<%@LANGUAGE="JAVASCRIPT" CODEPAGE="65001"%>

وسى توراپتان ىزدەۋ

中文 哈文

باس بەت>>ۇكىمەت ءىسىن جاريا ۇستاۋ>>ۇكىمەتىڭ قىزمەت بايانداماسى

ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما(2012-جىلى)

2012- جىلى اقپاننىڭ 9- كۇنى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق

 13- كەزەكتى حالىق قۇرىلتايىنىڭ 1- ماجىلىسىندە جاسالدى

اۆتونوميالى وبلىستىڭ باستىعى مانەن زەينەل ۇلى

ۋاكىلدەر:

قازىر مەن ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى اتىنان ماجىلىسكە ۇكىمەت قىزمەتىنەن بايانداما جاسايمىن، قاراپ شىعۋلارىڭىزدى، سونداي - اق، ساياسي كەڭەس مۇشەلەرى مەن سىرتتاي قاتىناسقانداردىڭ پىكىر بەرۋىن سۇرايمىن.

ءبىرىنشى، 12- كەزەكتى حالىق ۇكىمەتىنىڭ قىزمەتتەرىنە شولۋ

وسى كەزەكتى حالىق ۇكىمەتى مىندەت وتەگەننەن بەرى، اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە وبلىستىق پارتكومنىڭ شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن بۇلجىتپاي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، عىلمي دامۋ كوزقاراسى ارقىلى ءبىر تۇتاس جەتەكشىلىك ەتۋدەن جازباي، قارىشتاپ دامۋ مەن باياندى تىنىشتىق سىندى ەكى ءىرى تاريحي مىندەتتى توڭىرەكتەپ، حالىقارالىق فينانس داعدارىسىنىڭ ءتيىمسىز ىقپالىن ءونىمدى تۇردە تەجەپ، «1-قاراشا»جەر سىلكىنىسى سياقتى ءتۇرلى جاراتىلىستىق اپاتتاردىڭ سىناعىنان سۇرىنبەي ءوتىپ، يدەيانى ازات ەتىپ، ورايدى مىقتى يگەرىپ، ەكونوميكالىق قۇرىلىمدى بارىنشا ساپالىلاندىرىپ، دامۋ تاسىلىندە بۇرىلىس جاساۋدى جەدەلدەتىپ، حالىق تۇرمىسىن شىنايى قامتاماسىزداندىرىپ جانە جاقسارتىپ، قوعامنىڭ جاراسىمدىلىعى مەن ورنىقتىلىعىن قورعاپ، وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت حالقىن ىنتىماقتاستىرىپ جانە باستاپ، وبلىسىمىزدىڭ «11-بەس جىلدىق» جوباداعى نىسانالارى مەن مىندەتتەرىن تابىسپەن ورىندادى.

--ەكونوميكالىق قۋات ۇزدىكسىز جوعارىلادى.ەكونوميكالىق قۇرىلىستى وزەك ەتۋدە تاباندى بولىپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋ اياق الىسى جەدەلدەدى، وسىزامانعى ەگىن، مال شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋى تەزدەدى، جاڭاشا قالا-قالاشىقتاندىرۋ ورەسى ۇزدىكسىز جوعارىلادى، وسىزامانعى قىزمەت وتەۋ كاسىبى ورنىقتى ىلگەرىلەدى.2011-جىلى وبلىسىمىز بويىنشا ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنى 109ميلليارد 200ميلليون يۋانعا جەتىپ، 2007- جىلداعىدان ٪66.1 ارتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪13.5 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 50 ميلليارد 800 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪14.1، تارباعاتاي ايماعىنىكى 42ميلليارد 300ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪14.7، التاي ايماعىنىكى 16 ميلليارد 100ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪9.3ارتاتىندىعى)؛ ءوندىرىستىڭ كىسى باسىندىق جالپى قۇنى 24مىڭ يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪11.9 ارتاتىندىعى؛ 1-، 2-، 3-كاسىپتىڭ سالىستىرماسى 2007- جىلعى 35.6: 35 :29.4  قاتىناسىنان 2011- جىلى 33.7: 38.9: 27.4 قاتىناسىنا تەڭشەلەتىندىگى؛ جالپى سالا بويىنشا قازىنالىق كىرىس 21 ميلليارد 470 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪25.4، جەرگىلىكتى قازىنانىڭ ادەتتەگى مەجە ەسەپ كىرىسى 9ميلليارد 50ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪28.2 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 4 ميلليارد 470 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪32؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 2 ميلليارد 580 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪19.6؛ التاي ايماعىنىكى 2ميلليارد يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪33.8ارتاتىندىعى)؛ جەرگىلىكتى قازىنانىڭ ادەتتەگى مەجە ەسەپ شىعىسى 34 ميلليارد 780 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪32.3 ارتاتىندىعى؛ جالپى قوعامدىق تۇراقتى مۇلىككە قوسىلعان قارجى 73 ميلليارد 420 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪37.5 ارتاتىندىعى؛ ءىرى ساياحات جۇلگەسى العاشقى قادامدا كولەم قالىپتاستىرىپ، وتكەن جىلدىڭ وزىندە ەل ءىشى-سىرتىنان 13 ميلليون 858 مىڭ ساياحاتشى قابىلدانىپ، ساياحات جالپى كىرىسى 5 ميلليارد 590 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪34.8 جانە ٪41.6ارتاتىندىعى؛ قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسى 19ميلليارد 980 ميلليون يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪16.3، قالا-قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق تيەسەلى كىرىسى 14مىڭ يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪12، شارۋالاردىڭ كىسى باسىندىق تازا كىرىسى 8مىڭ 30يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪16.7 ارتاتىندىعى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردىكى 7مىڭ 813يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪18.9؛ تارباعاتاي ايماعىنىكى 10مىڭ 80يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪16، التاي ايماعىنىكى 5 مىڭ 726 يۋانعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪8.3 ارتاتىندىعى) مەجەلەنىپ وتىر.

-- حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى قۇرىلىس ىستەرىنىڭ تەبىنى ارتتىرىلدى. وبلىسىمىز بويىنشا حالىق تۇرمىسىنا جٷمسالعان قارجى 66 ميلليارد 300 ميلليون يۋانعا جەتتى، وتكەن جىلدىڭ وزىندە حالىق تۇرمىسىنا جۇمسالعان قارجى شىعىسى 26ميلليارد 280 ميلليون يۋان بولىپ، جەرگىلىكتى قازىنانىڭ ادەتتەگى مەجە ەسەپ شىعىسىنىڭ ٪75.6ىن يەلەدى.حالىق تۇرمىسىن الدىمەن ەسكەرۋ، بۇقارانى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋ، نەگىزگى ساتىعا ءمان بەرۋ سىندى كوزقاراس بەرىك ورناتىلىپ، حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسى جىلى قيمىلى تىڭعىلىقتى ورىستەتىلىپ، ۇكىمەتتىڭ قوعامعا ۋادە بەرگەن بەيقۇت ءۇي سالۋ ارقىلى حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ، مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ ارقىلى مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ، ارزان باعادا مايعا بەرىلەتىن الەۋمەتتىك تۇرعىن ءۇي، لاشىقتى رايونداردى جاڭالاۋ، تابيعي گازدان حالىقتى يگىلىكتەندىرۋ، كاسىپتەندىرۋ جانە قايتالاي كاسىپتەندىرۋ، قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ سياقتى حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى 257ينجەنەريا بۇكىلدەي تياناقتاندىرىلدى (مۇنىڭ ىشىندە، وبلىسقا توتە قاراستى ورىنداردا 94نىسان، تارباعاتاي ايماعىندا 75 نىسان، التاي ايماعىندا 88نىسان ورىندالدى).مالشىلاردى وتىرىقتاندىرىپ، مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ سۋ قويماسىنان 7سى سالىندى، ارزان باعادا مايعا بەرىلەتىن 19 مىڭ ءۇي جاڭادان سالىندى، 151 مىڭ شارۋا وتباسى جاڭا ۇيگە كوشىپ كىردى، ءبىر مىڭ 72 قىستاقتا ءبىر ميلليون 100 مىڭ ادامنىڭ اۋىز سۋ حاۋىپسىزدىگى ماسەلەسى شەشىلدى، 226قىستاقتا 178مىڭ ادام كەدەيلىكتەن قۇتىلدى، تۇرعىنداردى كوشىرۋ جانە اپاتقا ۇشىراعان بۇقارانى ورنالاستىرۋ قىزمەتى ءساتتى جۇرگىزىلدى؛ وبلىس بويىنشا قالا-قالاشىقتاردان 520 مىڭ ەڭبەككۇش كاسىپتەندىرىلدى، ءبىر دە ءبىر ادامى كاسىپتەنبەگەن وتباسىلارى كاسىپسىزدىكتەن ارىلدى، «7-مامىر جۇمىسشىلارى»مەن ولاردىڭ وتباسىنداعىلار زەينەتكەرلىكتى قامسىزداندىرۋدىڭ قوعامدىق ءبىر تۇتاس جوسپارىنا الىندى، قالا، اۋىلدارداعى ەڭ تومەنگى تۇرمىسى قامتاماسىزداندىرۋعا تيىستىلەرى مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا قامتاماسىزداندىرىلدى؛ كاسىپورىنداردان دەمالىسقا، پەنسياعا شىققان جۇمىسشى-قىزمەتشىلەردىڭ زەينەتاقىسى ۋاعىندا تولىعىمەن تاراتىلدى؛ جاڭاشا اۋىل-قىستاقتاردىڭ قوعامدىق زەينەتكەرلىكتى قامسىزداندىرۋ سىناق ءتۇيىنى قىزمەتى تىڭعىلىقتى ورىستەتىلدى.  ورتالىق جانە مەملەكەت ورگاندارىنداعى، جياڭسۋ، لياۋنيڭ، جيلين، حيلۇڭجياڭ ولكەلەرىندەگى جانە ورتالىقتىڭ كاسىپورىندارىنداعى كادرلار اۆتونوميالى وبلىسىمىزدى ءوز اتا مەكەنىندەي كورىپ، وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت حالقىنا ناقتى، يگى ىستەر ىستەدى، ولار شينجياڭعا كومەك بەرگەن 422 سەلبەستىك نىسانعا تىكە قاتىناسىپ، 4 ميلليارد 480 ميلليون يۋان قارجىنى تياناقتاندىردى. حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسىنىڭ تەبىنى بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورىلمەگەن دارەجەدە ارتتىرىلىپ، بۇقارا اناعۇرلىم كوپ يگىلىككە كەنەلىپ، كولەمى كەڭەيە ءتۇستى.

--نەگىزدىك قۇرىلعىلار ۇزدىكسىز جاقسارتىلدى.مەملەكەتتىڭ باتىس بولەكتى قاۋىرت اشۋ جانە شينجياڭعا باعىتتامالى كومەكتەسۋ، ىشكى سۇرانىمدى ارتتىرۋ ساياسات ورايى مىقتى يگەرىلىپ، ءبىر توپ ءتۇيىندى نەگىزدىك قۇرىلعىلار نىسانىندا جۇمىس باستالدى.نارات، قاناس اۋەجايى جانە جىڭ -قۇلجا -قورعاس، كۇيتۇن -بەيتۇن تەمىر جولدارى ىسكە قوسىلدى، سايرامنان كەڭسايعا، كەڭسايدان قورعاسقا، چيڭشۇيحىدان قۇلجاعا دەيىنگى جوعارى قارقىندى تاس جٶلدا اۆتوموبيل قاتىنادى، قۇلجادان ءدوڭمازارعا، قارامايلىدان شاۋەشەككە دەيىنگى جوعارى قارقىندى تاس جول سالىنا باستادى، اۋىل -قىستاق تاس جول قۇرىلىسى جەدەل ىلگەرىلەتىلدى، سترەولىق قاتىناس-تاسىمال تورابى قالىپتاستى؛ ىلە وزەنى وڭتۇستىك بەل توعانى، قاراشوقى سۋ يگىلىگى تورابى سياقتى ءتۇيىندى نىسانداردان ءبىر توبى سالىنىپ ىسكە قوسىلدى، ىلە وزەنى سولتۇستىك بەل توعانى سۋارمالى ءوڭىرى سياقتى ءىرى ءتيپتى سۋ يگىلىگى نىسان قۇرىلىسى جەدەلدەتىلدى؛ قارابۋرا، ساقتى، تەمىرتام سياقتى سۋ قويمالارى پايدالانۋعا بەرىلدى، نارات كومەي توعانى، جاعىستاي سياقتى سۋ قويمالارى سالىنا باستادى، ەلەكتر قۋاتىنا، حابارلاسۋعا جانە حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى ءبىر توپ ينجەنەريا ارت-ارتىنان پايدالانۋعا بەرىلدى.

--ەكولوگيالىق قۇرىلىس كۇشەيتىلدى.«ورتانى قورعاۋدى ماڭداي الدى ورىنعا قويۋ، ەكولوگيالىق وبلىس قۇرۋ»كوزقاراسىندا تاباندى بولىپ، «ەمىل وزەنى الابىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسى»مەن «ىلە وزەنى الابىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسى»جاريالانىپ اتقارىلدى، «بايلىقتى باياندى اشۋ مەن ەكولوگيالىق ورتانى باياندى قورعاۋدى»دايەكتى تياناقتاندىرۋدىڭ 60تارماقتى شاراسى بەلگىلەنىپ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ جانە قۇرۋ ۇزدىكسىز كۇشەيتىلدى.سارعۋسىندى ءتۇيىن ەتكەن قۇلىستاي ويپاتى ەكولوگيالىق ورتاسىن جاپپاي وڭاۋ ينجەنەرياسى جالعاستى ىلگەرىلەتىلدى.«ءۇش تەرىستىك» ىقتاسىندى ورماننىڭ 4-مەرزىمدىك ينجەنەرياسى جاپپاي ورىندالدى، وبلىس بويىنشا 2 ميلليون 219  مىڭ مۋ جەرگە اعاش ەگىلىپ، ورمانمەن كومكەرىلۋ مولشەرى ٪12.6كە جەتتى.قالا جولدارى، كونە قالانى وزگەرتۋ، جىلۋمەن، سۋمەن شوعىرلى قامداۋ، قوقىر - قوقسىقتى، لاس سۋدى ءبىر جاقتى ەتۋ، باۋ - باقشا، جاسىلداندىرۋ نىساندارى ارت-ارتىنان تامامدالدى.

--سىرتقا ەسىك اشۋدىڭ ونىمدىلىگى كورنەكتى بولدى.وبلىسىمىزدى ەكسپورت ونىمدەرىن مانەرلەۋ بازاسى، تاۋار اينالىمى بازاسى جانە شىعىسپەن بايلانىس جاساپ، باتىسقا شىعارۋ بازاسى ەتىپ قۇرىپ شىعۋ نىساناسىن توڭىرەكتەپ، قورعاس، باقتى سياقتى وتكەلدەردىڭ نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسى ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىلىپ، كەدەننىڭ وتكەرمەلەۋ ورتاسى جاقسارتىلدى.جەمەنەي مەملەكەت دارەجەلى شەكارالىق ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونى مەملەكەتتىك كەڭەس جاعىنان بەكىتىلدى. تايكەشكەن وتكەلى حالىقاراعا جىل بويى اشىق ۇستالدى. «جۇڭگو ازيا - ەۆروپا كورمەسىن»، «جۇڭگو ازيا تاۋار جارمەنكەسىن»، «اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى ساۋدا جارمەنكەسىن»سەلبەسىپ وتكىزۋگە بەلسەنە قاتىناسىپ، ساۋداگەر شاقىرۋ كولەمى كەڭەيىپ، سەلبەستىك ىلگەرىلەپ، سىرتقا باعىتتالعان ەكونوميكا تەز قارقىنمەن دامىتىلدى.ءىرى ساياحات جۇلگەسى بەلسەنە قالىپتاسىپ، بۋىرشىن، كۇنەس، ساۋان، شاعانتوعاي سياقتى ساياحاتتا مىعىم اۋداندار ارت-ارتىنان قۇرىلدى؛ التاي ايماعى قىسقى ساياحاتتا تىڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزدى. جۇڭگو - قازاقستان قورعاس حالىقارالىق شەكارالىق سەلبەستىك ورتالىعىندا جابىق تيجارات جۇرگىزىلدى؛ جۇڭگو -قازاقستان تەمىر جولى تۇتاستىرىلدى؛ قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونىنىڭ جوبا قۇرىلىسى جاپپاي ورىستەتىلدى. 2011-جىلى وبلىسىمىز بويىنشا ساۋداگەر شاقىرىپ قارجى ەنگىزۋدە 61 ميلليارد 870 ميلليون يۋان تياناقتانىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪48.6 ارتتى، سىرتقى ساۋدا يمپورت-ەكسپورت جالپى سوماسى 6ميلليارد 980 ميلليون دوللارعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪19.2 ارتتى (مۇنىڭ ىشىندە، جەرگىلىكتى ونىمدەردىڭ ەكسپورت سوماسى 272 ميلليون دوللارعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪25.2 ارتتى). ناقتى پايدالانىلعان شەتەل قارجىسى 39 ميلليون 360 مىڭ دوللارعا جەتىپ، جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪12.9 ارتتى.

-- قوعامدىق ىستەر جاپپاي دامىدى. عىلىم-تەحنيكا العا باسارلىعى بەلسەنە ىلگەرىلەدى، ىلەدە مەملەكەتتىك اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم-تەحنيكا باقشا رايونى قۇرىلدى، وبلىسىمىز بويىنشا اۆتونوميالى رايون دارەجەلىدەن جوعارى 20 عىلىم-تەحنيكا جەتىستىگىنە قول جەتتى. وقۋ-اعارتۋ ىستەرى تەز دامىپ، ساپا اعارتۋى مەن ساباق رەفورماسى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىلدى.«ەكى نەگىزدىك»وقۋ-اعارتۋ قىزمەتى مەملەكەتتىڭ تەكسەرۋىنەن ءوتتى، «قوس ءتىل»  وقىتۋى جانە ۇلتتىق مەكتەپتەر مەن حانزۋ مەكتەپتەردى بىرىكتىرۋ قىزمەتى ورنىقتى ىلگەرىلەپ، مەكتەپتەردىڭ ورنالاسۋى ويداعىداي بولدى. وقۋعا تۇسۋدەن ىلگەرگى تاربيە، نەگىزدىك اعارتۋ، كاسىپتىك اعارتۋ جانە جوعارى دارەجەلى اعارتۋ ىستەرى ۇزدىكسىز كۇشەيتىلىپ، وقۋ-اعارتۋدىڭ نەگىزدىك قۇرىلعى شارت-جاعدايى كورنەكتى جاقسارتىلدى.نەگىزگى ەمدەلۋدى قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسى ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىلىپ، ەگىن، مال شارۋاشىلىق رايوندارىنداعى جاڭاشا سەلبەسىپ ەمدەلۋ، قالا-قالاشىقتارداعى جۇمىسشى-قىزمەتشىلەر مەن تۇرعىنداردىڭ ەمدەلۋىن قامسىزداندىرۋ قىزمەتى جاپپاي ورىستەتىلدى؛ اۋىل-قىستاقتارداعى ءۇش دارەجەلى ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ تورابى ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىلدى؛ الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ، ەمدەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىنىڭ تەبىنى ارتىپ، اۋرۋدان ساقتانۋ، ازىق-تۇلىك، ءدارى-دارمەكتى باقىلاپ باسقارۋ قىزمەتى ۇزدىكسىز كۇشەيتىلدى. جان سانى جانە جوسپارلى تۋىت قىزمەتى تىڭعىلىقتى ورىستەتىلدى.«راديو-تەلە باعدارلامالارىن قىستاقتارعا جەتكىزۋ» ينجەنەرياسى، «شيزاڭ-شينجياڭ» ينجەنەرياسى، «شىعىس جەلى»ينجەنەرياسى، «شارۋالار كىتاپ ءۇيى»ينجەنەرياسى ىشكەرىلەي اتقارىلىپ، بۇقارالىق مادەنيەت، دەنە تاربيە قيمىلى كەڭىنەن ورىستەتىلدى.  

