ءبىر-اق جەپ قويادى. دومالاق جەمساۋ از جەيدى. ال جوتا جاقتاعى قۇيمىشاق سۇيەكتىڭ ءۇش جاعى كەي بۇركىتتە ەكى اشا، كەي بۇركىتتە اشا بولمايدى. «اشالى اشىق زەرەلى، اشاسىز بىتەۋ زەرەلى» دەيدى. بىتەۋ زەرەلى كۇشتى بولادى.

 بۇركىتتىڭ اياعى سارى اياق، كوك اياق، اق اياق بولادى.

 بۇركىتتىڭ اياق ساۋساقتارىنىڭ ۇستىڭگى جاعىندا جۇگەرىنىڭ ءدانىنىڭ ۇلكەندىگىندەي بۇرتىق بۋناقتارى بولادى.ونى بولات دەپ اتايدى. بۇرشىك بۋناقتارى جوق اياقتارى تاقىر اياق دەيدى.تابانىندا بەدەرى بارلارىن قىشىرلى اياق، بەدەرى جوق اياقتاردى قىشىرسىز اياق دەيدى.بۇركىتتىڭ ءبىر اياعىندا تورتتەن ساۋساق بولىپ  پىشكى ساۋساعىن جەمباسارى، ارتقى جالعىز ساۋساعىن تەگەۋرىن دەيدى. جەمباسار مەن تەگەۋرىن نەگىزگى كۇشتى ساۋساقتارى.ساۋساق تۇياقتارى ەكى ءتۇرلى، ءتۇزۋ تۇياقتى شەگە تۇياق، يمەك تۇياقتىنى-وراق تۇياق دەسە، ساۋساق بىتىمىنە قاراي وڭ بۇتاقتى، تەرىس بۇتاقتى بولىپ بولىنگەن.تەرىس بۇتاقتى اياق وتە از كەزىگەتىن بۇركىت سىنى.بۇركىت ساۋساعىنىڭ جوعارعى جاعىن باۋتاعار (بىلەزىك)، ودان جوعارى تولارساق، تولارساق قىرلى بولسا 5-6 قىرى بولادى. قىرى بولمايتىندارى دا كەزىگەدى. بۇركت سانىن شوقپارسان، سوزبا (سەركە) سان دەپ بولگەن.

 جوعارىدا ايتىلعان بىتەۋ زەرە، قىر ءتوس، نايزالى، تەرىس بۇتاق، جۋان تەگەۋرىن، شەگە تۇياق، شوقپارسان بولاتتى اياق، قىشىرلى تابان سياقتى بۇركىت سىندارى وڭاي-وسپاق قۇستاردىڭ سىنى ەمەس. قولعا تۇسپەس قۇستاردىڭ سىنى.

بۇركىتتىڭ تۇلەكتەرى (جاسى)بالاپان، تىرنەك، تاستۇلەك، انا، عانا، قۇم تۇلەك، قۋ تۇلەك، كوك ءتۇبىت، قارا ءتۇبىت، قارا قۇس دەيدى ەكەن. بۇركىتشىلەردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا بۇركىت30جاس جاسايدى دەيدى.ءبىراق جاس اتاۋىن بىلەتىندەر شىقپايدى.قاراقوس، قارا تۇبىتتەن كەيىنگى قۇستاردى بارشىن تارتقان قۇس ەكەن دەيدى.(ەگدەلەگەن قۇس) ءبىر بۇركىتتى بالاپانىندا ۇستاپ جاقسى باعىپ-باپتاپ 12,11جىلسالعاندا ءتۇبىتى دە، ءجۇنى ازايىپ سۇيەگى دە ءشوجىپ كەتىپتى دەپ ايتادى قۇسبەگىلەر.

بۇركىتتىڭ تۇلەۋى بالاپاننان ءوتىپ تىرنەك شىققاندا تۇلەۋىن باستايدى الدىمەن مامىق جۇنىنەن از تۇلەيدى، ءىرى جۇننەن دە سونداي شالعى، كەرەگە قاناتتارىنان قۇيرىعىنا ءبىر ەكى ءجۇنىن تاستايدى. 3-جىلى تاستۇلەك شىققاندا ٪90 تەن ٪100 كە دەيىنگى ءجۇنىن، قانات-قۇيرىعىن تولىق تاستايدى. سوندىقتان دا تاستۇلەگىندە تولادى، كەمەلىنە كەلەدى.اڭنان قايتپايدى.بۇركىت تاستۇلەگىنەن باستاپ-اق جۇندەرى ازايىپ قارايا باستايدى. قالعان جاستارىندا دا تۇلەيدى، ءبىراق قالىپتان ارتىق تۇلەمەيدى.

بۇركىتتىڭ ۇيالاۋى. بۇركىت بيىك جارتاستىڭ ويىق جاپسارىنا، قاراعايعا، ادام انشا بارمايتىن اعاش بۇتالارعا ۇيالايدى. ۇيالاعان جەردىڭ جاقىن ماڭايىندا سۋ بولادى.تەرىسكەي جاقتان ۇشقان بالاپاندار ساپالى، كۇڭگەيدىڭ بالاپاندارى ۇساق كەلەدى.بىردەن 5 كە دەيىن بالاپان ۇشىرادى.ءبىر بالاپان مەن 2بالاپان شىعارعان ۇيانىڭ بالاپاندارى ساپالى بولادى.ءۇش بالاپاننىڭ الدىڭعى ەكەۋى بۇرىن ۇشادى.ونى سارشا دەيدى.ال ۇيادا ۇشپاي ءبىر بالاپان قالىپ، 1-2 اپتادان كەيىن ۇشادى. ونى ۇيا باسار دەيدى. ول ۇلكەن ءارى ساپالى بولادى. ۇيادان الىپ باپتاعان بۇركىت ادام الادى. قۇسبەگىلەرى اسا قىراعىلىقپەن اڭعا سالادى.