-- قوعامنىڭ جالپى جاعدايى ۇزدىكسىز ورنىقتى بولدى.«5-شىلدە»ۋاقيعاسىنىڭ سىناعىنان سۇرىنبەي ءوتىپ، اۆتونوميالى رايوننىڭ ورنىقتىلىقتى قورعاۋداعى 32تارماقتى شاراسىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، «زورلىقتى كۇشكە قارسى تۇرۋعا، زاڭ-ءتۇزىمدى، ءتارتىپتى دارىپتەۋگە» تاباندى بولىپ، سوققى بەرۋ جانە ساقتانۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ قىزمەتىندەگى ۇدايىلاندىرۋدى ىلگەرىلەتىپ، وليمپيادا سپورت جارىسى، مەملەكەت قۇرىلعاندىعىنىڭ 60 جىلدىعىن قۇتتىقتاۋ سياقتى ماڭىزدى مەزگىلدەگى، مەرەكە، مەيرام سياقتى سەزىمتال كەزدەگى قوعام ورنىقتىلىعىنا كەپىلدىك ەتىلدى. نەگىزگى ساتىلاردا «ءتورتتى ءبىلۋ، تورتكە قانىق بولۋ، ءتورتتى يگەرۋ»قىزمەت مەحانيزمى ورناتىلىپ، «اۋىل-قىستاقتاردا ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ 10 ساتىلى قىزمەت ءادىسى» جانە «الەۋمەتتىك اۋماقتاردا ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ 13 ساتىلى قىزمەت ءادىسى» اتقارىلىپ، «ءۇش ءتۇرلى كۇشكە» قاتاڭ سوققى بەرۋدىڭ تەگەۋىرىندى تەبىنى باستان -اياق ساقتالىپ، قوعام اماندىعىن جاپپاي وڭاۋ جالعاستى كۇشەيتىلىپ، ءتۇرلى قىلمىستى ىستەر قىلمىستىلارىنا قاتاڭ سوققى بەرىلىپ، بۇقارانىڭ حاۋىپسىزدىك تانىمى جاپپاي جوعارىلاتىلدى. پارتيانىڭ ۇلت، ءدىن ساياساتى دايەكتى تياناقتاندىرىلىپ، ءدىن ىستەرىن باسقارۋ زاڭ بويىنشا كۇشەيتىلىپ، وتانشىل ءدىني قايراتكەرلەر مەن دىنگە سەنەتىن بۇقارانىڭ دامۋدى جەبەۋ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ جاعىنداعى بەلسەندى رولى تولىق ساۋلەلەندىرىلدى.«ۇلتتار ىنتىماعى تاربيە جىلى»، «ۇلى وتاندى قىزۋ ءسۇيىپ، كورىكتى اتا مەكەن قۇرۋ»باستى تاقىرىبىنداعى تاربيە قيمىلى كەڭ كولەمدە ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ، شينجياڭ رۋحى بارىنشا ساۋلەلەندىرىلىپ، تەرەزەسى تەڭ، ىنتىماقتى، قايىرىمدى، جاراسىمدى سوتسياليستىك ۇلت قاتىناسى اناعۇرلىم بەكەمدەلدى.ارىز-ارمان قىزمەتى مۇقيات ويداعىداي ىستەلىپ، قوعامدىق قايشىلىقتار مەن داۋ - شارلاردى بارىنشا جاراستىرۋ، جاپپاي تەكسەرۋ جانە قابىلداۋ قيمىلى ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ، حالىق ىشىندەگى قايشىلىق ۇيلەسىمدى شەشىلدى. مەملەكەت قورعانىسىنا جۇمىلدىرۋ مەن زاپاس كۇش قۇرىلىسى ۇزدىكسىز كۇشەيتىلىپ، ارميا، ساقشى، بيڭتۋان، حالىق بىرلىكتە قۇرۋ جانە قوس قورعاۋ قىزمەتى ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ، وبلىسىمىز بويىنشا 16 اۋدان، قالا قوس قورعاۋداعى اۆتونوميالى رايون دارەجەلىدەن جٶعارى ۇلگىلى، وزات قالا (اۋدان) اتاعىنا يە بولدى. «ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى زاڭى» مۇقيات دايەكتىلەندىرىلىپ، ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى جاعدايى ۇزدىكسىز جاقسارتىلدى.

--ۇكىمەت قۇرىلىسى ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتىلدى.ۇكىمەت فۋنكتسياسىندا بەلسەنە بۇرىلىس جاسالىپ، قىزمەت مەحانيزمى كەمەلدەندىرىلىپ، قىزمەت وي جەلىسى كەڭەيتىلىپ، قىزمەت ادىسىندە جاڭالىق جاراتىلىپ، ۇكىمەتتىڭ نەگىزدىك، الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ قۋاتى كۇشەيتىلىپ، جوعارى ءونىمدى ۇكىمەت قىزمەتى ورتاسىن، ءادىل دە تۋرا زاڭمەن باسقارۋ ورتاسىن، ارناعا تۇسكەن سەنىمدى بازار ورتاسىن جانە جاراسىمدى دا ورنىقتى قوعامدىق ورتا جاراتۋعا كۇش سالىندى.حالىق قۇرىلتايىنىڭ زاڭدىق باقىلاۋىن، قىزمەتتى باقىلاۋىن جانە ساياسي كەڭەستىڭ دەموكراتيالىق باقىلاۋىن سانالى قابىلداپ، حالىق قۇرىلتايى جانە ونىڭ تۇراقتى كوميتەتىنە دەر كەزىندە قىزمەتتەن دوكلات بەرىپ، ساياسي ءماسليحات كەڭەسىنە قىزمەتتەن حابار تاپتىرىپ وتىردىق.حالىق قۇرىلتايى ۋاكىلدەرىنىڭ 10كەڭەستىك جوباسى، ءبىر مىڭ 100ۇسىنىسى، ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ءبىر مىڭ 498 ۇسىنىس جوباسى ءبىر جاقتى ەتىلىپ، جاۋاپ قايتارۋ مولشەرى ٪100بولدى.حالىقتىق ۇيىمدارمەن، ونەركاسىپ ساۋداگەرلەر بىرلەستىگىمەن جانە پارتيادا، توپتا جوق قايراتكەرلەرمەن بولعان قارىم - قاتىناس كۇشەيتىلدى. سوتسياليستىك دەموكراتيالى زاڭ -ءتۇزىم قۇرىلىسى نىعايتىلىپ، «5- بەس جىلدىق» زاڭ ساۋاتىن جالپىلاستىرۋ تاربيەسىنىڭ ونىمدىلىگى كورنەكتى بولىپ، ىلە وزەنى، ەمىل وزەنى الاپتارىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ جونىندە زاڭ شىعارۋ قىزمەتى بەلسەنە ورىستەتىلىپ، اكىمشىلىكتى زاڭ بويىنشا جٷرگىزۋدىڭ «2-بەس جىلدىق»جوباسى جاسالدى.قوعامدىق باسقارۋ مەن الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ كۇشەيتىلىپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن ۇكىمەت قۇرۋ اياق الىسى ىلگەرىلەتىلدى.ۇكىمەت ىستەرىن جاريا ۇستاۋ ورنىقتى ىلگەرىلەتىلىپ، ۇكىمەت شەشىمدەرىنىڭ عىلمي، دەموكراتيالى، زاڭدى جاسالۋ دەڭگەيى تىڭ ساتىعا كوتەرىلدى.ەلەكتروندى ۇكىمەت ءىسى قۇرىلىسى ۇزدىكسىز كۇشەيتىلىپ، ۇكىمەت سالاسىنىڭ الەۋمەتتىك توراپ بەكەتى قوعامداعى بۇقارانى بايلانىستىرۋ جاعىندا بەلسەندى رول اتقاردى.شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋدى باسقارۋ ۇيىمى مەن قۇتقارۋ، كومەك بەرۋ قوسىنى جۇيەسى بىرتىندەپ كەمەلدەندىرىلىپ، توسىننان تۋىلاتىن الەۋمەتتىك ۋاقيعالارعا توتەپ بەرۋ قۋاتى ۇزدىكسىز جوعارىلاتىلدى.ورگان يقۋاتى قۇرىلىسى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتىلىپ، ۇكىمەت ستيلى، كاسىپتىك ستيل كورنەكتى جاقسارتىلدى.پارتيا ستيلى، پاكتىك قۇرىلىسى جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمى مۇقيات تياناقتاندىرىلىپ، تاربيەگە، تۇزىمگە، باقىلاۋعا تەڭ ءمان بەرىلگەن ءىرىپ-شىرۋدى جازالاۋ جانە ودان ساقتانۋ جۇيەسى قۇرىلىسى بەلسەنە ىلگەرىلەتىلىپ، شىرىكتەسۋگە قارسى تۇرۋ جانە بۇرىس ستيلدەردى تۇزەتۋ قىزمەتىن ارناۋلى وڭاۋ قيمىلى ىشكەرىلەي ورىستەتىلىپ، زاڭعا، تارتىپكە قايشى ءبىر توپ دەلو تەكسەرىلىپ ءبىر جاقتى ەتىلدى.سىرتقى ىستەر، مۇھاجىرلار ءىسى، ءتىل-جازۋ، اقپارات -باسپا ءسوز، اۋارايى، سۋ رايى، جەر سىلكىنىسىن باقىلاۋ، ساپانى باقىلاۋ، ءدارى -دارمەكتى باقىلاۋ، قازىنالىق باقىلاۋ، ساناق، حالىقتىق اۋە قورعانىسى، ارحيۆ، شەجىرە، ايەلدەر مەن بالالار، قارتتار، مۇگەدەكتەر جانە قىزىل كىرەست قوعامى سياقتى قىزمەتتەردە تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەر بولدى.

وتكەن ءبىر جىلدا، وبلىسىمىزدا تۇراتىن بيڭتۋاننىڭ اۋىل شارۋاشىلىق ديۆيزيالارى «كىرىستى ورنىقتى ارتتىرۋ، زات باعاسىن تىزگىندەۋ، حالىقتى يگىلىككە كەنەلدىرۋ، جاراسىمدىلىقتى جەبەۋ»تالابى بويىنشا، «ۇشتەندىرۋ»قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، جالپىلىق قۋاتتى كورنەكتى ارتتىرىپ، ەكونوميكالىق قۇرىلىمدى رەتتەۋ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، جۇمىسشى -قىزمەتشىلەردىڭ تۇرمىسىن كورنەكتى جاقسارتىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاپ، شەكارانى كوركەيتۋ قۋاتىن جوعارىلاتىپ، وبلىسىمىزدىڭ ەكونوميكاسىن دامىتۋداعى، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ شارۋاشىلىعىن توعىستىرۋداعى، قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋداعى جانە ءار ۇلت حالقىنا باقىت جاراتۋداعى ماڭىزدى كۇشكە اينالدى.تۇتاس جىلدا ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنى 34 ميلليارد 400 ميلليون يۋانعا جەتىپ، ٪16؛ تۇراقتى مۇلىككە قوسىلاتىن قارجى 27ميلليارد يۋانعا جەتىپ، ٪65؛ سىرتقى ساۋدانىڭ يمپورت -ەكسپورت جالپى سوماسى 2 ميلليارد دوللارعا جەتىپ، ٪13؛ قالا - قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق تيەسەلى كىرىسى 16 مىڭ 500 يۋانعا جەتىپ، ٪14.3؛ شارۋا جۇمىسكەرلەر وتباسىنىڭ كىسى باسىندىق تازا كىرىسى 9 مىڭ 600 يۋانعا جەتىپ، ٪10.2 ارتاتىندىعى مەجەلەندى. ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ وبلىسىمىزدا تۇراتىن ورىندارى جەرگىلىكتى ورىننىڭ ەكونوميكاسى مەن قوعامىنىڭ دامۋىنا تىڭ ۇلەستەر قوستى.

ۋاكىلدەر!وتكەندەگى دامۋ ناتيجەلەرىنە قول جەتكىزۋىمىز اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە وبلىستىق پارتكومنىڭ دۇرىس باسشىلىعىنىڭ، وبلىستىق حالىق قۇرىلتايى تۇراقتى كوميتەتى مەن ۋاكىلدەرىنىڭ زاڭ بويىنشا باقىلاۋىنىڭ، پارمەندى قولداپ-قۋاتتاۋىنىڭ، وبلىستىق ساياسي كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ دەموكراتيالىق باقىلاۋى مەن بەلسەنە اتسالىسۋىنىڭ، وبلىسىمىزدا تۇراتىن ورىنداردىڭ، شينجياڭعا كومەك بەرگەن ورىندار مەن كادرلاردىڭ باعىتتامالى كومەك بەرۋىنىڭ، وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت حالقىنىڭ ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكتە بولا وتىرىپ، قايراتتانا كۇرەس جۇرگىزۋىنىڭ ناتيجەسى.وسى ورايدا، مەن اۆتونوميالى وبلىستىق حالىق ۇكىمەتى اتىنان ءار شەپتە كۇرەس جاساپ جاتقان ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىنا، زيالىلارعا، قوعام حاۋىپسىزدىگى حالىق ساقشىلارىنا، بيڭتۋانداعى جۇمىسشى - قىزمەتشىلەرگە، قوعامداعى ءار ۇلت، ءار سالا قايراتكەرلەرىنە، وبلىسىمىزدا تۇراتىن ازاتتىق ارميا، قارۋلى ساقشى وفيتسەر -جاۋىنگەرلەرىنە، ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ وبلىسىمىزدا تۇراتىن ورىندارىنداعى كادرلارعا، جۇمىسشى - قىزمەتشىلەرگە جانە شينجياڭعا كومەككە كەلگەن كادرلارعا شىنايى العىس ايتامىن ءارى وسكەلەڭ قۇرمەت بىلدىرەمىن!

اماليات بىزگە مىنانى ۇعىندىردى:اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋدە، عىلمي دامۋدا، ءسوزسىز، تاباندى بولۋ ءتيىس، عىلمي قارىشتاپ دامۋدى قاي - قاشاندا ماڭداي الدى مىندەت ەتىپ، وندىرگىش كۇشتى ۇزدىكسىز ازات ەتىپ جانە دامىتىپ، ەكونوميكالىق قۇرىلىمدى رەتتەپ جانە ساپالىلاندىرىپ، دامۋ تاسىلىنە بەلسەنە بۇرىلىس جاساپ، كۇش -قۋاتىمىزدى ناقتى ءىس ىستەۋگە شوعىرلاندىرىپ، ۇكىمەت قىزمەتىندە ءداۋىردىڭ تالابى مەن ءار ۇلت حالقىنىڭ تىلەگىن تولىق بەينەلەۋگە كۇش سالۋ كەرەك؛ حالىق تۇرمىسىن ماڭداي الدى ورىنعا قويۋدا، ءسوزسىز، تاباندى بولۋ ءتيىس، حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ، حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ ساياساتىن بەلسەنە اتقارىپ، بۇقارانىڭ ءتول مۇددەسىنە قاتىستى كورنەكتى ماسەلەلەردى كۇش سالا شەشىپ، ءار ۇلت بۇقاراسىنىڭ تۇرمىس ورەسىن بارىنشا جوعارىلاتۋ كەرەك؛ رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋدا، ءسوزسىز، تاباندى بولۋ ءتيىس، رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋ ارقىلى عىلمي دامۋدى جەبەپ، عىلمي دامۋ ارقىلى رەفورما جاساۋ، ەسىك اشۋدى ىلگەرىلەتىپ، ءتۇزىلىس مەحانيزمىندە ۇزدىكسىز جاڭالىق جاراتىپ، باتىسقا ەسىك اشۋداعى جاعىراپيالىق، بايلىق ابزالدىلىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، سىرتقى كۇشتەن پايدالانىپ دامۋدى جەدەلدەتۋ كەرەك؛ وڭىرلىك ەكونوميكانى سايكەستى دامىتۋدا، ءسوزسىز، تاباندى بولۋ ءتيىس، جەر جاعدايىنا قاراي ىستەۋ، پارىقتى مامىلە جاساۋ، تۇرگە ايىرىپ جەتەكشىلىك ەتۋ پرينسيبى بويىنشا، وبلىس، ايماق، اۋدان، قالالاردىڭ ابزالدىلىعىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، قىزمەتتى جاسامپازدىقپەن ورىستەتىپ، قالا مەن اۋىلداردىڭ ەكونوميكاسىنىڭ ءبىر تۇلعالانۋ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، وڭىرلەردى دامىتۋدا ءوزارا تيىمدىلىك جاساپ، ورتاق پايداعا كەنەلۋدى جەبەۋ كەرەك. ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىندا، ءسوزسىز، تاباندى بولۋ ءتيىس، «ورتانى قورعاۋعا الدىمەن ءمان بەرۋ، ەكولوگيالىق وبلىس قۇرۋ» سىندى دامۋ كوزقاراسىن بەرىك ورناتىپ، «بايلىقتى باياندى اشۋ مەن ەكولوگيالىق ورتانى باياندى قورعاۋدى»بۇلجىتپاي اتقارىپ، جاسىل ءتۇستى ەكونوميكانى، اينالمالى ەكونوميكانى جانە تومەن كومىرتەكتى ەكونوميكانى كۇش سالا دامىتىپ، ەكولوگيالىق ورتانى ءبۇلدىرىپ، بايلىقتى سىراپ ەتۋ ارقىلى ءبىر مەزەتتىك ەكونوميكالىق ونىمدىلىككە قول جەتكىزۋگە، استە، جول قويماۋ كەرەك.قوعامنىڭ ورنىقتىلىعىن قورعاۋدا، ءسوزسىز، تاباندى بولۋ ءتيىس، پارتيانىڭ ۇلت، ءدىن ساياساتىن جاپپاي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، ۇلتتار ىنتىماعى العاباسارلىعى ىستەرىن كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، ەل ءىشى -سىرتىنداعى «ءۇش ءتۇرلى كۇشتىڭ»بولشەكتەۋ، ءبۇلدىرۋ ارەكەتتەرىنەن قاتاڭ ساقتانىپ جانە وعان سىلەيتە سوققى بەرىپ، قوعامدىق باسقارۋدا جاڭالىق جاراتۋدى ۇزدىكسىز كۇشەيتىپ، حالىق ىشىندەگى قايشىلىقتاردى دۇرىس ءبىر جايلى ەتىپ، جاراسىمدى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىن قۇرۋدى جەدەلدەتۋ كەرەك.

وبلىسىمىزدىڭ رەفورما، دامۋ، ورنىقتىلىق جالپى جاعدايىنا كوز جىبەرگەندە، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ دامۋىن جەدەلدەتۋدىڭ، حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسىنىڭ جانە ورنىقتىلىقتى قورعاۋدىڭ مىندەتى اۋىر ەكەندىگىن سەرگەكتىكپەن كورە ءبىلۋىمىز كەرەك.ساقتالعان باستى ماسەلەلەر مىنالار: ەكونوميكانىڭ جالپى مولشەرى ماردىمسىز، دامۋ قارقىنى باياۋ، كاسىپ قۇرىلىمى ۇيلەسىمسىز، كىسى باسىندىق كىرىس دەڭگەيى تومەن، دامۋدىڭ بىركەلكى بولماۋ ماسەلەلەرى ءالى دە كورنەكتى، دامۋدى جەدەلدەتۋ ءالى دە توتەنشە شۇعىل مىندەت بولىپ وتىر؛ نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىستارى ءالى دە ءالسىز، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ مەن دامۋدىڭ اراسىنداعى قايشىلىق ءالى دە ءبىرشاما كورنەكتى؛ اۋىل - قىستاقتىڭ جان سانى مەن كەدەيلەردىڭ جان سانى مول، حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋدىڭ مىندەتى اۋىر؛ بولشەكتەنۋ مەن بولشەكتەۋگە قارسى كۇرەس كۇردەلى دە قيان - كەسكى بولىپ، زاڭسىز ءدىني قيمىلدار اۋىق -اۋىق تۋىلىپ وتىرعاندىقتان قوعام ورنىقتىلىعىن قورعاۋ مىندەتى جاپالى؛ ۇكىمەت قىزمەتى مەن حالىق بۇقاراسىنىڭ كۇتكەن ءۇمىتى اراسىندا ءالى دە پارىقتار ساقتالىپ وتىر.وسى ماسەلەلەر بۇدان بىلايعى قىزمەت بارىسىندا پارمەندى شارالار قولدانىپ، شىنايى شەشۋىمىزدى قاجەت ەتەدى.

ەكىنشى، جاڭا كەزەكتى ۇكىمەت قىزمەتىنە ۇسىنىس

ۇستەگى جىلى جاڭا كەزەكتى ۇكىمەت قىزمەت وتەيتىن تۇڭعىش جىل ءارى «12- بەس جىلدىق» جوبا اتقارىلاتىن شەشۋشى جىل، بۇدان بىلايعى ءبىر مەزگىلدەگى قىزمەتتەردى ويداعىداي ىستەۋ كەلەلى ماڭىز الادى.

جالپى تالابى:دىڭ شياۋپيڭ نازارياسى مەن «ۇشكە ۋاكىلدىك ەتۋ»ماڭىزدى يدەياسىن جەتەكشى ەتىپ، عىلمي دامۋ كوزقاراسىن ىشكەرىلەي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، دامۋ تاسىلىندە بۇرىلىس جاساۋدى نەگىزگى جەلى ەتىپ، ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى اڭگىمە ءماجىلىسى مەن اۆتونوميالى رايوننىڭ 8-رەتكى پارتيا قۇرىلتايىنىڭ جانە وبلىستىق پارتكومنىڭ قىزمەت ءماجىلىسىنىڭ رۋحىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، ءبىر جاعىنان رەفورما مەن دامۋدى، ەندى ءبىر جاعىنان ىنتىماقتىلىق پەن ورنىقتىلىقتى يگەرۋدەن جازباي، وسىزامانعى مادەنيەتتى جەتەكشى، عىلىم - تەحنيكا مەن وقۋ - اعارتۋدى تىرەك، عىلمي جوبانى باستاماشى ەتىپ، بايلىقتى باياندى اشۋ مەن ەكولوگيالىق ورتانى باياندى قورعاۋ جولىنان اۋىتقىماي، «ۇشتەندىرۋ»اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، سىرتقا ەسىكتى ايقارا اشىپ، حالىق تۇرمىسىن قامتاماسىزداندىرۋ مەن جاقسارتۋعا كۇش سالىپ، ىلەنى تيانشان تاۋىنىڭ باتىس تەرىستىگىندەگى ەكونوميكاسى مىعىم وڭىرگە جانە باتىسقا قاقپا اشۋداعى وتكەلگە اينالدىرىپ، گۇلدەنىپ - كوركەيگەن، باي دا مادەنيەتتى، جاراسىمدى دا كوركەم ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىن قۇرۋدى جەدەلدەتۋ.

«12- بەس جىلدىق» جوبا مەزگىلىندەگى كۇرەس نىساناسى: وبلىس بويىنشا ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنىن جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪16؛ تۇتاس قوعامدىق تۇراقتى مۇلىككە قوسىلاتىن قارجىنى جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪28؛ جەرگىلىكتى قازىنانىڭ ادەتتەگى مەجە ەسەپ كىرىسىن جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪25؛ سىرتقى ساۋدا يمپورت -ەكسپورت جالپى سوماسىن جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪28؛ تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسىن جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪19؛ قالا -قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق تيەسەلى كىرىسىن جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪11؛ شارۋالاردىڭ كىسى باسىندىق تازا كىرىسىن جىلىنا ورتا ەسەپپەن ٪11ارتتىرۋ؛ جان سانىنىڭ تابيعي ارتۋ مولشەرىن 11پايىز كولەمىندە تىزگىندەۋ؛ باعانىڭ جالپى دەڭگەيىن نەگىزىنەن ورنىقتىرۋ، قالا، اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كىرىسى مەن نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ دەڭگەيىن باتىس بولەكتىڭ ورتاشا ورەسىنە جەتكىزۋ، جاپپاي دوڭگەلەك داۋلەتتى قوعام قۇرۋ نىساناسىن شينجياڭمەن جانە مەملەكەتپەن بىرگە جۇزەگە اسىرۋعا كەپىلدىك ەتۋ.

2012- جىلعى مەجەدەگى نىسانالار: ءوندىرىستىڭ جالپى قۇنىن ٪15؛ تۇتاس قوعامدىق تۇراقتى مۇلىككە قوسىلاتىن قارجىنى ٪33؛ قوعامدىق تۇتىنۋ بۇيىمدارىنىڭ بولشەك ساتىلۋ جالپى سوماسىن ٪18؛ قازىنانىڭ ادەتتەگى مەجە ەسەپ كىرىسىن ٪24؛ سىرتقى ساۋدا يمپورت -ەكسپورت سوماسىن 20٪ارتتىرۋ؛ تۇرعىنداردىڭ تۇتىنۋ باعاسىنىڭ جوعارىلاۋىن ٪5كولەمىندە تىزگىندەۋ، قالا -قالاشىق تۇرعىندارىنىڭ كىسى باسىندىق تيەسەلى كىرىسىن 14٪ارتتىرۋ، شارۋالاردىڭ كىسى باسىندىق تازا كىرىسىن 900يۋاننان اسىرۋ؛ قالا -قالاشىقتارداعى تىزىمدەلگەن جۇمىسسىزدىق مولشەرىن ٪4 كولەمىندە؛ جان سانىنىڭ تابيعي ارتۋ مولشەرىن 11 پايىز كولەمىندە تىزگىندەۋ.

ءبىز بۇرىن - سوڭدى بولىپ كورىلمەگەن وراي مەن سايىستارعا ءدوپ كەلىپ وتىرمىز. ەكونوميكانىڭ الەمدەنۋىنىڭ ۇزدىكسىز ۇلعايۋى، وڭىرلىك ەكونوميكانىڭ ءبىر تۇلعالانۋ اياق الىسىنىڭ جەدەلدەۋى، باتىس بولەكتى قاۋىرت اشۋ ستراتەگياسىن اتقارۋدىڭ جان -جاقتى ورنالاستىرىلۋى ءبىزدىڭ عىلمي قارىشتاپ دامىپ، توپ جارۋىمىزعا تاماشا ورتا ازىرلەدى.ورتالىقتىڭ شينجياڭ قىزمەتى اڭگىمە ءماجىلىسى مەن مەملەكەت بويىنشا شينجياڭعا باعىتتامالى كومەك بەرۋ قىزمەتى ءماجىلىسى اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ دامۋىن جەدەلدەتۋگە تاپتىرمايتىن تاريحي وراي جاراتىپ، ساياساتتار بۇرىن - سوڭدى بولىپ كورىلمەگەن دارەجەدە كوپتەپ بەلگىلەنىپ، جالپىلاسۋ كولەمى كەڭەيىپ، قولداۋ تەبىنى بارىنشا ارتتىرىلدى.اسىرەسە، بۇكىل وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىنىڭ قايراتتانا قۇلشىنۋىنىڭ ارقاسىندا قارىشتاپ دامۋ مەن باياندى تىنىشتىق سىندى ستراتەگيالىق نىساناعا نىق قادام تاستادىق. كۇردەلى دە قۇبىلمالى حالىقارالىق جاعدايعا، ەكونوميكالىق، قوعامدىق دامۋى كەنجە قالعان وبلىس جاعدايىنا، بولشەكتەۋشىلىككە قارسى كۇرەستىڭ قوعامدىق جاعدايىنا قاراتا، ءسوزجٶق، وراي تانىمىن، تاۋقىمەت تانىمى مەن جاۋاپكەرلىك تانىمىن كۇشەيتىپ، جاڭا وزگەرىسكە بەلسەنە ىرىقتى سايكەسىپ، ءار ۇلت حالقىنىڭ جاڭا ارمان -تىلەگىنە ۇيلەسىپ، جۇرەكتىلىكپەن وزگەرىس، رەفورما جاساپ، جاۋاپكەرلىكتى باتىل ارقالاپ، شىندىققا جۇگىنىپ ناقتى ءىس ىستەپ، دامۋ وزگەرىسى بارىسىندا جاڭا ورايدى يگەرىپ، سايىستارعا توتەپ بەرۋ بارىسىندا تىڭ ىلگەرىلەۋشىلىكتەرگە قول جەتكىزىپ، ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىسىنىڭ قارىشتاپ دامۋى مەن باياندى تىنىشتىعىن كۇش سالا ىلگەرىلەتۋىمىز كەرەك.

1. حالىق تۇرمىسىن جاقسارتۋدى شىعار ءتۇيىن جانە تابان تىرەر تياناق ەتىپ، حالىقتىڭ باقىت كورسەتكىشىن جوعارىلاتۋعا كۇش سالۋ

«حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسى جىلى»قيمىلىن جالعاستى اتقارىپ، حالىققا تيىمدىلىك جاساۋ ساياساتىن وزگەرتپەۋگە، قولداۋ تەبىنىن بوساڭسىتپاۋعا تاباندى بولىپ، حالىق تۇرمىسىنداعى تولعاقتى، قيىن ماسەلەلەردى كۇش سالا شەشىپ، ءار ۇلت حالىقىنىڭ تۇرمىسىن اناعۇرلىم باقىتقا كەنەلتىپ، قۇرمەتكە بولەۋ كەرەك. كاسىپتەندىرۋدى مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا ارتتىرۋ. قازىنالىق قوسىلىم، شاعىن سومالى قارىز اقشا، اقسىز تاربيەلەۋ، باجى قاراجاتىن ازايتۋ جانە كەشىرىم ەتۋ سىندى كاسىپتەندىرۋدى سۇيەمەلدەۋ ساياساتىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، قالا مەن اۋىلدىڭ ءبىر تۇتاس جوسپارلانعان ەڭبەككۇش بازارىن جەدەل جەتىلدىرىپ جانە دامىتىپ، كاسىپتەندىرۋگە كومەك بەرۋ، كاسىپتەندىرۋگە جەتەكشىلىك ەتۋ، تەحنيكالىق كۋرسى، يگىلىك جاراتۋ كۋرسىسى قىزمەتىن كۇشەيتىپ، ءبىر دە ءبىر ادامى كاسىپتەنبەگەن وتباسىن 24ساعاتتا كاسىپسىزدىكتەن ارىلتۋ تابىستارىن بەكەمدەپ جانە ارتتىرىپ، ادەتتەگى جوعارى مەكتەپ تاۋىسقان وقۋشىلاردىڭ، قالا -قالاشىقتارداعى كاسىپتەنۋ قيىنشىلىعى بار توپتاردىڭ، اۋىل -قىستاقتاعى ارتىق ەڭبەككۇشتەردىڭ كاسىپتەنۋ ماسەلەسىن ويداعىداي شەشىپ، قوسىننان قايتقان اسكەرلەردى ورنالاستىرۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ.جوعارى، ورتا تەحنيكۋم مەكتەپتەردى تاۋىسىپ كاسىپتەنبەگەن وقۋشىلاردى نەگىزىنەن كاسىپتەندىرۋگە كۇش سالىپ، ءتۇرلى كاسىپتىك - تەحنيكالىق ونەرگە 180 مىڭ ادامدى تاربيەلەپ، 86 مىڭ ادامدى كاسىپتەندىرۋ.شارۋا جۇمىسكەرلەر ەڭبەكاقىسىن كەشۋىلدەتۋگە قاتاڭ تيىم سالىپ، ەڭبەكشىلەردىڭ زاڭدى ۇقىق -مۇددەسىن شىنايى قامتاماسىزداندىرۋ كەرەك.

قالا، اۋىلداردى قامتىعان قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋ جۇيەسىن كەمەلدەندىرۋدى جەدەلدەتۋ.قوعامدىق قامتاماسىزداندىرۋدىڭ جالپىلاسۋ كولەمىن جالعاستى كەڭەيتىپ، قالا، قالاشىقتارداعى نەگىزگى زەينەتكەرلىكتى، نەگىزگى ەمدەلۋدى، جۇمىسسىزدىقتى، جۇمىس ۇستىندە جارالانۋدى، تۋىتتى قامسىزداندىرۋ ءتۇزىمىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، قالا، اۋىلدارداعى قۇتقارۋ، كومەكتەسۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، قالا، اۋىلدارداعى ەڭ تومەنگى تۇرمىسى قامتاماسىزداندىرۋعا تيىستىلەرىن مۇمكىندىكتىڭ بارىنشا قامتاماسىزداندىرۋ.اۋىل -قىستاقتارداعى جاڭاشا قوعامدىق زەينەتكەرلىكتى قامسىزداندىرۋ جانە قالا، قالاشىق تۇرعىندارىن قامسىزداندىرۋ قىزمەتىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، ساياساتتىق جاقتان جالپى بەتتىك جالپىلاستىرۋدى قۇلشىنا جۇزەگە اسىرۋ. قالا، اۋىلداردىڭ ەمدەۋ، قۇتقارۋ، كومەكتەسۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، قۇتقارۋ، كومەكتەسۋ ولشەمىن بەلگىلەپ، قيىنشىلىعى بار بۇقارانىڭ نەگىزگى ەمدەلۋىن قامتاماسىزداندىرۋ. كەدەيلەردى ۇدايى سۇيەمەلدەۋ مەحانيزمىن بەلسەنە قالىپتاستىرىپ، كەدەيلەردى ارناۋلى سۇيەمەلدەۋ، كاسىپ سالالار بويىنشا سۇيەمەلدەۋ، قوعامدىق سۇيەمەلدەۋ جانە شينجياڭعا كومەكتەسۋ تۇرعىسىنان سۇيەمەلدەۋدىڭ رولىن ساۋلەلەندىرىپ، جاڭا كەزەكتەگى كەدەيلەردى سۇيەمەلدەۋدەن قامال الۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ.قارتتار قىزمەتىن كۇشەيتىپ، ولارعا ساياسي جاقتان كوڭىل ءبولىپ، تۇرمىستىق جاقتان قامقورلىق جاساۋ، مۇگەدەكتەر ىستەرىن بەلسەنە دامىتۋ كەرەك.

بەيقۇت ءۇي سالۋ ارقىلى حالىقتى اۋقاتتاندىرۋ، مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ ارقىلى مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ جانە قامتاماسىزداندىرۋ سيپاتتى تۇرعىن ءۇي سياقتى حالىق تۇرمىسىنا قاتىستى ءىرى ينجەنەريا قۇرىلىسىن كۇش سالا مىقتى يگەرۋ. شارۋالاردىڭ ءوندىرىس، تۇرمىس شارت - جاعدايىن جاقسارتۋ مەن تۇرمىس ماسەلەسىن شەشۋدى ۇشتاستىرۋدا تاباندى بولىپ، ءارقايسى جاقتىڭ قارجىسىن بىرىكتىرىپ، اپاتتان كەيىنگى قايتا قۇرۋدى جوعارى ولشەممەن ىلگەرىلەتىپ، 72 مىڭ وتباسىن بەيقۇت ءۇي سالىپ بەرىپ اۋقاتتاندىرۋ جانە 6 مىڭ 300 مالشى وتباسىنىڭ وتىرىقتاندىرۋ قۇرىلىسى مىندەتىن ورىنداۋ. قورا - جاي كاسىبى ءتارتىبىن قاتاڭ ارناعا ءتۇسىرىپ، قالا، قالاشىقتاردىڭ قامتاماسىزداندىرۋ سيپاتتى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، ارزان باعادا مايعا بەرىلەتىن 5 مىڭ 418 ءۇيدى،  الەۋمەتتىك مايعا بەرىلەتىن 8 مىڭ 213 ءۇيدى جاڭادان سالىپ، قالالاردىڭ لاشىق رايوندارىنداعى 5 مىڭ 988 ءۇيدى جاڭالاۋ.اۋىل -قىستاقتاردىڭ اۋىز -سۋ حاۋىپسىزدىگى ينجەنەرياسىن بەلسەنە اتقارىپ، وبلىسىمىز بويىنشا 130مىڭ ادامنىڭ اۋىز -سۋ حاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىن شەشۋ. تابيعي گازدى وتباسىلارىنا جەتكىزۋ ينجەنەريا قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. قالا - اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كىرىسىن ارتتىرۋداعى ءتۇرلى ساياساتتاردى جاپپاي تياناقتاندىرىپ، جۇمىسشى - قىزمەتشىلەردىڭ ەڭ تومەنگى ەڭبەكاقى ولشەمىن، قالا - اۋىلداعى قيىنشىلىعى بار بۇقارانى قامتاماسىزداندىرۋ ورەسىن جانە جاپالى شەكارا رايوندارداعى، نەگىزگى ساتىلارداعى جۇمىسشى -قىزمەتشىلەردىڭ ەڭبەكاقى كىرىسىن ورنىقتى جوعارىلاتىپ، وبلىس، ايماق، اۋدان، قالالارداعى ورگان ءىسورىندارىنىڭ قوسىمشا قاراجات پارقى ماسەلەسىن شەشۋ كەرەك.

زات باعاسىن ورنىقتىرۋ، تىزگىندەۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ.زات باعاسىنىڭ جوعارىلاۋى مەن قوسىمشا قاراجاتتى بىرلەستىرۋدىڭ بىرلەسكەن مەحانيزمىن جالعاستى اتقارىپ، زات باعاسىن ورنىقتىرۋدىڭ ءتۇرلى شارالارىن تياناقتاندىرىپ، بۇقارانىڭ ءوندىرىس، تۇرمىسىنا قاجەتتى ءبىر ءبولىم بۇيىمداردى زاپاس ساقتاۋ ءتۇزىمىن ورناتىپ،باعانىڭ جوعارىلاۋىنىڭ تومەن كىرىستى بۇقارانىڭ نەگىزگى تۇرمىسىنا جاسايتىن ىقپالىن ءونىمدى تۇردە باسەڭدەتۋ.بازار جانە اكىمشىلىك سىندى ەكى ءتۇرلى تاسىلدەن عىلمي پايدالانىپ، بازاردى قامداۋدى قامتاماسىزداندىرىپ، اينالىم وزىندىك قۇنىن تومەندەتىپ، اينالىم ءتارتىبىن رەتكە سالىپ، تاۋاردى بوگدە نيەتپەن باسىپ قويۋ، باعانى دۇرمەكپەن جٶعارىلاتۋ سىندى زاڭعا قايشى ارەكەتتەرگە ءتۇيىندى تۇردە سوققى بەرىپ، بۇقارانىڭ ءتول مۇددەسىن شىنايى قورعاۋ كەرەك.  