بۇركىتتى ۇستاۋ جانە باۋلىپ-باپتاۋ.بۇركىتتى كوبىنەسە تورمەن ۇستايدى.تور بۇركىت ءۇزىپ كەتپەيتىندەي كەندىر، ماقتا جىپتەن تۇيىلەدى، توردىڭ ۇزىندىعى10مەتردەن استام، ەنىنىڭ ۇزىندىعى3.5مەتردەن استام، كوز كەڭدىگى400سانتيمەتر كۆادرات شاماسىندا بولادى. توردى قۇرۋدا 5 تەن 7گە دەيىن شىبىق شانشىلىپ دوڭگەلەك قۇرىلادى.قۇرىلعانداعى بيىكتىگى 1.7سانتيمەتر شاماسىندا دوڭگەلەك، كەڭدىگى3.5ەتردەن ارتىق بولادى. ىشىنە قىزىل جايما ەت تاستاپ، ەتتى جەيتىن قۇستاردىڭ ءبىرىن بايلاپ قويادى.

جاڭادان ۇستالعان، قىران بۇركىت سىنىنا تولاتىن بۇركىت تاڭداپ الىپ، ونى ايالاپ قورعاپ ۇزاق ۋاقىت سالۋدى كوزدە ۇستاپ تومەندەگىدەي ءادىس-امالدار ارقىلى باۋليدى.60سانتيمەتر شاماسىندا ەكى بولەك اياقباۋ تاعىلادى.ەكەۋىن بىرىكتىرىپ بايلايتىن 2 سانتيمەتر شاماسىندا شىجىم بولادى. باسىنا جاپىرىلماستاي قاتتى ءارى قالىڭ ۇلتاننان تىگىلگەن توماعا، بۇركىت تۇياعى وتپەستەي قالىڭ تەرىدەن جاسالعان كيگەندە شىنتاققا دەيىن كيىلەتىن بيالاي، تۇلكى نەمەسە قاسقىردىڭ قۇيرىعى جالعاپ جاسالعان شىرعا ونى سۇيرەنەتىن10مەتردەن ارتىق شىجىم، بۇركىتتى اتقا العاندا قولدى كوتەرىپ تۇراتىن بالداق، بالداق ەردىڭ قامشىلار جاق الدىڭعى قاپتالىنا تاعىلۋى قاجەت.بۇركىتكە سۋ قۇيۋعا ىستەتىلەتىن30سانتيمەتردەي قۇمايدىڭ قانات سۇيەگىنەن جاسالعان تۇتىك قاجەت.

بۇركىتتى باپتاۋدا ەڭ الدىمەن ادامعا ۇيىرلەستىرۋ -ادام كوپ جۇرەتىن جەرلەرگە اپارىپ ۇستاۋ، توماعاسىن الىپ قويىپ سىلاپ-سيپاۋ، شاقىرىپ جەم بەرۋ، شىرعالاپ جەم بەرۋ قاجەت.ۇيقىسىن الىپ جۋاسىتۋ قاجەت بولادى. بۇركىتتىڭ ءىشىن تازالاۋ ءۇشىن ماقتادان، جۇمساتىلعان كەندىردەن، ت. ب. زاتتاردان سىقبالاپ جاسالعان قويا سالىنادى. القىنۋ، ءىشىن سوعۋ جاعدايى تۋىلسا، سۋىقتىق نارسەلەردەن دە قويا سالىنادى. ءبىراق ىشكى قۇرىلىسىن تىرنايتىن، باتاتىن زاتتاردان سالماۋ كەرەك. قويانى بۇركىت ءبىر سوتكە ىشىندە قايتا قۇسىپ تاستايدى.

بۇركىتتى باپتاعاننان باستاپ بۇركىتتىڭ ەتىنە قاراي كۇن ارالاتىپ جەم بەرىپ وتىرادى.جەم ءارى تازا، بوزىلماعان ءولى ەت بولا بەرەدى.تۇز تيمەگەن بولۋى شارت. بۇدان سىرت، بىردە، ەكى رەت سۋ قۇيىلۋى قاجەت. ەتى قالىڭ بولسا ءۇش رەت تە بولادى. ءبىراق اپتادا ءبىر رەت جىلى ەت نەمەسە ءتىرى جەگىزۋگە تۋرا كەلەدى.ويتپەگەندە قارا كوڭىل بولىپ قالاۋى دا اڭ المايدى.بۇركىتتى بايلاعان ورىندا ءتۇتىن بولماۋى شارت. ويتپەگەندە بۇركىت ماڭقا بولىپ ولەدى.بۇركىت اۋرۋعا كىرىپتار بولعاندا ءبىر رەتتە ەكى ءبولىپ ساڭعىرادى.بۇنى قوس ساڭعىرۋ دەيدى.قوس ساڭعىرعان بۇركىت، ءسوز جوق، ولەدى. سوندىقتان ازىقتاندىرۋعا كوڭىل ءبولۋ اسا قاجەتتى.

 بۇركىت بابىنا كەلىپ اڭعا سالىپ جۇرگەندە سەمىرتپەۋ دە، ارىقتاتپاۋ دا قاجەت. ارىقتاپ كەتسە اڭعا شاماسى كەلمەيدى. سەمىرىپ كەتسە اڭدى جانىن اياپ المايدى. ەتى كوتەرىلىپ كەتسە اقشالاۋ دەيدى. بۇركىتكە جەمدى قالىپتى بەرىپ سۋمەن تەڭشەۋ قاجەت.

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