شينجياڭعا كومەك بەرۋ قىزمەتىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋ. پارىقتى كاسىپ ساياساتىن ۇشتاستىرۋدى تياناقتاندىرۋدى مىقتى يگەرىپ، باعىتتامالى كومەك بەرۋ ابزالدىلىعىن ساۋلەلەندىرىپ، شىعىس بولەكتىڭ كاسىبىن ويىستىرۋ اياق الىسىن جەدەلدەتۋ.كومەكتەسىپ قۇرۋشى ورىندارمەن بايلانىس جاساۋدى كۇشەيتىپ، باقشا رايونى قۇرىلىسى، نىساندى ويىستىرۋ، تەحنيكالىق جاقتان كومەكتەسۋ، عىلىم -تەحنيكالىق جاقتان قولداۋ، دارىندىلاردى تاربيەلەۋ سياقتى جاقتاردان سەلبەسۋدى ءتۇيىندى تۇردە كۇشەيتىپ، كاسىپ جاقتان شينجياڭعا كومەك بەرۋ نىسانىن قاداعالاي تياناقتاندىرۋدى مىقتى يگەرۋ. شينجياڭعا وقۋ -اعارتۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ جاعىنان كومەك بەرۋدىڭ الۋان ءتۇرلى يكەمدى سەرىكتەسىپ كومەكتەسۋ ءتاسىلىن ورناتىپ، اۋدان، قالالاردىڭ، اۋىل، قالاشىقتاردىڭ وقۋ -اعارتۋ، ەمدەۋ ورەسىن جوعارىلاتۋعا كۇش سالۋ.كومەك قابىلدايتىن ورىنداردىڭ تۇلعالىق رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، شينجياڭعا كومەك بەرۋشى كادرلارعا قىزمەت وتەۋدى مۇقيات ىستەپ، ولاردىڭ قابىلەتىن ساۋلەلەندىرىپ، جۇمىس تىندىرىپ، يگىلىك جاراتۋىنا بارىنشا  قولداۋ كورسەتۋ كەرەك.

2. ساپانى جوعارىلاتۋ مەن ونىمدىلىكتى ارتتىرۋدى ماقسات ەتىپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى جەدەل ىلگەرىلەتۋ

جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى ءبىرىنشى قوزعاۋشى كۇش ەتۋدە تاباندى بولىپ، جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋ قۇرىلىسى جالپى جٶباسى مەن ءتۇيىندى كاسىپتەردى دامىتۋ جٶباسىن جاساۋدى جەدەلدەتۋ. وسىزامانعى كومىر -ەلەكتر، كومىر -حيميا ونەركاسىبىن ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ. كومىر بايلىعىن جوعارى باستاما، جوعارى ورەدە جان -جاقتى اشىپ پايدالانۋدى ىلگەرىلەتىپ، كومىردەن تابيعي گاز، ولەفين ايىرۋ سياقتى كاسىپتەردى ءتۇيىندى تۇردە دامىتىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ ماڭىزدى تىرەكتى كاسىبىنە اينالدىرۋ. مايتاۋدىڭ 10 ميلليون توننالىق مۇناي، ميلليون توننالىق ەتيلەن ايىرۋ جانە كورشىلەس ەلدەردىڭ مۇناي -حيميا بايلىعىنا سۇيەنىپ، مۇناي، مۇناي -حيميا سوڭعى ونىمدەرىن مانەرلەۋ كاسىبىن بەلسەنە دامىتىپ، كۇيتۇن -مايتاۋ ەكونوميكالىق رايونىنىڭ مۇناي مانەرلەۋ مۇناي -حيميا ونەركاسىبىن، تابيعي گاز حيميا ونەركاسىبىن، كومىر -حيميا ونەركاسىبىن جانە فوسفور حيميا ونەركاسىبىن دامىتىپ، مەتالورگيا، ەلەكتر، توقىماشىلىق، زات اينالىمى سياقتى تۇلعالانعان كاسىپتەردى جەبەۋ.التايدىڭ جۇڭگو -قازاقستان شەكارا اتتاعان تابيعي گاز نىسانى قۇرىلىسى مەن تارباعاتاي شۇيكۋاڭ توبىنىڭ كومىردەن تابيعي گاز ايىرۋ نىسانىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن جەدەل ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

كەن كاسىبىن اشۋ، پايدالانۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ.مەملەكەتتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ بارلاۋ، اشۋ نىساندارىنا بەلسەنە قول جەتكىزۋ. كەن كاسىبىن اشۋدى ءبىر تۇتاس جوبالاپ جانە ورنالاستىرىپ، كەن اشاتىن، سۇرىپتايتىن، قورىتاتىن جانە جىنتىكتەي مانەرلەيتىن كاسىپ شوعىرىن تەز ارادا قالىپتاستىرىپ، كەن بايلىقتارىنان جان -جاقتى پايدالانۋ مولشەرىن جٶعارىلاتۋ.تەمىر ۇنتاعى، التىن، ءتۇستى مەتال، سيرەك كەزدەسەتىن مەتالداردى مانەرلەۋ جانە قۇرىلىس ماتەريالدارى سياقتى ءتۇيىندى نىسانداردى جەدەلدەتىپ، كۇنيۇي بولات -تەمىر، تۇڭگۋان كەن قالدىقتارىن قورىتىپ جان - جاقتى پايدالانۋ سياقتى ءتۇيىندى نىسانداردىڭ جۇمىسىن باستاپ، نىسان بويىنشا بايلىقتى ورنالاستىرۋدىڭ تاماشا اينالىم مەحانيزمىن قالىپتاستىرۋ كەرەك.

ستراتەگيالىق سيپاتتى جاڭا كاسىپتەردى جەتىلدىرۋ مەن دامىتۋدى جەدەلدەتۋ.بيولوگيالىق ءدارى - دارمەك ءوندىرۋ، جاڭا ەنەرگيا، جاڭا ماتەريال، وزىق جابدىقتاردى جاساۋ، جاڭا ينفورماتسيا تەحنيكاسى، ەنەرگيا ۇنەمدەۋ، ورتانى قورعاۋ سياقتى كاسىپتەردى بەلسەنە دامىتىپ، جاڭا كەزەكتەگى كاسىپ باسەكەلەرىندە بيىك ورىندى يەلەپ، كاسىپتەردىڭ ۇيىتقىلىق باسەكەلىك قۋاتى مەن ەكونوميكالىق ونىمدىلىگىن جوعارىلاتۋ.بىرىككىش انالىق گورمون، اشتقى، تالشىقتى كەندىر، جۇڭگوشا ءدارى، حوش ءيىستى ماتەريال سياقتى كاسىپتەردىڭ دامۋ ورەسىن جەدەل جوعارىلاتىپ، جوعارى، جاڭا تەحنيكالى كاسىپورىنداردىڭ كولەمىن كەڭەيتىپ، ءونىم ساپاسىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

ءداستۇرلى كاسىپتەردىڭ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدى جەبەۋ.باستاماشى كاسىپورىنداردى دامىتۋ مەن ايگىلى ماركا جاراتۋدى قامال الۋ ءتۇيىنى ەتىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن مانەرلەيتىن كاسىپورىنداردى بار كۇشپەن سۇيەمەلدەپ، وزگەرتىپ جانە دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، توقىماشىلىق، اراق اشىتۋ، وراۋلى تەمەكى، استىق - ماي، ءسۇت، ەت ونىمدەرى، جەمىس - جيدەك، كوكونىس مانەرلەۋ سياقتى كاسىپتەردىڭ دامۋىن جەدەلدەتۋ.جۇڭگوشا ءدارى ماتەريالدارى، بال ونىمدەرى، جۇپار ءشوپ، ماقسارى، الاقات سياقتى ەرەكشە اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن جىنتىكتەي مانەرلەۋ كاسىبىنىڭ دارەجەسىن جوعارىلاتىپ، ەكسپورت ەتىلەتىن جەتەكتەۋ سيپاتتى جانە بايلىقتى ءوزارا تولىقتايتىن اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن مانەرلەۋ كاسىبىن ءتۇيىندى تۇردە دامىتۋ كەرەك.

ونەركاسىپ باقشا رايونىن جوعارى باستامادا قۇرۋ.كاسىپورىنداردى باقشالاندىرۋ، باقشا رايوندارىن كاسىپ سالالاندىرۋ، كاسىپتەردى شوعىرلى دامىتۋ تالابى بويىنشا، باقشا رايونىن عىلمي جوبالاپ، نەگىزدىك قۇرىلعىلاردى كەمەلدەندىرىپ، باقشا رايونىنا قارجى قوسۋ كۇشەمەلىلىگىن جانە جەردەن پايدالانۋ سالىستىرماسىن جوعارىلاتىپ، باستاماشى كاسىپتەر كورنەكتىلەنگەن، ۇقساس كاسىپتەر شوعىرلانعان كەمەلدى كاسىپورىندار شوعىرىن قالىپتاستىرۋ. كاسىپورىندار مەن ساۋدا قوعامدارىن باقشا ىشىندە باقشا قۇرۋعا بەلسەنە شابىتتاندىرىپ، سالالار بويىنشا كومەك بەرۋ ابزالدىلىعىنا سۇيەنىپ، شينجياڭعا كومەك بەرەتىن ورىنداردىڭ باستاماشى كاسىپتەر باقشا رايوندارىن قۇرۋ. اۋدان، قالالاردى ساۋداگەر شاقىرۋدىڭ نەگىزگى تۇلعاسى ەتىپ، ساۋداگەر شاقىرىپ قارجى ەنگىزۋدە باسقا جەرلەردەگى ەكونوميكالىق مۇددەلىك ءبولىس مەحانيزمىن ورناتىپ، نىسانداردىڭ باقشا رايوندارىندا شوعىرلى دامۋىن جەتەكتەۋ. اينالمالى ەكونوميكا مەن تازا ءوندىرىستى كۇش سالا دامىتىپ، ەنەرگيا ۇنەمدەۋ مەن ىعىستىرۋدى ازايتۋدى كۇشەيتىپ، ءىرى كاسىپورىنداردىڭ اينالمالى ەكونوميكا كاسىپ باقشاسىن قۇرۋىنا قولداۋ كورسەتۋ. كۇيتۇن - مايتاۋ ەكونوميكالىق اشۋ رايونى، شيحۋ ونەركاسىپ رايونى تۇلعالانعان مۇناي - حيميا كاسىبىنىڭ دامۋ اياق الىسىن جەدەلدەتىپ، مەملەكەت دارەجەلى جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋ كاسىبىنەن ۇلگى كورسەتۋ بازاسىن قۇرۋ. قۇلجا شەكارالىق ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونى باقشا رايونىنىڭ رولىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، جٶعارى، جاڭا تەحنيكا كاسىپتەرىن بەلسەنە جەتىلدىرۋ. چيڭشۇيحى -جياڭسۋ ونەركاسىپ باقشا رايونى باعىتتامالى كومەك بەرۋ ابزالدىلىعىنا سۇيەنىپ، اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن مانەرلەۋ جانە جوعارى، جاڭا تەحنيكا كاسىبىن ءتۇيىندى تۇردە دامىتىپ، كاسىپ جاعىنان شينجياڭعا كومەك بەرۋدەگى ۇلگى كورسەتۋ باقشا رايونىن قۇرۋ. قوبىقسارى ونەركاسىپ باقشا رايونى مۇناي -حيميا ونەركاسىبى، كومىر حيميا ونەركاسىبى، تۇز حيميا ونەركاسىبى سياقتى كاسىپتەردى كۇش سالا دامىتۋ. بۋرىلتوعاي ونەركاسىپ باقشا رايونى جوعارى عىلىم -تەحنيكالى اۋىل شارۋاشىلىق قوسالقى ونىمدەرىن جىنتىكتەي مانەرلەۋ، حالىقارالىق زات اينالىمى، تازا ەنەرگيانى اشۋ سياقتى كاسىپ نىساندارىن ءتۇيىندى تۇردە دامىتۋ؛ كوكتوعاي ونەركاسىپ باقشا رايونى كەن بايلىقتارىن جىنتىكتەي مانەرلەۋدى، كومىر ەلەكتر، كومىر حيميا ونەركاسىبى سياقتى كاسىپتەردى ءتۇيىندى تۇردە دامىتۋ؛ جەمەنەي شەكارالىق ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونى ەل ءىشى -سىرتىنداعى ەنەرگيانى اشۋ، تاۋار ساۋداسى، حالىقارالىق زات اينالىمى سياقتى نىسانداردى ءتۇيىندى تۇردە دامىتۋ كەرەك.

ورتا، شاعىن، ۇساق كاسىپورىندار مەن جالپىلىق مەنشىككە جاتپايتىن شارۋاشىلىقتىڭ دامۋىن بارىنشا قولداۋ.«شەك قويىلماعاندارىن ەنگىزۋدەن» جازباي، جالپىلىق مەنشىككە جاتپايتىن شارۋاشىلىق پەن ورتا، شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردى باجى كىرىسى، امانات -قارىز، كەپىلدىك ەتۋ، ەلەكتردەن پايدالانۋ سياقتى جاقتاردان قولداۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، جۇمىسشى تاپشى بولۋ، قارجى توپتاۋ قيىن بولۋ ماسەلەلەرىن ويداعىداي شەشۋ.ايگىلى ماركا ستراتەگياسىن ىلگەرىلەتۋدى جەدەلدەتىپ، عىلىم - تەحنيكادا، باسقارۋدا، قىزمەت وتەۋدە جاڭالىق جاراتۋدى بەلسەنە شابىتتاندىرىپ، جەرگىلىكتى ايگىلى ماركا كاسىپتەرى مەن ونىمدەرىن قالىپتاستىرۋ.ورتا، شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ ابزال بايلىقتى اشۋعا اتسالىسۋىنا قولداۋ كورسەتىپ، ءىرى كاسىپورىنداردىڭ تۇلعالىق قىزمەت وتەۋىن توڭىرەكتەپ، كاسىپ جەلىسىن ۇزارتىپ، كاسىپ شوعىرىن قالىپتاستىرۋ. حالىق باسقارۋىنداعى كاسىپورىندار مەن ورتا، شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردى سەنىمدىلىككە، زاڭدى تيجارات جۇرگىزۋگە جەتەلەپ، قازىنا ءتۇزىمى مەن زاڭدى ۋاكىل باسقارۋ قۇرىلىمىن جۇيەلىلەندىرىپ، كاسىپورىنداردىڭ جارنا بازارلارى ارقىلى قارجى توپتاۋىن ۇزدىكسىز قولداۋ كەرەك.

3. شارۋالار كىرىسىن ارتتىرۋدى وزەك ەتىپ، ەگىن، مال شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋدى تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ

جوعارى ءونىمدى ەگىمشىلىكتى كۇش سالا دامىتۋ.ەگىن، مال شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا جوبا ارقىلى جەتەكشىلىك ەتۋدە تاباندى بولىپ، وسىزامانعى ەگىن، مال شارۋاشىلىعى مەن ەرەكشە كاسىپتەردى دامىتۋ جوبالارىن جاساۋدى مىقتى يگەرىپ،ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ استىققا بەرىلەتىن قوسىمشا قاراجات ساياساتتارىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، استىق ەگىلەتىن جەر كولەمىن تۇراقتاندىرىپ، بىرلىك ءونىم مەن جالپى ءونىمدى ارتتىرىپ، ءبيداي ەگىلەتىن جەر كولەمىن 4ميلليون 500مىڭ مۋعا جەتكىزۋ.قۇرىلعىلى اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىنا بەلسەنە جەتەكشىلىك ەتۋ. قۇرىلىس جۇرگىزۋ تابىستارىن بەكەمدەپ، جاڭا قالىتقىلاردىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋ؛ اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم -تەحنيكاسىندا جاڭالىق جاراتۋدى ىلگەرىلەتىپ، مەملەكەتتىڭ ىلەدەگى اۋىل شارۋاشىلىق عىلىم -تەحنيكا باقشاسى وزەكتى رايونى مەن ۇلگى كورسەتۋ اتىزىن قۇرۋىن جەدەلدەتىپ، مىڭ يۋاندىق، ون مىڭ يۋاندىق كىرىس بەرەتىن اتىزداردىڭ كولەمىن ۇزدىكسىز ۇلعايتۋ.كوكونىس، جۇڭگوشا ءدارى ماتەريالدارى، ءجۇزىم، ماقسارى، ەتتى سۇڭعىلا، الاقات، شىرعاناق، گۇل، ازىقتىق ساڭىراۋقۇلاق سياقتى ەرەكشە داقىلداردى ەگۋدى توڭىرەكتەپ، كاسىپتىك ءوندىرىستى، ءبىر اۋىلدا ءبىر كاسىپ، ءبىر قىستاقتا ءبىر ءونىم بولۋدى كۇش سالا دامىتىپ، قىستاق، اۋىل، اۋدان بويىنشا ىلگەرىلەتۋ. «كوجە-قاتىق» ينجەنەرياسىنا اۋدان اكىمى، قالا باستىعى جاۋاپتى بولۋ ءتۇزىمىن قاتاڭ تياناقتاندىرىپ، «كوجە-قاتىق»ينجەرنەريا قۇرىلىسى تەبىنىن ارتتىرىپ، كوكونىس، ەت، ءسۇت، جۇمىرتقا سياقتى نەگىزگى اۋىل شارۋاشىلىق قوسىمشا ونىمدەرىن ءوندىرۋدى مىقتى يگەرىپ، بازاردى قامداۋعا كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

وسىزامانعى مال شارۋاشىلىعىن كۇشەيتۋ.سيىر، قوي شارۋاشىلىعىن كۇشەيتىپ، جىلقى شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋىن جەدەلدەتىپ، شوشقا، ءۇي قۇستارى، سۋىق سۋدا وسىرىلەتىن بالىق شارۋاشىلىعىن لايىقتى دامىتۋدىڭ جالپىلىق وي جەلىسى بويىنشا مال تۇقىمىن اسىلداندىرۋدى، ولشەمدى باعىمشىلىق رايونى قۇرىلىسىن، مالشىلاردى تۇلعالاندىرىپ وتىرىقتاندىرۋ، جەم-ءشوپ بازاسى قۇرىلىسىن، حايۋاناتتار ىندەتىنەن ساقتانۋ جانە ونى تىزگىندەۋدى ءتۇيىندى تۇردە مىقتى يگەرۋ. ءداستۇرلى مال شارۋاشىلىعىنان وسىزامانعى مال شارۋاشىلىعىنا ويىسۋدى جەدەل ىلگەرىلەتىپ، جىل سوڭىندا قولدا ساقتالعان مال سانىن ٪5 ارتتىرۋ، مال شارۋاشىلىق ءونىم قۇنىنىڭ ءىرى اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى سالىستىرماسىن ٪50 تەن اسىرۋ. مال تۇقىمى، مال تابىنى قۇرىلىمىن ۇزدىكسىز ساپالىلاندىرىپ، 392 مىڭ تۇياق جەرلىك سيىردى توڭازىتىلعان سپەرمامەن ۇرىقتاندىرۋ، 3 ميلليون 120 مىڭ تۇياق قوي تۇقىمىن اسىلداندىرۋ. جازدا مالدى دالادا باعۋ، قىستا قولدا باعۋ سىندى وزىق ءوندىرىس ءتاسىلىن كۇش سالا جالپىلاستىرىپ، ولشەمدەنگەن 105 باعىمشىلىق شاعىن رايونىن جاڭادان قۇرۋ، 60باعىمشىلىق شاعىن رايونىن وزگەرتىپ دارەجەسىن جوعارىلاتۋ.حايۋاناتتار ىندەتىنەن ساقتانۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، مال شارۋاشىلىق ءوندىرىسى حاۋىپسىزدىگىنە كەپىلدىك ەتۋ كەرەك.

ەرەكشە جەمىس -ورمان كاسىبىن بەكەمدەۋ جانە دارەجەسىن جوعارىلاتۋ.وڭىرلەر بويىنشا ورنالاستىرۋ، كولەمدەندىرىپ دامىتۋ تالابىنا ساي، جەر جاعدايىنا قاراي ەرەكشە جەمىس -ورمان كاسىبىن دامىتىپ، تىڭنان ارتتىرىلعان جەمىس -ورمان بازاسىن 106مىڭ مۋعا جەتكىزۋ، جەمىس -ورمان ۇلگى كورسەتۋ باقشاسىنان 27 سىن قۇرۋ. جەمىس - ورمان ونىمدەرىن مانەرلەۋ جانە جاڭا قالپىندا ساقتاۋ قامبا قۇرىلسىن كۇشەيتىپ، ايگىلى ماركا قۇرىلىسىن، سۋىق كۇيدە تاسىمالداۋ جانە بازار قۇرىلىسىن كۇش سالا ويداعىداي يگەرۋ.ەگىس اتىزدارى ىقتاسىن ورمان جۇيەسى ينجەنەرياسى جانە «التى جاعالاۋعا» ورمان وتىرعىزۋ مەن تەز ءوسىپ، مول ءونىم بەرەتىن ورمان، ورمان - جايىلىمدى ءبىر تۇلعالاندىرۋ ينجەنەريا قۇرىلىسى تەبىنىن ارتتىرىپ، ىقتاسىن ورمان مەن ماتەريالدىق ورماننان 186 مىڭ مۋ جەردى تىڭنان ارتتىرۋ كەرەك.

ەڭبەككۇش شارۋاشىلىعىن بارىنشا دامىتۋ.«الدىمەن تاربيەلەپ، سوڭىنان سىرتقا شىعارۋ»پرينسىبىندە تاباندى بولىپ، سول جەردە، سول ماڭدا جوتكەپ ىستەتۋدى نەگىز ەتىپ، ەڭبەككۇشتى سىرتقا شىعارۋداعى ۇلگى كورسەتەتىن اۋىل -قالاشىق، قىستاق قۇرىلىسىن ويداعىداي يگەرۋ.اۋىل - قىستاق ەڭبەككۇشتەرىن تەحنيكالىق جاقتان تاربيەلەۋدى كەڭ كولەمدى ورىستەتىپ، اۋىل -قىستاقتارداعى 600مىڭ ارتىق ەڭبەككۇشتى سىرتقا شىعارىپ، كىرىستى 2 ميلليارد 300 ميلليون يۋانعا جەتكىزۋ كەرەك.

اۋىل شارۋاشىلىعىن كاسىپ سالالاندىرۋ اياق الىسىن جەدەلدەتۋ.ءىرى كاسىپورىنداردى اۆتونوميالى وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىق قوسالقى ونىمدەرىن جىنتىكتەي مانەرلەۋ ىستەرىنە اتسالىسۋعا بەلسەنە باۋراپ، اۆتونوميالى رايون دارەجەلى، مەملەكەت دارەجەلى باستاماشى كاسىپورىنداردان ءبىر توبىن تەز ارادا جەتىلدىرۋ جانە زورايتۋ. كاسىپورىندار مەن شارۋالاردىڭ مۇددە قاتىناسىن بىرلەستىرۋ مەحانيزمىن بىرتىندەپ كەمەلدەندىرىپ، داميڭ مال شارۋاشىلىعى سىندى جەتەكشى كاسىپورىنداردىڭ شارۋالاردى تيجاراتپەن شۇعىلدانۋعا جەتەكتەۋدىڭ تاماشا ادىستەرى جونىندە ىزدەنىس جاساپ جانە ونى جالپىلاستىرىپ، باستاماشى كاسىپورىندار مەن اۋىل - قىستاق ەكونوميكالىق سەلبەستىك ۇيىمدارىنىڭ شارۋالارمەن ورگانيكالى ۇشتاسۋىن ىلگەرىلەتۋ. اۋىل - قىستاق قوعامدىق قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، شارۋالارعا قىزمەت وتەۋ قۋاتى مەن دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى اينالىم جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ.اۋىل -قىستاق بازار جۇيەسى قۇرىلىسى جوباسىن زەرتتەپ جاساپ، شاڭحاي، بەيجيڭ، گۋاڭجوۋ سىندى 3ءىرى بازار قۇرىلىسىنا بەلسەنە اتسالىسۋ.شينجياڭعا كومەك بەرۋ ابزالدىلىعىنان پايدالانىپ، بازاردى كەڭەيتۋ جاعىندا ماندىك ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزۋ.اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ وسىزامانعى زات اينالىمى جەتكىزۋ جۇيەسىن العاشقى قادامدا قۇرىپ، وبلىسىمىزداعى اينالىمعا تۇسەتىن بايلىقتاردى بىرىكتىرىپ، شوعىرلى ساتىپ الۋ، مانەرلەۋ، قامبادا ساقتاۋ، جاڭا قالپىندا ساقتاۋ، تاسىمالداۋ، ساتۋ، جەتكىزۋ، باقىلاپ باسقارۋ، قىزمەت وتەۋ ءبىر تۇلعالانعان وسىزامانعى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى اينالىم جۇيەسىن قۇرۋعا كۇش سالۋ.اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ەكسپورت بازاسى مەن ايگىلى ماركا قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، ورتا ازيانى نەگىز ەتكەن اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى حالىقارالىق بازارىن بارىنشا اشۋ كەرەك.

جاڭاشا اۋىل - قىستاق قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ. اۋىل - قىستاقتارداعى 2-، 3- كاسىپتەر مەن ەرەكشە كاسىپتەردى كۇش سالا دامىتىپ، شارۋالاردىڭ كىسى باسىندىق كىرىسى 10 مىڭ يۋانعا جەتەتىن اۋىل - قالاشىق، قىستاقتاردان ءبىر توبىن جەتىلدىرۋ. اۋىل - قىستاق قوعامدىق ىستەرىن كۇش سالا دامىتىپ، شارۋالاردىڭ ءوندىرىس - تۇرمىس شارت - جاعدايى مەن اۋىل - قىستاق بەت - بەينەسىن جاقسارتۋ كەرەك.

4. عىلمي جوبانى باستاماشى ەتىپ، جاڭاشا قالا - قالاشىقتاندىرۋدى جەدەل ىلگەرىلەتۋ

جوبا جاساۋ قىزمەتىن جاپپاي ىلگەرىلەتۋ.وبلىس، ايماق، اۋدان، قالالار جالپى جوبانى ارناۋلى جوبامەن، ايماق، وبلىستىڭ جوباسىن اۋدان، قالالاردىڭ جوباسىمەن ءوزارا ۇشتاستىرۋعا ءمان بەرۋ.ىلە وبلىسىنا توتە قاراستى ورىندار مەن تارباعاتاي، التاي ايماقتارىنىڭ قالا -قالاشىق جۇيەسى جوباسى ارقىلى جەتەكشىلىك ەتىپ، اۋدانداردىڭ، قالالاردىڭ، قالاشىقتاردىڭ جالپى جوبالارىنا وزگەرىس ەنگىزۋ قىزمەتىن جاپپاي جۇرگىزىپ، ورتالىق قالا، قالاشىقتاردىڭ مەڭگەرىلمەلى ناقتى جوباسىن جاساۋدى جەدەلدەتۋ.ءتۇيىندى قىستاق، قالاشىقتاردىڭ جالپى جوباسىن جاساۋ قىزمەتىن كۇشەيتىپ، قالا ارقىلى اۋىلدى، اۋىل ارقىلى قىستاقتى جەبەۋدە تاباندى بولىپ، قالا ماڭىنداعى قىستاقتاردى اۋدان قالاشىعى مەن ورتالىق قالاشىققا شوعىرلاندىرۋعا، شەت -شالعاي قىستاقتاردى اۋىل -قالاشىققا نەمەسە ورتالىق قىستاققا شوعىرلاندىرۋعا جەتەكشىلىك ەتىپ، قالا مەن اۋىل ۇشتاسقان، بىرلىكتە دامىعان جاڭا جاعداي قالىپتاستىرۋ كەرەك.

قالا -قالاشىقتاندىرۋ قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتۋ.وسىزامانعى قالا قۇرۋ تانىمىن بەرىك ورناتىپ، كاسىپتەردى تىرەك ەتىپ، قالا يقۋاتىن كەمەلدەندىرىپ، مادەنيەتتىڭ مازمۇنىن بايىتىپ، قالا مەن اۋىلدى سايكەستى دامىتۋدى ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ، ورتالىق قالانى ۇزدىك قالا ەتىپ قۇرۋ، اۋدان قالاشىعىن كۇشەيتۋ، قالاشىقتى شوعىرلاندىرۋ، اۋىل -قىستاقتى كوركەيتۋ.قۇلجا قالاسىن تيانشان تاۋىنىڭ باتىس تەرىستىگىندەگى ورتالىق قالا ەتىپ قۇرۋ نىساناسىن توڭىرەكتەپ، جاڭا قالا رايونىنىڭ يقۋاتىن ساپالىلاندىرىپ، ىلە وزەنىنىڭ ەكى جاعالاۋىن كوركەيتۋ قۇرىلىسىن قامال الۋ ءتۇيىنى ەتىپ، قالانىڭ دامۋ جۇلگەسىن ۇلعايتىپ، ورتالىق قالا رايونى، ىلە وزەنى وڭتۇستىك جاعالاۋى جاڭا رايونى جانە قۇلجا شەكارالىق ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ.كۇيتۇن قالاسى وزگەشە وڭىرلىك ابزالدىلىقتى جانە كاسىپتەردى دامىتۋدى تياناق ەتىپ، تيانشان تاۋىنىڭ تەرىستىك بوكتەرىندەگى ماڭىزدى ارتۋ ءتۇيىنى جانە وڭىرلىك ورتالىق قالا ەتىپ قۇرۋعا كۇش سالۋ.قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونى جالپى جوباسى مەن كاسىپ قۇرىلىسى جوباسىن تەز ارادا جاساپ، جەردەن پايدالانۋ جالپى جوباسىنا وزگەرىس ەنگىزىپ، قورعاستى قالا ەتىپ قۇرۋ قىزمەتىن بەلسەنە جەبەۋ. كۇنەس اۋدانى مەن ساۋان اۋدانىن قالا ەتىپ قۇرۋ اياق الىسىن جەدەلدەتۋ.شاۋەشەك قالاسى مەن التاي قالاسىنىڭ قالا قۇرىلىسىن باسقارۋ ىستەرىن كۇشەيتىپ، قالانىڭ ەرەكشەلىگىن كورنەكتىلەندىرىپ، قالانىڭ يقۋاتىن كۇشەيتىپ، جاراسىمدى، قونىستانۋعا جايلى قالا ەتىپ قۇرۋ كەرەك.

قالانىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋ.قالالاردىڭ كاسىپ جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، قالالاردىڭ كاسىپتەندىرۋگە باۋراۋ قۋاتىن كۇشەيتىپ، قالالاردى دامىتۋ ارقىلى قالا، اۋىلداردىڭ ەكونوميكاسىن ءبىر تۇلعالاندىرۋ اياق الىسىن جەبەۋ.قالانىڭ قاتىناس، سۋمەن، ەلەكترمەن، جىلۋمەن قامداۋ، وتىندىق گازدى وتباسىلارىنا جەتكىزۋ، قوقىر -قوقسىقتاردى ءبىر جاقتى ەتۋ سىندى نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، قالا يقۋاتىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، قالانىڭ سيىمدىلىق قۋاتىن جوعارىلاتىپ، قالانى جوعارى باستامامەن جوبالاۋ، جوعارى ولشەممەن قۇرۋ، جوعارى ونىمدىلىكپەن باسقارۋ كەرەك.

5. ساياحات كاسىبىن قامال الۋ ءتۇيىنى ەتىپ، 3- كاسىپتى كۇش سالا دامىتۋ

ساياحات كاسىبىن كۇشەيتۋ. قاناس، نارات سياقتى ءبىر توپ ءتۇيىندى ساياحات كورىنىس رايوندارىنىڭ جالپى جٶبالارىن كەمەلدەندىرۋ، ماڭىزدى كورىنىس رايوندارى مەن ەكولوگيالىق قورىق رايوندارىنىڭ ساياحاتىن دامىتۋ جوبالارىن جاساپ، ەكولوگيالىق ساياحات پەن مادەنيەت ساياحاتىن دامىتۋدى نەگىز ەتىپ، تابيعي كورىنىس، ۇلتتىق سالت -سانا، تاريحي مادەنيەت، قىسقى قار - مۇز، شەكارالىق ساياحات ىستەرىن ءبىر تۇلعالاندىرىپ، ساياحات بايلىعىن بەلسەنە بىرىكتىرىپ، مادەنيەتتىڭ مازمۇنىن ىشكەرىلەي اشۋ.قاناس، كوكتوعاي كورىنىس رايوندارىن توڭىرەكتەپ، التاي تاۋىنداعى مىڭ كيلومەترلىك جوعارى ساپالى ساياحات كورىنىسى رايونىن، ءجۇز كيلومەترلىك قار -مۇز ساياحات كاريدورىن قۇرۋ؛ نارات كورىنىس رايونىن باستاماشى ەتىپ، قۇلجا قالاسىن ساياحاتشىلاردى شوعىرلاندىرۋ، جونەلتۋ ورتالىعى ەتىپ قۇرىپ، شىعىس 5اۋداننىڭ ساحارا ەكولوگيالىق ساياحاتىن جانە باتىس 4 اۋداننىڭ تاريحي مادەنيەت، ۇلتتىق سالت -سانا ساياحاتىن دامىتۋ؛ باقتى وتكەلى ساياحات رايونىن توڭىرەكتەپ، شاعانتوعايداعى تاستى، ساۋانداعى ۇلۋجان، قوبىقسارىداعى بۋ اراسان، تولىداعى ازيا -ەۆروپا ۇلى قۇرلىق كىندىگى سياقتى كورىنىس رايوندارىن دامىتۋدى ءتۇيىندى تۇردە مىقتى يگەرۋ. مادەنيەت ساياحاتىن، ونەركاسىپ ساياحاتىن، اۋىل شارۋاشىلىق كورىنىسىن تاماشالاۋ ساياحاتىن بەلسەنە دامىتىپ، شارۋالار، مالشىلار، بالىقشىلار ساياجايى سياقتىلاردىڭ دەڭگەيى مەن قىزمەت وتەۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ.شەكارالىق ساياحاتتى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، قورعاس وتكەلى مەن جەمەنەي وتكەلىنىڭ ءبىر كۇندىك ۆيزاسىز ساياحات سىناق ءتۇيىنىن جانە باقتى، دۋلات وتكەلىندەگى شەكارا تۇرعىندارىنىڭ 3 كۇندىك شەكارا ساياحات بازارىن اشۋ، مۇزارت وتكەلىندە شەكارا تۇرعىندارى ساۋدا بازارىنىڭ تەز ارادا اشىلۋىنا قولداۋ كورسەتۋ جانە كومەكتەسۋ.ايگىلى كورىنىس رايوندارى مەن شينجياڭنىڭ تيانشان تاۋىن الەمدىك جاراتىلىستىق مۇراعاتقا ءوتىنىش ەتۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ كەرەك.

قىزمەت وتەۋ كاسىبىن جەدەل دامىتۋ.بازارعا كىرۋدىڭ ءادىل، جۇيەلى، جاريالى ولشەمىن ورناتىپ، باجى، جەر، سۋ، ەلەكتر سىندى فاكتورلارعا قاتىستى باعا ساياساتىنا سۇيەنىپ، قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ دامۋىنا ءتيىمدى ساياسات جانە ءتۇزىلىس ورتاسىن جاراتۋ. وندىرىستىك قىزمەت وتەۋ كاسىبى مەن تۇرمىستىق قىزمەت وتەۋ كاسىبىن كۇش سالا دامىتىپ، كاسىپ سالاسى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، قىزمەت وتەۋدى سىرتقا كوتەرمەگە بەرۋدى ىلگەرىلەتىپ، كاسىپپەن شۇعىلدانۋ ارناسىن كەڭەيتىپ، وندىرىستىك قىزمەت وتەۋ كاسىبىنىڭ دامۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ. ۇلتتىق ەرەكشەلىككە يە اس - سۋ كاسىبىن بەلسەنە جەتىلدىرىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ ۇلتتىق ەرەكشەلىككە يە ءداستۇرلى تاماشا ازىق -تۇلىك ماركاسىن جاراتۋ. كاسىپ سالاسى قيمىلدارىن جۇيەلىلەندىرىپ، قوناق سارايى، ءۇي شارۋاسى سىندى قىزمەت وتەۋ كاسىبنىڭ دامۋ ساپاسىن جوعارىلاتىپ، دامۋ كولەمىن ۇلعايتىپ، تۇتىنۋدى جەبەۋ، كاسىپتەندىرۋگە باۋراۋداعى ماڭىزدى رولىن ساۋلەلەندىرۋ.اۋىل -قىستاق بازارى ينجەنەرياسىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتىپ، تولايىم جانە بولشەك ساتۋ، ءۇي شارۋاسى قىزمەت وتەۋى، قاتىناس -تاسىمال سىندى قىزمەت وتەۋ كاسىپتەرىنىڭ دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، ينفورماتسيالىق كەڭەس بەرۋ، ەلەكتروندى ساۋدا، عىلىم -تەحنيكالىق زەرتتەۋ، مادەنيەت جاسامپازدىعى، ساۋدا كورمەسى سىندى جاڭادان گۇلدەنگەن قىزمەت وتەۋ كاسىپتەرىن كۇش سالا دامىتىپ، قالا - اۋىل تۇرعىندارىنىڭ كوپ جىكتەگى تۇتىنۋ قاجەتىن قاناعاتتاندىرۋ كەرەك.

وسىزامانعى زات اينالىمى كاسىبىن كۇش سالا دامىتۋ.قۇلجا، كۇيتۇن قالالارىن، قورعاس وتكەلىن مەملەكەتتىڭ ساياحات، ساۋدا، زات اينالىمى ورتالىق قالاسى ەتىپ قۇرۋ قىزمەتىن بارىنشا قولداۋ.قۇلجا قالاسى حالىقارلىق ساۋدا، زات اينالىمى باقشاسى جانە كۇيتۇن قورعامالى باجى زات اينالىمى ورتالىعى، سولتۇستىك شينجياڭ حالىقارالىق ماشينا -ەلەكتر جابدىقتارى ساۋدا باقشاسى، قورعاس حالىقارالىق زات اينالىمى باقشاسى سىندى نىسان قۇرىلىستارىن جەدەلدەتىپ، ءبىر توپ ءىرى زات اينالىمى بازاسىن قۇرۋعا كۇش سالۋ.ءداستۇرلى زات اينالىمى كاسىبى دەڭگەيىن جوعارىلاتىپ، استىق، ماقتا، ماي، قانت سىندى ءىرى اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن قامبادا ساقتاۋ قۋاتىن جوعارىلاتىپ، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن جاڭا قالپىندا سۋىق كۇيدە تاسىمالداۋ اينالىم جۇيەسىن كەمەلدەندىرىپ، قامبادا ساقتاۋ، مانەرلەۋ، جەتكىزۋ، تاسىمالداۋ جانە وسىزامانعى سۋىق كۇيدە تاسىمالداۋ، جەتكىزۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

فينانس كاسىبىن جەدەل دامىتۋ.پارىقتى فينانس ساياساتىنان تولىق پايدالانىپ، رايون ءىشى -سىرتىنداعى فينانس قۇرىلىمدارىن وبلىستا بولىمشە قۇرىلىم قۇرۋعا شابىتتاندىرىپ، ورتا، شاعىن فينانس قۇرىلىمدارىن بەلسەنە دامىتىپ، قارجى توپتاۋ ورتاسى مەن سەنىمدى كەپىلدىك جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، بازار كاپيتالى ارقىلى قارجى توپتاۋ قۋاتىن جوعارىلاتىپ، «قارىز اقشا ىركىلىسسىز ارناسىن»اشىپ، ورتا، شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ قارجى توپتاۋداعى قيىنشىلىق ماسەلەسىن شەشۋ. سەنىمدىلىك ورتاسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اۋىل - قىستاقتاردىڭ ورتا، شاعىن، ۇساق كاسىپورىنداردىڭ فينانستىق قىزمەت وتەۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

6. قارجى قوسۋدى سۇيەنىش ەتىپ، نەگىزدىك قۇرىلعى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ

ءتۇيىندى سۋ يگىلىگى ينجەنەرياسىن سالۋدى مىقتى يگەرۋ. ىلە، ەرتىس وزەنى الاپتارىنىڭ تىزگىندەۋ سيپاتتى سۋ يگىلىگى ينجەنەريا قۇرىلىسىن كۇش سالا مىقتى يگەرىپ، ىلە وزەنى وڭتۇستىك بەل توعان سۋارمالى رايونى، ىلە وزەنى سولتۇستىك بەل توعانى، ءدام وزەنىنەن، بۋىرشىن وزەنىنەن سۋ باستاۋ جانە قىزىلجار سۋ يگىلىگى تورابى سياقتى ءىرى سۋ يگىلى نىسانى قۇرىلىسىن پارمەندى ىلگەرىلەتىپ، شىباراعاش سۋ قويماسى، قاراسۋ سۋ يگىلىگى تورابى، قۇلىستاي ساحاراسىن سۋمەن قامداۋ جانە ابدىرا سياقتى ءتۇيىندى سۋ يگىلىگى نىساندارىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن تىڭعىلىقتى ويداعىداي ىستەپ، مالشىلاردى وتىرىقتاندىرىپ، مال شارۋاشىلىعىن وركەندەتۋ سۋ قويماسى ينجەنەرياسىن جالعاستى سالىپ، تاۋلى رايوندارداعى تىزگىندەۋ سيپاتتى سۋ يگىلىگى، قاتەرلى سۋ قويماسى، سۋارمالى رايونداردى كەمەلدەندىرۋ، سۋ ۇنەمدەۋ، وزگەرتىپ سالۋ، جوعارى ءونىمدى سۋ ۇنەمدەۋ، اتىز - ارىق سۋ يگىلىگى، سۋ - توپىراقتى ساقتاۋ جانە تاسقىننان ساقتانۋ سىندى سۋ يگىلىگى ينجەنەريا قۇرىلىستارىن جەدەلدەتۋ كەرەك.

ەنەرگيا نىسانى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ.وت ەلەكتردى ءتارتىپتى دامىتىپ، سۋ ەلەكتردى عىلمي اشىپ، جەل ەلەكتر، كۇن ەنەرگيا ەلەكترى سياقتى قايتا تۋىندايتىن تازا ەنەرگيانى بەلسەنە دامىتۋ.ءىرى ءتيپتى ءبىر توپ كومىر ەلەكتر نىسانىن جوسپارلاپ جانە قۇرىپ، «ءىرى نىسانداردى اتقارىپ، شاعىن نىسانداردى ىقشامداۋ» ارقىلى جىلۋ مەن ەلەكتر بىرلەستىرىلگەن ءوندىرىستى دامىتۋ، مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ سەرىكتىگىنىڭ ىلەدەگى جىلۋ مەن ەلەكتر بىرلەستىرىلگەن ءوندىرىس نىسانى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، مەملەكەتتىك قارجىلاندىرۋ سەرىكتىگىنىڭ ىلەدەگى كومىر ەلەكتر نىسانىن تەكسەرىپ بەكىتۋدى، حۋانىڭ سەرىكتىگىنىڭ بۋرىلتوعايداعى وت ەلەكتر نىسانى قۇرىلىسىن سالۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتۋ؛ جۇڭگو ەلەكتر قارجىلاندىرۋ سەرىكتىگى، مەملەكەتتىك ەلەكتر سەرىكتىگى، حۋانىڭ  سەرىكتىگىنىڭ جىلۋ مەن ەلەكتر بىرلەستىرىلگەن ءوندىرىس نىسانىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن جەدەل ىلگەرىلەتۋ؛ ءىرى ءتيپتى سۋ ەلەكتر، جەل ەلەكتر، كۇن ەلەكتر سياقتى تازا ەنەرگيا قۇرىلىسىن قولداپ، قاس وزەنى، تەكەس وزەنى الابى سۋ ەنەرگيا بايلىعىن عىلمي، ۇيلەسىمدى اشىپ، جۇڭگو ەلەكتر قارجىلاندىرۋ سەرىكتىگىنىڭ تارباعاتايداعى جىلۋ ەلەكتر نىسانى مەن قوبىقسارىداعى وت ەلەكتر نىسانىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن جەدەل ىلگەرىلەتۋ.التايداعى شوباتى، قادىبوتى سىندى سۋ ەلەكتر نىساندارى قۇرىلىسىن ويداعىداي مىقتى يگەرىپ، ۋليڭ سەرىكتىگىنىڭ بۋىرشىنداعى جەل ەلەكتر، جۇڭگو گۋاڭدۇڭ يادرو ەلەكتر سەرىكتىگىنىڭ شىڭگىلدەگى 20مىڭ كيلوۆاتتىق كۇن ەلەكتر سياقتى ءبىر توپ جاڭا ەنەرگيا نىساندارىن اياقتاتۋعا كەپىلدىك ەتىپ، جۇڭگو گۋاڭدۇڭ يادرو ەلەكتر سەرىكتىگىنىڭ التايداعى جەل ەلەكتر ستانسياسى، لۇڭيۋان سەرىكتىگىنىڭ قابا وزەنى جەل ەلەكتر ستانسياسى سىندى نىسانداردى ەلەكتر تورابىنا ەنگىزۋدى بەكىتۋ. قۇلجا - شيحۋ - فىڭحۋاڭ، قۇلجا - كۇشار جانە قوستولاعاي 750كيلوۆلتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ كەرنەۋ اۋىستىرۋ ينجەنەريا قۇرىلىسىن بارىنشا ىلگەرىلەتىپ، ىلە وزەنى اڭعارىنداعى 220 كيلوۆلتتىق نەگىزگى لەنيا تورابىن جاپپاي قۇرىپ، جىلى بۇلاق 220كيلوۆلتتىق ەلەكتر جەتكىزۋ قىزمەتىن مىقتى يگەرىپ، 110كيلوۆلتتان تومەنگى ەلەكتر تورابى قۇرىلىمىن كەمەلدەندىرۋ كەرەك.

جالپىلىق قاتىناس جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ.قۇلجادان ءدوڭمازارعا، قارامايلىدان شاۋەشەككە، بۋرىلتوعايدان التايعا دەيىنگى جوعارى قارقىندى تاس جولدار مەن مەملەكەت، ولكە تاس جولى نەگىزگى جەلى تاس جولدارىنىڭ جانە ەگىن، مال شارۋاشىلىق رايوندارىنىڭ جول قۇرىلىسىن مىقتى يگەرۋ. قورعاس وتكەلىنىڭ شەكارا بولەگىندەگى جوعارى قارقىندى تاس جول جوباسى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، ليانيۇنگاڭنان قورعاسقا دەيىنگى جوعارى قارقىندى تاس جول مەن ەۆروپانىڭ باتىس بولەگى جوعارى قارقىندى تاس جولىنىڭ تەز ارادا تۇتاسۋىن جەبەۋ؛ ءدوڭمازاردان ناراتقا، قۇلجادان قۇمتوبەگە دەيىنگى جوعارى قارقىندى تاس جولداردى مەملەكەتتىڭ جوعارى قارقىندى تاس جول تورابى جوباسىنا ەنگىزۋگە قول جەتكىزىپ، التاي قالاسىنان كىشى قىرانعا جانە قومعا دەيىنگى تاس جولىنىڭ، التايدان قاناس كورىنىس رايونىنا دەيىنگى جوعارى دارەجەلى تاس جولىنىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن ىلگەرىلەتۋ. قۇلجا اۋەجايى وتكەلىن تەز ارادا اشىپ، شاۋەشەك اۋەجايىن كەڭەيتىپ سالۋ، كوكتوعاي اۋەجايىن كوشىرىپ سالۋ، بەيجيڭ، گۋاڭجوۋ، ۋشي، اقسۋ سياقتى جەرلەرگە توتە ايروپلان قاتىناۋ ىستەرىنە بەلسەنە قول جەتكىزۋ.جىڭ -قۇلجا -قورعاس تەمىر جولىنىڭ قۇلجادان قورعاسقا دەيىنگى بولەگىن ەلەكترلەندىرۋ ينجەنەرياسىن ىلگەرىلەتىپ، بەيتۇن -كوكتوعاي -شىعىس جوڭعار تەمىر جولى قۇرىلىسىن سالۋعا كۇش سالىپ، قارامايلى -شاۋەشەك - باقتى تەمىر جولىن بارلاۋ، جوبالاۋ جۇمىسىن باستاپ، كەلەر جىلى قۇرىلىس باستاۋعا كۇش سالۋ؛ قۇلجادان وڭتۇستىك شينجياڭعا دەيىنگى تەمىر جول، جىڭ - قۇلجا - قورعاس تەمىر جولىنىڭ قوسالقى لەنياسى، بەيتۇننەن التاي قالاسىنا دەيىنگى تەمىر جول سىندى ءىرى نىسانداردىڭ الدىڭعى مەرزىمدىك قىزمەتىن باستاۋ.قۇلجادان قورعاسقا دەيىنگى كومىردەن ايىرىلعان تابيعي گازدى سىرتقا جەتكىزۋ قۇبىرى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، باتىستىڭ گازىن شىعىسقا جەتكىزۋدىڭ «3- لەنيا»، «4- لەنيا» قۇبىر قۇرىلىسىن قولداۋ كەرەك.

7. رەفورما جاساۋ، جاڭالىق جاراتۋدى قوزعاۋشى كۇش ەتىپ، سىرتقا ەسىك اشۋدى كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ

اكىمشىلىك باسقارۋ ءتۇزىلىس رەفورماسىن ورنىقتى ىلگەرىلەتۋ.ۇكىمەتتىڭ قوعامدىق باسقارۋ، نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ فۋنكتسياسى مەن جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتىپ، قوعامدىق ىستەردىڭ الەۋمەتتىك يگىلىك سيپاتىن كورنەكتىلەندىرىپ، قارجى قوسۋ، قوعامدىق سالالار مەن الەۋمەتتىك سالالاردى باسقارۋ ءتۇزىلىسى رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، قوعامدىق ۇيىمداردى جەتىلدىرىپ، سۇيەمەلدەپ جانە زاڭ بويىنشا باسقارىپ، ونىڭ قوعامدىق باسقارۋ مەن قىزمەت وتەۋ ىستەرىنە اتسالىسۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋ، قۇرىلىم رەفورماسى مەن ۇكىمەت فۋنكتسياسىنا بۇرىلىس جاساۋدى ءوزارا سايكەستىرۋدى جەبەۋ. ەگىنشىلىك الاڭدارى مەن مال شارۋاشىلىق فەرمالارى رەفورماسىن، كوللەكتيۆ مەنشىك ورمان ۇقىعى ءتۇزىمى رەفورماسى مەن جەردى اينالىمعا سالۋ رەفورماسىن ۇزدىكسىز ىلگەرىلەتۋ.ەمدەۋ، ءدارى -دارمەك، دەنساۋلىق ساقتاۋ ءتۇزىلىس رەفورماسى تابىستارىن بەكەمدەپ، مەملەكەتتىڭ نەگىزگى ءدارى - دارمەك ءتۇزىمىن جاپپاي تياناقتاندىرىپ، ۇكىمەت باسقارۋىنداعى شيپاحانالار رەفورماسى سىناق تۇيىندەرى قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ.بەلسەندى قازىنا ساياساتىن تياناقتاندىرىپ، قازىنا قاينارىن مولايتىپ، قازىنالىق كىرىستى ارتتىرۋ؛ شىعىس قۇرىلىمىن ساپالىلاندىرۋدى رەتتەپ، ادەتتەگى شىعىستى ازايتىپ، ءىرى نىساندار مەن حالىق تۇرمىسىنا جۇمسالاتىن قارجىنى شىنايى قامتاماسىزداندىرۋ، قازىنا باسقارۋ رەفورماسىن تەرەڭدەتىپ، اياق الىسى بىركەلكى، ونىمدىلىگى جوعارى قازىنا شىعىسىن باسقارۋ مەحانيزمىن قۇرۋ جانە كەمەلدەندىرۋ كەرەك.

سىرتقا ەسىك اشۋدى كۇش سالا ىلگەرىلەتۋ.مەملەكەتتىك كەڭەستىڭ 33-ءنومىرلى قۇجاتىنىڭ ماڭىزدى ورايىن مىقتى يگەرىپ، سىرتقا اشىق ۇستاۋ دەڭگەيىن جاپپاي جوعارىلاتىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدى شينجياڭداعى ماڭىزدى يمپورت - ەكسپورت ونىمدەرىن مانەرلەۋ بازاسى، ساۋدا - زات اينالىمى بازاسى، شەتەلدە ەنەرگيا جانە بايلىق اشۋدىڭ قۇرىلىقتىق ءىرى وتكەلى ەتىپ قۇرۋعا قۇلشىنۋ كەرەك.

قورعاس ەكونوميكالىق اشۋ رايونى قۇرىلىسىن جەدەلدەتۋ.وبلىس بويىنشا باتىل ىستەۋ، باتىل سىناق جۇرگىزۋ، باتىل الدا جۇرۋگە كۇش سالۋ ارقىلى «ءبىر رايون، ءۇش باقشا»ىستەرىن ءبىر تۇتاس جوسپارلاپ جانە دامىتىپ، وتكەلدەردىڭ ساۋدا، زات اينالىمى جۇيەسى جوباسى ارقىلى حيميا ونەركاسىبى، اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرىن جىنتىكتەي مانەرلەۋ، بيولوگيالىق ءدارى جاساۋ، جاڭا ەنەرگيا، جاڭا ماتەريال، يمپورت ەتىلگەن بايلىقتاردى مانەرلەۋ، قۇرىلىس ماتەريالدارى، مەحانيكالىق اسپاپتار جاساۋ، ساۋدا سيپاتتى زات اينالىمى، ساياحات، مادەنيەت، جوعارى، جاڭا تەحنيكا سىندى كاسىپتەردى ءتۇيىندى تۇردە دامىتۋ.«سەلبەستىك ورتالىعىنىڭ» جابىق تيجارات جۇرگىزۋ ورايىن مىقتى يگەرىپ، قازاقستان سياقتى ورتا ازياداعى ەلدەرمەن ىشكەرىلەي سەلبەستىك جاساۋدى كۇشەيتىپ، باتىسقا ەسىك اشۋداعى وتكەلگە اينالدىرۋ كەرەك.

سىرتقى ساۋدانى بەلسەنە دامىتۋ. حالىقاراداعى جانە ەل ىشىندەگى ەكى بازاردان، ەكى ءتۇرلى بايلىقتان تولىق پايدالانىپ، سىرتقى ساۋدا يمپورت - ەكسپورت كاسىپورىندارىن جەتىلدىرۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، ساياسات، نىسان، قارجى جاعىنان قولداۋ ارقىلى عىلىم -تەحنيكالىق قامتىلىمى جوعارى، ايگىلى ماركا ابزالدىلىعىنا يە، كاسىپ باعىتىنا ۇيلەسەتىن ءبىر توپ سىرتقى ساۋدا كاسىپورىندارىن زورايتۋ قىزمەتىن قولداۋ.جەمەنەي شەكارالىق ەكونوميكالىق سەلبەستىك رايونى قۇرىلىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، باتىسقا قاقپا اشۋداعى باستاماشى رايونعا اينالدىرۋ. باعىتتامالى كومەك بەرەتىن ولكە، قالالارمەن اۋىس -كۇيىس جانە سەلبەستىك جاساۋدى كۇشەيتىپ، كاسىپتى ويىستىرۋ، ءوزارا تيىمدىلىك جاساپ، ورتاق پايداعا كەنەلۋ جاعىندا تىڭ ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ.رەسەي، قازاقستان سىندى حالىقارا بازارلارىن بەلسەنە اشىپ، جەمىس -جيدەك، كوكونىس سىندى اۋىل شارۋاشىلىق قوسالقى ونىمدەرىن ەكسپورت ەتۋ بازاسىن جانە قامبادا ساقتاۋ قۇرىلعى قۇرىلىسىن جەدەل ىلگەرىلەتىپ، جەرگىلىكتى ونىمدەردى ەكسپورت ەتۋ كولەمىن كەڭەيتۋ. «جۇڭگو -ازيا - ەۆروپا كورمەسى»، «جۇڭگو - ازيا تاۋار جارمەنكەسى» جانە «اۋىل شارۋاشىلىق ونىمدەرى كورمەسى» سياقتى ەل ءىشى - سىرتىنداعى كورمە قيمىلدارىن بەلسەنە سەلبەسىپ وتكىزىپ، سىرتقى ساۋدا كاسىپورىندارى ءۇشىن ورتا جاراتۋ.«سىرتقا شىعارۋ»ستراتەگياسىن ۇزدىكسىز اتقارىپ، كاسىپورىنداردىڭ شەتەلدە زاۆود سالۋ، كاسىپورىن قۇرۋ، ساتۋ تورابىن قالىپتاستىرۋ ىستەرىنە جەتەكشىلىك ەتىپ جانە قولداپ، شەتەلدەگى بايلىقتاردى يمپورت ەتۋ، مانەرلەۋ، اينالدىرۋ، پايدالانۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ؛ تاسىمال، زات اينالىمى، ەلەكتروندى ينفورماتسيا، قىزمەت وتەۋدى سىرتقا كوتەرمەگە بەرۋ، جۇمىستى كوتەرمەگە الۋ، ساياحات جانە فينانس سياقتى حالىقارالىق قىزمەت وتەۋ ساۋداسىن دامىتۋدى ىلگەرىلەتۋ كەرەك.

كەدەننەن وتكىزۋ قۋاتىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرۋ.قورعاس تەمىر جولى وتكەلى مەن وڭتۇستىك بولەك بىرلەسىپ تەكسەرۋ رايونى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ،  «ليانيۇنگاڭ - قورعاس»، «شي- ءان - قورعاس» تيەۋىش قوراپ ارناۋلى پويەزىنىڭ قاتىناۋىن بەلسەنە جەبەپ، تاس جول مەن تەمىر جول ارقىلى بىرلەسىپ تاسىمالداۋدى جۇزەگە اسىرۋ. كەدەننەن ءوتۋ ورتاسىن ونان ارى جاقسارتىپ، تۇرگە ءبولىپ كەدەننەن وتكىزۋدى جاپپاي اتقارىپ،  «ىركىلىسسىز ارنا» قۇرۋعا سەلبەسىپ، كەدەننەن ءوتۋ يقۋاتىن كەمەلدەندىرىپ، قولايلىلىق جاراتۋ دەڭگەيىن جوعارىلاتۋ؛ شەكارا اتتاعان ساۋدا ىستەرىندە حالىق اقشاسىمەن ەسەپ -قيساپ جاساۋ كاسىبىن ىلگەرىلەتىپ، كاسىپتىك ناتيجەسى ءبىرشاما جاقسى كاسىپورىنداردىڭ، شەتەلدە قارجى قوسقان كاسىپورىنداردىڭ، جاڭادان بەكىتىلگەن شەتەل ساۋاگەرلەرى قارجى قوسقان كاسىپورىنداردىڭ حالىق اقشاسىمەن ەسەپ -قيساپ جاساۋ كاسىبىن ورىستەتۋىنە جەتەكشىلىك ەتۋ كەرەك.

8. ورتانى قورعاۋدى العى شارت ەتىپ، ەكولوگيالىق وركەنيەت قۇرىلىسىن كۇشەيتۋ

ىلە، ەمىل، ەرتىس وزەنى الاپتارىنىڭ جالپى جٶباسى مەن باستى لاس زاتتاردىڭ جالپى مولشەرىن تىزگىندەۋ جوباسىن اتقارۋدى مىقتى يگەرىپ، ۇلىڭگىر وزەنى ەكولوگياسىنىڭ سۋمەن قامداۋ ينجەنەرياسىن اتقارىپ، سۋ ساقتايتىن وڭىرلەر، اۋىز سۋ قاينارى، جاراتىلىستىق قورىقتار، جاراتىلىستىق ەكولوگياسى ءتاۋىر وڭىرلەر، كورىنىستىك وڭىرلەر، ادام ءجيى قونىستانعان وڭىرلەر سياقتى ەكولوگيالىق سەزىمتال وڭىرلەر جونىندە ورتانى قورعاۋدىڭ ايىرىقشا قاتاڭ شارالارىن قولدانىپ، جوبا ارقىلى وڭىرلەردىڭ ادام، ەكونوميكا، بايلىق، ورتامەن بولعان سايكەستى دامۋىنا جەتەكشىلىك ەتۋ.ىلە وزەنى اڭعارىنىڭ ميلليون مۋلىق ەكولوگيالىق، ەكونوميكالىق ورمان قۇرىلىسى نىسانىن اتقارىپ، تيانشان، التاي تاۋلارىنداعى تابيعي ورماندى قورعاۋ، ءۇش تەرىستىك ىقتاسىندى ورمان، مەملەكەتتىڭ ءتۇيىندى الەۋمەتتىك ورماندى قورعاۋ جانە جابايى حايۋاناتتاردى قورعاۋ ينجەنەرياسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتۋ. مالشىلاردى وتىرىقتاندىرۋ تۇيىندەرىن جاسىلداندىرۋدى جالعاستى ىلگەرىلەتىپ، 30قىستاقتى جاسىلداندىرۋداعى ۇلگى كورسەتۋ ءتۇيىنى ەتىپ قۇرىپ، ەگىس اتىزدارىن ورمانمەن كومكەرۋ.جايىلىم ەكولوگياسىن قورعاۋ مەن قۇرۋدى كۇشەيتىپ، جايىلىم ەكولوگياسىن قورعاۋعا قوسىمشا قاراجات بەرۋ سيلاۋ ساياساتىن تياناقتاندىرىپ، وبلىس بويىنشا ءبىر ميلليون 130 مىڭ مۋ سۋ ساقتايتىن وڭىردە جايىلىمدا مال باعۋعا تيىم سالىپ، 210 ميلليون مۋلىق تابيعي جايىلىمدا جايىلىم مەن مالدىڭ تەپە - تەڭدىگىن ساقتاۋ. ىلە وزەنى مەن ەمىل وزەنى الابىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ ەرەجەسىن اتقارىپ، «بايلىقتى باياندى اشۋ مەن ەكولوگيالىق ورتانى باياندى قورعاۋدىڭ»60تارماقتى شاراسىن تياناقتاندىرىپ، ەكولوگيالىق بايلىقتان ۇيلەسىمدى پايدالانىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدى شينجياڭ بويىنشا «بايلىقتى باياندى اشۋداعى جانە ەكولوگيالىق ورتانى باياندى قورعاۋداعى» ۇلگى كورسەتۋ رايونى ەتىپ قۇرۋعا كۇش سالۋ. «عىلمي جوبالاۋ، ەكولوگيالىق ورتانى قورعاۋ» تالابى بويىنشا، سازدى جەرلەردى قورعاۋ مەن قالپىنا كەلتىرۋدى كۇش سالا اتقارىپ، ىلە وزەنىنىڭ نەگىزگى اعارى مەن ءۇش ءىرى تارماق اعارى، ەمىل وزەنى، ەرتىس وزەنى سياقتى وزەن الاپتارىنىڭ ەكولوگيالىق ورتاسىن قورعاۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، قالالاردىڭ لاس سۋدى شوعىرلى ءبىرجاقتى ەتۋ، تۇرمىستاعى قوقىر -قوقسىقتاردى زالالسىز ءبىرجاقتى ەتۋىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، قونىستانۋ ورتاسىن شىنايى جاقسارتۋ. مەملەكەتتىڭ كاسىپ ساياساتى مەن قورشاعان ورتاعا جاسايتىن ىقپالىن باعالاۋدا «ءۇشتى ءبىر ۋاقىتتا جۇرگىزۋ»، باستى لاس زاتتاردى ىعىستىرۋ جالپى مولشەرى مەن ىعىستىرۋ كۇشەمەلىلىگىن تىزگىندەۋ، لاس زاتتاردى ىعىستىرۋدىڭ رۋحسات كۋالىگى سياقتى تۇزىمدەردى قاتاڭ اتقارىپ، ەنەرگيا ۇنەمدەۋ، لاس زاتتاردى ىعىستىرۋدى ازايتۋدى كۇشەيتىپ، اينالمالى ەكونوميكا مەن تازا ءوندىرىستى بارىنشا دامىتۋ.سۋ ۇنەمدەۋ قۇرىلىسىن كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، جەردى ۇنەمدەپ پايدالانۋدى كۇشەيتۋ.جايىلىمدى، ورماندى، وزەندى، وسىمدىك جامىلعىسى مەن سازدى جەرلەردى، باعالى، سيرەك كەزدەسەتىن حايۋانات بايلىقتارىن ويداعىداي باتىل قورعاپ، تابيعي ەكولوگيالىق ورتانى ساقتاۋىمىز كەرەك.

9. وسىزامانعى مادەنيەتتى جەتەكشى ەتىپ، سان - سالالى قوعامدىق ىستەردى دامىتۋ

سوتسياليستىك وزەكتى قۇن جۇيەسى قۇرىلىسىن ىشكەرىلەي ىلگەرىلەتۋ.ماركسيزمنىڭ يدەيالوگيا سالاسىنداعى جەتەكشى ورنىنا تاباندى بولىپ، قوعامدىق يدەيالىق اعىمعا سوتسياليستىك وزەكتى قۇن جۇيەسىمەن جەتەكشىلىك ەتىپ، قوعامدىق ءمورال، كاسىپتىك ءمورال، وتباسى ءمورالى، كىسىلىك ءمورال جانە جاسوسپىرىمدەردىڭ يدەيا -ءمورال قۇرىلىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، وركەنيەتتى قالا (الەۋمەتتىك اۋماق، ورىن، ءبولىم، گرۋپپا) قۇرۋ قيمىلىن كۇش سالا ورىستەتۋ؛ ءبىر توپ ۇزدىك تيپتەردى ۇزدىكسىز جاراتىپ، بۇكىل قوعامدا بەلسەنە العا ۇمتىلاتىن رۋحاني تالپىنىس قالىپتاستىرۋ. «وتاندى، شينجياڭدى ءسۇيۋ، ىنتىماقتاسا ۇلەس قوسۋ، ەڭبەكشىل، قايىرىمدى بولۋ، ەسىك اشا العا ىلگەرىلەۋ»سىندى شينجياڭ رۋحىن بارىنشا ساۋلەلەندىرىپ، ءار ۇلت حالقى اراسىنداعى مادەني جاسامپازدىق قۋاتىن تولىق ايگىلەپ، مادەنيەتتىلىك پەن جاراسىمدىلىق بايشەشەگىن اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ جەر - جەرىندە قۇلپىرتا ءتۇسۋىمىز كەرەك.

مادەنيەت ىستەرى مەن مادەنيەت كاسىپتەرىن كۇش سالا دامىتۋ. ۇكىمەت باستاماشى بولۋدا، الەۋمەتتىك قازىنادان قولداۋ كورسەتۋدە تاباندى بولىپ، بايلىقتى ورنالاستىرۋدى ساپالىلاندىرىپ، مادەنيەت جاسامپازدىق تۋىندىلارىن شابىتتاندىرۋ مەحانيزمىن ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، «اعاجاي»ءان - ءبي تەاترىن ۋاكىلدىك ەتكەن سارا تۋىندىلار ينجەنەرياسىن جاساۋدى اتقارىپ، حالىق بۇقاراسىنىڭ رۋحاني مادەنيەت قاجەتىن ۇزدىكسىز قاناعاتتاندىرۋ. ۇلتتىق ەرەكشەلىككە يە مادەني مەرەكەلەردى قۇتتىقتاۋ قيمىلىن ويداعىداي وتكىزىپ، مادەني مۇرا مەن بەي زاتتىق مادەني مۇرالاردى قورعاپ پايدالانۋدى كۇشەيتۋ.مادەنيەت كاسىپتەرىن دامىتۋ جوباسىن جاساپ، ۇلتتىق ەرەكشەلىككە يە وسىزامانعى مادەنيەتتى ىشكەرىلەي اشىپ، مۇراگەرلىك ەتىپ جانە جاراتىپ، ىلە تەاترحاناسى سياقتى مادەنيەت كاسىبى شوعىرلانعان رايوندار مەن مادەنيەت جاسامپازدىعى باقشا رايونى قۇرىلىسىن جەدەلدەتىپ، اقپارات - باسپا ءسوز، مادەني كوڭىل اشۋ، دەنە تاربيەلىك سەيىل -سەرۋەن، راديو، كينو، تەلەۆيزيا، وسىزامانعى اقپارات دانەكەرلەرى سياقتى ءتۇيىندى مادەني كاسىپتەردى زور كۇشپەن دامىتىپ، ۇلتتىق ءان -ءبي، ەرەكشەلىككە يە اس -سۋ، ۇلتتىق قولونەر سياقتى ەرەكشە كاسىپتەردى دامىتۋدى جەدەلدەتۋ. «كوكتەم جاڭبىرى» ينجەنەرياسىن، «شىعىس جەلى» ينجەنەرياسىن، «شيزاڭ - شينجياڭ» ينجەنەرياسىن، «راديو - تەلەۆيزيا پراگراممالارىن قىستاقتارعا جەتكىزۋ» ينجەنەرياسىن، شارۋالار كىتاپحاناسىن جانە ۇكىمەت اتىنداعى ويىن - ساۋىق ينجەنەرياسىن كۇش سالا اتقارىپ، «مادەنيەتتى اۋىل - قىستاققا جەتكىزۋ»، «قىستاقتاردا اپتا سايىن ءبىر مايدان كينو قويۋ»، «ەكى ساراي، ءبىر فۋنكتتى»اقىسىز اشۋ قيمىلىن ورىستەتىپ، شارۋالاردىڭ مادەني تۇرمىسىن بايىتۋ.تاڭداۋلى ادەبيەت -كوركەمونەر تۋىندىلارىن اۋدارۋ، جاساۋ قىزمەتىن كۇشەيتۋ.راديو -تەلەۆيزيا، اقپارات -باسپا ءسوز، ينتەرنەت تورابى، قولفون سياقتى جاڭا اقپارات قۇرالدارىن باسقارۋدى كۇشەيتۋ كەرەك. 

عىلىم -تەحنيكالىق العاباسارلىق پەن جاڭالىق جاراتۋدى جەدەلدەتۋ.«اۆتونوميالى رايوننىڭ عىلىم -تەحنيكا ارقىلى شينجياڭدى گۇلدەندىرۋ پروگرامماسىن» اتقارىپ، عىلىم - تەحنيكا العاباسارلىعىنا باسشىلىق ەتۋ نىسانالى باسقارۋ جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن تياناقتاندىرۋ. كاسىپورىنداردىڭ عىلىم - تەحنيكالىق جاڭالىق جاراتۋداعى تۇلعالىق رولىن تولىق ساۋلەلەندىرىپ، ءىرى كاسىپورىنداردى، ءىرى توپتاردى تاڭداۋلى دارىندىلار مەن وزىق تەحنيكالار ەنگىزۋگە شابىتتاندىرۋ.عىلىم -تەحنيكا جەتىستىكتەرىن ايگىلەۋ ورتاسىن جاراتىپ، عىلىم -تەحنيكا دارىندىلارىن شابىتتاندىرۋ مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، عىلىم -تەحنيكا جەتىستىكتەرىن رەال وندىرگىش كۇشكە اينالدىرۋدى جەبەۋ. «عىلىم - تەحنيكا قىسقى قيمىلى»، «عىلىم - تەحنيكانى جالپىلاستىرۋ كەرۋەنى»قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، وزىق قولدانىلمالى تەحنيكانى جالپىلاستىرىپ، شارۋالاردىڭ عىلىم -تەحنيكا ارقىلى اۋقاتتانۋ قابىلەتىن ۇزدىكسىز جوعارىلاتۋ.ءبىلىم مەنشىك ۇقىعىنان پايدالانۋ، قورعاۋ جانە باسقارۋدى كۇشەيتىپ، عىلىم -تەحنيكا ارقىلى باستاماشىلىق ەتۋ، جاڭالىق جاراتۋعا تۇرتكىلىك ەتۋدەي دامۋ جۇلگەسىن قالىپتاستىرۋ كەرەك.

وقۋ - اعارتۋدى الدىمەن دامىتۋ ستراتەگياسىندا تاباندى بولۋ.«ەكى نەگىزدىك وقۋ - اعارتۋ» جەتىستىگىن بەكەمدەپ جانە جوعارىلاتىپ، ساپالى وقۋ - اعارتۋ بايلىعىن ۇيلەسىمدى ورنالاستىرىپ، مىندەتتى وقۋ -اعارتۋدىڭ بىركەلكى دامۋىن تىڭعىلىقتى ىلگەرىلەتۋ.وقۋعا تۇسۋدەن ىلگەرگى تاربيەنى كۇش سالا دامىتىپ، تولىق ورتا ساتىسىنداعى وقۋ -اعارتۋ كولەمىن كەڭەيتىپ، ەرەكشە وقۋ -اعارتۋدى دامىتۋدى جەدەلدەتىپ، حالىق باسقارۋىنداعى وقۋ -اعارتۋدى ارناعا ءتۇسىرىپ، ساپا اعارتۋى مەن ساباق رەفورماسىن جاپپاي جۇرگىزۋ. قوس ءتىل وقىتۋىن بەلسەندى، ورنىقتى، ءونىمدى ىلگەرىلەتىپ، وقۋعا تۇسۋدەن ىلگەرگى 2 جىلدىق قوس ءتىل وقىتۋىن جالپىلاستىرۋ. كاسىپتىك اعارتۋدى زور كۇشپەن دامىتىپ، قورعاس ورتا دارەجەلى كاسىپتىك تەحنيكالىق مەكتەبى قۇرىلىسىن مىقتى يگەرۋ.مەكتەپ باسشىلىق القاسى مەن وقىتۋشىلار قوسىنى قۇرىلىسىن ويداعىداي يگەرىپ، مەكتەپتەردىڭ ءمورال تاربيەسىن كۇشەيتۋ.مەكتەپتەردىڭ حاۋىپسىزدىك قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ.دارىندىلاردى باۋلۋعا، باۋراۋعا جانە ىستەتۋگە ءمان بەرىپ، نەگىزگى ساتىلارداعى دارىندىلاردىڭ تاپشى بولۋ جانە اعىلۋ ماسەلەسىن شەشۋ كەرەك.

ەمدەۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ، دەنە تاربيە ىستەرىن جەدەل دامىتۋ.الەۋمەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋعا قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اۋدان، اۋىل، قىستاق (الەۋمەتتىك اۋماق) ءۇش دارەجەلى ەمدەۋ - دەنساۋلىق ساقتاۋعا قىزمەت وتەۋ تورابىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرىپ، اۋداندىق شيپاحانا مەن اۋىل -قالاشىق ەمحانالارىن ءتۇيىن ەتىپ، اۋدان، قالالاردا توراپ ارقىلى ەمدەۋ ەمحاناسى مەن جىلجىمالى ەمدەۋ، كۇتىمدەۋ پۋنكتى سىناق ءتۇيىنى قىزمەتىن ورىستەتىپ، نەگىزگى ساتىنىڭ ەمدەۋ قىزمەت وتەۋ ورەسىن جوعارىلاتۋ.جاڭاشا اۋىل -قىستاق سەلبەسىپ ەمدەلۋگە قاتىناسۋ سالىستىرماسىن بەكەمدەپ جانە جوعارىلاتىپ، ٪98تەن تومەن بولماۋعا كەپىلدىك ەتىپ، كەدەي بۇقارانىڭ قاتىناسۋ سالىستىرماسىن ٪100 كە جەتكىزۋ. ايدس اۋرۋى، تۋبەركۋلەز سياقتى سالماقتى جۇقپالى اۋرۋلار مەن جەرگىلىكتى اۋرۋلاردان ساقتانۋ، ەمدەۋ قىزمەتىن ويداعىداي يگەرۋ.مەملەكەتتىڭ جوسپارلى تۋىت نەگىزگى ساياساتىندا تاباندى بولىپ، جوسپارلى تۋىتتا سيلاۋ ساياساتىن جاپپاي تياناقتاندىرۋ.شينجياڭنىڭ ايەلدەر مەن بالالار ىستەرىن دامىتۋدىڭ 10 جىلدىق پروگرامماسىن جالعاستى تياناقتاندىرىپ، «اۋدان دارەجەلى كاسىپتەن سىرتقى دەنە تاربيە مەكتەپتەرىن گۇلدەندىرۋ ينجەنەرياسىن»، «جاستار مەن جاسوسپىرىمدەرگە فۋتبولدى جالپىلاستىرۋ ينجەنەرياسىن»، «از ۇلتتاردىڭ ءداستۇرلى دەنە تاربيەسىن دامىتۋ ينجەنەرياسىن»كۇش سالا اتقارىپ، «ميلليونداعان جاستار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ» قار - مۇز قيمىلى مەن جالپى حالىقتىق دەنە شىنىقتىرۋ قيمىلىن كەڭ كولەمدى ورىستەتۋ كەرەك.

10. ۇلتتار ىنتىماعىن نەگىز ەتىپ، قوعامنىڭ ورنىقتىلىعى مەن جاراسىمدىلىعىن جەبەۋ

ۇلتتار ىنتىماعىن كۇشەيتۋ. جاڭا جاعدايداعى ۇلتتار ىنتىماعى قىزمەتىنىڭ جاڭا ادىستەرى جونىندە ىشكەرىلەي ىزدەنىس جاساپ، ءار ۇلت كادرلارى مەن بۇقاراسىن «ءۇشتىڭ ءبىر - بىرىنەن ايرىلا الماۋ» يدەياسىن بەرىك ورناتۋعا جەتەلەپ، «ءتورت تانىم»، «بەس كوزقاراس» تاربيەسىن كۇشەيتىپ، ۇلتتار ىنتىماعىنىڭ يدەيالىق نەگىزىن بەكەمدەپ، ۇلتتاردىڭ تاتۋ -ءتاتتى بولۋىن، بەرەكە -بىرلىگىن، جاراسىمدى دامۋىن جەبەۋ. «ۇلى وتاندى قىزۋ ءسۇيۋ، كورىكتى اتا -مەكەن قۇرۋ»تاقىرىبىنداعى تاربيە قيمىلى مەن ۇلتتار ىنتىماعى العاباسارلىعىنداعى ۇلگىلى ورىن قۇرۋ قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، ۇلتتار ارا ءبىرىن - ءبىرى قۇرمەتتەيتىن، سيلايتىن، كومەكتەسەتىن، ايالايتىن، ۇيرەنەتىن تاماشا جاعدايدى قالىپتاستىرىپ، اۆتونوميالى وبلىسىمىزدىڭ ۇلتتار ىنتىماعى العاباسارلىعى ىستەرىندە ۇزدىكسىز جاڭا جاعداي جاراتۋ كەرەك.

قاتاڭ ساقتانۋ، سىلەيتە سوققى بەرۋدى بوساڭسىتپاۋدا تاباندى بولۋ.ورتالىقتىڭ، اۆتونوميالى رايوننىڭ جانە وبلىستىق پارتكومنىڭ ورنىقتىلىقتى قورعاۋداعى ءتۇرلى شەشىمدەرى مەن ورنالاستىرۋلارىن بۇلجىتپاي دايەكتى تياناقتاندىرىپ، ىرىقتى تۇردە سوققى بەرۋ، قىلت ەتكەنىن قيداي سىپىرۋ، جاۋدى الدىمەن اۋىزدىقتاۋ باعىتىنان جازباي، «زورلىقتى كۇشكە قارسى تۇرىپ، زاڭ -ءتۇزىمدى، ءتارتىپتى دارىپتەۋگە»تاباندى بولىپ، «ءۇش ءتۇرلى كۇشتىڭ» بولشەكتەۋ، ءبۇلدىرۋ ارەكەتتەرىنە باتىل سوققى بەرۋ.ورنىقتىلىقتى قورعاۋ قىزمەتىنىڭ 32تارماقتى شاراسىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، ورنىقتىلىقتى قورعاۋ قىزمەتىنىڭ تۇزىمدەنۋىنە، ۇدايىلانۋىنا قول جەتكىزۋ. قوعامدىق اۋقىمدى باقىلاپ تىزگىندەۋدى، ءتۇيىندى بۋىندار مەن ماڭىزدى ورىندارداعى ساقتانۋ مەن شەكارانى باسقارىپ مەڭگەرۋدى كۇشەيتىپ، حالىقتىق اۋە قورعانىسى، زاتتىق قورعانىس، تەحنيكالىق قورعانىس ءبىر تۇلعالانعان ساقتانۋ، تىزگىندەۋ جۇيەسىن قۇرۋ كەرەك.

ءدىن ىستەرىن باسقارۋدى زاڭ بويىنشا كۇشەيتۋ.زاڭدىلارىن قورعاۋعا، زاڭسىزدارىن تەجەۋگە، جالبىزبالاپ كىرۋدەن ساقتانۋعا، قىلمىستىلارعا سوققى بەرۋگە تاباندى بولىپ، ءدىني قيمىلداردىڭ زاڭ بويىنشا جۇيەلى، ءتارتىپتى جۇرىلۋىنە كەپىلدىك ەتۋ.ءدىن قىزمەتىندەگى «بەس ءتۇرلى مەحانيزمدى» مۇقيات تياناقتاندىرىپ، مەشت باسقارۋشىلاردى تاربيەلەۋ، باۋلۋ، باسقارۋدى كۇشەيتىپ، وتانشىل ءدىني قايراتكەرلەر مەن دىنگە سەنەتىن بۇقارانىڭ ەكونوميكا مەن قوعامنىڭ دامۋىن جەبەۋدەگى بەلسەندى رولىن ويداعىداي ساۋلەلەندىرىپ، ءدىندى سوتسياليستىك قوعامعا سايكەسۋگە بەلسەنە باستاۋ. زاڭسىز ءدىني قيمىلداردى زاڭ بويىنشا باتىل تەجەپ، دىننەن پايدالانىپ زاڭعا قايشىلىق جاساۋ قىلمىستى ارەكەتتەرىنە قاتاڭ سوققى بەرۋ كەرەك.

قوعامدىق باسقارۋدا جاڭالىق جاراتۋدى ىلگەرىلەتۋ.قوعامدىق باسقارۋ قىزمەت ءتۇزىلىسى مەحانيزمىن كەمەلدەندىرىپ، قوعامدىق باسقارۋ قۋاتى مەن ورەسىن جوعارىلاتىپ، قوعام اماندىعىن جان -جاقتى وڭاۋدى، جىلجىمالى جان سانىن باسقارۋدى كۇشەيتۋ.شۇعىل جاعدايعا توتەپ بەرۋدى باسقارۋ ءتۇزىلىسى مەحانيزمىن ورناتىپ جانە كەمەلدەندىرىپ، اپاتتان ساقتانۋ، اپات زيانىن ازايتۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ.ەسىرتكىگە ءتيىم سالۋ قىزمەتى تەبىنىن ارتتىرىپ، ەسىرتكى قىلمىستىلارىنا باتىل سوققى بەرۋ.ءۇش دارەجەلى ارىز -ارمان قابىلداۋ تۇزىمىندە تاباندى بولىپ، بۇقارالىق قىزمەت ارقىلى ارىز - ارمان قىزمەتىنە جەتەكشىلىك ەتىپ، اكىمشىلىك جاراستىرۋ جانە حالىقتىق جاراستىرۋ، ءادىليالىق جاراستىرۋ ءوزارا ۇشتاستىرىلعان مەحانيزمدى ورناتۋدى بەلسەنە ىلگەرىلەتىپ، قايشىلىقتار مەن داۋ - شارلاردى ءبىر -بىرلەپ تەكسەرىپ، ءبىر جاقتى ەتۋ تەبىنىن ارتتىرۋ. وبلىستى زاڭ بويىنشا باسقارۋداعى «6- بەس جىلدىق» زاڭ ساۋاتىن جالپىلاستىرۋدى ۇگىتتەۋ قىزمەتىن اتقارىپ، زاڭدى ورگاندارعا، اۋىل -قىستاقتارعا، الەۋمەتتىك اۋماقتارعا، مەكتەپتەرگە، كاسىپورىندارعا، مەكەمەلەرگە جەتكىزۋ قيمىلىن مۇقيات ورىستەتىپ، ازاماتتاردىڭ زاڭ -ءتۇزىم كوزقاراسىن جوعارىلاتۋ.مەملەكەت قورعانىسى تاربيەسىن كۇشەيتىپ، حالىق جاساعى، زاپاس قوسىن قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ كەرەك.

ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىن باقىلاپ باسقارۋ جاۋاپكەرلىگىن كۇشەيتۋ.«ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگى جىلى»قيمىلىن ىشكەرىلەي ورىستەتىپ، كاسىپورىنداردىڭ ءوندىرىس حاۋىپسىزدىگىندەگى تۇلعالىق جاۋاپكەرلىگىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، كومەسكى كىناراتتاردى ءبىر -بىرلەپ تەكسەرۋ، وڭاۋدى دارەجەگە ءبولىپ، ماڭدايشالىق ءىلىپ، باقىلاپ ءبىر جاقتى ەتۋ ءتۇزىمىن ۇزدىكسىز كەمەلدەندىرۋ.ازىق -تۇلىك، ءدارى -دارمەك حاۋىپسىزدىگى قىزمەتىن كۇشەيتىپ، ءتۇيىندى سالا، ءونىم، بۋىندارداعى ازىق -تۇلىك، ءدارى -دارمەك حاۋىپسىزدىگىن وڭاۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، ازىق -تۇلىك، ءدارى -دارمەك حاۋىپسىزدىگى ورەسىن جوعارىلاتۋ.اپاتتان ساقتانۋ نەگىزدىك قۇرىلىسىن كۇشەيتىپ، اپاتقا توتەپ بەرۋ قۋاتىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

ۋاكىلدەر، بۇدان بىلايعى ءبىر مەزگىلدەگى مىندەتتەردى تولىق ورىنداۋ ءۇشىن ءار دارەجەلى ۇكىمەتتەرگە اناعۇرلىم جوعارى تالاپتار قويىلادى، سوندىقتان، ۇكىمەتتىڭ وزىندىك قۇرىلىسىن، ءسوزسىز، كۇشەيتۋ كەرەك.

اكىمشىلىكتى زاڭ بويىنشا جۇرگىزىپ، زاڭمەن باسقارىلاتىن ۇكىمەت قۇرۋىمىز كەرەك.زاڭ بويىنشا، عىلمي، دەموكراتيالى شەشىم جاساۋعا تاباندى بولىپ، ءىرى ىستەرگە شەشىم جاساۋدا دالەل - سپات تىڭداۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، اكىمشىلىك شەشىمدەردىڭ عىلمي، دەموكراتيالى، زاڭدى بولۋىن ىلگەرىلەتۋ.اكىمشىلىك رۋحسات ەتۋ زاڭىن ىشكەرىلەي دايەكتىلەندىرىپ، اكىمشىلىك قاراپ بەكىتۋ ءتۇزىمى رەفورماسىن جالعاستى ىلگەرىلەتىپ، اكىمشىلىك اقى الۋ تۇرلەرىن اداقتاۋ جانە ازايتۋ.حالىق قۇرىلتايىنىڭ زاڭدىق باقىلاۋىن، ساياسي كەڭەستىڭ دەموكراتيالىق باقىلاۋىن جانە قوعامنىڭ باقىلاۋىن سانالى قابىلداۋ.اكىمشىلىك زاڭ اتقارۋ ارەكەتتەرىن جۇيەلىلەندىرىپ، اكىمشىلىك جازالاۋ ۇقىعىن عىلمي، ۇيلەسىمدى تۇردە ولشەمدەندىرىپ، زاڭدى مادەنيەتتى اتقارۋدا تاباندى بولىپ، زاڭ اتقارۋشىلاردىڭ ساپاسىن جوعارىلاتۋ.اكىمشىلىك جاراستىرۋ ءتۇزىمىن كەمەلدەندىرىپ، اكىمشىلىك قايتا قاراۋ تەبىنىن ارتتىرىپ، اكىمشىلىك ارىزعا جاۋاپ قايتارۋ قىزمەتىن ويداعىداي ىستەۋ كەرەك.

ستيلدى جاقسارتىپ، قىزمەت وتەيتىن ۇكىمەت قۇرۋىمىز كەرەك.ەكونوميكانى تەڭشەۋ مەن بازاردى باقىلاپ باسقارۋدى، قوعامدىق باسقارۋ مەن الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋ فۋنكتسياسىن كۇشەيتىپ، نەگىزگى الەۋمەتتىك قىزمەت وتەۋدىڭ بىركەلكىلىگىن جەبەۋ. ۇكىمەت ءىسىن جاريا ۇستاۋدى جالعاستى تەرەڭدەتىپ، وبلىس، ايماق، اۋدان، قالالاردىڭ اكىمشىلىك قىزمەت وتەۋ ورتالىعى تەكشەسى قۇرىلىسى مەن نەگىزگى ساتىداعى حالىق بۇقاراسىنا قولايلى دا ءتيىمدى قىزمەت وتەۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن بەلسەنە ىلگەرىلەتۋ.باسشى كادرلار ىشكەرىلەي تەكسەرۋ -زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، بۇقارامەن ەتەنە بايلانىس جاساپ، بۇقارانىڭ مۇڭ -مۇقتاجىنا كوڭىل ءبولىپ، بۇقارانىڭ ۇنىنە قۇلاق اسىپ، بۇقارانى قيىنشىلىقتان ارىلتۋ.ۇكىمەت قىزمەتكەرلەرى جالىندى دا جىگەرلى، قايراتتانا العا ۇمتىلاتىن رۋحاني بەينەنى باستان -اياق ساقتاپ، نەگىزگى ساتىعا، كاسىپورىنعا، بۇقاراعا قىزمەت وتەپ، قيىنشىلىققا مويىماي، ءورىس اشا العا ۇمتىلىپ، قاجىرلىلىقپەن كۇرەس جاساپ، جاپا -ماشاقاتقا ورتاق توتەپ بەرۋ كەرەك.

  تياناقتاندىرۋدى مىقتى يگەرىپ، يقۋاتتى ۇكىمەت قۇرۋىمىز كەرەك. بارلىق ىستە ءىس جۇزىندىكتى شىعار ءتۇيىن ەتۋدە تاباندى بولىپ، بارلىق زەيىن - زەردەنى قىزمەتتى جەبەۋگە شوعىرلاندىرىپ، كوكىرەك كەرنەگەن ىستىق ىقىلاسپەن حالىققا باقىت جاراتىپ، شىنايى يگەرۋ، ناقتى ىستەۋ ارقىلى دامۋ ناتيجەلەرىنە قول جەتكىزىپ، بوس ءسوز سويلەمەيتىن، تالاس - تارتىس تۋدىرمايتىن، جاسىرمايتىن، ماسەلەلەرگە كەزىككەندە جالتارمايتىن، باسقالارعا يتەرمەلەمەيتىن، بويكۇيەزدىككە سالىنبايتىن، جاۋاپكەرلىكتى باتىلدىقپەن ارقالاپ، قىزمەتتى جاسامپازدىقپەن ورىستەتەتىن بولۋ كەرەك.نىسانا مەن مىندەتتى تياناقتاندىرۋدى مىقتى يگەرىپ، ۇكىمەت قىزمەتىن جوعارى باستاما، جوعارى ورە، جوعارى ونىمدىلىكپەن ىلگەرىلەتۋ ءتيىس.

ءىرىپ -شىرۋدەن قاتاڭ ساقتانىپ، پاك ۇكىمەت قۇرۋىمىز كەرەك.پارتيا ستيلى، پاكتىك قۇرىلىسى جاۋاپكەرلىك ءتۇزىمىن مۇقيات تياناقتاندىرىپ، جازالاۋ، ساقتانۋ جۇيەسى قۇرىلىسىن كۇش سالا ىلگەرىلەتىپ، ەلەكتروندى باقىلاپ تەكسەرۋ ينفورماتسيا تەكشەسىن جوبالاپ قۇرىپ، «ءتۇزىم + عىلىم - تەحنيكا + مەحانيزم» سىندى اكىمىشىلىك باقىلاۋ، تەكسەرۋ قىزمەت ۇلگىسىن بەلسەنە قاراستىرۋ.ءتۇيىندى قارجى، سالا، ينجەنەريا نىساندارىن قازىنالىق جاقتان باقىلاۋدى كۇشەيتىپ، زاڭعا، ەرەجەگە قايشى دەلولاردى باتىل تەكسەرىپ ءبىر جاقتى ەتىپ، ۇقىقتىڭ جاريالى جۇرگىزىلۋىنە شىنايى كەپىلدىك ەتۋ.باسشى كادرلار پارتيالىلىق تاربيەلەنۋ مەن اكىمشىلىك جاقتان ءمورالدىق تاربيەلەنۋدى سانالى تۇردە كۇشەيتىپ، ادال بولىپ، جۇمىستى تىندىرىمدى ىستەپ، تۋراشىل دا پاك بولۋ مەن زاڭ - تۇزىمگە قاتاڭ بويسىنۋدىڭ ۇلگىسى بولىپ، ۇكىمەتتىڭ اتقارۋ قۋاتى مەن سەنىمدىلىك قۋاتىن جوعارىلاتۋ كەرەك.

ءبىز وبلىسىمىزدا تۇراتىن بيڭتۋان اۋىل شارۋاشىلىق ديۆيزيالارىنىڭ جاڭاشا ونەركاسىپتەندىرۋدى، ەگىن -مال شارۋاشىلىعىن وسىزامانداندىرۋدى، جاڭاشا قالا -قالاشىقتاندىرۋدى، حالىق تۇرمىسى قۇرىلىسىن جانە ورنىقتىلىقتى قورعاۋدى جەدەلدەتۋ جاقتارىنداعى قىزمەتتەرىن بۇرىنعىداي قولداپ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ بايلىقتان ورتاق پايدالانۋ، شەكارانى بىرگە قورعاۋ، ءوزارا تيىمدىلىك جەتكىزۋ، پايداعا ورتاق كەنەلۋ سىندى توعىسپالى دامۋ جولدارىن بەلسەنە قاراستىرىپ، بيڭتۋان مەن جەرگىلىكتى ورىننىڭ كۇش - قۋاتىن شوعىرلاندىرىپ، ورتاق گۇلدەنىپ، كوركەيۋىمىز كەرەك.  

ۋاكىلدەر!تاريحتىڭ تىڭ باستاماسىندا بولاشاعىمىزدىڭ نۇرلى بولاتىندىعىنا سەنىمىمىز كامىل؛ حالىقتىڭ كۇتكەن جاڭا ءۇمىتىن كوزدە ۇستاعاندا بورىشىمىز داڭقتى، مىندەتىمىز اۋىر.ءبىز اۆتونوميالى رايوندىق پارتكوم مەن حالىق ۇكىمەتىنىڭ جانە وبلىستىق پارتكومنىڭ پارمەندى باسشىلىعىندا، وبلىسىمىزداعى ءار ۇلت حالقىن ىنتىماقتاستىرا باستاپ، جۇدىرىقتاي جۇمىلىپ، ءبىر نيەت، ءبىر تىلەكتە بولا وتىرىپ، ءورىس اشا جاڭالىق جاراتىپ، قىزمەتتى تىڭعىلىقتى ىستەپ، گۇلدەنىپ -كوركەيگەن، باي، وركەنيەتتى، جاراسىمدى ىلە قازاق اۆتونوميالى وبلىس قۇرۋعا قۇلشىنىپ، پارتيانىڭ 18- قۇرىلتايىنىڭ جەڭىسپەن اشىلۋىن ۇزدىك ناتيجەلەرىمىزبەن قارسى الايىق!

كوپشىلىككە راحىمەت!

 

 

 

ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﺣﺎﻟﯩﻖ ﯗﻛﯩﻤﻪﺗﻰ ﻛﻪﯕﺴﻪ ﻣﻪﯕﮕﻪﺭﻣﻪﺳﻰ ﯗﻳﯩﻤﺪﺍﺳﺘﯩﺮﻋﺎﻥ
ﯨﻠﻪ ﻗﺎﺯﺍﻕ ﺍﯙﺗﻮﻧﻮﻣﻴﺎﻟﻰ ﻭﺑﻠﯩﺴﺘﯩﻖ ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ باسقارادى  [新ICP备05001353号]
ﻩﻟﻪﻛﺘﺮﻭﻧﺪﻯ ﺍﻛﯩﻤﺸﯩﻠﯩﻚ ﯨﺴﺘﻪﺭ ﻛﻪﯕﺴﻪﺳﻰ ﺗﻪﺣﻨﻴﻜﺎﻟﯩﻖ ﺟﺎﻗﺘﺎﻥ ﺟﻪﺗﻪﻛﺸﯩﻠﯩﻚ ﻩﺗﻪﺩﻯ
E-mail: kazak@xjyl.gov.cn